Khmer Dictionary

សហគ្រិន នាម

[សៈ-ហៈ-គ្រិន] sakhakkrin≈

ម្ចាស់សហគ្រាស, ជនអ្នកកាន់កាប់សហគ្រាស។

សហគ្រិនភាព

សមត្ថភាពនិងឆន្ទៈ ដើម្បីបង្កើត ចាត់ចែង និងគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មណាមួយដែលអាចមានហានិភ័យក្នុងគោលបំណងទទួលបានប្រាក់ចំណេញនិងធានាបាននូវសុខុមាលភាពសង្គម។ ចរិតនៃសហគ្រិនភាពកំណត់ដោយនវានុវត្តន៍និងការប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

សហគ្រិនភាព នាម

[សៈ-ហៈ-គ្រិ-នៈ-ភាប] sakhakkrineakpheab≈

សមត្ថភាពនិងឆន្ទៈ ដើម្បីបង្កើត ចាត់ចែង និងគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មណាមួយដែលអាចមានហានិភ័យក្នុងគោលបំណងទទួលបានប្រាក់ចំណេញនិងធានាបាននូវសុខុមាលភាពសង្គម។ ចរិតនៃសហគ្រិនភាពកំណត់ដោយនវានុវត្តន៍និងការប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

សហជីព

អង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់កម្មករឬនិយោជិត ដើម្បីការពារសិទ្ធិនិងអត្ថប្រយោជន៍របស់សមាជិកខ្លួន។

សហជីព នាម

[សៈ-ហៈ-ជីប] sahachip

អង្គការវិជ្ជាជីវៈរបស់កម្មករឬនិយោជិត ដើម្បីការពារសិទ្ធិនិងអត្ថប្រយោជន៍របស់សមាជិកខ្លួន។

សហជីវិន

អ្នកដែលមានអាយុស្របគ្នា, គូកន; ជនអ្នកចូលសមាគមជាមួយគ្នា។

សហជីវិន នាម

[សៈ-ហៈ-ជី-វិន] sakhakchivin≈

អ្នកដែលមានអាយុស្របគ្នា, គូកន; ជនអ្នកចូលសមាគមជាមួយគ្នា។

សហជីវិនី

(ម.ព. សហជីវិន)។

សហជីវិនី នាម

[សៈ-ហៈ-ជី-វិ-នី] sakhakchivini≈

(ម.ព. សហជីវិន)។

សហជីវី

(ម.ព. សហជីវិន)។

សហជីវី នាម

[សៈ-ហៈ-ជី-វី] sakhakchivi≈

(ម.ព. សហជីវិន)។

សហត្ថាករណ៍

ការធ្វើដោយដៃ, ការកាន់ ការលាយ ការរៀបចំ ការច្របាច់ដោយដៃ។

សហត្ថាករណ៍ នាម

[សៈ-ហ័ត-ថា-ក] sakhtathaka≈

ការធ្វើដោយដៃ, ការកាន់ ការលាយ ការរៀបចំ ការច្របាច់ដោយដៃ។

សហថាមពល

ការធ្វើកិច្ចការរួមគ្នាឬការរួមបញ្ចូលកម្លាំងគ្នារវាងប្រទេស ក្រុមហ៊ុន ស្ថាប័ន ភ្នាក់ងារ ឬបុគ្គលពីរឬច្រើននឹងទទួលបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងផលបូកនៃលទ្ធផលរបស់ប្រទេស ក្រុមហ៊ុន ស្ថាប័ន ភ្នាក់ងារ ឬបុគ្គលនីមួយៗបញ្ចូលគ្នា :

សហថាមពល នាម

[សៈ-ហៈ-ថា-ម៉ៈ-ពល់] sakhakthamakplo≈

ការធ្វើកិច្ចការរួមគ្នាឬការរួមបញ្ចូលកម្លាំងគ្នារវាងប្រទេស ក្រុមហ៊ុន ស្ថាប័ន ភ្នាក់ងារ ឬបុគ្គលពីរឬច្រើននឹងទទួលបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងផលបូកនៃលទ្ធផលរបស់ប្រទេស ក្រុមហ៊ុន ស្ថាប័ន ភ្នាក់ងារ ឬបុគ្គលនីមួយៗបញ្ចូលគ្នា :

សហទាយាទ

អ្នកដែលត្រូវចូលរួមក្នុងការចែកមត៌កណាមួយ។

សហទាយាទ នាម

[សៈ-ហៈ-ទា-យាត] sakhakteayeat≈

អ្នកដែលត្រូវចូលរួមក្នុងការចែកមត៌កណាមួយ។

សហនិពន្ធន៍

ស្នាដៃរឿងប្រលោមលោក អត្ថបទសិក្សាកថា អត្ថបទស្រាវជ្រាវ... ដែលកើតចេញពីការតែងនិពន្ធ រៀបរៀង ចងក្រង ដោយអ្នកនិពន្ធច្រើននាក់រួមគ្នា :

សហនិពន្ធន៍ នាម

[សៈ-ហៈ-និ-ពន់] sakhaknipno≈

ស្នាដៃរឿងប្រលោមលោក អត្ថបទសិក្សាកថា អត្ថបទស្រាវជ្រាវ... ដែលកើតចេញពីការតែងនិពន្ធ រៀបរៀង ចងក្រង ដោយអ្នកនិពន្ធច្រើននាក់រួមគ្នា :

សហបណ្ដឹង

បណ្ដឹងដែលមានដើមចោទនិងចុងចម្លើយច្រើននាក់។

សហបណ្ដឹង នាម

[សៈ-ហៈ-បន់-ដឹង] sakhakbnodoeng≈

បណ្ដឹងដែលមានដើមចោទនិងចុងចម្លើយច្រើននាក់។

សហប្រតិបត្តិការ

ការបំពេញកិច្ចការរួម ការពួតដៃគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធជួយធ្វើកិច្ចការណាមួយ :

សហប្រតិបត្តិការ នាម

[សៈ-ហៈ-ប្រៈ-តិ-ប័ត-តិ-កា] sahabratebttekar

ការបំពេញកិច្ចការរួម ការពួតដៃគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធជួយធ្វើកិច្ចការណាមួយ :

សហប្រាណ

ភាវៈរស់ពីរឬច្រើនប្រភេទដែលរស់នៅជាមួយគ្នាហើយទាញប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក :

សហប្រាណ នាម

[សៈ-ហៈ-ប្រាន] sakhakbrean≈

ភាវៈរស់ពីរឬច្រើនប្រភេទដែលរស់នៅជាមួយគ្នាហើយទាញប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក :

សហពន្ធ នាម

[សៈ-ហៈ-ពន់] sakhakpno≈

(ម.ព. សហពន្ធ)។

សហព័ទ្ធ

ប្ដីឬប្រពន្ធ ឬទាំងប្ដីទាំងប្រពន្ធ។

សហព័ទ្ធ នាម

[សៈ-ហៈ-ព័ត] sakhakpta≈

ប្ដីឬប្រពន្ធ ឬទាំងប្ដីទាំងប្រពន្ធ។

សហព័ន្ធ

អង្គការវិជ្ជាជីវៈដែលបង្កើតឡើងដោយការរួបរួមគ្នាដោយស្ម័គ្រចិត្តពីសំណាក់ក្រុមសង្គមនានាដែលមានវិជ្ជាជីវៈដូចគ្នាឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា :

សហព័ន្ធ នាម

[សៈ-ហៈ-ពាន់] sahakpon

អង្គការវិជ្ជាជីវៈដែលបង្កើតឡើងដោយការរួបរួមគ្នាដោយស្ម័គ្រចិត្តពីសំណាក់ក្រុមសង្គមនានាដែលមានវិជ្ជាជីវៈដូចគ្នាឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា :

សហភាព

ភាពជាមួយគ្នាឬត្រូវគ្នា, ការរួបរួមឬប្រមូលផ្ដុំជាមួយគ្នា។

សហភាព នាម

[សៈ-ហៈ-ភាប] sahapheap

ភាពជាមួយគ្នាឬត្រូវគ្នា, ការរួបរួមឬប្រមូលផ្ដុំជាមួយគ្នា។

សហភាពអឺរ៉ុប

ក្រុមប្រទេសចំនួន២៧នៅទ្វីបអឺរ៉ុបដែលធ្វើការសហប្រតិបត្តិការគ្នាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ។ ប្រទេសនីមួយៗជាប្រទេសឯករាជ្យ ហើយក្នុងនោះមានប្រទេសចំនួន១៩ប្រើរូបិយវត្ថុរួមគ្នាគឺ អឺរ៉ូ :

សហភាពអឺរ៉ុប នាម

[សៈ-ហៈ-ភាប-អឺ-រ៉ុប] sakhakpheabaeurob≈

ក្រុមប្រទេសចំនួន២៧នៅទ្វីបអឺរ៉ុបដែលធ្វើការសហប្រតិបត្តិការគ្នាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយ។ ប្រទេសនីមួយៗជាប្រទេសឯករាជ្យ ហើយក្នុងនោះមានប្រទេសចំនួន១៩ប្រើរូបិយវត្ថុរួមគ្នាគឺ អឺរ៉ូ :

សហរដ្ឋ

ប្រទេសឬដែនផ្សេងៗគ្នា ដែលរួបរួមការគ្រប់គ្រងរាជការជាមួយគ្នា។

សហរដ្ឋ នាម

[សៈ-ហៈ-រ័ត] sahakroth

ប្រទេសឬដែនផ្សេងៗគ្នា ដែលរួបរួមការគ្រប់គ្រងរាជការជាមួយគ្នា។

សហវត្ត

ដែលមានជាមួយឬព្រមគ្នា។

សហវត្ត គុណនាម

[សៈ-ហៈ-វ័ត] sakhakvta≈

ដែលមានជាមួយឬព្រមគ្នា។

សហវិធាន

វិធានជាធរមានទាំងឡាយដែលត្រូវអនុវត្តជាមួយគ្នាដើម្បីសម្របសម្រួលការងារទៅរលូននិងមានលទ្ធផលល្អ។

សហវិធាន នាម

[សៈ-ហៈ-វិ-ធាន] sakhakvithean≈

វិធានជាធរមានទាំងឡាយដែលត្រូវអនុវត្តជាមួយគ្នាដើម្បីសម្របសម្រួលការងារទៅរលូននិងមានលទ្ធផលល្អ។

សហសម័យ

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ១៧៨៩ឬ ១៩១៧រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមប្រវត្តិវិទូបារាំង សហសម័យរាប់ចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ១៧៨៩(បដិវត្តន៍បារាំង) រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន រីឯប្រវត្តិវិទូសូវៀត រាប់ចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ ១៩១៧(បដិវត្តន៍ខែតុលា) រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សហសម័យ នាម

[សៈ-ហៈ-សៈ-ម៉ៃ] sakhaksakmai≈

ដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ១៧៨៩ឬ ១៩១៧រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមប្រវត្តិវិទូបារាំង សហសម័យរាប់ចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ១៧៨៩(បដិវត្តន៍បារាំង) រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន រីឯប្រវត្តិវិទូសូវៀត រាប់ចាប់ពីគ្រិស្តសករាជ ១៩១៧(បដិវត្តន៍ខែតុលា) រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សហសា

ដោយរហ័ស, យ៉ាងឆាប់, ភ្លាម, ភ្លែត, ផ្លោត; ទាន់ចិត្ត; ទាន់ហន់ :

សហសា គុណកិរិយា

[សៈ-ហៈ-សា] sohosa

ដោយរហ័ស, យ៉ាងឆាប់, ភ្លាម, ភ្លែត, ផ្លោត; ទាន់ចិត្ត; ទាន់ហន់ :

សហសេវិក

អ្នកដែលប្រកាន់ឧត្តមគតិដូចគ្នា, អ្នកមានចិត្តគំនិតត្រូវគ្នា,។

សហសេវិក នាម ១)

[សៈ-ហៈ-សេ-វិក] sakhaksevik≈

អ្នកមានអាជីពដូចគ្នាឬធ្វើការជាមួយគ្នា :

សហសេវិក នាម ២)

[សៈ-ហៈ-សេ-វិក] sakhaksevik≈

អ្នកដែលប្រកាន់ឧត្តមគតិដូចគ្នា, អ្នកមានចិត្តគំនិតត្រូវគ្នា,។

សហសេវិកា

(ម.ព. សហសេវិក)។

សហសេវិកា នាម

[សៈ-ហៈ-សេ-វិ-កា] sakhaksevika≈

(ម.ព. សហសេវិក)។

សហស្រាក្ស

(ម.ព. សហស្សន័យន៍ ក្នុង សហស្ស)។

សហស្រាក្ស នាម

[សៈ-ហៈ-ស្រាក] sakhaksreak≈

(ម.ព. សហស្សន័យន៍ ក្នុង សហស្ស)។

សហស្ស

អ្នកមានរស្មីច្រើន (ព្រះអាទិត្យ)។

សហស្ស គុណនាម ១)

[សៈ-ហ័ស-សៈ] sohoss

ចំនួនពាន់, ពាន់ (១.០០០)។

សហស្ស គុណនាម ២)

[សៈ-ហ័ស-សៈ] sohoss

ច្រើន, អនេក (ហៅ អនេកត្ថសំខ្យា)។

សហស្ស នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-នេត] sohoss

(ម.ព. សហស្សន័យន៍)។

សហស្ស នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-នៃ] sohoss

អ្នកដឹងការណ៍ច្រើន (ព.ប្រ.) គឺអ្នកដែលអាចពិចារណាឃើញការណ៍កំបាំងយ៉ាងច្រើនបានភ្លាមៗ (ព្រះឥន្ទ្រ) ; ហៅ សហស្រាក្ស ក៏បាន (សំ.; បា. សហស្សក្ខ)។

សហស្ស នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-ប៉ៈ-ទី] sohoss

សត្វមានជើងច្រើន, ម្រើមព្រះ។

សហស្ស នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-ប៉ៈ-ទី-ជាតិ] sohoss

ជាតិសត្វមានជើងច្រើន, សត្វពួកម្រើមព្រះ (ហៅ សហស្សបទីសត្ត ឬ សត្វ ក៏បាន)។

សហស្ស នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-រ័ង-សី] sohoss

អ្នកមានរស្មីច្រើន (ព្រះអាទិត្យ)។

សហស្សគុណ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកល្ហុងខ្វង, ស្លឹកឆែករាក់ៗសម្បុរស្វាយ, ដើមទាបៗជាងល្ហុងខ្វង (សម្មតិវោហារ)។

សហស្សគុណ គុណនាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-គុន] sakhsasakkun≈

ដែលមានគុណភាពច្រើន :

សហស្សគុណ នាម

[សៈ-ហ័ស-សៈ-គុន] sakhsasakkun≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកល្ហុងខ្វង, ស្លឹកឆែករាក់ៗសម្បុរស្វាយ, ដើមទាបៗជាងល្ហុងខ្វង (សម្មតិវោហារ)។

សហអ្នកនិពន្ធ

អ្នកនិពន្ធពីរឬច្រើននាក់រួមគ្នាតាក់តែងនិពន្ធ រៀបរៀង ឬចងក្រងស្នាដៃអ្វីមួយ :

សហអ្នកនិពន្ធ នាម

[សៈ-ហៈ-នាក់-និ-ពន់] sakhakneaknipno≈

អ្នកនិពន្ធពីរឬច្រើននាក់រួមគ្នាតាក់តែងនិពន្ធ រៀបរៀង ឬចងក្រងស្នាដៃអ្វីមួយ :

សហាយ

សហាយដែលខូចកាចនឹងគ្នាដល់បែកការត្រូវបង់ប្រាក់ពិន័យមុខស្មន់។

សហាយ នាម

[សៈ-ហាយ] sohay

សម្លាញ់, មិត្តសម្លាញ់; អ្នកដែលទៅឬមកជាមួយ, អ្នកជូន, អ្នកកំដរ, គ្នា, អ្នកដែលជាគ្នា។

សហាយ នាម a

[សៈ-ហាយ] sohay

បុរសស្ត្រីដែលដើរហើរឬដែលខូចកាចនឹងគ្នា :

សហាយ កិរិយាសព្ទ b

[សៈ-ហាយ] sohay

ដើរហើរឬខូចកាចនឹងគ្នា :

សហាយ នាម

[សៈ-ហាយ-កំ-ណាន់] sohay

សហាយដែលជាកំណាន់ចិត្ត។

សហាយ នាម

[សៈ-ហាយ-ស្មន់] sohay

សហាយដែលខូចកាចនឹងគ្នាដល់បែកការត្រូវបង់ប្រាក់ពិន័យមុខស្មន់។

សហាយិកា

(ម.ព. សហាយ)។

សហាយិកា នាម

[សៈ-ហា-យិ-កា] sohayika

(ម.ព. សហាយ)។

សហារ

កាច, សាហាវ, ព្រហើន; ដែលច្រណែន, ឫស្សា; រហ័សខឹង, ហៃខឹង :

សហារ គុ.កិ., គុ.

[សៈ-ហា] sahar

កាច, សាហាវ, ព្រហើន; ដែលច្រណែន, ឫស្សា; រហ័សខឹង, ហៃខឹង :

សហិចសហារ

ដែលសង្វាត, វាតអាទ្យ, ដែលស្រវាស្រទេញ; ដែលរវះរវាមកាម :

សហិចសហារ គុណនាម

[សៈ-ហិច-សៈ-ហា] sahechsahar

ដែលសង្វាត, វាតអាទ្យ, ដែលស្រវាស្រទេញ; ដែលរវះរវាមកាម :

សហេតុ

(ម.ព. សាហេតុ)។

សហេតុ គុណនាម

[សៈ-ហែត] sakhaet≈

(ម.ព. សាហេតុ)។

សហេតុធម៌

ធម៌ដែលប្រកបដោយហេតុ។

សហេតុធម៌ នាម

[សៈ-ហេ-តុ-ធ័រ] sakhetothro≈

ធម៌ដែលប្រកបដោយហេតុ។

សហោទរ

បងឬប្អូនរួមឧទរជាមួយ, បងឬប្អូនរួមមាតាមួយ។

សហោទរ នាម

[សៈ-ហោ-ទ] sahaotor

បងឬប្អូនរួមឧទរជាមួយ, បងឬប្អូនរួមមាតាមួយ។

សហ័ស

អំពើក្លាខ្លាំង, អំពើអាក្រក់ក្រៃពេក។

សហ័ស គុ.កិ., គុ.

[សៈ-ហ័ស] sahoas

ខ្លាំង, ដែលអង់អាច, មានអំណាច; ដែលក្លាហាន, ក្លាខ្លាំង :

សហ័ស នាម

[សៈ-ហ័ស] sahoas

កម្លាំង; ពលស័ក្ដិ; អំណាច, សេចក្ដីអង់អាច; សេចក្ដីក្លាហាន។

សហ័ស នាម

[ត្រូវ-រ-បួស-សៈ-ហ័ស] sahoas

ត្រូវរបួសខ្លាំង។

សហ័ស នាម

[អំ-ពើ-សៈ-ហ័ស] sahoas

អំពើក្លាខ្លាំង, អំពើអាក្រក់ក្រៃពេក។

សហ—

(ម.ព. សហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សហ— នាម

[សៈ-ហៈ—] sakhak—≈

(ម.ព. សហ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សឧបាទិសេសនិញ្វន

(ម.ព. ឧបាទិសេសនិញ្វន)។

សឧបាទិសេសនិញ្វន នាម

[សៈ-អ៊ុ-ប៉ា-ទិ-សេ-សៈ-និប-ពាន] sakaubatisesaknibpean≈

(ម.ព. ឧបាទិសេសនិញ្វន)។

សា កិរិយាសព្ទ ១)

[សា] sa

មូរឡើងវិញ :

សា កិរិយាសព្ទ ២)

[សា] sa

កើបឡើងវិញ :

សា កិរិយាសព្ទ ៣)

[សា] sa

ត្រឡប់វិញ :

សា កិរិយាសព្ទ ៤)

[សា] sa

រើឈឺឡើងវិញ :

សា កិរិយាសព្ទ ៥)

[សា] sa

និយាយថ្លែងពីទុក្ខឬថ្លែងពីទុក្ខទោសដែលកន្លងហួសទៅហើយ, មានដំណើរគួរឱ្យរង្កៀសចិត្ត, ដើម្បីអ្នកស្ដាប់ដឹងច្បាស់; និយាយសើរើពីទុក្ខឬទោសរបស់ខ្លួន :

សា កិរិយាសព្ទ ៦)

[សា] sa

និយាយជាថ្មីទៀតឬនិយាយសើរើថែមទៀត :

សា កិរិយាសព្ទ ៧)

[សា] sa

រើធ្វើជាថ្មីទៀត :

សា នាម a

[សា] sa

ស្រូវឬដំណាំពួកខ្លះ ដែលដុះលូតលាស់តពីគល់ចាស់ឬពីជញ្ជ្រាំងស្រស់ :

សា គុណនាម b

[សា] sa

ដែលដុះលូតលាស់តពីគល់ចាស់ឬពីជញ្ជ្រាំងស្រស់ :