ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សន្ទិដ្ឋិភាព នាម

[សន់-ទិត-ឋិ-ភាប] snotitthepheab

ដំណើរព្រមព្រៀងគ្នាដោយរបៀបណាមួយ។

សន្ទិដ្ឋិភាព នាម

[សន់-ទិត-ឋិ-កៈ-ធ័រ] snotitthekakthro

ធម៌ដែលអ្នកប្រតិបត្តិឃើញច្បាស់ខ្លួនឯង។

សន្ទិដ្ឋិភាព នាម

[សន់-ទិត-ឋិ-កៈ-ហែត] snotitthekakhaet

ហេតុ, ដំណើរដែលជាក់ប្រាកដផ្ទាល់ខ្លួន។

សន្ទិះ នាម a

[សន់-ទិះ] sontis

សេចក្ដីសង្ស័យ :

សន្ទិះ កិរិយាសព្ទ b

[សន់-ទិះ] sontis

សង្ស័យ :

សន្ទិះ គុណនាម

[សន់-ទិះ] sontis

ដែលមានសង្ស័យ :

សន្ទុះ នាម

[សន់-ទុះ] santuh

(ម.ព. សម្ទុះ និង សំទុះ)។

សន្ទូង នាម

[សន់-ទូង] santung

(ម.ព. សម្ទូង)។

សន្ទូច

(ព.ប្រ.) ឈើសម្រាប់គាស់លើកបង្ហើបយោងឈើធំឬរបស់ធ្ងន់ឱ្យអណ្ដែតឡើង។

សន្ទូច នាម

[សន់-ទូច] sontuch

នេសាទុបករណ៍សម្រាប់ស្ទូចត្រី ឬអន្ទង់, មាន៣យ៉ាងគឺ សន្ទូចវាត់ សន្ទូចមានដង មានខ្សែវែងវាត់ឡើងបាន; សន្ទូចរនង សន្ទូចមានខ្សែរនងប្រចីសម្រាប់ចងរាយតាមជើងកញ្ជោ; សន្ទូចអន្ទង់ សន្ទួចឥតដង ឥតរនងមានតែខ្សែវែងនិងផ្លែ សម្រាប់ស្ទូចអន្ទង់។

សន្ទូច នាម

[ដង-សន់-ទូច] sontuch

(ព.ប្រ.) ឈើសម្រាប់គាស់លើកបង្ហើបយោងឈើធំឬរបស់ធ្ងន់ឱ្យអណ្ដែតឡើង។

សន្ទេសហារ នាម

[សន់-ទេ-សៈ-ហា] santesahar

ទូត, រាជទូត (ប្រើជា សន្ទេសហារី ក៏បាន)។

សន្ទេហ

ភាព, ដំណើរ នៃសេចក្ដីសង្ស័យ។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ] santeh

សន្ទិះ, សេចក្ដីសង្ស័យ។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ-កា] santeh

ហេតុដែលនាំឱ្យមានសន្ទិះ។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ-កា-រិ-នី] santeh

(ម.ព. សន្ទេហការី)។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ-កា-រី] santeh

អ្នកដែលធ្វើឱ្យមានសន្ទិះ។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ-ចិត] santeh

ចិត្តដែលមានសេចក្ដីសង្ស័យ។

សន្ទេហ នាម

[សន់-ទេ-ហៈ-ភាប] santeh

ភាព, ដំណើរ នៃសេចក្ដីសង្ស័យ។

សន្ទេះ គុ., ន.

[សន់-ទេះ] santeh

(ម.ព. សម្ទេះ)។

សន្ទៃ

(ម.ព. ម្ដាយ ត្រង់ ម្ដាយមីងសន្ទៃ)។

សន្ទៃ នាម

[សន់-ទៃ] santey

ឈ្មោះវល្លិរនាមមួយប្រភេទ ផ្លែស្រដៀងនឹងសណ្ដាន់ តែតូចជាងផ្លែសណ្ដាន់ ប្រើជាម្ជូរស្លបាន :

សន្ទៃ នាម

[សន់-ទៃ] santey

(ម.ព. ម្ដាយ ត្រង់ ម្ដាយមីងសន្ទៃ)។

សន្ទះ

របស់ឬប្រដាប់សម្រាប់ស្ទះ, សម្រាប់ខ្ទប់, សម្រាប់បិទ :

សន្ទះ នាម

[សន់-ទះ] santeah

របស់ឬប្រដាប់សម្រាប់ស្ទះ, សម្រាប់ខ្ទប់, សម្រាប់បិទ :

សន្ទះទ្រូង

សន្ទះសាច់ដុំមានរាងសំប៉ែតកោងឡើងលើ ស្ថិតនៅជាប់ពីក្រោមសួតនិងបេះដូង ដែលមានមុខងារសម្រាប់ចលនាដកដង្ហើម។

សន្ទះទ្រូង នាម

[សន់-ទះ-ទ្រូង] snoteahtrung

សន្ទះសាច់ដុំមានរាងសំប៉ែតកោងឡើងលើ ស្ថិតនៅជាប់ពីក្រោមសួតនិងបេះដូង ដែលមានមុខងារសម្រាប់ចលនាដកដង្ហើម។

សន្ទះព្រហ្មចារីយ៍

សន្ទះនៃជាលិកាភ្នាសហើយយឺតស្ថិតក្នុងរន្ធទ្វារមាសចម្ងាយមួយឬពីរសង់ទីម៉ែត្រ។

សន្ទះព្រហ្មចារីយ៍ នាម

[សន់-ទះ-ព្រំ-មៈ-ចា-រ៉ី] snoteahprummeakcharei

សន្ទះនៃជាលិកាភ្នាសហើយយឺតស្ថិតក្នុងរន្ធទ្វារមាសចម្ងាយមួយឬពីរសង់ទីម៉ែត្រ។

សន្ទ្រាព

ការរត់ពួន, ការដោះខ្លួនពួនបំបាត់, ការលាក់ខ្លួនពួនអាត្មាមិនឱ្យអ្នកណាឃើញ :

សន្ទ្រាព នាម

[សន់-ទ្រាប] santreap

ការរត់ពួន, ការដោះខ្លួនពួនបំបាត់, ការលាក់ខ្លួនពួនអាត្មាមិនឱ្យអ្នកណាឃើញ :

សន្ធប់

បិទទុកមិនឱ្យលេចឮ, ខ្ទប់ចោលមិនជំនុំជម្រះ, បំបាត់ដំណើរឬបំបាត់រឿងចោល :

សន្ធប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ធប់] santhob

ខ្ទប់, បិទ មិនឱ្យបើកឬរើបាន :

សន្ធប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[សន់-ធប់] santhob

បិទទុកមិនឱ្យលេចឮ, ខ្ទប់ចោលមិនជំនុំជម្រះ, បំបាត់ដំណើរឬបំបាត់រឿងចោល :

សន្ធរ

ខ្មែរច្រើនប្រើជាឋានន្តរសម្រាប់មន្ត្រីថ្នាក់ស្មៀនជាដើម, ដូចជា សន្ធរវោហារ, សន្ធរមេធា, ...។

សន្ធរ គុណនាម

[សន់-ធ] santhor

ខ្មែរច្រើនប្រើជាឋានន្តរសម្រាប់មន្ត្រីថ្នាក់ស្មៀនជាដើម, ដូចជា សន្ធរវោហារ, សន្ធរមេធា, ...។

សន្ធាន

ការសន្យាតគ្នា, ការសន្យាជាមេត្រីនឹងគ្នា; សំបុត្រសន្យាតគ្នាទៅវិញទៅមក។

សន្ធាន នាម ១)

[សន់-ធាន] sonthean

ការត, តំណ; ការចងភ្ជាប់; ការធ្វើឱ្យមូលគ្នា, ការរួបរួម; ការចងមេត្រី; ការចងសមាគម។

សន្ធាន នាម ២)

[សន់-ធាន] sonthean

(ព.វ.) ពាក្យសម្រាប់ប្រើបន្តសង្កាត់សេចក្ដីដោយឡែក ក្នុងប្រយោគនីមួយ, ដូចជា ពុំនោះ, បើពុំនោះ, ពុំនោះសោត ជាដើម។

សន្ធាន នាម

[សន់-ធា-នៈ-ភាប] sonthean

ដំណើរចងមេត្រីឬចងសមាគម។

សន្ធាន នាម

[សន់-ធា-នៈ-មិត] sonthean

មិត្រជិតដិតស្និទ្ធស្នាល។

សន្ធាន នាម

[សន់-ធា-នៈ-មិត] sonthean

(ម.ព. សន្ធានមិត្ត)។

សន្ធាន នាម

[សន់-ធា-នៈ-ស័ញ-ញ៉ា] sonthean

ការសន្យាតគ្នា, ការសន្យាជាមេត្រីនឹងគ្នា; សំបុត្រសន្យាតគ្នាទៅវិញទៅមក។

សន្ធានកម្ម

ដំណើរការដោះស្រាយវិវាទក្រៅផ្លូវការ ដែលភាគីពីរឬច្រើនពិភាក្សាគ្នាអំពីជំហររបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួន ហើយព្យាយាមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដោយមានជំនួយពីសន្ធានការីដែលមានអព្យាក្រឹតភាពចំពោះភាគីទាំងនោះ :

សន្ធានកម្ម នាម ១)

[សន់-ធា-នៈ-កាំ] snotheaneakkaam

ការធ្វើសន្ធាន, ការសម្រុះសម្រួល។

សន្ធានកម្ម នាម ២)

[សន់-ធា-នៈ-កាំ] snotheaneakkaam

ដំណើរការដោះស្រាយវិវាទក្រៅផ្លូវការ ដែលភាគីពីរឬច្រើនពិភាក្សាគ្នាអំពីជំហររបស់ពួកគេរៀងៗខ្លួន ហើយព្យាយាមធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយដោយមានជំនួយពីសន្ធានការីដែលមានអព្យាក្រឹតភាពចំពោះភាគីទាំងនោះ :

សន្ធានការី នាម

[សន់-ធា-នៈ-កា-រ៉ី] snotheaneakkarei

អ្នកនាំសម្រុះសម្រួល :

សន្ធាន—

(ម.ព. សន្ធាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សន្ធាន— នាម

[សន់-ធា-នៈ—] snotheaneak—

(ម.ព. សន្ធាន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សន្ធាប់

ស្រែកគំរាមខ្លាំង, គំហកពេញសំឡេង :

សន្ធាប់ កិរិយាសព្ទ

[សន់-ធាប់] santheab

ស្រែកគំរាមខ្លាំង, គំហកពេញសំឡេង :

សន្ធារណៈ នាម

[សន់-ធា-រៈ-ណៈ] sonthearonak

ការចងចាំជាក់; ការប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវ, ការកាន់ឬប្រព្រឹត្តទៀងទាត់។

សន្ធិ

មុខតំណ, មុខដែលតភ្ជាប់គ្នា។

សន្ធិ នាម ១)

[សន់-ធិ] santhi

ការត, តំណ, ទីត, ការតភ្ជាប់។

សន្ធិ នាម ២)

[សន់-ធិ] santhi

(ព.វ.) វិធីតអក្សររបស់បទមួយៗឱ្យជាប់គ្នា សម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹត, បាលី, ដូចជា គមន “ការទៅ, ដំណើរទៅ” + អាគមន “ការមក, ដំណើរមក” តភ្ជាប់ជា គមនាគមន “ដំណើរទៅនិងមក”; ខ្មែរយកមកប្រើជា គមនាគមន៍ (គៈ-មៈ-នា-គំ) ការឬដំណើរទៅនិងមក។ សន្ធិសម្រាប់ប្រើក្នុងតន្តិភាសាឯទៀតដូចយ៉ាងភាសាបារាំ

សន្ធិ នាម ១)

[សន់-ធិច-ឆែត] santhi

ការកាត់បទសន្ធិញែកឱ្យឃើញតាមរូបដើម, ដូចជា គមនាគមន៍ កាត់ញែកជា គមន អាគមន៍ (ព.វ.)។

សន្ធិ នាម ២)

[សន់-ធិច-ឆែត] santhi

ការកាត់ទីតមានជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម។

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិ-កិ-រ៉ិ-យ៉ោ-ប៉ៈ-ក] santhi

ឧបករណ៍នៃការតអក្សរ គឺបែបដែលចែកចេញទៅច្រើនយ៉ាងប្រាប់វិធីតអក្សរ (ព.វ.)។

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិច-ឆេ-ទៈ-កាំ] santhi

អំពើកាត់ទីត គឺអំពើរបស់ចោរដែលលបកាត់ជញ្ជាំងផ្ទះជាដើម ហើយចូលលួចទ្រព្យគេ :

សន្ធិ នាម

[សន់-ធិ-មុក] santhi

មុខតំណ, មុខដែលតភ្ជាប់គ្នា។

សន្ធិប្រកាស

ពេលព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច (សន្ធ្យាកាល) :

សន្ធិប្រកាស ន., គុ.

[សន់-ធិ-ប្រ-កាស] santhibrakas

ពេលព្រះអាទិត្យអស្ដង្គត, ពេលថ្ងៃលិច (សន្ធ្យាកាល) :

សន្ធិសញ្ញា

កិច្ចព្រមព្រៀងឬកិច្ចសន្យាគតិយុត្តអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋនានាជាភាគីពាក់ព័ន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៅក្នុងទម្រង់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានអានុភាពអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជាលក្ខណៈបង្ខំចំពោះគ្រប់ភាគីទាំងអស់ខុសប្លែកពីសេចក្ដីប្រកាសធម្មតា

សន្ធិសញ្ញា នាម ១)

[សន់-ធិ-ស័ញ-ញ៉ា] snothisnhonha

(ម.ព. សន្ធានសញ្ញា ក្នុង សន្ធាន)។

សន្ធិសញ្ញា នាម ២)

[សន់-ធិ-ស័ញ-ញ៉ា] snothisnhonha

កិច្ចព្រមព្រៀងឬកិច្ចសន្យាគតិយុត្តអន្តរជាតិដែលធ្វើឡើងរវាងរដ្ឋនិងរដ្ឋនានាជាភាគីពាក់ព័ន្ធដោយស្ម័គ្រចិត្ត នៅក្នុងទម្រង់ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានអានុភាពអនុវត្តតាមផ្លូវច្បាប់ជាលក្ខណៈបង្ខំចំពោះគ្រប់ភាគីទាំងអស់ខុសប្លែកពីសេចក្ដីប្រកាសធម្មតា

សន្ធឹក

ដែលច្រើនហួសប្រមាណ, ច្រើនក្រៃ :

សន្ធឹក នាម ១)

[សន់-ធឹក] sonthuek

សូរលាន់ឮខ្លាំង; សូរសព្ទដែលលាន់ឮរំពងគួរឱ្យស្ញើប :

សន្ធឹក គុ.កិ., គុ. ២)

[សន់-ធឹក] sonthuek

ដែលច្រើនហួសប្រមាណ, ច្រើនក្រៃ :

សន្ធឹកផ្គរគ្រាំ នាម

[សន់-ធឹក-ផ្គ-គ្រាំ] sonthuekphkorokroam

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេអ្នកច្រៀងផ្ដើមទំនុកថា :

សន្ធឹកសន្ធាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab

សន្ធាប់ឮសូរខ្លាំងឬសូរឮខ្លាំងដូចគេស្រែកសន្ធាប់។

សន្ធឹកសន្ធាប់ គុ.កិ., គុ. ២)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab

មានចំនួនច្រើន ក្រាស់ក្រែល គរគោក។

សន្ធឹកសន្ធាប់ គុណនាម ៣)

[សន់-ធឹក-សន់-ធាប់] snothoeksnotheab

(ព.ប្រ.) ហ៊ឹកហ៊ាក់ខ្លាំង, ដែលរុងរឿងខ្លាំង :

សន្ធឹកសន្ធៃ

ដែលព្រួយចិត្តខ្លាំង ដេកកើតទុក្ខក្រៀមក្រំ ពោះបាក់សន្ធៃ :

សន្ធឹកសន្ធៃ គុ.កិ., គុ.

[សន់-ធឹក-សន់-ធៃ] santhueksanthey

ដែលព្រួយចិត្តខ្លាំង ដេកកើតទុក្ខក្រៀមក្រំ ពោះបាក់សន្ធៃ :