វចនានុក្រមខ្មែរ

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ឋិត] santhet

ឋិតនៅស៊ប់, តាំងស៊ប់, ឈរ; ឈប់។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[ទ្រង់-ព្រះ-សន់-ឋិត] santhet

(ម.ព. ទ្រង់សណ្ឋិត)។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[ទ្រង់-សន់-ឋិត] santhet

(រ.ស.) ទ្រង់ឈរ ឬទ្រង់ឈប់។

សណ្ឋិត កិរិយាសព្ទ

[សន់-ឋិត] santhet

សព្ទអារក្សថា "ចូលរូប, ជាន់រូប, គ្របរូប" :

សណ្ឌច្ឆាយព្រឹក្យ

ដើមឈើដែលមានម្លប់ត្រឈៃ :

សណ្ឌច្ឆាយព្រឹក្យ នាម

[សន់-ឌ័ច-ឆា-យ៉ៈ-ព្រឹក] sondochchhaypruekyor

ដើមឈើដែលមានម្លប់ត្រឈៃ :

សណ្ឌាស

ចន្ទាស :

សណ្ឌាស នាម

[សន់-ឌាស] sandas

ចន្ទាស :

សណ្ហ

ល្អិតសុខុម :

សណ្ហ គុណនាម

[សន់-ហៈ] sonhor

ល្អិត; សុភាព។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ចា] sonhor

សម្ដីល្អិត គឺសម្ដីស្រទន់, ពីរោះ។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ទិ-នី] sonhor

(ម.ព. សណ្ហវាទី)។

សណ្ហ នាម

[សន់-ហៈ-វា-ទី] sonhor

អ្នកមានសម្ដីសុភាព, អ្នកដែលនិយាយសម្ដីសុភាពជាប្រក្រតី។

សណ្ហ គុណនាម

[សន់-ហៈ-សុ-ខុម] sonhor

ល្អិតសុខុម :

សត

(ម.ព. សតបត្ត)។

សត គុណនាម ១)

[សៈ-តៈ] sat

ចំនួនរយ, រយ (១០០)។

សត គុណនាម ២)

[សៈ-តៈ] sat

ច្រើន (ជា អនេកត្ថសំខ្យា)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ដែ-ជះ] sat

(ម.ព. សតរង្សី)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ទិន] sat

មួយរយថ្ងៃ :

សត នាម

[សៈ-តៈ-បាត់] sat

ផ្កាដែលមានត្របកឬស្រទាប់ច្រើន; ជាឈ្មោះផ្កាឈូកមួយប្រភេទ មានត្របកច្រើនស្រទាប់, អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ឈូកមួយរយស្រទាប់។

សត នាម

[សៈ-តៈ-បាត់] sat

(ម.ព. សតបត្ត)។

សត នាម

[សៈ-ត័ប-ប៉ៈ-ម៉ាន] sat

ចំនួនមួយរយ។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ប្រៈ-ម៉ាន] sat

(ម.ព. សតប្បមាណ)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-ពា] sat

(ម.ព. សតទិន)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-មូ-លី] sat

វល្លិមានមើមច្រើន, វល្លិសាមសិប។

សត នាម

[សៈ-តៈ-រ័ង-សី] sat

អ្នកដែលមានរស្មីច្រើនឬមានតេជះច្រើន (ព្រះអាទិត្យ)។

សត នាម

[សៈ-តៈ-វា-រៈ] sat

(ម.ព. សតពារ)។

សត នាម

[សះ-តាង] sat

ចំណែកមួយរយ។

សតនាគនហុត

នគរលានជាង (ក្រុងហ្លួងព្រះបាង), ហៅ ក្រុងស្រីសតនាគនហុត។

សតនាគនហុត នាម

[សៈ-តៈ-នា-គៈ-នៈ-ហ៊ុត] sataneaknohot

នគរលានជាង (ក្រុងហ្លួងព្រះបាង), ហៅ ក្រុងស្រីសតនាគនហុត។

សតបទី

សត្វដែលមានជើងច្រើន, ក្អែប។

សតបទី នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី] saktakbakti≈

សត្វដែលមានជើងច្រើន, ក្អែប។

សតបទីជាតិ

ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកក្អែប (ហៅ សតបទីសត្តឬសតបទីសត្វ ក៏បាន)។

សតបទីជាតិ នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ជាត] saktakbakticheat≈

ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកក្អែប (ហៅ សតបទីសត្តឬសតបទីសត្វ ក៏បាន)។

សតបទីសត្ត

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្ត នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ស័ត] saktakbaktista≈

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្វ

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតបទីសត្វ នាម

[សៈ-តៈ-ប៉ៈ-ទី-ស័ត] saktakbaktista≈

(ម.ព. សតបទីជាតិ)។

សតវត្ស

ឆ្នាំមួយរយ; កាលកំណត់មួយជុំរយឆ្នាំឬមួយខួបរយឆ្នាំ :

សតវត្ស នាម

[សៈ-តៈ-វ័ត] saktakvta≈

ឆ្នាំមួយរយ; កាលកំណត់មួយជុំរយឆ្នាំឬមួយខួបរយឆ្នាំ :

សតវត្សរ៍

(ម.ព. សតវត្ស)។

សតវត្សរ៍ នាម

[សៈ-តៈ-វ័ត] sotovotsor

(ម.ព. សតវត្ស)។

សតិ

(ម.ព. សតិអវិប្បវាស)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ] sate

ស្មារតី គឺសេចក្ដីនឹកឃើញ, ការរឭកបាន, ការរឭកឃើញមិនភ្លេច, ការចាំបាន, ការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឱ្យភ្លេច; ដំណើរស្វាងរុងរឿងគំនិត :

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ចេ-តៈ-សិក] sate

សតិដែលរាប់ជាចេតសិកមួយក្នុងចេតសិក ៥២(ព.អ.)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ជា-គៈ-រិ-យា-នុ-យោក] sate

ការប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យភ្ញាក់រឭកនឹកឃើញជានិច្ច។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ជា-គៈ-រិ-យៈ] sate

ដំណើរភ្ញាក់ស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-បុ័ត-ឋាន] sate

ការតាំងសតិ; ឈ្មោះធម៌សម្រាប់តាំងស្មារតីនឹក, មាន ៤យ៉ាងគឺ ការតាំងស្មារតីនឹកដល់កាយ, ដល់វេទនា, ដល់ចិត្ត, ដល់ធម៌ ...ឱ្យឃើញច្បាស់តាមពិត (ព.ពុ.)។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-វិ-នៃ] sate

ការណែនាំពន្យល់ឱ្យស្គាល់ខុសត្រូវតាមលក្ខណៈច្បាប់។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

ការភ្លាត់ឃ្លាតចាកស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-ស័ម-ម៉ោ-សា] sate

សេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។

សតិ នាម

[សៈ-តិ-អៈ-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

ការមិនភ្លាត់ឃ្លាតចាកស្មារតី។

សតិ នាម

[ស័ត-ត្យា-វិប-ប៉ៈ-វ៉ាស] sate

(ម.ព. សតិអវិប្បវាស)។

សតិម

(ម.ព. សតិមទិន)។

សតិម គុណនាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ] sotem

ជាគម្រប់មួយរយឬទីមួយរយ។

សតិម នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-ទិន] sotem

ថ្ងៃគម្រប់មួយរយ :

សតិម នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-វា-រៈ] sotem

(ម.ព. សតិមទិន)។

សតិមតី

(ម.ព. សតិមន្តី)។

សតិមតី នាម

[សៈ-តិ-ម៉ៈ-តី] saktemaktei≈

(ម.ព. សតិមន្តី)។

សតិមន្ត

មានស្មារតី, អ្នកមិនភ្លេចស្មារតី។

សតិមន្ត នាម

[សៈ-តិ-ម៉ន់] saktemno≈

មានស្មារតី, អ្នកមិនភ្លេចស្មារតី។

សតិមន្តី

ស្ត្រីអ្នកមានស្មារតី។

សតិមន្តី នាម

[សៈ-តិ-ម៉ន់-តី] saktemnotei≈

ស្ត្រីអ្នកមានស្មារតី។

សតិសម្បជញ្ញៈ

ស្មារតីនិងសេចក្ដីដឹងខ្លួន :

សតិសម្បជញ្ញៈ នាម

[សៈ-តិ-ស័ម-ប៉ៈ-ជ័ញ-ញៈ] saktesmobakchnhonheak≈

ស្មារតីនិងសេចក្ដីដឹងខ្លួន :

សតិ—

(ម.ព. សតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សតិ— នាម

[សៈ-តិ—] sakte—≈

(ម.ព. សតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សតេកិច្ឆា

(ម.ព. សតេកិច្ឆៈ)។

សតេកិច្ឆា គុណនាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆា] saktekechchha≈

(ម.ព. សតេកិច្ឆៈ)។

សតេកិច្ឆៈ

អាបត្តិដែលនៅកែបាន (ព.វិ.)។

សតេកិច្ឆៈ គុណនាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ] sotekechchhak

ដែលគួររក្សាបាននៅឡើយ, ដែលនៅកែបាន :

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ-ភាប] sotekechchhak

ភាពដែលគួរកែសម្រួលវិញបាន។

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆៈ-រោក] sotekechchhak

រោគដែលពេទ្យគួររក្សាបាន, ជំងឺដែលនៅកែបាន (ប្រើជា សតេកិច្ឆាពាធ ក៏បាន, បា. < សតេកិច្ឆ + អាពាធ)។

សតេកិច្ឆៈ នាម

[សៈ-តេ-កិច-ឆា-ប័ត] sotekechchhak

អាបត្តិដែលនៅកែបាន (ព.វិ.)។

សត្ត

៧ថ្ងៃ; រវាង ៧ថ្ងៃ, មួយខួប ៧ថ្ងៃ :

សត្ត នាម

[ស័ត] sott

បុគ្គលអ្នកជាប់ជំពាក់ក្នុងអារម្មណ៍ឬក្នុងបំណង; ខ្យល់ដកដង្ហើម, ជីវិត, ប្រាណ, បុគ្គលមានជីវិត (ក្នុងលោកទាំងអស់) ; កម្លាំង, ពលស័ក្ដិ, អំណាច, សេចក្ដីក្លាហាន; អធ្យាស្រ័យ; ការតាំងចិត្ត; សេចក្ដីបរិសុទ្ធ, គុណសម្បត្តិនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធ; សេចក្ដីពិត; ខ្លឹមសារ; វត្ថុ; ទ្រព្យ;

សត្ត នាម

[ស័ត-ត័ក-ខៃ] sott

ដំណើរអស់អំណាច, អស់កម្លាំង; ...។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-គុន] sott

គុណនៃសេចក្ដីបរិសុទ្ធ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] sott

សេចក្ដីសម្គាល់ថាសត្វ; សញ្ញារបស់សត្វ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-សា] sott

ខ្លឹមរបស់សត្វ; (អ្នកមានបុណ្យអស្ចារ្យ, អច្ឆរិយមនុស្ស, ព្រះពុទ្ធ)។

សត្ត គុណនាម

[ស័ត] sott

ប្រាំពីរ (៧)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ខ័ន] sott

៧សង្កាត់, ៧ផ្ទាំង :

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ទិន] sott

៧ថ្ងៃ :

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ភ័ន] sott

ភ្នំ៧សង្កាត់ដែលព័ទ្ធភ្នំព្រះសុមេរុ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-ពិត] sott

៧យ៉ាង, ៧បែប; ៧មុខ។

សត្ត គុណនាម

[ស័ត-តៈ-ភូ-មិ-ក] sott

ដែលមានជាន់ឬថ្នាក់៧:

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-មាស] sott

៧ខែ។

សត្ត នាម

[ស័ត-តៈ-វា-រៈ] sott

(ម.ព. សត្តទិន)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កៈ-រ៉ៈ-ណី-យ៉ៈ-កិច] sott

(ម.ព. សត្តាហកិច្ច)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កា-លិក] sott

ភេសជ្ជៈដែលភិក្ខុទទួលប្រគេនហើយត្រូវទុកខ្លួនឯង ឆាន់បានយ៉ាងយូរត្រឹម ៧ថ្ងៃ (ព.វិ.)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ-កិច] sott

កិច្ចធុរៈដែលភិក្ខុ សាមណេរ អ្នកកំពុងនៅចាំវស្សា ត្រូវអធិដ្ឋានចិត្តកំណត់ថ្ងៃហើយចេញទៅនៅក្រៅអាវាសបានយ៉ាងយូរត្រឹម៦យប់ (ព.វិ.)។

សត្ត នាម

[ស័ត-តា-ហៈ] sott

៧ថ្ងៃ; រវាង ៧ថ្ងៃ, មួយខួប ៧ថ្ងៃ :

សត្តកោណ

សត្តកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំពីរស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

សត្តកោណ នាម

[ស័ត-តៈ-កោន] statakkaon≈

ពហុកោណដែលមានជ្រុងប្រាំពីរ។

សត្តកោណ នាម

[ស័ត-តៈ-កោន-និ-យ៉ាត់] statakkaonniyat≈

សត្តកោណដែលមានប្រវែងជ្រុងទាំងប្រាំពីរស្មើគ្នានិងមុំក្នុងទាំងអស់មានរង្វាស់ស្មើគ្នា។

សត្តឃាត

កន្លែងពិឃាតជីវិតសត្វដើម្បីយកទៅលក់នៅតាមទីផ្សារ :

សត្តឃាត នាម

[ស័ត-តៈ-ឃាត] statakkheat≈

ការពិឃាតសត្វ :

សត្តឃាត នាម

[ទី-សាត់-តៈ-ឃាត] tisattakkheat≈

កន្លែងពិឃាតជីវិតសត្វដើម្បីយកទៅលក់នៅតាមទីផ្សារ :

សត្តឃាតកៈ

អ្នកពិឃាតសត្វ។

សត្តឃាតកៈ នាម

[ស័ត-តៈ-ឃា-តៈ-កៈ] statakkheatakkak≈

អ្នកពិឃាតសត្វ។