សមត្ថកិច្ច
កិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពរបស់ក្រសួង ឬស្ថាប័នណាមួយ, ច្រើននិយាយសំដៅលើក្រសួងមានតួនាទីបង្ក្រាបអំពើទុច្ចរិត, រកសន្តិសុខ រកយុត្តិធម៌ ជូនប្រជាជនស្លូតត្រង់និងសង្គម :
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
កិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពរបស់ក្រសួង ឬស្ថាប័នណាមួយ, ច្រើននិយាយសំដៅលើក្រសួងមានតួនាទីបង្ក្រាបអំពើទុច្ចរិត, រកសន្តិសុខ រកយុត្តិធម៌ ជូនប្រជាជនស្លូតត្រង់និងសង្គម :
[សៈ-មុ័ត-ថៈ-កិច] samat kech
កិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពរបស់ក្រសួង ឬស្ថាប័នណាមួយ, ច្រើននិយាយសំដៅលើក្រសួងមានតួនាទីបង្ក្រាបអំពើទុច្ចរិត, រកសន្តិសុខ រកយុត្តិធម៌ ជូនប្រជាជនស្លូតត្រង់និងសង្គម :
ជនទាំងឡាយក្រៅពីជននៅក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅនិងក្រៅពីជននៅក្រោមហិតូបត្ថម្ភ និងអនីតិជនដែលទទួលបានអត្តាធីនភាព។
[សៈ-ម៉័ត-ថៈ-ជន់] sakmtathakchno≈
ជនទាំងឡាយក្រៅពីជននៅក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅនិងក្រៅពីជននៅក្រោមហិតូបត្ថម្ភ និងអនីតិជនដែលទទួលបានអត្តាធីនភាព។
លក្ខណសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដែលតម្រូវដោយច្បាប់ រួមមានសមត្ថភាពទទួលសិទ្ធិ សមត្ថភាពខាងឆន្ទៈ និងសមត្ថភាពនៅក្នុងការធ្វើសកម្មភាព។
[សៈ-ម៉័ត-ថៈ-ភាប] samatpheap
ភាពនៃសេចក្ដីអាចហាន, សេចក្ដីមោះមុត។
[សៈ-ម៉័ត-ថៈ-ភាប] samatpheap
លក្ខណសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដែលតម្រូវដោយច្បាប់ រួមមានសមត្ថភាពទទួលសិទ្ធិ សមត្ថភាពខាងឆន្ទៈ និងសមត្ថភាពនៅក្នុងការធ្វើសកម្មភាព។
(ម.ព. សមត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សៈ-មុ័ត-ថៈ—] sakmutthak—≈
(ម.ព. សមត្ថ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ] samoth
សេចក្ដីស្ងប់នៃចិត្ត, សេចក្ដីស្ងប់អារម្មណ៍រសេមរសាម, សមាធិធម៌។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ-កាំ-ម៉័ត-ឋាន] samoth
កម្មដ្ឋានសម្រាប់ធ្វឱ្យចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ឱ្យឃ្លាតចាកពីនីវរណធម៌ (ហៅសមថធម៌ក៏បាន)។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ-ភា-វៈ-នា] samoth
ការចម្រើនឬការរំពឹងសមថធម៌។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ-យា-និក] samoth
អ្នកមានសមថធម៌ជាយាន, ជាគ្រឿងដឹកនាំចិត្ត; យោគី; បើស្ត្រីជាសមថយានិកា (យោគិនី)។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ-វិ-ប៉័ស-ណា] samoth
សមថៈនិងវិបស្សនា។
(ម.ព. សមថ)។
[សៈ-ម៉ៈ-ថៈ] sakmakthak≈
(ម.ព. សមថ)។
ដែលទាន់សម័យ, ទំនើប។
[សៈ-ម៉ៈ-ទិន] sakmaktin≈
ដែលទាន់សម័យ, ទំនើប។
លក្ខខណ្ឌតម្រូវជាមូលដ្ឋាននៃយុត្តិធម៌សង្គម ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពត្រឹមត្រូវឬចំណែកត្រឹមត្រូវ ហើយខុសពីសមភាព ឬចំណែកស្មើគ្នា។ សមធម៌ទាមទារឱ្យករណីដូចគ្នា ត្រូវបានគេប្រព្រឹត្តដោយស្មើភាពគ្នានិងករណីផ្សេងគ្នាត្រូវបានគេប្រព្រឹត្តដោយមិនស្មើភាពគ្នា :
[សៈ-ម៉ៈ-ធ័រ] somothomr
លក្ខខណ្ឌតម្រូវជាមូលដ្ឋាននៃយុត្តិធម៌សង្គម ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពត្រឹមត្រូវឬចំណែកត្រឹមត្រូវ ហើយខុសពីសមភាព ឬចំណែកស្មើគ្នា។ សមធម៌ទាមទារឱ្យករណីដូចគ្នា ត្រូវបានគេប្រព្រឹត្តដោយស្មើភាពគ្នានិងករណីផ្សេងគ្នាត្រូវបានគេប្រព្រឹត្តដោយមិនស្មើភាពគ្នា :
ភាពឬសភាពដែលធ្វើឱ្យងងឹតសូន្យដូចជាខ្វាក់, ដំណើរងងឹតសូន្យឈឹង :
[សៈ-ម៉ន់-ធៈ-កា] samonthokar
ភាពឬសភាពដែលធ្វើឱ្យងងឹតសូន្យដូចជាខ្វាក់, ដំណើរងងឹតសូន្យឈឹង :
ដែលមានបរិមាត្រស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ាត] sakmakbakremat≈
ដែលមានបរិមាត្រស្មើគ្នា។
ដែលមានជើងដូចគ្នាទាំងអស់។
[សៈ-ម៉ៈ-បាត] sakmakbat≈
ដែលមានជើងដូចគ្នាទាំងអស់។
បានដូចបំណង; ដែលត្រូវត្រង់តាមបំណង :
[សំ-បំ-ណង] sambamnngo≈
បានដូចបំណង; ដែលត្រូវត្រង់តាមបំណង :
បានកបដូចចិត្ត; ដែលត្រូវចួនត្រូវទំនង :
[សំ-ប្រ-កប] sambrokba≈
បានកបដូចចិត្ត; ដែលត្រូវចួនត្រូវទំនង :
សមគំនិតបិទបាំងទោសគ្នា, ចូលគំនិតមត់គ្នាដោយបទទុច្ចរិតណាមួយ :
[សំ-ព្រ-មត់] samopromot
សមគំនិតបិទបាំងទោសគ្នា, ចូលគំនិតមត់គ្នាដោយបទទុច្ចរិតណាមួយ :
ចំណែកស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ភាក] sakmakpheak≈
ចំណែកស្មើគ្នា។
អ្នកដែលមានមុខតំណែងឬមុខងារដូចគ្នានៅតាមទីកន្លែងឬស្ថានភាពខុសៗគ្នា :
[សៈ-ម៉ៈ-ភា-គី] sakmakpheaki≈
អ្នកដែលមានមុខតំណែងឬមុខងារដូចគ្នានៅតាមទីកន្លែងឬស្ថានភាពខុសៗគ្នា :
ភាពស្មើគ្នាដោយអានុភាព គឺការមានអំណាចស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ភាប] samopheap
ភាពស្មើគ្នា, ដំណើរស្មើមុខគ្នា។
[កិច-ចៈ-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] ឬ [កិច-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] samopheap
ភាពស្មើគ្នាដោយកិច្ច គឺដំណើរមានកិច្ចការឬមុខការរបរស្មើគ្នា។
[ទិត-ឋិ-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] samopheap
ភាពស្មើគ្នាដោយទិដ្ឋិ គឺដំណើរមានប្រាជ្ញាយល់ការពិតស្មើគ្នា។
[សី-ឡៈ-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] samopheap
ភាពស្មើគ្នាដោយសីល គឺដំណើរកាន់សីលឬមានមារយាទល្អស្មើគ្នា។
[អា-នុ-ភា-វៈ-សៈ-ម៉ៈ-ភាប] samopheap
ភាពស្មើគ្នាដោយអានុភាព គឺការមានអំណាចស្មើគ្នា។
ភាពឬដំណើររបស់ការដដែលៗ, ផ្ទួនៗ, ច្រំដែល។
[សៈ-ម៉ៈ-ភិ-ហា] samophihar
ដំណើរផ្ទួន, ច្រំដែល; ការធ្វើអ្វីឬការនិយាយផ្ទួនៗដដែលៗ។
[សៈ-ម៉ៈ-ភិ-ហា-រៈ-កិច] samophihar
កិច្ចការដែលត្រូវធ្វើដដែលៗ។
[សៈ-ម៉ៈ-ភិ-ហា-រៈ-ក្រឹត] samophihar
(ម.ព. សមភិហារកិច្ច)។
[សៈ-ម៉ៈ-ភិ-ហា-រៈ-ភាប] samophihar
ភាពឬដំណើររបស់ការដដែលៗ, ផ្ទួនៗ, ច្រំដែល។
ល្មមដល់មាឌ :
[សំ-មាត] sammeat≈
ល្មមដល់មាឌ :
គួរដល់មាត់, គួរស្ដីនិយាយ, គួរហើបមាត់ថា :
[សំ-មាត់] sammeat≈
គួរដល់មាត់, គួរស្ដីនិយាយ, គួរហើបមាត់ថា :
ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-មូល] sakmakmul≈
ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា។
សកម្មភាពហ្វឹកហាត់យោធា ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពប្រយុទ្ធ :
[សម-ម៉ៈ-យុត] somoyutthor
សកម្មភាពហ្វឹកហាត់យោធា ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពប្រយុទ្ធ :
ជាទីស្រឡាញ់ជាប់ចិត្ត; ដែលស៊ូស្លាប់ស៊ូរស់ជាមួយ (ប្រើក្នុងពាក្យកាព្យចំពោះតែទៅលើស្ត្រី) :
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ] ឬ [សៈ-ម៉] somor
សង្គ្រាម, ទ័ព។
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-កាំ] somor
ការច្បាំងគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-ប្រ-កាស] somor
ការប្រកាសសង្គ្រាម។
[សៈ-ម៉-រ៉ៈ-ភូម] somor
ទីបោះទ័ព, ទីចម្បាំង។
[សៈ-ម៉-ភូម-ជៃ] ឬ [សៈ-ម៉-រៈ-ភូម-ជៃ] somor
ទីចម្បាំងមានជ័យ, ទីដែលបោះទ័ពច្បាំងឈ្នះបច្ចាមិត្ត។
[សៈ-ម៉-រ៉ៈ-មុត-ធា] somor
កងទ័ពមុខ, ទ័ពស្រួច។
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ-វិ-ជៈ-យិន] somor
ការច្បាំងឈ្នះសឹក, ការឈ្នះសង្គ្រាម។
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ] ឬ [សៈ-ម៉] somor
ការរឭក, ការចងចាំ, ដំណើរនឹកឃើញមិនចេះភ្លេច; សេចក្ដីស្រឡាញ់អស់ពីចិត្ត។
[សៈ-ម៉ៈ-រ៉ៈ] ឬ [សៈ-ម៉] somor
ជាទីស្រឡាញ់ជាប់ចិត្ត; ដែលស៊ូស្លាប់ស៊ូរស់ជាមួយ (ប្រើក្នុងពាក្យកាព្យចំពោះតែទៅលើស្ត្រី) :
ដែលត្រូវបែបត្រូវយ៉ាង, មិនទាស់ភ្នែក :
[សំ-រំ] samoromyor
ដែលត្រូវបែបត្រូវយ៉ាង, មិនទាស់ភ្នែក :
ពេលដែលព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅចំពីលើខ្សែអេក្វាទ័រ នាំឱ្យថិរវេលាថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នានៅលើផ្ទៃផែនដីនៅថ្ងៃទី២១ខែមីនានិងថ្ងៃទី២៣ខែកញ្ញា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
[សៈ-ម៉ៈ-រា-ត្រី] samoreatrei
ពេលដែលព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅចំពីលើខ្សែអេក្វាទ័រ នាំឱ្យថិរវេលាថ្ងៃនិងយប់ស្មើគ្នានៅលើផ្ទៃផែនដីនៅថ្ងៃទី២១ខែមីនានិងថ្ងៃទី២៣ខែកញ្ញា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។
ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីឬមានសេចក្ដីថា "ជាមួយ, ជាមួយនឹង ...មួយអន្លើដោយ ..., ព្រមដោយ ..., ព្រមទាំង ..." (ព.វ.) ដូចជា ទៅជាមួយគ្នា, មកជាមួយនឹងខ្ញុំ, ព្រមទាំងកូន។
[សៈ-ម៉ៈ-វាយ] somoveay
សេចក្ដីព្រមព្រៀងជាមួយ; ការប្រជុំ; ការជួបជុំ; ការរួបរួមជាមួយ; ពួក, ក្រុម។
[សៈ-ម៉ៈ-វា-យុ័ត-ថៈ-និ-បាត] somoveay
ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីឬមានសេចក្ដីថា "ជាមួយ, ជាមួយនឹង ...មួយអន្លើដោយ ..., ព្រមដោយ ..., ព្រមទាំង ..." (ព.វ.) ដូចជា ទៅជាមួយគ្នា, មកជាមួយនឹងខ្ញុំ, ព្រមទាំងកូន។
ដែលមានមនោត្រូវគ្នា, ដែលមានគំនិតឬអារម្មណ៍ត្រូវគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-វេ-ទៈ-យិត] sakmakveteakyit≈
ដែលមានមនោត្រូវគ្នា, ដែលមានគំនិតឬអារម្មណ៍ត្រូវគ្នា។
ដែលមានសក្ដានុភាព អំណាច ថាមពលស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ស័ក-ក្ដា-នុ-ភូត] sakmakskakdanuphut≈
ដែលមានសក្ដានុភាព អំណាច ថាមពលស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ស័ក] sakmakska≈
អំណាចដ៏សមរម្យ; អំណាចស្មើ; សមបុណ្យសមអំណាច។
សព្ទសន្មតជាឈ្មោះនៃវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង ដោយយកយុគលពិន្ទុ (:) នេះមកប្រើជំនួសពាក្យ គឺ, គឺថា, ក៏គឺ, ឬក៏គឺ សម្រាប់ប្រើខាង វិវរណៈ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ ខៃជម្រាលពាក្យឬសេចក្ដីពីមួយឱ្យជ្រាលទៅរកមួយ ឱ្យដឹងថា មានអត្ថន័យស្មើគ្នា, ដូចជា ល្ងង់ គឺ មិនចេះ, មិនចេះ គឺ មិនដឹង គឺថា មិនដឹងមិន
[សៈ-ម៉ៈ-ស័ញ-ញ៉ា] samosanhnhea
ការសម្គាល់ថា ស្មើ, ស្មើគ្នា។
[សៈ-ម៉ៈ-ស័ញ-ញ៉ា] samosanhnhea
សព្ទសន្មតជាឈ្មោះនៃវណ្ណយុត្តមួយយ៉ាង ដោយយកយុគលពិន្ទុ (:) នេះមកប្រើជំនួសពាក្យ គឺ, គឺថា, ក៏គឺ, ឬក៏គឺ សម្រាប់ប្រើខាង វិវរណៈ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ ខៃជម្រាលពាក្យឬសេចក្ដីពីមួយឱ្យជ្រាលទៅរកមួយ ឱ្យដឹងថា មានអត្ថន័យស្មើគ្នា, ដូចជា ល្ងង់ គឺ មិនចេះ, មិនចេះ គឺ មិនដឹង គឺថា មិនដឹងមិន
(ម.ព. លំនាំសមសារ)។
[សំ-សា] samsa≈
(ម.ព. លំនាំសមសារ)។
មានភាគដ៏សម, សមតាមភាគ; សមតាមបែប, តាមភាព; ដែលត្រូវតាមខ្នាត :
[សំ-សួន] som suon
មានភាគដ៏សម, សមតាមភាគ; សមតាមបែប, តាមភាព; ដែលត្រូវតាមខ្នាត :
ជួសជុល :
[សំ-សែម] samosaem
ជួសជុល :
(ម.ព. សមសក្ដិ)។
[សំ-ស័ក] samska≈
(ម.ព. សមសក្ដិ)។
លទ្ធិឬរបបផ្ដាច់ការ។
[សៈ-ម៉័ស-ស្តៈ-និ-យំ] (ជើង ត)] sakmsastakniyum](cheungt)a≈
លទ្ធិឬរបបផ្ដាច់ការ។
សមរម្យ, សមតាម ស្របតាម សមនឹង :
[សំ-ស្រប] samsarb≈
សមរម្យ, សមតាម ស្របតាម សមនឹង :
ដែលសមទំនង, ដែលត្រឹមត្រូវតាមវិចារណញ្ញាណ។
[សំ-ហែត-ផល់] samhaetphlo≈
ដែលសមទំនង, ដែលត្រឹមត្រូវតាមវិចារណញ្ញាណ។
បុគ្គលដែលកំពុងមានទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មជាមួយនឹងបុគ្គលមួយផ្សេងទៀត។
[សៈ-ម៉ា-កា-រ៉ី] sakmakarei≈
បុគ្គលដែលកំពុងមានទំនាក់ទំនងអាជីវកម្មជាមួយនឹងបុគ្គលមួយផ្សេងទៀត។
រដ្ឋដែលចូលរួមផ្ដុំជាមួយគ្នា គឺរដ្ឋផ្សេងៗគ្នា ដូចយ៉ាងឥណ្ឌូចិនដែលប្រមូលផ្ដុំប្រទេសវៀតណាម ទាំង ៣ផ្នែក, កម្ពុជា និងលាវដាក់ឱ្យនៅក្រោមអំណាចនៃអគ្គទេសាភិបាលបារាំងសែសនៅពេលមុនបានឯករាជ្យជាដើម។
[សៈ-ម៉ា-គៈ-តៈ-រាត់] someaktorodthor
រដ្ឋដែលចូលរួមផ្ដុំជាមួយគ្នា គឺរដ្ឋផ្សេងៗគ្នា ដូចយ៉ាងឥណ្ឌូចិនដែលប្រមូលផ្ដុំប្រទេសវៀតណាម ទាំង ៣ផ្នែក, កម្ពុជា និងលាវដាក់ឱ្យនៅក្រោមអំណាចនៃអគ្គទេសាភិបាលបារាំងសែសនៅពេលមុនបានឯករាជ្យជាដើម។
ការប្រជុំញាតិ ឬការចួបជុំពួកញាតិ (ហៅ ញាតិសមាគម ក៏បាន)។
[សៈ-ម៉ា-គំ] sameakom
ការមកចួបជុំ, ការប្រជុំ; ការរួមគំនិតគ្នា, ដំណើររូបរួមកិច្ចការជាមួយគ្នា។