វចនានុក្រមខ្មែរ

មូលបត្រឥណទេយ្យរយៈពេលវែងបោះផ្សាយដោយរដ្ឋឬដោយក្រុមហ៊ុនណាមួយ ដើម្បីបង្ហាញថារដ្ឋឬក្រុមហ៊ុននោះបានខ្ចីប្រាក់ពីអ្នកទិញមូលបត្រនោះ ហើយអ្នកទិញទទួលបានការប្រាក់ថេរមួយ។

សញ្ញាបណ្ណ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-ប័ន] snhonhabno≈

មូលបត្រឥណទេយ្យរយៈពេលវែងបោះផ្សាយដោយរដ្ឋឬដោយក្រុមហ៊ុនណាមួយ ដើម្បីបង្ហាញថារដ្ឋឬក្រុមហ៊ុននោះបានខ្ចីប្រាក់ពីអ្នកទិញមូលបត្រនោះ ហើយអ្នកទិញទទួលបានការប្រាក់ថេរមួយ។

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់] snhonhabat≈

ក្រដាសកំណត់ហេតុសម្គាល់ចំណេះវិជ្ជា ចេញជាត្រាតាំងឱ្យជាព័ស្តុតាង ដល់អ្នករៀនដែលប្រឡងជាប់ មានអំណាចត្រូវទទួលយក (តាមលក្ខណប្បញ្ញត្តិ) :

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់-មៈ-ធ្យំ-មៈ-សិក-សា-ទុ-តិ-យៈ-ភូម] snhonhabatmeakthyummeakseksatuteyeakphum≈

សញ្ញាបត្របញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ, សញ្ញាបត្របាក់ឌុប។

សញ្ញាបត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់-មៈ-ធ្យំ-មៈ-សិក-សា-ប៉ៈ-ឋំ-ម៉ៈ-ភូម] snhonhabatmeakthyummeakseksabakthammakphum≈

សញ្ញាបត្របញ្ចប់ការសិក្សានៅមធ្យមសិក្សាបឋមភូមិ។

សញ្ញាប័ដ

ដំបារ, ផ្ទាំង, បន្ទះ (ស្ពាន់, ឈើ ឬប្រាក់, មាស, ...) ដែលមានអក្សរកត់ត្រាសេចក្ដីជាគ្រឿងសម្គាល់មុខការឬសម្គាល់ជាត្រាតាំង។

សញ្ញាប័ដ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់] snhonhabat≈

ដំបារ, ផ្ទាំង, បន្ទះ (ស្ពាន់, ឈើ ឬប្រាក់, មាស, ...) ដែលមានអក្សរកត់ត្រាសេចក្ដីជាគ្រឿងសម្គាល់មុខការឬសម្គាល់ជាត្រាតាំង។

សញ្ញាប័ត្រ

(ម.ព. សញ្ញាបត្រ)។

សញ្ញាប័ត្រ នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-បាត់] snhonhabat≈

(ម.ព. សញ្ញាបត្រ)។

សញ្ញាវិបល្លាស

ការមមាល ការប្រែប្រួលសញ្ញា (ការចងចាំ)។

សញ្ញាវិបល្លាស នាម

[ស័ញ-ញ៉ា-វិ-ប៉័ល-ឡាស] snhonhaviblolas≈

ការមមាល ការប្រែប្រួលសញ្ញា (ការចងចាំ)។

សញ្ញា—

(ម.ព. សញ្ញា{¥¥}១{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សញ្ញា— នាម

[ស័ញ-ញ៉ា—] snhonha—≈

(ម.ព. សញ្ញា១) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សញ្ញី

ពាក្យប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍ សំដៅចំពោះសព្ទដែលជាសាធារណនាម, ដូចជា :

សញ្ញី គុណនាម

[ស័ញ-ញី] ឬ [ស័ញ-ញ៉ី] sonhnhi

ដែលមានសេចក្ដីសម្គាល់, មានការចំណាំ, ...។

សញ្ញី នាម

[ស័ញ-ញី] ឬ [ស័ញ-ញ៉ី] sonhnhi

ពាក្យប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍ សំដៅចំពោះសព្ទដែលជាសាធារណនាម, ដូចជា :

សញ្ញោជន នាម

[ស័ញ-ញ៉ោ-ជន់] sonhnhouchon

(ម.ព. សំយោជន)។

សញ្ញោជនៈ

(ម.ព. សំយោជន)។

សញ្ញោជនៈ នាម

[ស័ញ-ញ៉ោ-ជៈ-នៈ] snhonhaocheakneak≈

(ម.ព. សំយោជន)។

សដាយុស

ឈ្មោះបក្សីធំមួយ មាននិយាយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ :

សដាយុស នាម

[សៈ-ដា-យុស] sadayus

ឈ្មោះបក្សីធំមួយ មាននិយាយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ :

សដូវ

អាហារធ្វើដោយប្រអួលផង់ឬម្សៅស្ងួត សម្រាប់ទុកបរិភោគបានយូរ; មាន ២យ៉ាងគឺ សដូវដុំធ្វើឱ្យជាដុំៗ, សដូវផង់ ធ្វើឱ្យនៅផង់រាយៗ; ប្រើជាស្បៀងក្នុងវេលាដើរផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលឬប្រើក្នុងវេលារត់លូនគេចចៀសពីមុខទ័ព :

សដូវ នាម

[សៈ-ដូវ] sodouv

អាហារធ្វើដោយប្រអួលផង់ឬម្សៅស្ងួត សម្រាប់ទុកបរិភោគបានយូរ; មាន ២យ៉ាងគឺ សដូវដុំធ្វើឱ្យជាដុំៗ, សដូវផង់ ធ្វើឱ្យនៅផង់រាយៗ; ប្រើជាស្បៀងក្នុងវេលាដើរផ្លូវឆ្ងាយដាច់ស្រយាលឬប្រើក្នុងវេលារត់លូនគេចចៀសពីមុខទ័ព :

សឌាង្គ

ចំណែក ៦របស់រាងកាយគឺដៃ ២, ជើង ២, ក្បាល ១, ដងខ្លួន ១:

សឌាង្គ នាម

[សៈ-ឌាង] sodeangkor

ចំណែក ៦របស់រាងកាយគឺដៃ ២, ជើង ២, ក្បាល ១, ដងខ្លួន ១:

សណ្ដ នាម

[សន់-ដ] sondor

ហាម, កណ្ដាប់មាត់, រឹម ដែលដាក់បន្សាបថែមឱ្យកើនចំណុះឬកើនបន្ទុកជាងប្រក្រតីដើម :

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-សន់-ដ] sondor

(ម.ព. ចងសណ្ដ)។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-សន់-ដ] sondor

ត្រូវគេបញ្ជោរក៏ឡើងជំនោរ។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[ថែម-សន់-ដ] sondor

(ម.ព. ដាក់សណ្ដ)។

សណ្ដ កិរិយាសព្ទ

[លើក-សន់-ដ] sondor

និយាយលើកជើងឬនិយាយបញ្ជោរ។

សណ្ដក

ស្រកសាច់ឬចុះសាច់ :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ដក] sandak

ដកឬរដកឃ្លាតតែមិនទាន់របូតផុត :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ២)

[សន់-ដក] sandak

ថយចុះឬស្រកចុះជាងប្រក្រតី :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ៣)

[សន់-ដក] sandak

ឃ្លាតឆ្អឹងសន្លាក់ :

សណ្ដក កិរិយាសព្ទ ៤)

[សន់-ដក] sandak

ស្រកសាច់ឬចុះសាច់ :

សណ្ដង់

ក្បាលទងផ្លែឈើចំពូកខ្លះ ត្រង់ដែលតពីទងទៅជាប់នឹងសាច់ផ្លែ :

សណ្ដង់ នាម

[សន់-ដង់] sondong

ក្បាលទងផ្លែឈើចំពូកខ្លះ ត្រង់ដែលតពីទងទៅជាប់នឹងសាច់ផ្លែ :

សណ្ដា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកជាស្រទាប់ៗ មានសរសៃ ប្រើការវេញធ្វើជាខ្សែបាន :

សណ្ដា នាម ១)

[សន់-ដា] sonda

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកវល្លិដំឡូងជ្រូក ច្រើនដុះនៅក្នុងព្រៃដែលមានទីដីខ្ពស់, ផ្លែមូលៗតូចៗ, ស្លឹកនិងផ្លែខ្ចីមានរសជូរ ប្រើជាបន្លែឬអន្លក់បាន :

សណ្ដា នាម ២)

[សន់-ដា] sonda

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកជាស្រទាប់ៗ មានសរសៃ ប្រើការវេញធ្វើជាខ្សែបាន :

សណ្ដាន់

ឈើរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្ល ឬផ្លែដែលចិតហាលឱ្យក្រៀមប្រើជាម្ជូរជ្រក់ក៏បាន :

សណ្ដាន់ នាម

[សន់-ដាន់] sondan

ឈើរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងផ្លែមានរសជូរ សម្រាប់ប្រើធ្វើជាម្ជូរស្ល ឬផ្លែដែលចិតហាលឱ្យក្រៀមប្រើជាម្ជូរជ្រក់ក៏បាន :

សណ្ដាប គុណកិរិយា

[សន់-ដាប] sondab

ដែលខំប្រឹងពេញកម្លាំងឬពេញទំហឹងបែកញើសដាប :

សណ្ដាប់

(រ.ស.) ស្ដាប់ (ស្ដេចស្ដាប់) :

សណ្ដាប់ នាម

[សន់-ដាប់] sandab

ទម្លាប់ដែលកើតមានដោយបានស្ដាប់ឮតៗមក; ទំនៀម; បែប, បែបបទ :

សណ្ដាប់ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដាប់] sandab

(រ.ស.) ស្ដាប់ (ស្ដេចស្ដាប់) :

សណ្ដាប់ធ្នាប់

របប, របៀបរបប :

សណ្ដាប់ធ្នាប់ នាម ១)

[សន់-ដាប់-ធ្នាប់] sondabothneab

ចារិត, ឫកចារិត, បែបបទ :

សណ្ដាប់ធ្នាប់ នាម ២)

[សន់-ដាប់-ធ្នាប់] sondabothneab

របប, របៀបរបប :

សណ្ដាប់ស្ទង់

(វេជ្ជ.) ឧបករណ៍ពង្រីកសូរដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រឬវេជ្ជសាស្ត្រសត្វ (តិចតួចចំពោះសត្វប្រភេទធំ) សម្រាប់ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ ពោលគឺស្ដាប់សូរសរីរាង្គក្នុង, ឧបករណ៍ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ។

សណ្ដាប់ស្ទង់ នាម

[សន់-ដាប់-ស្ទង់] snodabsatng≈

(វេជ្ជ.) ឧបករណ៍ពង្រីកសូរដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រឬវេជ្ជសាស្ត្រសត្វ (តិចតួចចំពោះសត្វប្រភេទធំ) សម្រាប់ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ ពោលគឺស្ដាប់សូរសរីរាង្គក្នុង, ឧបករណ៍ស្ទង់ស្ដាប់អាការៈរោគ។

សណ្ដាយ

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែធំរាងមូលទ្រវែង ប្រើការជាបន្លែ, ជាអន្លក់ :

សណ្ដាយ គុណនាម

[សន់-ដាយ] sonday

ដែលយាររយាក :

សណ្ដាយ នាម

[ព្នៅ-សន់-ដាយ] sonday

ព្នៅផ្លែធំទ្រវែង ស្រដៀងនឹងដោះសណ្ដាយ។

សណ្ដាយ គុណនាម

[សន់-ដាយ-ម្ខាង] sonday

យារម្ខាងជាង។

សណ្ដាយ នាម

[សន់-ដាយ] sonday

ឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ ខ្លួនវែង រាងសំប៉ែត រង្វះមាត់ធំ :

សណ្ដាយ នាម

[សន់-ដាយ] sonday

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែធំរាងមូលទ្រវែង ប្រើការជាបន្លែ, ជាអន្លក់ :

សណ្ដូក

លាតលាត្រង់ស្ដូក :

សណ្ដូក កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដូក] sandouk

លាតលាត្រង់ស្ដូក :

សណ្ដូន

ទម្លាក់ចុងខ្សែឬពួរដែលចងវត្ថុធ្ងន់ឱ្យធ្លាក់ចុះស្រឹមទៅក្នុងទឹកចាប់ឬចងចុងខ្សែឬចុងពួរម្ខាងឱ្យនៅមិនឱ្យលិច ឬឱ្យលិចទាំងអស់ក៏មាន :

សណ្ដូន កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដូន] sandoun

ទម្លាក់ចុងខ្សែឬពួរដែលចងវត្ថុធ្ងន់ឱ្យធ្លាក់ចុះស្រឹមទៅក្នុងទឹកចាប់ឬចងចុងខ្សែឬចុងពួរម្ខាងឱ្យនៅមិនឱ្យលិច ឬឱ្យលិចទាំងអស់ក៏មាន :

សណ្ដែក

ដំណាំលតាជាតិ ដែលដាំយកផ្លែ, យកគ្រាប់ ប្រើជាអាហារឬស្លជាប្រេងក៏បានខ្លះ, ...ជារបរមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងដល់មនុស្សគ្រប់ប្រទេស; សណ្ដែកមានច្រើនប្រភេទគឺ :

សណ្ដែក នាម

[សន់-ដែក] sondaek

ដំណាំលតាជាតិ ដែលដាំយកផ្លែ, យកគ្រាប់ ប្រើជាអាហារឬស្លជាប្រេងក៏បានខ្លះ, ...ជារបរមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយយ៉ាងដល់មនុស្សគ្រប់ប្រទេស; សណ្ដែកមានច្រើនប្រភេទគឺ :

សណ្ដែកដី

សណ្ដែកមួយប្រភេទ ដាំយកមើមប្រើការបានច្រើនយ៉ាង, ជារបរសំខាន់មួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

សណ្ដែកដី នាម

[សន់-ដែក-ដី] sandaekadei

សណ្ដែកមួយប្រភេទ ដាំយកមើមប្រើការបានច្រើនយ៉ាង, ជារបរសំខាន់មួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

សណ្ដែកបណ្ដុះ

លំពង់សណ្ដែកបាយ ដែលកើតពីគេត្រាំគ្រាប់បណ្ដុះក្នុងក្អម ឬកប់ក្នុងដីខ្សាច់ឱ្យដុះលូតវែងៗ ប្រើជាបន្លែ, ជារបោយ, ជាអន្លក់។

សណ្ដែកបណ្ដុះ នាម

[សន់-ដែក-បន់-ដុះ] snodaekbnodoah≈

លំពង់សណ្ដែកបាយ ដែលកើតពីគេត្រាំគ្រាប់បណ្ដុះក្នុងក្អម ឬកប់ក្នុងដីខ្សាច់ឱ្យដុះលូតវែងៗ ប្រើជាបន្លែ, ជារបោយ, ជាអន្លក់។

សណ្ដោង

(ព.ប្រ.) មួយត្រក, មួយហ្វូង, មួយពួក, ដែលជាប់រសោងតាមគ្នា :

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ដោង] sondaong

ទាញអូសគ្រឿងចងបន្តោងឱ្យអណ្ដែតឬឱ្យលឿនដោយតាមគ្នា :

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ ២)

[សន់-ដោង] sondaong

ទៅទាំងសណ្ដោង ទៅទាំងហ្វូងឬទាំងគ្រួ។

សណ្ដោង កិរិយាសព្ទ

[មួយ-សន់-ដោង-ជាល] sondaong

(ព.ប្រ.) មួយត្រក, មួយហ្វូង, មួយពួក, ដែលជាប់រសោងតាមគ្នា :

សណ្ដំ

ធ្វើឱ្យដេកលក់លង់ដោយអំណាចឫទ្ធិឬមន្តអាគម ឬក៏ដោយកម្លាំងថ្នាំ :

សណ្ដំ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ដំ] sandam

ធ្វើឱ្យដេកលក់លង់ដោយអំណាចឫទ្ធិឬមន្តអាគម ឬក៏ដោយកម្លាំងថ្នាំ :

សណ្ឋាគារ

ផ្ទះឬរោងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, ផ្ទះរាជការសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ មកពីចម្ងាយឬមកពីនានាប្រទេស; សាលារៀនយុទ្ធសាស្ត្រ :

សណ្ឋាគារ នាម

[សន់-ឋា-គា] santhakear

ផ្ទះឬរោងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ, ផ្ទះរាជការសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ មកពីចម្ងាយឬមកពីនានាប្រទេស; សាលារៀនយុទ្ធសាស្ត្រ :

សណ្ឋាគារដ្ឋាន

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

សណ្ឋាគារដ្ឋាន នាម

[សន់-ឋា-គា-រ័ត-ឋាន] snothakeartathan≈

(ម.ព. សណ្ឋាគារ)។

សណ្ឋាគារិក

ម្ចាស់សណ្ឋាគារ។

សណ្ឋាគារិក នាម

[សន់-ឋា-គា-រិក] snothakearik≈

ម្ចាស់សណ្ឋាគារ។

សណ្ឋាន

ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ, រូប, រូបរាង, រាងរៅ, ភាព, បែបភាព :

សណ្ឋាន នាម

[សន់-ឋាន] santhan

ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ, រូប, រូបរាង, រាងរៅ, ភាព, បែបភាព :

សណ្ឋានដី

ទ្រង់ទ្រាយ រូបរាង លក្ខណៈ ឬប្រភេទរបស់ដី :

សណ្ឋានដី នាម

[សន់-ឋាន-ដី] snothandei≈

ទ្រង់ទ្រាយ រូបរាង លក្ខណៈ ឬប្រភេទរបស់ដី :

សណ្ឋានវិទ្យា

(កសិ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទម្រង់ រូបរាងទូទៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាៈវរស់និងភាវៈគ្មានជីវិត។

សណ្ឋានវិទ្យា នាម

[សន់-ឋាន-វិត-ទ្យា] snothanvittyea≈

(កសិ.) វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទម្រង់ រូបរាងទូទៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាៈវរស់និងភាវៈគ្មានជីវិត។

សណ្ឋិត

សព្ទអារក្សថា "ចូលរូប, ជាន់រូប, គ្របរូប" :