ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សព្វនាមមិនច្បាស់

សព្វនាមដែលគេប្រើជំនួសនាមឬកន្សោមនាម ដែលស្ថិតក្នុងលក្ខណៈទូទៅ ដោយមិនបញ្ជាក់ច្បាស់ចំពោះនាមឬកន្សោមនាមណាមួយឡើយ :

សព្វនាមមិនច្បាស់ នាម

[សប់-ពៈ-នាម-មិន-ច្បាស់] sbapeakneamminchbas

សព្វនាមដែលគេប្រើជំនួសនាមឬកន្សោមនាម ដែលស្ថិតក្នុងលក្ខណៈទូទៅ ដោយមិនបញ្ជាក់ច្បាស់ចំពោះនាមឬកន្សោមនាមណាមួយឡើយ :

សព្វនាមសំណួរ

សព្វនាមប្រើសម្រាប់សួររកប្រធាន ឬសួររកកម្មបទរបស់កិរិយាសព្ទ :

សព្វនាមសំណួរ នាម

[សប់-ពៈ-នាម-សំ-ណួ] sbapeakneamsamnuo

សព្វនាមប្រើសម្រាប់សួររកប្រធាន ឬសួររកកម្មបទរបស់កិរិយាសព្ទ :

សព្វបើ ឈ.

[សប់-បើ] sapvobaeu

សូម្បី, គ្រាន់តែ :

សព្វវចនាធិប្បាយ នាម

[សប់-វៈ-ចៈ-ណា-ធិប-បាយ] sbaveakchaknathibbay

សៀវភៅអធិប្បាយពាក្យដោយសព្វគ្រប់ (សៀវភៅវចនានុក្រមពិស្ដារ)។

សព្វវចនៈ នាម

[សប់-វៈ-ចៈ-ណៈ] sbaveakchaknak

ពាក្យទាំងពួង; វចនានុក្រម។

សព្វសរពើ នាម

[សប់-សៈ-រៈ-ពើ] sbasakreakpeu

អ្វីៗទាំងអស់។

សព្វានុភាព

អំណាច ឬតេជះដែលអាចធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងបាន, អំណាចខ្ពស់បំផុត។

សព្វានុភាព នាម

[ស័ប-ពា-នុ-ភាប] sbapeanupheab

អំណាច ឬតេជះដែលអាចធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងបាន, អំណាចខ្ពស់បំផុត។

សព្វាវុធ

អាវុធគ្រប់បែប; គ្រឿងចម្បាំងគ្រប់យ៉ាង :

សព្វាវុធ នាម

[ស័ប-ពា-វុត] sbapeavut

អាវុធគ្រប់បែប; គ្រឿងចម្បាំងគ្រប់យ៉ាង :

សព្វាសី

ដែលស៊ីអាហារគ្រប់ប្រភេទ ទាំងរុក្ខជាតិទាំងសាច់ :

សព្វាសី គុណនាម

[ស័ប-ពា-សី] sbapeasei

ដែលស៊ីអាហារគ្រប់ប្រភេទ ទាំងរុក្ខជាតិទាំងសាច់ :

សភា

អ្នកខ្នះខ្នែងកិច្ចការក្នុងទីប្រជុំឬក្នុងសមាគម។

សភា នាម

[សៈ-ភា] saphea

ក្រុមមន្ត្រីដែលជ្រើសតាំងតាមរយៈការបោះឆ្នោត គឺជាអ្នកតាក់តែងឬអនុម័តច្បាប់ :

សភា នាម

[សៈ-ភា] saphea

ទីប្រជុំ, ការប្រជុំ, ទីសម្រាប់ប្រជុំពិភាក្សាកិច្ចការ; សមាគម។

សភា នាម

[កន់-ដាល-សៈ-ភា] saphea

កណ្ដាលទីប្រជុំ, កណ្ដាលជំនុំ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-គា] saphea

ផ្ទះ, រោង, មន្ទីរ សម្រាប់ប្រជុំ; សាលាជំនុំការ (ហៅ សភាគ្រឹះ ឬ សភាមន្ទីរ, សភាមាល, សភាស្ថាន ក៏បាន)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-ចា] saphea

បែបបទ, ច្បាប់, សណ្ដាប់ របស់ការប្រជុំ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-ធិប-តា-នី] saphea

(ម.ព. សភានាយក)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-នា-យក់] saphea

នាយក, អធិបតី របស់ក្រុមជំនុំ; ចាងហ្វាង ក្រុមជំនុំ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-នុ-នា-យក់] saphea

នាយករង, អធិបតីរង របស់ក្រុមជំនុំ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-នុ-នា-យិ-កា] saphea

(ម.ព. សភានុនាយក)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-លិ-ប៉ិ-កា] saphea

ស្មៀនរបស់ក្រុមប្រជុំប្រឹក្សាកិច្ចការ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-លិ-ប៉ិ-កា-រ៉ិ-កា] saphea

(ម.ព. សភាលិបិការ)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-លេ-ខា-ធិ-កា] saphea

លេខាធិការ, លេខានុការ របស់ក្រុមប្រជុំពិភាក្សាកិច្ចការ។

សភា នាម

[សៈ-ភា-លេ-ខា-ធិ-កា-រ៉ិ-កា] saphea

(ម.ព. សភាលេខាធិការ)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-សៈ-ម៉ា-ជិក] saphea

ក្រុមជំនុំ (ក្រៅពីសភានាយកនិងសភានុនាយក)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-សៈ-ម៉ា-ជិ-កា] saphea

(ម.ព. សភាសមាជិក)។

សភា នាម

[សៈ-ភា-ស័ទ] saphea

អ្នកខ្នះខ្នែងកិច្ចការក្នុងទីប្រជុំឬក្នុងសមាគម។

សភាគ

អារម្មណ៍ត្រូវគ្នា, មិនជាទំនាស់នឹងគ្នា។

សភាគ នាម ១)

[សៈ-ភា-គៈ] ឬ [សៈ-ភាក] sopheak

ដែលមានចំណែកស្មើគ្នា គឺដែលត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា; ដែលត្រូវចិត្តត្រូវគំនិតគ្នា, ដែលជិតដិតស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្នា។

សភាគ នាម ២)

[សៈ-ភា-គៈ] ឬ [សៈ-ភាក] sopheak

មនុស្ស, សត្វឬអ្វីៗដែលត្រូវគ្នា, ដូចគ្នា, ស្មើចិត្តគំនិតគ្នា :

សភាគ នាម

[សៈ-ភា-គៈ-ជន់] sopheak

ជនឬបុគ្គលដែលមានអធ្យាស្រ័យត្រូវគ្នា។

សភាគ នាម

[សៈ-ភា-គៈ-បុក-គល់] sopheak

(ម.ព. សភាគជន)។

សភាគ នាម

[សៈ-ភា-គៈ-ភិក-ខុ] sopheak

ភិក្ខុដែលមានវត្តប្រតិបត្តិឬអធ្យាស្រ័យស្មើគ្នា។

សភាគ នាម

[សៈ-ភា-គា-ប័ត] sopheak

អាបត្តិត្រូវគ្នា (ព.វិ.)។

សភាគ នាម

[សៈ-ភា-គា-រ៉ម់] sopheak

អារម្មណ៍ត្រូវគ្នា, មិនជាទំនាស់នឹងគ្នា។

សភាគ—

(ម.ព. សភាគ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សភាគ— នាម

[សៈ-ភា-គៈ—] sakpheakeak—

(ម.ព. សភាគ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សភាជន

ភាពនៃការសម្ដែងសេចក្ដីគួរសមចុះបែបបទ, ភាពនៃការប្រព្រឹត្តរៀបរយ :

សភាជន នាម

[សៈ-ភា-ជន់] sopheachon

កិរិយាល្អ, សេចក្ដីសុភាពរាបទាប, បែបបទត្រឹមត្រូវ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ល្អ, ការប្រព្រឹត្តរៀបរយ, ដំណើរសម្ដែងសេចក្ដីគួរសមចុះបែបបទ :

សភាជន នាម

[សៈ-ភា-ជៈ-នៈ-ភាប] sopheachon

ភាពនៃការសម្ដែងសេចក្ដីគួរសមចុះបែបបទ, ភាពនៃការប្រព្រឹត្តរៀបរយ :

សភាធម្មនុញ្ញ

សភាដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងជាពិសេស ដើម្បីតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

សភាធម្មនុញ្ញ នាម

[សៈ-ភា-ធ័ម-មៈ-នុញ] sakpheathmomeaknunh

សភាដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងជាពិសេស ដើម្បីតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

សភាព

ដំណើរកើតឯង, ធម្មតា, ធម្មជាតិ, ប្រក្រតី; អធ្យាស្រ័យ; ការតាំងចិត្ត; ហេតុ, ការណ៍; ការប្រព្រឹត្ត; សេចក្ដីពិតតាមធម្មតា :

សភាព នាម

[សៈ-ភាប] s'pheap

ដំណើរកើតឯង, ធម្មតា, ធម្មជាតិ, ប្រក្រតី; អធ្យាស្រ័យ; ការតាំងចិត្ត; ហេតុ, ការណ៍; ការប្រព្រឹត្ត; សេចក្ដីពិតតាមធម្មតា :

សភាពការណ៍ នាម

[សៈ-ភាប-កា] sopheapkaron

ស្ថានភាព, ស្ថានការណ៍ :

សភាពាណិជ្ជកម្ម

គ្រឹះស្ថានសាធារណៈនៅក្រោមអាណាព្យាបាលក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដែលធ្វើសកម្មភាពដើម្បីផលប្រយោជន៍ខាងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សហកម្ម កសិកម្ម សិប្បកម្ម និងសេវាកម្មក្នុងមណ្ឌលរបស់ខ្លួន។

សភាពាណិជ្ជកម្ម នាម

[សៈ-ភា-ពា-និច-ជៈ-កាំ] sakpheapeanichcheakkaam

គ្រឹះស្ថានសាធារណៈនៅក្រោមអាណាព្យាបាលក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដែលធ្វើសកម្មភាពដើម្បីផលប្រយោជន៍ខាងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សហកម្ម កសិកម្ម សិប្បកម្ម និងសេវាកម្មក្នុងមណ្ឌលរបស់ខ្លួន។

សភាវគតិ

គំរូឥរិយាបថរបស់មនុស្សនិងសត្វដែលមានតាំងពីកំណើត ហើយមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរបានតាមកាលៈទេសៈ និងមិនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គំនិត និងវិចារណញ្ញាណឡើយ។

សភាវគតិ នាម

[សៈ-ភា-វៈ-គៈ-តិ] sakpheaveakkeakte

គំរូឥរិយាបថរបស់មនុស្សនិងសត្វដែលមានតាំងពីកំណើត ហើយមិនអាចផ្លាស់ប្ដូរបានតាមកាលៈទេសៈ និងមិនស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គំនិត និងវិចារណញ្ញាណឡើយ។

សភាវិសាមញ្ញ

សភាជាវិសាមញ្ញ, សន្និបាតប្លែកពីធម្មតា, ការប្រជុំប្លែកខុសពីពេលធម្មតា ដែលបានកំណត់ទុកពីមុនមក :

សភាវិសាមញ្ញ នាម

[សៈ-ភា-វិ-សា-ម៉័ញ] sakpheavisamnho

សភាជាវិសាមញ្ញ, សន្និបាតប្លែកពីធម្មតា, ការប្រជុំប្លែកខុសពីពេលធម្មតា ដែលបានកំណត់ទុកពីមុនមក :

សភាវៈ

ដែលឋិតនៅស៊ប់តាមកំណើតដើម; អ្នកដែលឋិតនៅស៊ប់ក្នុងធម្មតា។

សភាវៈ នាម

[សៈ-ភា-វៈ] sopheaveak

(ម.ព. សភាព ដែរ)។

សភាវៈ នាម

[សៈ-ភា-វៈ-ធ័រ] sopheaveak

ធម្មជាតិដើម, គោលរបស់ធម្មតា។

សភាវៈ នាម

[សៈ-ភា-វៈ-សន់-ឋិត] sopheaveak

ដែលឋិតនៅស៊ប់តាមកំណើតដើម; អ្នកដែលឋិតនៅស៊ប់ក្នុងធម្មតា។

សភាសាមញ្ញ

សន្និបាតតាមធម្មតា គឺការប្រជុំតាមពេលវេលាដែលបានកំណត់ទុកជាស្រេច។

សភាសាមញ្ញ នាម

[សៈ-ភា-សា-ម៉័ញ] sakpheasamnho

សន្និបាតតាមធម្មតា គឺការប្រជុំតាមពេលវេលាដែលបានកំណត់ទុកជាស្រេច។

សម នាម ១)

[សម] som

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ មានផ្លែដែកមូលស្រួចបីទន្ទឹមគ្នាឥតងៀង មានដងឈើខ្លីកោងក្ងក់ សម្រាប់ចាក់ត្រី។

សម នាម ២)

[សម] som

ប្រដាប់មានផ្លែជាម្រាមបួនទន្ទឹមគ្នាជាគូនឹងស្លាបព្រា សម្រាប់កាន់ចាក់ចាប់អាហារបរិភោគ។

សម កិរិយាសព្ទ

[សម] som

ហ្វឹកហាត់ឱ្យស្ទាត់, ហាត់ជាមួយគ្នាឱ្យជំនាញ, ល្បងគ្នាមើលឱ្យដឹងដំណើរស្ទាត់រាល់ខ្លួន :

សម គុណនាម

[សម] som

ដែលរញមស្លឹក ដោយត្រូវកម្ដៅថ្ងៃខ្លាំង ឬជាំទឹកជាដើម :

សម គុណនាម ១)

[សំ] som

ដែលស្មើគ្នា, ប៉ុនគ្នា, ប្រហែលគ្នា; ស្រដៀងគ្នា :

សម គុណនាម ២)

[សំ] som

ដែលល្មមល្អមើល, មិនទាស់ភ្នែក, មិនឆ្គង :

សម គុណនាម ៣)

[សំ] som

ដែលត្រូវ, ត្រូវដូច :

សម នាម ៤)

[សំ] som

ដំណើរសម្ដែងអាការៈកិរិយាសុភាពរៀបរយ, ការធ្វើបដិសណ្ឋារៈរកគ្នាត្រូវបែបបទ :

សម កិរិយាសព្ទ

[សំ-គប់] som

គប់រក, ចូលគំនិតគ្នា។

សម គុណនាម

[សំ-គួ] som

ល្មម, យ៉ាងមធ្យម។

សម កិរិយាសព្ទ

[សំ-គំ-និត] som

រួមគំនិតជាមួយ។

សម គុណកិរិយា

[សំ-ជា] som

គួរជា, ល្មមជា :

សម គុណកិរិយា

[សំ-តែ] som

គួរតែ, ល្មមតែ :

សម នាម

[សំ-ទ័ន] som

អាជ្ញា, ពិន័យដែលសមនឹងទោសខុស។

សម គុណកិរិយា

[សំ-បី] som

គួរបី, គួរគប្បី :

សម គុណនាម

[សំ-បុន] som

ដែលគួរដល់បុណ្យ, ដែលល្មមនឹងបុណ្យ។

សម គុណកិរិយា

[សំ-បើ] som

គួរបើ :

សម គុណនាម

[សៈ-ម៉ៈ—] som

ស្មើ, ស្មើគ្នា, ប៉ុនគ្នា, ប្រហែលគ្នា, ដូចគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-គោត-តៈ] som

គោត្រត្រូវគ្នា, សែត្រូវគ្នា; អ្នកដែលមានគោត្រត្រូវគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-គោត] som

(ម.ព. សមគោត្ត)។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] som

ការប្រព្រឹត្តស្មើ, ការកាន់ធម៌ស្មើ គឺមិនលម្អៀង ព្រោះស្រឡាញ់, ព្រោះស្អប់, ព្រោះល្ងង់, ព្រោះខ្លាច (ម.ព. អគតិ ផង)។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ចា-រិ-នី] som

(ម.ព. សមចារី)។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ចា-រ៉ី] som

អ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ, អ្នកកាន់ធម៌ស្មើ (អ្នកមិនលម្អៀងដោយអគតិ ៤យ៉ាង)។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ចិត] som

ចិត្តស្មើ; ចិត្តស្មើគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ចិន-ដា] som

គំនិតស្មើគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ជាត] som

ជាតិស្មើគ្នា; ជាតិត្រូវគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ជា-តិ-កៈ] som

អ្នកដែលមានជាតិស្មើគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ជា-តិ-កា] som

(ម.ព. សមជាតិក)។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ជី-វិ-តា] som

ការចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ គឺចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវតាមធម៌ តាមច្បាប់មិនខ្ពស់ៗទាបៗ។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-តេ-ជះ] som

តេជះ, អំណាច ស្មើគ្នា; អ្នកដែលមានអំណាចស្មើគ្នា។

សម នាម

[សៈ-ម៉ៈ-នាម] som

ឈ្មោះត្រូវគ្នា; អ្នកដែលមានឈ្មោះត្រូវគ្នា។