Khmer Dictionary

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ពន់-ធុ] soriy

(ម.ព. សុរិយគោត្ត)។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-មន់-ឌល់] soriy

មណ្ឌលព្រះអាទិត្យ, ដួងព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-មា-លា] soriy

កម្រងឬខ្សែរស្មីព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-យា-ត្រា] soriy

(ម.ព. សុរិយចរ)។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-វង់] soriy

ពង្សព្រះអាទិត្យ (សុរិយគោត្ត, សុរិយពន្ធុ, អាទិច្ចពន្ធុ, គោតមគោត្ត) ; វង្សរបស់ព្រះរាម (ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-សន់-ដាប] (ជើង ត អានជា ដ)] soriy

កម្ដៅថ្ងៃដែលក្ដៅខ្លាំង។

សុរិយង្គ

(ព.ប្រ.) អ្នកដែលមានខ្លួនទុកដូចជាព្រះអាទិត្យគឺដែលមានតេជះខ្លាំង (ច្រើនហៅព្រះមហាក្សត្រិយ៍ដែលមានឥទ្ធានុភាពខ្លាំង) :

សុរិយង្គ នាម ១)

[សុ-រ៉ិ-យង់] soriyongkor

អង្គព្រះអាទិត្យ គឺតួព្រះអាទិត្យ, ដួងព្រះអាទិត្យ (ព.កា.)។

សុរិយង្គ នាម ២)

[សុ-រ៉ិ-យង់] soriyongkor

(ព.ប្រ.) អ្នកដែលមានខ្លួនទុកដូចជាព្រះអាទិត្យគឺដែលមានតេជះខ្លាំង (ច្រើនហៅព្រះមហាក្សត្រិយ៍ដែលមានឥទ្ធានុភាពខ្លាំង) :

សុរិយរោគ

ជំងឺបង្កដោយសារការប៉ះនឹងពន្លឺឬកម្ដៅព្រះអាទិត្យដែលក្ដៅខ្លាំង :

សុរិយរោគ នាម

[សុ-រ៉ិ-យៈ-រោក] soreyeakrok≈

ជំងឺបង្កដោយសារការប៉ះនឹងពន្លឺឬកម្ដៅព្រះអាទិត្យដែលក្ដៅខ្លាំង :

សុរិយា នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា] soriyea

ព្រះអាទិត្យ (ប្រើចំពោះតែក្នុងកាព្យ និងទំនុកច្រៀង)។

សុរិយា នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា-នុ-ភាប] soriyea

អានុភាពនៃព្រះអាទិត្យ។

សុរិយា នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា-ភា] soriyea

ពន្លឺព្រះអាទិត្យ។

សុរិយា នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា-លោក] soriyea

(ម.ព. សុរិយាភា)។

សុរិយា នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ោ-ទៃ] soriyea

ថ្ងៃរះ (អរុណោទ័យ)។

សុរិយាល្ងាចថ្ងៃ

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណមួយបែបរបស់ខ្មែរ មានផ្ដើមទំនុកច្រៀងថា សុរិយាល្ងាចថ្ងៃ ...រាល់ដើមបទ ហើយរាយទំនុកតាមលំដាប់តៗទៅ។

សុរិយាល្ងាចថ្ងៃ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា-ល្ងាច-ថ្ងៃ] soriyealngeachthngai

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណមួយបែបរបស់ខ្មែរ មានផ្ដើមទំនុកច្រៀងថា សុរិយាល្ងាចថ្ងៃ ...រាល់ដើមបទ ហើយរាយទំនុកតាមលំដាប់តៗទៅ។

សុរិយា—

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិយា— នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ា—] soreya—≈

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិយេ

នាកាលឬកាលដែលព្រះអាទិត្យ; ឬសំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "ព្រះអាទិត្យ" ក៏មាន (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែក្នុងពាក្យទេសនាឬក្នុងកាព្យ) :

សុរិយេ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉េ] soriye

នាកាលឬកាលដែលព្រះអាទិត្យ; ឬសំដៅសេចក្ដីត្រឹមតែថា "ព្រះអាទិត្យ" ក៏មាន (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែក្នុងពាក្យទេសនាឬក្នុងកាព្យ) :

សុរិយោដី

ឈ្មោះក្រុមរាជការមានភារៈខាងវាស់ផ្ទៃក្រឡាដី ស្រែចម្ការឬដីភូមិជាដើមក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ព្រមទាំងកាន់កាប់រក្សាទុកនូវឯកសារស្ដីពីរឿងនេះផង :

សុរិយោដី នាម ១)

[សុ-រ៉ិ-យ៉ោ-ដី] soriyoudei

ព្រះអាទិត្យនិងដី។

សុរិយោដី នាម ២)

[សុ-រ៉ិ-យ៉ោ-ដី] soriyoudei

ឈ្មោះក្រុមរាជការមានភារៈខាងវាស់ផ្ទៃក្រឡាដី ស្រែចម្ការឬដីភូមិជាដើមក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ព្រមទាំងកាន់កាប់រក្សាទុកនូវឯកសារស្ដីពីរឿងនេះផង :

សុរិយោ—

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិយោ— នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ោ—] soreyao—≈

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិយ័ន

ព្រះអាទិត្យ (ពាក្យសម្រួលតាមសម្ផស្សកាព្យ សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

សុរិយ័ន នាម

[សុ-រ៉ិ-យ័ន] soriyoan

ព្រះអាទិត្យ (ពាក្យសម្រួលតាមសម្ផស្សកាព្យ សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

សុរិយ—

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិយ— នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ—] soreyak—≈

(ម.ព. សុរិយ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរ— នាម

[សុ-រ៉ៈ—] sorak—≈

(ម.ព. សុរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុល កិរិយាសព្ទ ១)

[សុល] sol

រុកថ្នមៗចូលតាមប្រហោងចង្អៀត; ញាត់បញ្ចូលតាមទ្វារបាត :

សុល កិរិយាសព្ទ ២)

[សុល] sol

រុកឈើស្រួចតាមទ្វារបាតរុញទម្លាយឡើងទៅលើ :

សុល កិរិយាសព្ទ ៣)

[សុល] sol

(ព.ប្រ.) ស៊ី (ស៊ីដូចគេសុល) :

សុល កិរិយាសព្ទ

[សូក-សុល] sol

(ព.ប្រ.) ឱ្យសំណូកញាត់នាយអាយឱ្យតែកើតការ។

សុលក្ខណា នាម

[សុ-ល័ក-ខៈ-ណា] solkakhakna≈

(ម.ព. សុលក្ខណៈ)។

សុលក្ខណៈ គុណនាម

[សុ-ល័ក-ខៈ-ណៈ] solkkhonak

ដែលមានលក្ខណៈល្អ :

សុលភ គុណនាម

[សុ-លៈ-ភៈ] soloph

ដែលបានដោយងាយ, ដែលងាយបាន។

សុលភ នាម

[សុ-លៈ-ភៈ-ទ្រ័ប] soloph

ទ្រព្យដែលបានដោយងាយ។

សុលភ នាម

[សុ-លៈ-ភៈ-ភ័ន] soloph

របស់ឬអីវ៉ាន់ដែលងាយបាន។

សុលភ នាម

[សុ-លៈ-ភៈ-វ័ត-ថុ] soloph

វត្ថុឬអ្វីៗដែលបានដោយងាយ។

សុលភ នាម

[សុ-លៈ-ភៈ-សំ-ប័ត] soloph

សម្បត្តិដែលងាយបាន។

សុលស្ទីស

(ភូមិ.) សុលស្ទីសនៅអឌ្ឍគោលខាងជើង ពេលដែលរស្មីព្រះអាទិត្យមានកម្រិតក្ដៅបំផុតនិងពេលថ្ងៃមានរយៈពេលវែងបំផុតនៅថ្ងៃទី២១ឬ២២ខែមិថុនា។

(ភូមិ.) ពេលវេលាដែលព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅលើសេនីតត្រង់ខ្សែត្រូពិកនិងពេលវេលាដែលព្រះអាទិត្យស្ថិតនៅលើសេនីតត្រង់ខ្សែត្រូពិកខាងត្បូង ដែលក្នុងពេលនោះ រស្មីព្រះអាទិត្យមានកម្រិតក្ដៅបំផុតនិងពេលថ្ងៃមានរយៈពេលវែងបំផុតនៅថ្ងៃទី២១ឬ២២ខែធ្នូ ហៅថា សុលស្ទីស ខែធ្នូ (នៅអឌ្ឍគោលខាងត្បូង)។