ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

វិហិង្សា នាម

[វិ-ហិង-សា] vihengsea

សេចក្ដីបៀតបៀន, ការធ្វើឱ្យគេបានសេចក្ដីទុក្ខពិបាក, ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ។

វិហឹសា នាម

[វិ-ហិង-សា] vihengsa≈

(ម.ព. វិហិង្សា)។

វិហេឋការ នាម

[វិ-ហេ-ឋៈ-កា] vihethakka≈

ការបៀតបៀន ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ។

វិហេសកកម្ម

ការធ្វើឱ្យអ្នកសួរមានការលំបាកគឺការនៅទ្រឹងស្ងៀមមិនព្រមនិយាយ ដូចជាគេសួរយកការណ៍ពិតពីរឿងអ្វីមួយដែលជាការចាំបាច់ ហើយខ្លួននៅស្ងៀមមិនព្រមនិយាយ ធ្វើឱ្យអ្នកសួរមានសេចក្ដីលំបាក :

វិហេសកកម្ម នាម

[វិ-ហេ-សៈ-កៈ-កាំ] viheskakamm

ការធ្វើឱ្យអ្នកសួរមានការលំបាកគឺការនៅទ្រឹងស្ងៀមមិនព្រមនិយាយ ដូចជាគេសួរយកការណ៍ពិតពីរឿងអ្វីមួយដែលជាការចាំបាច់ ហើយខ្លួននៅស្ងៀមមិនព្រមនិយាយ ធ្វើឱ្យអ្នកសួរមានសេចក្ដីលំបាក :

វិហេសា នាម

[វិ-ហេ-សា] vihesa≈

(ម.ព. វិហិង្សា)។

វិឡារ នាម

[វិ-ឡា] vilar

(ម.ព. ពិឡារ)។

វិឡារសាទិសសត្វ នាម

[វិ-ឡា-រ៉ៈ-សា-ទិ-សៈ-ស័ត] vilaraksatisaksta≈

ពពួកសត្វសន្តានឆ្មាស៊ីសាច់ជាអាហារ។

វិឡារី នាម

[វិ-ឡា-រី] vilari≈

(ម.ព. វិឡារ)។

វិះ

ដែលជ្រិះ, ជ្រលិះ; ឆិត, ទៀប; ស្ទើរនឹង :

វិះ គុណកិរិយា

[វិះ] vis

ដែលជ្រិះ, ជ្រលិះ; ឆិត, ទៀប; ស្ទើរនឹង :

វី កិរិយាសព្ទ

[វី] vi≈

វាចដោយម្រាមដៃច្រើនសាច្រើនត្រឡប់ :

វី នាម

[វី] vi≈

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្នូក តែតូចរាក់ លកជាស្នាមចង្អូរតូចពីរទន្ទឹមគ្នា ប្រវែងមានកំណត់, សម្រាប់ដាក់កាសវាល់ឱ្យដឹងចំនួន ជាជំនួសការរាប់រាយ :

វីជនី

ផ្លិតសម្រាប់បក់ថ្វាយក្សត្រិយ៍ឬផ្លិតដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រើប្រាស់។

វីជនី នាម ១)

[វី-ជៈ-នី] vichoni

ផ្លិត; ស៊ែ (រ.ស.) :

វីជនី នាម ២)

[វី-ជៈ-នី] vichoni

ផ្លិតសម្រាប់បក់ថ្វាយក្សត្រិយ៍ឬផ្លិតដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រើប្រាស់។

វីដេអូ

ខ្សែរូបភាពមានចលនាជាលក្ខណៈឌីជីថលឬនៅក្នុងកាស្សែត :

វីដេអូ នាម

[វី-ដេ-អូ] videaou≈

ខ្សែរូបភាពមានចលនាជាលក្ខណៈឌីជីថលឬនៅក្នុងកាស្សែត :

វីត

សម្រាប់ប្រើផ្សំជាសមាសនាម, ដូចជា វីតរាគៈ, វីតទោសៈ, វីតមោហៈ អ្នកដែលឥតរាគៈ, ឥតទោសៈ, ឥតមោហៈ (ព្រះអរហន្ត)។

វីត គុណនាម ១)

[វី-តៈ] vit

ដែលប្រាសឬឃ្លាតចេញហើយ, ដែលឥត, ដែលគ្មាន។

វីត គុណនាម ២)

[វី-តៈ] vit

សម្រាប់ប្រើផ្សំជាសមាសនាម, ដូចជា វីតរាគៈ, វីតទោសៈ, វីតមោហៈ អ្នកដែលឥតរាគៈ, ឥតទោសៈ, ឥតមោហៈ (ព្រះអរហន្ត)។

វីតាមីន

ឱជា, ឱជារស, ជីវជាតិ ឬជីពជាតិ គឺឱជារសរបស់ផ្លែឈើជាដើមដែលមានតាមធម្មតាដើម ជារសឆ្ងាញ់ស្រាប់ពីកំណើត :

វីតាមីន នាម

[វី-តា-មីន] vitamin

ឱជា, ឱជារស, ជីវជាតិ ឬជីពជាតិ គឺឱជារសរបស់ផ្លែឈើជាដើមដែលមានតាមធម្មតាដើម ជារសឆ្ងាញ់ស្រាប់ពីកំណើត :

វីតិក្កម នាម

[វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ] vitekkom

អជ្ឈាចារ, ការកន្លងឬល្មើសបញ្ញត្តិ, ការបំពានច្បាប់។

វីតិក្កម នាម

[វី-តិក-ម៉ៈ-ចេ-តៈ-ណា] vitekkom

គំនិតដែលបម្រុងនឹងកន្លង ឬបំពានលើបញ្ញត្តិ។

វីតិក្កម នាម

[វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ-ទោស] vitekkom

ទោសឬកំហុសព្រោះការកន្លងបញ្ញត្តិ។

វីតិក្កម នាម

[វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ-វា-ចា] vitekkom

សម្ដីបំពានច្បាប់។

វីតិក្កម នាម

[វី-តិក-កៈ-ម៉ៈ-វាត] vitekkom

(ម.ព. វីតិក្កមវាចា)។

វីតិក្រម

អំពើរបស់អ្នករាជការសាធារណៈឬពលរដ្ឋទទួលអាណត្តិសាធារណៈដោយការបោះឆ្នោតដែលយល់ព្រមក្រោមរូបភាពណាមួយនិងដោយមូលហេតុណាមួយក៏ដោយ ធ្វើការលើកលែងឬលោះលា ឬមួយលើសចំនួនដែលគេកំណត់ចំពោះការបង់ពន្ធអាករដែលខ្លួនដឹងថាប្រព្រឹត្តខុសនឹងច្បាប់។

វីតិក្រម នាម ១)

[វី-តិក-ក្រៈ-ម៉ៈ] vitekkreakmak≈

(ម.ព. វីតិក្កម)។

វីតិក្រម នាម ២)

[វី-តិក-ក្រៈ-ម៉ៈ] vitekkreakmak≈

អំពើរបស់អ្នករាជការសាធារណៈឬពលរដ្ឋទទួលអាណត្តិសាធារណៈដោយការបោះឆ្នោតដែលយល់ព្រមក្រោមរូបភាពណាមួយនិងដោយមូលហេតុណាមួយក៏ដោយ ធ្វើការលើកលែងឬលោះលា ឬមួយលើសចំនួនដែលគេកំណត់ចំពោះការបង់ពន្ធអាករដែលខ្លួនដឹងថាប្រព្រឹត្តខុសនឹងច្បាប់។

វីថិ នាម

[វី-ថិ] vithe

ផ្លូវ, ថ្នល់; ជាយព្រៃ; ជួរ, សង្កាត់, ប៉ែក (ប្រើក្លាយជា វិថី ក៏មាន)។

វីថិ នាម

[គោ-ណៈ-វី-ថិ] vithe

(ម.ព. គោវីថិ)។

វីថិ នាម

[គោ-វី-ថិ] vithe

ផ្លូវគោ។

វីថិ នាម

[វី-ថិ-ចិត] vithe

ចិត្តដែលត្រាច់ទៅតាមផ្លូវអារម្មណ៍, ចិត្តដែលកើតដោយសង្កាត់, ដោយប៉ែក (ព.អ.)។

វីថិ នាម

[វី-ថិ-សិង-ឃា-ដៈ-កៈ] ឬ [វី-ថិ-សិង-ឃា-ដក់] vithe

ថ្នល់បែកបីឬបែកបួន, ផ្លូវត្រឡែងកែង។

វីថិ នាម

[អៈ-ជៈ-វី-ថិ] vithe

ផ្លូវពពែ (ព.ហ.)។

វីនដូ

(ប.ព.) ឈ្មោះសុសវែរមួយប្រភេទដែលជាប្រព័ន្ធដំណើរការកុំព្យូទ័រងាយស្រួលប្រើនិងអាចធ្វើកិច្ចការបានច្រើនបែប (អាចបើកជាបង្អួចច្រើន) ក្នុងពេលតែមួយ។ បញ្ជាក់ : គ្រប់កុំព្យូទ័រអាចដំណើរការបានលុះត្រាតែមានប្រព័ន្ធដំណើរការ :

វីនដូ នាម

[វីន-ដូ] vindou≈

(ប.ព.) ឈ្មោះសុសវែរមួយប្រភេទដែលជាប្រព័ន្ធដំណើរការកុំព្យូទ័រងាយស្រួលប្រើនិងអាចធ្វើកិច្ចការបានច្រើនបែប (អាចបើកជាបង្អួចច្រើន) ក្នុងពេលតែមួយ។ បញ្ជាក់ : គ្រប់កុំព្យូទ័រអាចដំណើរការបានលុះត្រាតែមានប្រព័ន្ធដំណើរការ :

វីមង្សា

វិជ្ជាដែលកើតអំពីការពិចារណាឈ្លេចឈ្លីរក ឬវិជ្ជាដែលសម្រេចដោយការប្រឡងហើយ។

វីមង្សា នាម

[វី-ម័ង-សា] vimngsea

ការពិចារណាដោយល្អិត; ប្រាជ្ញាសម្រាប់ស្រាល់ជ្រើសរើសរកឱ្យឃើញការណ៍ពិត, ការពិសោធ, ការល្បងមើល; ការប្រឡង។

វីមង្សា នាម

[វី-ម័ង-សា] vimngsea

(ម.ព. វីមំសាវិជ្ជា)។

វីមង្សា នាម

[វី-ម័ង-សា-វិច-ជា] vimngsea

វិជ្ជាដែលកើតអំពីការពិចារណាឈ្លេចឈ្លីរក ឬវិជ្ជាដែលសម្រេចដោយការប្រឡងហើយ។

វីមវាម

ដែលទីមទាម, ទទាក់ទទាមទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ :

វីមវាម គុ.កិ., គុ.

[វីម-វាម] vimoveam

ដែលទីមទាម, ទទាក់ទទាមទាល់ផ្លូវទាល់ដំណើរ :

វីមវើម

ដែលពីមពើមឬពេមពើមព្រោះស្រវាំងឬព្រោះងងឹត :

វីមវើម គុ.កិ., គុ.

[វីម-វើម] vimovaum

ដែលពីមពើមឬពេមពើមព្រោះស្រវាំងឬព្រោះងងឹត :

វីយូឡុង

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្សែមួយយ៉ាង មានស្នូក មានខ្សែបួន កូតដោយដាក់ស្នូកលើស្មា។

វីយូឡុង នាម

[វី-យូ-ឡុង] viyulong≈

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្សែមួយយ៉ាង មានស្នូក មានខ្សែបួន កូតដោយដាក់ស្នូកលើស្មា។

វីរ

សេនាមោះមុត, សេនាខ្លាំងពូកែ។

វីរ គុណនាម

[វី] vir

ដែលខ្ជាប់ខ្ជួន, មួនមាំ, រ៉ឹងប៉ឹង, អង់អាច, ក្លាហាន, ក្លៀវក្លា, មោះមុត, ខ្លាំងពូកែ; ដែលមានព្យាយាមខ្ជាប់ខ្ជួន។

វីរ នាម

[វី] vir

អ្នកអង់អាច, ក្លៀវក្លា; អ្នកចម្បាំង; អ្នកប្រាជ្ញ។

វីរ នាម

[វី-រៈ-ជន់] vir

ជនអង់អាច; ...។

វីរ នាម

[វី-រៈ-បុ-រ៉ស់] vir

បុរសអង់អាច; ...។

វីរ នាម

[វី-រៈ-ភាប] vir

ភាពដែលអង់អាច, ដំណើរអង់អាច។

វីរ នាម

[វី-រៈ-ភ័ដ] vir

អមាត្យអង់អាច; មេទ័ព។

វីរ នាម

[វី-រៈ-សេ-នា] vir

សេនាមោះមុត, សេនាខ្លាំងពូកែ។

វីរកថា

យុទ្ធកថា, រឿងនិពន្ធជាពាក្យកាព្យយ៉ាងវែងដែលរៀបរាប់រំឭកអំពីវីរភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់តួអង្គឯក ដែលជាវីរជន :

វីរកថា នាម

[វី-រៈ-កៈ-ថា] vireakkaktha≈

យុទ្ធកថា, រឿងនិពន្ធជាពាក្យកាព្យយ៉ាងវែងដែលរៀបរាប់រំឭកអំពីវីរភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់តួអង្គឯក ដែលជាវីរជន :

វីរនារី នាម

[វី-រៈ-នា-រី] vireakneari≈

(ម.ព. វីរជន)។

វីររស

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះបង្ហាញនូវសកម្មភាពអាកប្បកិរិយា ចិត្តអង់អាចក្លាហាន មោះមុតរបស់តួអង្គ ក្នុងការប្រយុទ្ធតទល់ជាមួយគូបដិបក្ខដើម្បីការពារអំពើល្អ។

វីររស នាម ១)

[វី-រៈ-រស់] vireakrsa≈

កម្លាំងព្យាយាម, សេចក្ដីក្លៀវក្លា។

វីររស នាម ២)

[វី-រៈ-រស់] vireakrsa≈

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះបង្ហាញនូវសកម្មភាពអាកប្បកិរិយា ចិត្តអង់អាចក្លាហាន មោះមុតរបស់តួអង្គ ក្នុងការប្រយុទ្ធតទល់ជាមួយគូបដិបក្ខដើម្បីការពារអំពើល្អ។

វីរិយ នាម

[វី-រិយ] viriy

ព្យាយាម, តេជះ; តេជដៃ។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-ពល់] viriy

កម្លាំងព្យាយាម។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-ភាប] viriy

ភាព, បែបបទ នៃព្យាយាម។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-វៈ-តី] viriy

(ម.ព. វីរិយវន្ត)។

វីរិយ គុ., ន.

[វី-រិ-យៈ-វ័ន] viriy

ដែលមានវីរិយៈ; អ្នកមានព្យាយាម។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-សំ-ប័ត] viriy

(ម.ព. វីរិយសម្បទា)។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] viriy

(ម.ព. វីរិយសម្ប័ទ)។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ-សំ-ប័ត] viriy

ការបរិបូណ៌ដោយព្យាយាម។

វីរិយ នាម

[វី-រិ-យៈ] viriy

(ម.ព. វីរិយារម្ភ)។

វីរិយបារមី នាម

[វី-រិ-យៈ-បា-រៈ-ម៉ី] viriyeakbareakmei≈

បារមីមួយក្នុងចំណោមបារមីទាំង១០ដែលព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាព្រះមហាជនកបានបំពេញ ដោយឧស្សាហ៍ព្យាយាមធ្វើការ។

វីរិយបារមី នាម

[វី-រិ-យា-រុ័ម] viriyearum≈

ការប្រារព្ធព្យាយាម, ការតាំងផ្គងព្យាយាម។

វីរិយា—

(ម.ព. វីរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វីរិយា— នាម

[វី-រិ-យា—] viriyea—≈

(ម.ព. វីរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វីរិយ—

(ម.ព. វីរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វីរិយ— នាម

[វី-រិ-យៈ—] viriyeak—≈

(ម.ព. វីរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

វីរុស

អតិសុខុមប្រាណល្អិតក្រៃលែងមានរាងជាខ្សែឬជាស៊្វែនិងមានទំហំជាទូទៅចាប់ពី២០ដល់៤០០ណាណូម៉ែត្រ ដែលជាភ្នាក់ងារចម្លងរោគដែលអាចបំបែកខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងកោសិការស់របស់សត្វនិងរុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអង់ទីករចុះខ្សោយ ហើយបង្កឱ្យមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។

វីរុស នាម ១)

[វី-រុស] virus≈

ទម្រង់ជីវិតមួយបែប មានទំហំតូចជាងបាក់តេរី អាចបង្កឱ្យមានជំងឺផ្សេងៗបន្តទៀត :

វីរុស នាម ២)

[វី-រុស] virus≈

អតិសុខុមប្រាណល្អិតក្រៃលែងមានរាងជាខ្សែឬជាស៊្វែនិងមានទំហំជាទូទៅចាប់ពី២០ដល់៤០០ណាណូម៉ែត្រ ដែលជាភ្នាក់ងារចម្លងរោគដែលអាចបំបែកខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងកោសិការស់របស់សត្វនិងរុក្ខជាតិ ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអង់ទីករចុះខ្សោយ ហើយបង្កឱ្យមានជំងឺរ៉ាំរ៉ៃ។

វីវក់ កិរិយាសព្ទ

[វី-វក់] vivok

(ម.ព. វក់វី)។

វីវរ

ធ្វើឱ្យទាស់ការ, ឱ្យទាស់ដំណើរ, ឱ្យទាស់ទំនង; ដែលនាំឱ្យវីវក់, ឱ្យវរវឹក, ឱ្យច្របូកច្របល់ :

វីវរ កិ., គុ.កិ.

[វី-វ] vivor

ធ្វើឱ្យទាស់ការ, ឱ្យទាស់ដំណើរ, ឱ្យទាស់ទំនង; ដែលនាំឱ្យវីវក់, ឱ្យវរវឹក, ឱ្យច្របូកច្របល់ :

វីវាច

វីវាចចុះវាចឡើង, វីឱ្យរាចរាយ :

វីវាច កិរិយាសព្ទ

[វី-វាច] viveach

វីវាចចុះវាចឡើង, វីឱ្យរាចរាយ :