វចនានុក្រមខ្មែរ

សន្លាក់ឆ្អឹង

(ម.ព. សន្លាក់)។

សន្លាក់ឆ្អឹង នាម

[សន់-ឡាក់-ឆ្អឹង] snolakchhaoeng≈

(ម.ព. សន្លាក់)។

សន្លាក់វិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាជាមូលដ្ឋានអំពីសន្លាក់ដែលជាផ្នែកមួយនៃកាយវិភាគវិទ្យាឬអាណាតូមី (anatomie)។

សន្លាក់វិទ្យា នាម

[សន់-ឡាក់-វិត-ទ្យា] snolakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាជាមូលដ្ឋានអំពីសន្លាក់ដែលជាផ្នែកមួយនៃកាយវិភាគវិទ្យាឬអាណាតូមី (anatomie)។

សន្លាង

ដែលល្អសមរម្យមិនឆ្គង :

សន្លាង គុណនាម ១)

[សន់-ឡាង] sanleang

សជ្រះស្អាត :

សន្លាង គុណនាម ២)

[សន់-ឡាង] sanleang

ថ្មីទែង, ថ្មីស្អាត :

សន្លាង គុណនាម ៣)

[សន់-ឡាង] sanleang

ដែលល្អសមរម្យមិនឆ្គង :

សន្លិន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្លប់ ថា :

សន្លិន បុព្វបទ

[សន់-ឡិន] sanlin

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្លប់ ថា :

សន្លឹក

ពាក្យសម្រាប់ប្រាប់ចំនួនវត្ថុដែលជាបន្ទះសំប៉ែត (ពួកខ្លះ) :

សន្លឹក នាម ១)

[សន់-ឡឹក] son lerk

ស្លឹកដែលរាប់រាយមួយៗ, ស្លឹកមួយៗ, ចំនួនស្លឹក :

សន្លឹក នាម ២)

[សន់-ឡឹក] son lerk

ពាក្យសម្រាប់ប្រាប់ចំនួនវត្ថុដែលជាបន្ទះសំប៉ែត (ពួកខ្លះ) :

សន្លឹកឆ្នោត

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការផ្សងសំណាង។

សន្លឹកឆ្នោត នាម ១)

[សន់-ឡឹក-ឆ្នោត] snoloekchhnot≈

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការបោះឆ្នោត។

សន្លឹកឆ្នោត នាម ២)

[សន់-ឡឹក-ឆ្នោត] snoloekchhnot≈

ក្រដាសឬបណ្ណដែលបានបោះពុម្ពសម្រាប់ការផ្សងសំណាង។

សន្លឹកហ៊ុន

បណ្ណមួយប្រភេទមានតម្លៃកំណត់មួយដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត និងជាទូទៅអាចជួញដូរនៅលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ :

សន្លឹកហ៊ុន នាម

[សន់-ឡឹក-ហ៊ុន] snoloekhun≈

បណ្ណមួយប្រភេទមានតម្លៃកំណត់មួយដែលបោះផ្សាយដោយក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្ម ឬក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត និងជាទូទៅអាចជួញដូរនៅលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ :

សន្លឹង

វល្លិឬខ្សែ, ព្រ័ត្រដែលឆ្វាយជាកង សម្រាប់ស៊កកូនកំព្រា មួលត្របែងរឹតឱ្យតឹងឱ្យណែន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រឡឹង)។

សន្លឹង នាម

[សន់-ឡឹង] sonlueng

វល្លិឬខ្សែ, ព្រ័ត្រដែលឆ្វាយជាកង សម្រាប់ស៊កកូនកំព្រា មួលត្របែងរឹតឱ្យតឹងឱ្យណែន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រឡឹង)។

សន្លឹម

ដែលចេះតែធ្មេចភ្នែកមិនបើក ដោយឈឺធ្ងន់ :

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម] sanluem

ដែលឆ្ងាយឃើញលន្លឹម :

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម-បាត់-ត្រើយ] sanluem

ឆ្ងាយសន្លឹមមើលមិនឃើញត្រើយ។

សន្លឹម គុណនាម

[សន់-ឡឹម-បែក-ផ្សែង] sanluem

ឆ្ងាយសន្លឹមមើលទៅឃើញជាផ្សែង :

សន្លឹម កិ., គុ.កិ.

[សន់-ឡឹម] sanluem

ដែលចេះតែធ្មេចភ្នែកមិនបើក ដោយឈឺធ្ងន់ :

សន្លុង

ឡបុរាណធ្វើពីដីឥដ្ឋសម្រាប់ចម្រាញ់យកដែក។ គេនិយមប្រើពាក្យនេះនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ សៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៅភាគខាងលិចទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង :

សន្លុង នាម

[សន់-ឡុង] sanlung

បង្គោលធំសម្រាប់ចងក្រៀកសត្វចតុប្បាទមិនឱ្យបង្រះរើរួច :

សន្លុង កិរិយាសព្ទ

[ជាប់-សន់-ឡុង] sanlung

(ព.ប្រ.) ជាប់កុនឬជាប់នៅក្នុងចំណងប្រពន្ធកូន។

សន្លុង នាម

[សន់-ឡុង] sanlung

ឡបុរាណធ្វើពីដីឥដ្ឋសម្រាប់ចម្រាញ់យកដែក។ គេនិយមប្រើពាក្យនេះនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខេត្តកំពង់ធំ ព្រះវិហារ សៀមរាប ឧត្តរមានជ័យ និងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៅភាគខាងលិចទន្លេមេគង្គក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង :

សន្សឹម

សំរៀម, តិចៗ, យឺតៗ :

សន្សឹម គុណកិរិយា

[សន់-សឹម] sansuem

សំរៀម, តិចៗ, យឺតៗ :

សន្សើម

សន្សើមថ្លោស។

សន្សើម នាម

[សន់-សើម] sonsaum

តំណក់ទឹកជាល្អងដែលធ្លាក់ចុះពីផ្ទៃអាកាល (មានច្រើនតែក្នុងហេមន្តរដូវ) :

សន្សើម កិរិយាសព្ទ

[យក-សន់-សើម] sonsaum

ហាលឱ្យត្រូវសន្សើម។

សន្សើម នាម

[សន់-សើម-ត្រោស] sonsaum

សន្សើមថ្លោស។

សន្សែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្សំ ថា សន្សែសន្សំ សន្សំផ្សែផ្សំឥតរើសអើង។

សន្សែ បុព្វបទ

[សន់-សែ] sonseae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សន្សំ ថា សន្សែសន្សំ សន្សំផ្សែផ្សំឥតរើសអើង។

សន្សំ

ប្រមែប្រមូលពីតិចឱ្យបានទៅជាច្រើន :

សន្សំ កិរិយាសព្ទ

[សន់-សំ] sonsom

ប្រមែប្រមូលពីតិចឱ្យបានទៅជាច្រើន :

សប កិរិយាសព្ទ

[សប] sob

ធៀបមើលឱ្យដឹង, ធៀបប្រៀបគ្នាមើល, ផ្ទឹមផ្ទៀងគ្នា; ល្បងមើល; ប្រឡងវិជ្ជា :

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សំ] sob

សមចំណេះមើល, ល្បងមើលឱ្យដឹងចំណេះ (ម.ប្រ.)។

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សំ-ដី] sob

ឆ្លើយតបទាន់ការ; ស៊កសម្ដីតបទៅវិញ។

សប កិរិយាសព្ទ

[សប-សួន] sob

សាកសួរ, សួរបញ្ជាក់, ដេញសួរ, សួរដេញដោល (ម.ប្រ.)។

សបត្តជន

ជនជាសត្រូវ, បច្ចាមិត្ត (ព.កា.) :

សបត្តជន នាម

[សៈ-បុ័ត-តៈ-ជន់] sabattachon

ជនជាសត្រូវ, បច្ចាមិត្ត (ព.កា.) :

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ] sabath

ការស្បថ, សម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-បាន] sabath

ទឹកសម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វា-ចា] sabath

ពាក្យស្បថ, ពាក្យសម្បថ។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វាត] sabath

(ម.ព. សបថវាចា)។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-វា-ទិ-នី] sabath

(ម.ព. សបថវាទី)។

សបថ នាម

[សៈ-ប៉ៈ-ថៈ-វា-ទី] sabath

អ្នកហៃស្បថ គឺអ្នកដែលនិយាយឡើងអាងតែស្បថ។

សប៊ូ

គ្រឿងសម្អាតធ្វើអំពីការលាយផ្សំដោយវត្ថុជូរប្រហាតជាដើម មានក្លិនផ្សេងៗ, មានដើមកំណើតមុនដំបូងនៅប្រទេសអឺរ៉ុប, សម្រាប់ប្រើដុសជម្រះបោកលាង ឱ្យជ្រះក្អែលជ្រះមន្ទិល :

សប៊ូ នាម

[សៈ-ប៊ូ] sobu

គ្រឿងសម្អាតធ្វើអំពីការលាយផ្សំដោយវត្ថុជូរប្រហាតជាដើម មានក្លិនផ្សេងៗ, មានដើមកំណើតមុនដំបូងនៅប្រទេសអឺរ៉ុប, សម្រាប់ប្រើដុសជម្រះបោកលាង ឱ្យជ្រះក្អែលជ្រះមន្ទិល :

សប់ កិរិយាសព្ទ

[សប់] sab

ស្រូបដោយស្នប់; ទាញរុញដៃស្នប់រឿយៗ ឱ្យមានខ្យល់ :

សប់ កិរិយាសព្ទ

[សប់] sab

(ម.ព. សព្វ)។

សប្ដ គុណនាម

[ស័ប-ប្ដៈ] ឬ [ស័ប] sbabdak]rue[sba≈

ប្រាំពីរ (៧)។

សប្ដប្រករណ៍

ពាក្យហៅធម៌ព្រះអភិធម្ម ៧គម្ពីរ ដែលស្រង់បាលីសង្ខេបមករៀបរៀង សម្រាប់សូត្រក្នុងពេលខ្លី (ព.ពុ.) :

សប្ដប្រករណ៍ នាម ១)

[ស័ប-ប្ដៈ-ប្រៈ-ក] ឬ [ស័ប-ប្រៈ-ក] sbabdakbreakk]arue[sbabreakka≈

គម្ពីរ ៧។

សប្ដប្រករណ៍ នាម ២)

[ស័ប-ប្ដៈ-ប្រៈ-ក] ឬ [ស័ប-ប្រៈ-ក] sbabdakbreakk]arue[sbabreakka≈

ពាក្យហៅធម៌ព្រះអភិធម្ម ៧គម្ពីរ ដែលស្រង់បាលីសង្ខេបមករៀបរៀង សម្រាប់សូត្រក្នុងពេលខ្លី (ព.ពុ.) :

សប្ដស័ក

ស័កទី ៧(នៃឆ្នាំ) :

សប្ដស័ក នាម

[ស័ប-ប្ដៈ-ស័ក] sbabdakska≈

ស័កទី ៧(នៃឆ្នាំ) :

សប្ដាហក្រឹត្យ

(ម.ព. សត្តាហកិច្ច)។

សប្ដាហក្រឹត្យ នាម

[ស័ប-ប្ដា-ហៈ-ក្រឹត] sbabdahakkroet≈

(ម.ព. សត្តាហកិច្ច)។

សប្ដាហៈ នាម

[ស័ប-ប្ដា-ហៈ] sbabdahak≈

(ម.ព. សត្តាហៈ ក្នុង សត្ត២)។

សប្ដាហ៍

ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយដែលកើតឡើងក្នុងរយៈកាលច្រើនថ្ងៃ :

សប្ដាហ៍ នាម ១)

[ស័ប-ប្ដា] sbabda≈

(ម.ព. សត្តាហៈ ក្នុង សត្ត២)។

សប្ដាហ៍ នាម ២)

[ស័ប-ប្ដា] sbabda≈

ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយដែលកើតឡើងក្នុងរយៈកាលច្រើនថ្ងៃ :

សប្ដាហ័ន

(ម.ព. សត្តាហៈ ក្នុង សត្ត{¥¥}២{££})។

សប្ដាហ័ន នាម

[ស័ប-ប្ដា-ហ័ន] sbabdahno≈

(ម.ព. សត្តាហៈ ក្នុង សត្ត២)។

សប្ដិ

សុបិន, ស៊េរីនៃគំនិត រូបភាព និងវិញ្ញាណដែលកើតឡើងក្នុងខួរក្បាលមនុស្សនៅពេលកំពុងដេកលក់។

សប្ដិ នាម

[សប់] sba≈

សុបិន, ស៊េរីនៃគំនិត រូបភាព និងវិញ្ញាណដែលកើតឡើងក្នុងខួរក្បាលមនុស្សនៅពេលកំពុងដេកលក់។

សប្ប

ស្ដេចពស់។

សប្ប នាម

[ស័ប-ប៉ៈ] sobb

ពស់។

សប្ប នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ជាត] sobb

ជាតិពស់, ពស់គ្រប់ប្រភេទ។

សប្ប នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ត្រ-កូល] sobb

ពូជពស់។

សប្ប នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ទា-ឋា] sobb

ចង្កូមពស់។

សប្ប នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-រ៉ាច] sobb

ស្ដេចពស់។

សប្បដិភាគ

អ្វីៗដែលមានដំណើរជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា, ទីទៃពីគ្នា; វិសភាគ។

សប្បដិភាគ នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ដិ-ភាក] sabbadepheak

អ្វីៗដែលមានដំណើរជាទំនាស់នឹងគ្នា, ដែលផ្ទុយគ្នា, ទីទៃពីគ្នា; វិសភាគ។

សប្បដិភ័យ

ភ័យចំពោះមុខ គឺហេតុឬសត្រូវដែលគួរភ័យចំប្រប់ស្រាប់តែលេចប៉ឹមមកនៅមុខតែម្ដង នាំឱ្យស្លុតស្លន់ភ័ន្តគំនិត, ភ័យដ៏ពន្លឹក :

សប្បដិភ័យ នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ដិ-ភៃ] sobbodephey

ភ័យចំពោះមុខ គឺហេតុឬសត្រូវដែលគួរភ័យចំប្រប់ស្រាប់តែលេចប៉ឹមមកនៅមុខតែម្ដង នាំឱ្យស្លុតស្លន់ភ័ន្តគំនិត, ភ័យដ៏ពន្លឹក :

សប្បធន់

ឆត្រធំស្រដៀងនឹងក្លស់ តែឥតរំភាយ (ក្លស់ឥតរំភាយ) សម្រាប់ឥស្សរជន មានព្រះរាជបុត្រជាដើម ប្រើក្នុងសម័យពីដើម, សម័យឥឡូវក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ។

សប្បធន់ នាម

[ស័ប-ប៉ៈ-ធន់] sabbathon

ឆត្រធំស្រដៀងនឹងក្លស់ តែឥតរំភាយ (ក្លស់ឥតរំភាយ) សម្រាប់ឥស្សរជន មានព្រះរាជបុត្រជាដើម ប្រើក្នុងសម័យពីដើម, សម័យឥឡូវក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ។

សប្បាយ

សុខស្រួល។

សប្បាយ នាម a

[ស័ប-បាយ] ឬ [សៈ-បាយ] sbay

ដំណើរនៅជាសុខ, ដំណើរមិនមានទុក្ខ, មិនមានព្រួយ, មិនមានជំងឺ :

សប្បាយ កិរិយាសព្ទ b

[ស័ប-បាយ] ឬ [សៈ-បាយ] sbay

នៅជាសុខ, ឥតព្រួយ, ឥតរោគ :

សប្បាយ គុណនាម c

[ស័ប-បាយ] ឬ [សៈ-បាយ] sbay

ដែលនាំឱ្យរីករាយចិត្ត, ដែលស្រួលចិត្ត :

សប្បាយ គុណកិរិយា

[ស័ប-បាយ] ឬ [សៈ-បាយ] sbay

ដែលនាំឱ្យរីករាយចិត្ត, ដែលស្រួលចិត្ត :

សប្បាយ កិរិយាសព្ទ

[ស័ប-បាយ-ខ្លួន] sbay

ស្រួលខ្លួន។

សប្បាយ កិរិយាសព្ទ

[ស័ប-បាយ-ចិត] sbay

ស្រួលចិត្ត, រីករាយ។

សប្បាយ នាម

[ស័ប-ប៉ា-យ៉័ត-ឋាន] sbay

ទី, កន្លែង ដែលនាំឱ្យមានសប្បាយ។

សប្បាយ នាម

[ស័ប-ប៉ា-យ៉ៈ-ភាប] sbay

ភាព, ដំណើរនៃការនៅជាសុខ។

សប្បាយ នាម

[ស័ប-ប៉ា-យ៉ៈ-មន់-ទី] sbay

មន្ទីរ, ផ្ទះដែលស្រួលនៅ។

សប្បាយ នាម

[ស័ប-ប៉ា-យ៉ា-ហា] sbay

អាហារដែលបរិភោគទៅនាំឱ្យស្រួលខ្លួន។

សប្បាយ នាម

[សុក-ស័ប-បាយ] sbay

សុខស្រួល។

សប្បិ

ទឹកដោះថ្លា :

សប្បិ នាម

[ស័ប-ប៉ិ] sobbe

ទឹកដោះថ្លា :

សប្បុរស

ចិត្តសប្បុរស។

សប្បុរស នាម

[ស័ប-បុ-រ៉ស់] ឬ [សប់-បុ-រ៉ស់] sabboros

បុរសអ្នកស្ងប់ គឺមនុស្ស (ប្រុសក្ដីស្រីក្ដី) អ្នកមិនធ្វើអំពើអាក្រក់ដោយកាយវាចាចិត្ត, អ្នកប្រព្រឹត្តល្អ, អ្នកត្រឹមត្រូវ :

សប្បុរស គុណនាម a

[ស័ប-បុ-រ៉ស់] ឬ [សប់-បុ-រ៉ស់] sabboros

ល្អ, ប្រសើរ, ត្រឹមត្រូវ :