Khmer Dictionary

វិមល នាម

[វិ-មល់-លៈ-ធ័ម] vimol

ធម៌បរិសុទ្ធ; អ្នកដែលមានធម៌បរិសុទ្ធ។

វិមលា

(ម.ព. ពិមល)។

វិមលា គុណនាម

[វិ-មៈ-លា] vimolea

(ម.ព. ពិមល)។

វិមាន

(ម.ព. ពិមាន)។

វិមាន នាម

[វិ-មាន] vimean

(ម.ព. ពិមាន)។

វិមានវត្ថុ

ឈ្មោះគម្ពីរមួយក្នុងពួកសុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ និយាយអំពីរឿងទិព្វវិមានផ្សេងៗ (ព.ពុ.)។

វិមានវត្ថុ នាម

[វិ-មា-នៈ-វ័ត-ថុ] vimeanvottho

ឈ្មោះគម្ពីរមួយក្នុងពួកសុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ និយាយអំពីរឿងទិព្វវិមានផ្សេងៗ (ព.ពុ.)។

វិមានអាកាស

(ម.ព. ពិមានអាកាស)។

វិមានអាកាស នាម

[វិ-មាន-អា-កាស] vimeanaakas

(ម.ព. ពិមានអាកាស)។

វិមានឯករាជ្យ

ស្ដូបរំលឹកដល់ការទទួលបានឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជាពីអាណានិគមនិយមបារាំង :

វិមានឯករាជ្យ នាម

[វិ-មាន-អែក-កៈ-រាច] vimeanaaekkakreach≈

ស្ដូបរំលឹកដល់ការទទួលបានឯករាជ្យភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជាពីអាណានិគមនិយមបារាំង :

វិមុត្ត

ដែលរួចស្រឡះ, ដែលផុតស្រឡះ; ដែលមានឥស្សរភាព។

វិមុត្ត គុណនាម

[វិ-មុត-តៈ] ឬ [វិ-មុត] vimutt

ដែលរួចស្រឡះ, ដែលផុតស្រឡះ; ដែលមានឥស្សរភាព។

វិមុត្តចិត្ត

អ្នកដែលមានចិត្តផុតស្រឡះចាកសេចក្ដីសៅហ្មងហើយ (ព.ពុ.) សំដៅព្រះខីណាស្រព។

វិមុត្តចិត្ត នាម ១)

[វិ-មុត-តៈ-ចិត] vimuttakchet≈

ចិត្តដែលផុតស្រឡះចាកសេចក្ដីសៅហ្មង (ព.ពុ.) ច្រើនសំដៅលោកុត្តរចិត្តថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត។

វិមុត្តចិត្ត នាម ២)

[វិ-មុត-តៈ-ចិត] vimuttakchet≈

អ្នកដែលមានចិត្តផុតស្រឡះចាកសេចក្ដីសៅហ្មងហើយ (ព.ពុ.) សំដៅព្រះខីណាស្រព។

វិមុត្តិ

សុខដែលកើតអំពីវិមុត្តិ (ព.ពុ.)។

វិមុត្តិ នាម

[វិ-មុត-តិ] vimutte

ការរួចឬផុតស្រឡះ; ការគេចកែផុតផ្លូវផុតដំណើរ; ដំណើរមានឥស្សរភាព។ ព្រះនិញ្វន (ព.ពុ.)។

វិមុត្តិ នាម

[វិ-មុត-តិញ-ញា-ណៈ-ទ័ស-សៈ-ណៈ] vimutte

ប្រាជ្ញាដែលដឹងដែលឃើញវិមុត្តិ, ប្រាជ្ញាដែលនាំឱ្យបានរួចស្រឡះចាកគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត (ព.ពុ.)។

វិមុត្តិ នាម

[វិ-មុត-តិ-សុក] vimutte

សុខដែលកើតអំពីវិមុត្តិ (ព.ពុ.)។

វិមោក្ខ

ធម៌ដែលនាំឱ្យរួចស្រឡះចាកសេចក្ដីសៅហ្មងចិត្ត (ព្រះនិញ្វន)។

វិមោក្ខ នាម

[វិ-មោក-ខៈ] ឬ [វិ-មោក] vimoukkhor

ការរួចឬផុតស្រឡះ។ ព្រះនិញ្វន (ព.ពុ.)។

វិមោក្ខ នាម

[វិ-មោក-ខៈ-ធរ] vimoukkhor

ធម៌ដែលនាំឱ្យរួចស្រឡះចាកសេចក្ដីសៅហ្មងចិត្ត (ព្រះនិញ្វន)។

វិមោក្ស

(ម.ព. វិមោក្ខ)។

វិមោក្ស នាម

[វិ-មោក-ក្សៈ] ឬ [វិ-មោក] vimokksak]rue[vimok≈

(ម.ព. វិមោក្ខ)។

វិម្ហយៈ នាម

[វិម-ហៈ-យៈ] vimhoyeak

សេចក្ដីអស្ចារ្យ, ហេតុឬដំណើរដែលគួរឱ្យលាន់មាត់ស្ងើច; សេចក្ដីរីករាយ; តម្រេក; សេចក្ដីស្រឡាញ់, ស្នេហា (ពិស្ម័យ ឬ ពិសម័យ)។

វិម្ហយៈ នាម

[វិម-ហៈ-យុ័ត-ថៈ-និ-បាត] vimhoyeak

ពាក្យជាឧទានសព្ទប្រាប់សេចក្ដីអស្ចារ្យ, ដូចជា យីអើ!, អើហ្ន៎! ...។

វិម្ហយៈ នាម

[វិម-ហៈ-យៈ-ស័ញ-ញ៉ា] vimhoyeak

(ម.ព. ឧទានសញ្ញា)។

វិម្ហ័យ

(ម.ព. វិម្ហយៈ)។

វិម្ហ័យ នាម

[វិម-ហៃ] vimhai≈

(ម.ព. វិម្ហយៈ)។

វិយោគ

ការព្រាត់ប្រាសដែលតែងមានជាធម្មតា (សម្រាប់សាកលលោក)។

វិយោគ នាម

[វិ-យោគ] viyouk

ការព្រាត់ប្រាស (ចាកបុគ្គលឬអ្វីៗដែលស្រឡាញ់ពេញចិត្ត) :

វិយោគ នាម

[វិ-យោ-គៈ-ទុក] viyouk

ទុក្ខដែលកើតអំពីការព្រាត់ប្រាស។

វិយោគ នាម

[វិ-យោ-គៈ-ធរ] viyouk

ការព្រាត់ប្រាសដែលតែងមានជាធម្មតា (សម្រាប់សាកលលោក)។

វិយោគកថា

អត្ថបទឬសម្ដីដែលចូលរួមសម្ដែងមរណទុក្ខជាមួយក្រុមគ្រួសារនៃសព :

វិយោគកថា នាម

[វិ-យោ-គៈ-កៈ-ថា] viyokeakkaktha≈

អត្ថបទឬសម្ដីដែលចូលរួមសម្ដែងមរណទុក្ខជាមួយក្រុមគ្រួសារនៃសព :

វិរតិ

(ម.ព. វិរតិច្ឆេទ)។

វិរតិ នាម

[វិ-រៈ-តិ] virote

ការវៀរ, វៀរលែង; ការតមដាច់ខាត, ការកាន់ត្រណម :

វិរតិ នាម

[វិ-រៈ-តិ-ចេ-តៈ-ណា] virote

ចេតនាដែលវៀរ, ដែលតមដាច់ខាត។

វិរតិ នាម

[វិ-រៈ-តិច-ឆែត] virote

ដំណើរដាច់ត្រណម។

វិរតិ នាម

[វិ-រៈ-តិ-ភេត] virote

(ម.ព. វិរតិច្ឆេទ)។

វិរាគ

ភាពនៃវិរាគធម៌; ភាពជាអ្នកឥតរាគៈ, បែបបទរបស់បុគ្គលអ្នកឥតរាគៈ។

វិរាគ នាម

[វិ-រាគ] vireak

ការប្រាសចាករាគៈ, ដំណើរអស់តម្រេក; ព្រះនិញ្វន។

វិរាគ នាម

[វិ-រា-គៈ-ចិត] vireak

ចិត្តដែលឥតរាគៈ, ឥតតម្រេក។

វិរាគ នាម

[វិ-រា-គៈ-ធ័រ] vireak

ព្រះនិញ្វន។

វិរាគ នាម

[វិ-រា-គៈ-ភាប] vireak

ភាពនៃវិរាគធម៌; ភាពជាអ្នកឥតរាគៈ, បែបបទរបស់បុគ្គលអ្នកឥតរាគៈ។

វិរាព

សម្រែក, សូរសព្ទស្រែកខ្លាំង :

វិរាព នាម

[វិ-រាប] vireap

សម្រែក, សូរសព្ទស្រែកខ្លាំង :

វិរាម

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ (៱) នេះ, ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត (ចំពោះតែអក្សរទេវនាគរី) សម្រាប់ដាក់ក្រោមព្យញ្ជនៈ ឃាត់មិនឱ្យចេញសំឡេង ឱ្យគ្រាន់តែជាតួប្រកប, ដូចជា តបស, តេជស, អត្មន (អ.ថ. តៈបុ័ស, តេជ័ស, អាត្ម័ន) ជាដើម។

វិរាម នាម ១)

[វិ-រាម] viream

ការឃាត់; ការបញ្ឈប់; បដិសេធ។

វិរាម នាម ២)

[វិ-រាម] viream

ឈ្មោះវណ្ណយុត្តមួយប្រភេទ (៱) នេះ, ប្រើក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត (ចំពោះតែអក្សរទេវនាគរី) សម្រាប់ដាក់ក្រោមព្យញ្ជនៈ ឃាត់មិនឱ្យចេញសំឡេង ឱ្យគ្រាន់តែជាតួប្រកប, ដូចជា តបស, តេជស, អត្មន (អ.ថ. តៈបុ័ស, តេជ័ស, អាត្ម័ន) ជាដើម។

វិរាល័យ

(ម.ព. ពិរាល័យ)។

វិរាល័យ នាម

[វិ-រា-លៃ] virealey

(ម.ព. ពិរាល័យ)។

វិរុទ្ធ

សព្ទខុស; សព្ទផ្ទុយគ្នា។

វិរុទ្ធ គុណនាម

[វិ-រុត] virutthor

ខុស; ដែលទីទៃពីគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា។

វិរុទ្ធ នាម

[វិ-រុត-ធៈ-បាត] virutthor

បាលីខុស។

វិរុទ្ធ នាម

[វិ-រុត-ធៈ-វា-ចា] virutthor

សម្ដីខុស។

វិរុទ្ធ នាម

[វិ-រុត-ធៈ-ស័ប] virutthor

សព្ទខុស; សព្ទផ្ទុយគ្នា។

វិរុទ្ធនិទស្សន៍

ការពន្យល់ខុស ការសំអាងខុស ពិចារណាដោយភាន់ច្រឡំ។

វិរុទ្ធនិទស្សន៍ នាម

[វិ-រុត-ធៈ-និ-ទស់] viruttheaknitsa≈

ការពន្យល់ខុស ការសំអាងខុស ពិចារណាដោយភាន់ច្រឡំ។

វិរុទ្ធនិទស្សន៍ពន្ធុ

ទទ្ប្ហីករណ៍ដែលវិនិច្ឆ័យ វាយតម្លៃ ឬពន្យល់អ្វីមួយផ្អែកតែទៅលើប្រភពកំណើតឬបរិការណ៍ដើម ដែលវាកើតឡើងឬត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមិនផ្អែកលើការវិវត្តឬបច្ចុប្បន្នភាពរបស់វា។ ដោយសារវាអាចមានភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗមួយចំនួនរវាងប្រភពកំណើតនៃអ្វីមួយនិងសភាពបច្ចុប្បន្នរបស់វា ទើបទឡ្ហីករណ៍បែបនេះ

វិរុទ្ធនិទស្សន៍ពន្ធុ នាម

[វិ-រុត-និ-ទស់-ពន់-ធុ] virutnitsapnothu≈

ទទ្ប្ហីករណ៍ដែលវិនិច្ឆ័យ វាយតម្លៃ ឬពន្យល់អ្វីមួយផ្អែកតែទៅលើប្រភពកំណើតឬបរិការណ៍ដើម ដែលវាកើតឡើងឬត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមិនផ្អែកលើការវិវត្តឬបច្ចុប្បន្នភាពរបស់វា។ ដោយសារវាអាចមានភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗមួយចំនួនរវាងប្រភពកំណើតនៃអ្វីមួយនិងសភាពបច្ចុប្បន្នរបស់វា ទើបទឡ្ហីករណ៍បែបនេះ

វិរុទ្ធវាទ

លិខិតយថាភូត ដែលធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាសាលាឬដោយសារការីតាមពាក្យសុំរបស់គាហកនៃពាណិជ្ជបត្រដើម្បីកត់សម្គាល់ជាផ្លូវការនូវ ១- ការមិនបង់ប្រាក់នៅពេលផុតរយៈពេលនៃពាណិជ្ជបត្រ, ២- ការមិនព្រមទទួលរូបិយាណត្តិដោយហារិត។

វិរុទ្ធវាទ នាម

[វិ-រុត-ធៈ-វាត] viruttheakveat≈

លិខិតយថាភូត ដែលធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាសាលាឬដោយសារការីតាមពាក្យសុំរបស់គាហកនៃពាណិជ្ជបត្រដើម្បីកត់សម្គាល់ជាផ្លូវការនូវ ១- ការមិនបង់ប្រាក់នៅពេលផុតរយៈពេលនៃពាណិជ្ជបត្រ, ២- ការមិនព្រមទទួលរូបិយាណត្តិដោយហារិត។

វិរុឡ្ហក

ព្រះនាមមហារាជជាលោកបាលមួយអង្គ គ្រប់គ្រងរក្សាទិសទក្សិណ ជាអធិបតីលើពួកកុម្ភណ្ឌៈ :

វិរុឡ្ហក នាម

[វិ-រុល-ហៈ-កៈ] ឬ [វិ-រុល-ហក់] virulhok

ព្រះនាមមហារាជជាលោកបាលមួយអង្គ គ្រប់គ្រងរក្សាទិសទក្សិណ ជាអធិបតីលើពួកកុម្ភណ្ឌៈ :

វិរុឡ្ហៈ

(ម.ព. វិរុឡ្ហក)។

វិរុឡ្ហៈ នាម

[វិ-រុល-ហៈ] virulhak

(ម.ព. វិរុឡ្ហក)។

វិរូប

រូបអាក្រក់; ដែលមានរូបអាក្រក់ប្លែក; ដែលអាក្រក់, គួរខ្ពើម; ពិការ។

វិរូប គុ., ន.

[វិ-រូប] virub

រូបអាក្រក់; ដែលមានរូបអាក្រក់ប្លែក; ដែលអាក្រក់, គួរខ្ពើម; ពិការ។

វិរូបកាយវិទ្យា

ការសិក្សាពីការលូតលាស់មិនប្រក្រតីនៃសរីរាង្គកាយពីកំណើតឬអំឡុងពេលណាមួយ។

វិរូបកាយវិទ្យា នាម

[វិ-រូ-ប៉ៈ-កាយ-វិត-ទ្យា] virubakkayvittyea≈

ការសិក្សាពីការលូតលាស់មិនប្រក្រតីនៃសរីរាង្គកាយពីកំណើតឬអំឡុងពេលណាមួយ។

វិរូបក្ខ

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសបស្ចិម ជាអធិបតីលើពួកនាគ :

វិរូបក្ខ នាម

[វិ-រូ-បុ័ក-ខៈ] ឬ [វិ-រូ-បុ័ក] virubokkhor

ព្រះនាមលោកបាលមហារាជមួយអង្គ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាទិសបស្ចិម ជាអធិបតីលើពួកនាគ :

វិរូបភាព

លក្ខណៈខុសប្រក្រតីពីកំណើតនៃសរីរាង្គណាមួយរបស់សព៌ាង្គកាយ។

វិរូបភាព នាម ១)

[វិ-រូ-ប៉ៈ-ភាប] virubakpheab≈

ដំណើរប្រែប្រួលរូប ភាពផ្លាស់ប្ដូររូបរាង ភាពខូចទ្រង់ទ្រាយ។

វិរូបភាព នាម ២)

[វិ-រូ-ប៉ៈ-ភាប] virubakpheab≈

លក្ខណៈខុសប្រក្រតីពីកំណើតនៃសរីរាង្គណាមួយរបស់សព៌ាង្គកាយ។

វិរូឡ្ហក

(ម.ព. វិរុឡ្ហក)។

វិរូឡ្ហក នាម

[វិ-រូល-ហៈ-កៈ] ឬ [វិ-រូល-ហក់] virulhok

(ម.ព. វិរុឡ្ហក)។

វិរេចកភេសជ្ជៈ

(ម.ព. រេចកភេសជ្ជៈ)។

វិរេចកភេសជ្ជៈ នាម

[វិ-រេ-ចៈ-កៈ-ភេ-ស័ច-ជៈ] virechakkakpheschacheak≈

(ម.ព. រេចកភេសជ្ជៈ)។

វិរេចកភៃសជ្យ

(ម.ព. រេចកភេសជ្ជៈ)។

វិរេចកភៃសជ្យ នាម

[វិ-រេ-ចៈ-កៈ-ភៃ-ស័ច] virechakkakpheyscha≈

(ម.ព. រេចកភេសជ្ជៈ)។

វិរេចន

ថ្នាំបញ្ចុះ។

វិរេចន នាម

[វិ-រេ-ចៈ-ណៈ] ឬ [វិ-រេ-ចន] virechon

ការដាក់ថ្នាំបញ្ចុះ (ឧច្ចារៈ) :

វិរេចន នាម

[វិ-រេ-ចៈ-ណៈ-ភេ-ស័ច-ជៈ] ឬ [វិ-រេ-ចៈ-ណៈ-ភេ-សាច់] virechon

ថ្នាំបញ្ចុះ។

វិរោគភាព

ភាវៈឥតរោគ, សេចក្ដីសុខសប្បាយ :

វិរោគភាព នាម

[វិ-រោ-គៈ-ភាប] viroukopheap

ភាវៈឥតរោគ, សេចក្ដីសុខសប្បាយ :

វិរោចនៈ នាម

[វិ-រោ-ចៈ-ណៈ] virouchoneak

ដំណើររុងរឿង, ភ្លឺត្រចះត្រចង់; ព្រះអាទិត្យ, ព្រះចន្ទ្រ; ភ្លើង។

វិរោចនៈ នាម

[វិ-រោ-ចៈ-ណៈ-ភាប] virouchoneak

ភាវៈរុងរឿង, ភ្លឺ។

វិរោចនៈ នាម

[វិ-រោ-ចៈ-ណា-កា] virouchoneak

អាការៈរុងរឿង, ភ្លឺ។

វិរោចន៍

(ម.ព. វិរោចនៈ)។

វិរោចន៍ នាម

[វិ-រោច] viroch≈

(ម.ព. វិរោចនៈ)។

វិរោធ

ទុក្ខដែលកើតព្រោះពិរោធ។

វិរោធ នាម

[វិ-រោ-ធៈ] ឬ [វិ-រោត] virouth

ពិរោធគឺកំហឹង; កំហុស; សេចក្ដីស្អប់; ជម្លោះ; សត្រូវ។

វិរោធ នាម

[វិ-រោ-ធៈ-កា] virouth

ហេតុឬដំណើរដែលនាំឱ្យកើតពិរោធ។

វិរោធ នាម

[វិ-រោ-ធៈ-ទុក] virouth

ទុក្ខដែលកើតព្រោះពិរោធ។

វិល

វិលវិញដោយរវៀសរវៃ, វិលវិញដោយប្រញាប់។

វិល កិរិយាសព្ទ ១)

[វិល] verl

ប្រព្រឹត្តទៅមករកកន្លែងដើមវិញដដែលៗ :

វិល កិរិយាសព្ទ ២)

[វិល] verl

ដើរជុំវិញ :