វចនានុក្រមខ្មែរ

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះពណ៌នារូបភាព លក្ខណៈសកម្មភាពនៃតួអង្គ ដំណើររឿង ធម្មជាតិឱ្យឃើញលក្ខណៈល្អត្រឹមត្រូវតាមការពិតឬរូបលក្ខណៈពិត ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ពេញចិត្ត :

សុន្ទររស នាម

[សុន-ទៈ-រៈ-រស់] sonteakreakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះពណ៌នារូបភាព លក្ខណៈសកម្មភាពនៃតួអង្គ ដំណើររឿង ធម្មជាតិឱ្យឃើញលក្ខណៈល្អត្រឹមត្រូវតាមការពិតឬរូបលក្ខណៈពិត ធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់ពេញចិត្ត :

សុន្ទរី

ស្ត្រី; នាងមានលំអ, នាងឆើតឆោម។

សុន្ទរី នាម

[សុន-ទៈ-រី] sontori

ស្ត្រី; នាងមានលំអ, នាងឆើតឆោម។

សុន្ទរោ—

(ម.ព. សុន្ទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុន្ទរោ— នាម

[សុន-ទៈ-រោ—] sonteakro—≈

(ម.ព. សុន្ទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុន្ទរ៍ទាន

ទានល្អ គឺអំណោយដែលគេឱ្យដោយប្រពៃ :

សុន្ទរ៍ទាន នាម

[សុន-ទាន] sontrotean

ទានល្អ គឺអំណោយដែលគេឱ្យដោយប្រពៃ :

សុន្ទរ—

(ម.ព. សុន្ទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុន្ទរ— នាម

[សុន-ទៈ-រៈ—] sonteakreak—≈

(ម.ព. សុន្ទរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុបណ្ណ

ស្ដេចគ្រុឌ។

សុបណ្ណ នាម

[សុ-ប័ន] sobann

គ្រុឌ។

សុបណ្ណ នាម

[សុ-បុ័ន-ណៈ-មា-ដា] sobann

មេគ្រុឌ។

សុបណ្ណ នាម

[សុ-បុ័ន-ណៈ-រាច] sobann

ស្ដេចគ្រុឌ។

សុបប្រឡុប

ដែលយុលស្លុបខ្លាំង, ដែលស្លុបទាបចុះក្រោម :

សុបប្រឡុប គុ., គុ.កិ.

[សុប-ប្រ-ឡុប] sobbrolob

ដែលយុលស្លុបខ្លាំង, ដែលស្លុបទាបចុះក្រោម :

សុបសៅ

ជ្រប់មុខចុះឬសំកុកសំកុល ដោយកើតទុក្ខព្រួយចិត្តខ្លាំង, ជ្រប់ជ្រៅ :

សុបសៅ កិ., គុ.កិ.

[សុប-សៅ] sobasau

ជ្រប់មុខចុះឬសំកុកសំកុល ដោយកើតទុក្ខព្រួយចិត្តខ្លាំង, ជ្រប់ជ្រៅ :

សុបិន

ការយល់សប្ដិឃើញមានទំនងជាគ្រឿងសង្កេតបាន (ថានឹងមានហេតុអាក្រក់ឬល្អ)។

សុបិន នាម ១)

[សុ-បិន] soben

ការដេកលក់។ ប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "ការយល់សប្ដិឃើញ" :

សុបិន នាម ២)

[សុ-បិន] soben

(ទស្សនៈ.) ស៊េរី (ដំណើរបន្តគ្នា) នៃរូបភាព គំនិត វេទនារម្មណ៍ និងឥន្ទ្រីយារម្មណ៍ ដែលជាធម្មតាកើតឡើងដោយអចេតនានៅក្នុងចិត្តក្នុងរយៈពេលនៃដំណាក់កាលណាមួយនៃដំណេក :

សុបិន នាម

[សុ-បិន-និ-មិត] soben

ការយល់សប្ដិឃើញមានទំនងជាគ្រឿងសង្កេតបាន (ថានឹងមានហេតុអាក្រក់ឬល្អ)។

សុប្បថ

ផ្លូវល្អ, ផ្លូវស្រួលទៅមក; ការប្រព្រឹត្តត្រូវតាមគន្លងធម៌, គន្លងឬលំអានធម៌ត្រឹមត្រូវ។

សុប្បថ នាម

[សុប-បត់] sobboth

ផ្លូវល្អ, ផ្លូវស្រួលទៅមក; ការប្រព្រឹត្តត្រូវតាមគន្លងធម៌, គន្លងឬលំអានធម៌ត្រឹមត្រូវ។

សុប្បភាត

(ម.ព. សុប្បភាតសុវត្ថិ!)។

សុប្បភាត គុណនាម

[សុប-ប៉ៈ-ភាត] sobbapheat

ដែលរះភ្លឺច្បាស់ពីទិសបូព៌ :

សុប្បភាត នាម

[សុប-ប៉ៈ-ភាត] sobbapheat

អរុណោទ័យ, ពេលថ្ងៃរះ, ពេលភ្លឺឯកើត :

សុប្បភាត នាម

[សុប-ប៉ៈ-ភា-តៈ-កាល] sobbapheat

ពេលថ្ងៃរះ (ដែរ)។

សុប្បភាត នាម

[សុប-ប៉ៈ-ភា-តៈ-សៈ-ម៉ៃ] sobbapheat

(ម.ព. សុប្បភាតកាល)។

សុប្បភាត នាម

[សុប-ប៉ៈ-ភា-តៈ-សុ-វ័ត] sobbapheat

អរុណ សុវត្ថិ! ឬអរុណ សួស្ដី!

សុប្បភាត នាម

[សុប-ប្រៈ-ភា-តៈ-សួ-ស្ដី] sobbapheat

(ម.ព. សុប្បភាតសុវត្ថិ!)។

សុប្រកាស

ដែលជាក់ស្ដែង, ប្រាកដ, ច្បាស់លាស់; ភ្លឺច្បាស់, ត្រចះ, រុងរឿងចិញ្ចាច :

សុប្រកាស គុណនាម

[សុប-ប្រៈ-កាស] sobrakas

ដែលជាក់ស្ដែង, ប្រាកដ, ច្បាស់លាស់; ភ្លឺច្បាស់, ត្រចះ, រុងរឿងចិញ្ចាច :

សុប្រភាត

(ម.ព. សុប្បភាត)។

សុប្រភាត នាម

[សុប-ប្រៈ-ភាត] sobbreakpheat≈

(ម.ព. សុប្បភាត)។

សុប្រភាព

អំណាចធំដុំ, តេជះខ្លាំង។

សុប្រភាព នាម

[សុប-ប្រៈ-ភាប] sobropheap

អំណាចធំដុំ, តេជះខ្លាំង។

សុប្រយោគ

សេចក្ដីឈ្លាសវៃ; ការស្ទាត់ជំនាញ :

សុប្រយោគ នាម

[សុប-ប្រៈ-យោក] sobrayouk

សេចក្ដីឈ្លាសវៃ; ការស្ទាត់ជំនាញ :

សុប្រាត

(ម.ព. សុប្រាតសុវត្ថិ!)។

សុប្រាត នាម

[សុ-ប្រាត] sobrat

វេលាព្រឹកល្អ (ប្រើជា សុប្រាតកាល ឬ សុប្រាតសម័យ ក៏បាន)។

សុប្រាត ឧទានសព្ទ

[សុ-ប្រា-ត:-សុ-វ៉ាត់] sobrat

សួស្ដីក្នុងវេលាព្រឹកល្អ! (ពាក្យឱ្យពរឬគំនាប់គ្នាក្នុងវេលាព្រឹក), ប្រើត្រឹមតែ សុប្រាត! ប៉ុណ្ណេះក៏បាន។

សុប្រាត ឧទានសព្ទ

[សុ-ប្រា-ត:-សួ-ស្ដី] sobrat

(ម.ព. សុប្រាតសុវត្ថិ!)។

សុផល

(ម.ព. សុពចមិត្ត)។

សុផល គុណនាម

[សុ-ផល់] sophal

ដែលមានផ្លែល្អ :

សុផល នាម

[សុ-ផល់] sophal

ផលល្អ, ផ្លែល្អ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-ជា-តិ-កា] sophal

(ម.ព. សុពចជាតិកៈ)។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-ជា-តិ-កៈ] sophal

អ្នកដែលគេងាយស្ដីប្រដៅ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-មិត] sophal

មិត្រដែលស្ដីថាឱ្យទៅស្ដាប់ពាក្យ, មិត្រងាយស្ដីប្រដៅ។

សុផល នាម

[សុ-ពៈ-ចៈ-មិត] sophal

(ម.ព. សុពចមិត្ត)។

សុពចៈ

ដែលស្ដីប្រដៅងាយ, ដែលស្រណុកស្ដីប្រដៅ; ដែលងាយយកពាក្យ :

សុពចៈ គុណនាម

[សុ-ពៈ-ចៈ] sopochak

ដែលស្ដីប្រដៅងាយ, ដែលស្រណុកស្ដីប្រដៅ; ដែលងាយយកពាក្យ :

សុពច—

(ម.ព. សុពចៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុពច— គុណនាម

[សុ-ពៈ-ចៈ—] sopeakchak—≈

(ម.ព. សុពចៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុពណ៌ នាម ១)

[សុ-ព័រ] soponr

មាស។

សុពណ៌ គុណនាម ២)

[សុ-ព័រ] soponr

ដែលមានព័ណ៌ឬសម្បុរល្អ។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-បា-ទុក] soponr

ទ្រនាប់ជើងមាស; (រ.ស.) :

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-បា-ទុ-កា] soponr

(ម.ព. សុព័ណ៌បាទុក)។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-ភាច] soponr

ភាជន៍មាស។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-ភ្រឹង-គា] soponr

កុណ្ឌីមាស។

សុពណ៌ នាម

[សុ-ព័រ-មា-លា] soponr

កម្រងផ្កាមាស; ខ្សែមាស។

សុពលកម្ម

ការធ្វើឱ្យបានការ ការប្រកាសថាបានការ។

សុពលកម្ម នាម

[សុ-ពល់-កាំ] ឬ [សុ-ពៈ-លៈ-កាំ] soplokaam]rue[sopeakleakkaam≈

ការធ្វើឱ្យបានការ ការប្រកាសថាបានការ។

សុពលភាព

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ថាឯកសារណាមួយនៅមានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់ឬទំនិញណាមួយនៅអាចប្រើប្រាស់បាន :

សុពលភាព នាម

[សុ-ពល់-ភាប] ឬ [សុ-ពៈ-លៈ-ភាប] soplopheab]rue[sopeakleakpheab≈

(ច្ប.) រយៈពេលកំណត់ថាឯកសារណាមួយនៅមានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់ឬទំនិញណាមួយនៅអាចប្រើប្រាស់បាន :

សុព័ណ៌

(ម.ព. សុពណ៌)។

សុព័ណ៌ គុណនាម

[សុ-ព័រ] sopro≈

(ម.ព. សុពណ៌)។

សុភ គុណនាម

[សុ-ភៈ] sophek

ល្អ, ប្រពៃ; ស្អាត, ឥតមានហ្មង; សម, សមរម្យ; ដែលគួរស្រឡាញ់, គួរចាប់ចិត្ត; មានសិទ្ធិជោគ; មានសិរី, មានសួស្ដី; មានលាភ; មានសេចក្ដីសុខ; មានសេចក្ដីចម្រើន; ដែលឱ្យគុណ, ឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍គ្រប់យ៉ាង។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ] sophek

លំអ; សេចក្ដីស្អាត; ការសមរម្យ; មង្គល, ជោគល្អ, សិទ្ធិជោគ; សិរី, សួស្ដី; លាភ; សេចក្ដីសុខ; សេចក្ដីចម្រើន; សេចក្ដីសប្បាយ; គុណ; ប្រយោជន៍។

សុភ ឧទានសព្ទ ១)

[សុ-ភៈ-ម័ស-ស្ដុ] (ជើង ត)] sophek

សួស្ដី ចូរមាន! (សូមឱ្យមានសួស្ដី! ឬសូមឱ្យមានសិទ្ធិជោគ!)។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-អ័ក-ស] sophek

អក្សរល្អ។

សុភ ឧទានសព្ទ ២)

[សុ-ភៈ-ម័ស-ស្ដុ] (ជើង ត)] sophek

ពាក្យផ្ដើមក្នុងការប្រកាសសូមពរស្រីសួស្ដី ប្រើក្នុងពិធីបួងសួងជាដើម។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-អ័ក-ស] sophek

សំបុត្ររបស់ស្ដេចប្រទេសរាជប្រើចេញទៅប្រទេសដទៃ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កៈ-ថា] sophek

សម្ដីដែលនាំឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន; ពាក្យឱ្យពរ។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កាំ] sophek

អំពើល្អ។

សុភ គុ., ន.

[សុ-ភៈ-ក] sophek

ដែលធ្វើឱ្យមានសេចក្ដីចម្រើន; អ្នកធ្វើឱ្យកើតសេចក្ដីចម្រើន។

សុភ នាម

[សុ-ភៈ-កាល] sophek

កាលឬសម័យល្អ, វេលាល្អ។

សុភ ន., គុ.

[សុ-ភ័ង] sophek

រូបល្អ; មានរូបល្អ។