វចនានុក្រមខ្មែរ

សុយាត្រា

ការទៅដោយស្រួល, ដំណើរទៅស្រួល, ការដើរដំណើរស្រួល។ ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរដល់អ្នកដែលរៀបចេញដំណើរទៅកាន់ទីឆ្ងាយ :

សុយាត្រា នាម

[សុ-យា-ត្រា] soyeatra

ការទៅដោយស្រួល, ដំណើរទៅស្រួល, ការដើរដំណើរស្រួល។ ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរដល់អ្នកដែលរៀបចេញដំណើរទៅកាន់ទីឆ្ងាយ :

សុរ

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ] sor

ទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-កុល] sor

រោងឬអាស្រមប្រតិស្ឋានទេវរូប។

សុរ គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ក្រិត] sor

ដែលកើតអំពីទេវតាធ្វើ, ដែលទេវតានិម្មិត :

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គច់] sor

ដំរីឯរាវ័ណ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គៈ-ណៈ] sor

ពួកទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-គិ-រី] sor

ភ្នំព្រះសុមេរុ៍។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ចាប] sor

ធ្នូទេវតា (ឥន្ទធនូ)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ជន់] sor

ជនជាទេវតា (ទេវតា)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ជេត] sor

ព្រហ្ម។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ាត់-ឋាន] sor

ដូចគ្នានឹង សុរកុល។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ទ្រុម] sor

ដូចគ្នានឹង សុរព្រឹក្ស។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-នាត] sor

(ម.ព. សុរបតី)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-និ-កាយ] sor

(ម.ព. សុរគណៈ)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ប៉ៈ-ដី] sor

ព្រះឥន្ទ្រ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-បត់] sor

ផ្លូវទេវតា (អាកាស)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ព្រឹក] sor

ដើមកល្បព្រឹក្ស។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-រាច] sor

ស្ដេចទេវតា; ព្រះឥន្ទ្រ។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-លោក] sor

ឋានសួគ៌។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ស្ត្រី] sor

ស្ត្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ៈ-ឋាន] sor

(ម.ព. សុរដ្ឋាន)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ាង-គៈ-នា] sor

(ម.ព. សុរស្ត្រី)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-នុ-ភាប] sor

អានុភាពនៃទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-យុត] sor

អាវុធទេវតា។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-ឡៃ] sor

ឋានសួគ៌; ប្រាសាទឬរោងជាដើម ដែលសន្មតថា ជាលំនៅនៃទេវតា (ប្រើក្លាយជា សុលាល័យ ក៏មាន)។

សុរ នាម

[សុ-រ៉ា-វុត] sor

(ម.ព. សុរាយុធ)។

សុរក្ខា

ការរក្សាដោយប្រពៃ, ការថែទាំដោយប្រយ័ត្ន :

សុរក្ខា នាម

[សុ-រ៉័ក-ខា] sorkkha

ការរក្សាដោយប្រពៃ, ការថែទាំដោយប្រយ័ត្ន :

សុរក្សា

(ម.ព. សុរក្ខា)។

សុរក្សា នាម

[សុ-រ័ក-សា] sorkasa≈

(ម.ព. សុរក្ខា)។

សុរគត

ការទទួលមរណភាពនៃខត្តិយជាតិ តាំងពីទីព្រះអង្គម្ចាស់ចុះមក។

សុរគត កិរិយាសព្ទ a

[សុ-រ៉ៈ-គត់] sorakkta≈

ទៅកើតជាទេវតាហើយ (ស្លាប់)។

សុរគត នាម b

[សុ-រ៉ៈ-គត់] sorakkta≈

ការទទួលមរណភាពនៃខត្តិយជាតិ តាំងពីទីព្រះអង្គម្ចាស់ចុះមក។

សុរភី

ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ផ្កាល្អិតៗ ចេញពីមែក វេលារីកមានព័ណ៌លឿង ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់, ផ្លែមូលជ្រលមស្រួចខាងចុង គ្រាប់ធំ វេលាទុំមានសម្បុរលឿងមានក្លិនក្នុងធុំឆួល (ហៅ សូរភី ក៏មាន)។

សុរភី គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

ដែលមានក្លិនក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

គ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-គន់] sorophi

ក្លិនក្រអូប; គ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-មាស] sorophi

ខែក្រអូបផ្កាឈើ (ខែក្នុងនិទាឃរដូវ ឬក្នុងគិម្ហរដូវ)។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-វាត] sorophi

ខ្យល់ដែលបក់ដោយទាំងក្លិនក្រអូបមកផង។

សុរភី គុណនាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី-វា-សិត] sorophi

ដែលអប់ដោយគ្រឿងក្រអូប។

សុរភី នាម

[សុ-រ៉ៈ-ភី] sorophi

ខ្មែរហៅឈើមួយប្រភេទ ផ្កាល្អិតៗ ចេញពីមែក វេលារីកមានព័ណ៌លឿង ក្លិនក្រអូបឆ្ងាញ់, ផ្លែមូលជ្រលមស្រួចខាងចុង គ្រាប់ធំ វេលាទុំមានសម្បុរលឿងមានក្លិនក្នុងធុំឆួល (ហៅ សូរភី ក៏មាន)។

សុរសភោជន នាម ១)

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] sorsaphouchon

ភោជនមានរសឆ្ងាញ់ពិសា :

សុរសភោជន នាម ២)

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] sorsaphouchon

ពាក្យប្រើដោយសន្មតិ (តាមសម័យនិយម) សម្រាប់ឱ្យពរគ្នាក្នុងវេលារៀបនឹងបរិភោគភោជនាអាហារ :

សុរសភោជន! នាម

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោ-ជន់] soraksakphochno≈

(ម.ព. សុភោជន)។

សុរសភោជន៍

(ម.ព. សុរសភោជន)។

សុរសភោជន៍ នាម

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោច] soraksakphoch≈

(ម.ព. សុរសភោជន)។

សុរសភោជន៍!

(ម.ព. សុភោជន)។

សុរសភោជន៍! នាម

[សុ-រ៉ៈ-សៈ-ភោច] soraksakphoch≈

(ម.ព. សុភោជន)។

សុរា

អ្នកជាប់ស្រា, អ្នកញៀនស្រា; អ្នកលេងស៊ីផឹក; មនុស្សស្រវឹងខួប។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា] sorea

ទេវតាទាំងឡាយ, ពួកទេវតា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា] sorea

ទឹកស្រវឹងមានដើមកំណើតដំបូងបង្អស់ កើតអំពីព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ។ មានរឿងតំណាលក្នុងគម្ពីរជាតកខាងពុទ្ធសាសនាថា កាលពីបុរាណព្រេងនាយយូរអង្វែងហើយ មានព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ សុរៈ (ជាអ្នកមធ្យមប្រទេស) បានឃើញពួកសត្វបក្សីមកប្រជុំគ្នាផឹកទឹកដែលដក់នៅប្រឡង់ប្រគាបឈើធំមួយក្នុងព្រៃ

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កៈ-រ៉ន់-ឌៈ-កៈ] sorea

ដបដាក់សុរា, ដបស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កា] sorea

អ្នកធ្វើសុរា, អ្នកបិតស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-កា-រ៉ៈ-កៈ] sorea

(ម.ព. សុរាការ)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-គា] sorea

(ម.ព. សុរាគ្រឹះ)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-គ្រឹះ] sorea

ផ្ទះឬរោងលក់សុរា; រោងបិតស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ចាត] sorea

ពាងឬឪទឹនដាក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជីប] sorea

ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរបិតសុរាឬលក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វិន] sorea

អ្នកធ្វើរបរបិតសុរាឬលក់សុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វិ-នី] sorea

(ម.ព. សុរាជីវិន)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ជី-វៈ] sorea

(ម.ព. សុរាជីព)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ទាន] sorea

ការឱ្យសុរាជាទាន (ព.ពុ.) ថាឥតបានបុណ្យ។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ទោស] sorea

ទោសកើតអំពីផឹកសុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ប៉ា-ណៈ] sorea

ការផឹកសុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ប៉ា-ណៈ-កៈ] sorea

អ្នកផឹកសុរា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ប៉ា-ណ័ត-ឋាន] sorea

ទីសម្រាប់ផឹកសុរា, ទីប្រជុំផឹកស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ប៉ា-និ-កា] sorea

(ម.ព. សុរាបានក)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ភា-ជៈ-ណៈ] sorea

ប្រដាប់ដាក់សុរា (មានដប, ពាង, ធុង ជាដើម)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-ភាច] sorea

(ម.ព. សុរាភាជនៈ)។

សុរា គុ., ន.

[សុ-រ៉ា-មុ័ត] sorea

ដែលស្រវឹងស្រា; អ្នកស្រវឹងស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-មុ័ត-តា] sorea

(ម.ព. សុរាមត្ត)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-មៈ-ទៈ] sorea

ដំណើរស្រវឹងស្រា។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-មេ-រ៉ៃ] sorea

សុរានិងមេរ័យ (ស្រាបិតនិងស្រាត្រាំ)។

សុរា នាម

[សុ-រ៉ា-សោន-ឌៈ] sorea

អ្នកជាប់ស្រា, អ្នកញៀនស្រា; អ្នកលេងស៊ីផឹក; មនុស្សស្រវឹងខួប។

សុរារក្ខក៍

ទេពតាអ្នករក្សាឋានលំនៅរបស់ខ្លួន មានខ្លោងទ្វារព្រះរាជវាំងជាដើម, ព្រមទាំងរក្សាមនុស្សជាម្ចាស់ទីនោះផង :

សុរារក្ខក៍ នាម

[សុ-រ៉ា-រ័ក] sorarka≈

ទេពតាអ្នករក្សាឋានលំនៅរបស់ខ្លួន មានខ្លោងទ្វារព្រះរាជវាំងជាដើម, ព្រមទាំងរក្សាមនុស្សជាម្ចាស់ទីនោះផង :

សុរា—

(ម.ព. សុរា{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរា— នាម

[សុ-រ៉ា—] sora—≈

(ម.ព. សុរា២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សុរិន្ទ

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅខាងទិសឧត្តរនៃកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះបញ្ចូលជាអាណាខេត្តសៀម, ប៉ុន្តែសម័យពីដើមជាអាណាខេត្តរបស់ខ្មែរសឹងមានពួកជនជាតិខ្មែរសុទ្ធនៅពេញពាស ព្យាយាមរក្សាភាសាខ្មែរព្រមទាំងកាន់រក្សាទំនៀមទម្លាប់សណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ខ្មែរ ទុកឱ្យគង់នៅមិនទាន់បាត់; ស្រុកសុរិន្ទនេះជាគូគ

សុរិន្ទ នាម

[សុ-រ៉ិន] sorintor

អ្នកដែលជាធំជាងពួកទេវតា, ស្ដេចទេវតា (ព្រះឥន្ទ្រ)។

សុរិន្ទ នាម

[សុ-រ៉ិន] sorintor

ឈ្មោះស្រុកមួយនៅខាងទិសឧត្តរនៃកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះបញ្ចូលជាអាណាខេត្តសៀម, ប៉ុន្តែសម័យពីដើមជាអាណាខេត្តរបស់ខ្មែរសឹងមានពួកជនជាតិខ្មែរសុទ្ធនៅពេញពាស ព្យាយាមរក្សាភាសាខ្មែរព្រមទាំងកាន់រក្សាទំនៀមទម្លាប់សណ្ដាប់ធ្នាប់របស់ខ្មែរ ទុកឱ្យគង់នៅមិនទាន់បាត់; ស្រុកសុរិន្ទនេះជាគូគ

សុរិន្ទខ្នងភ្នំ

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រគំដោយផ្លុំស្នែងផ្សំជាមួយនឹងគ្រឿងតន្ត្រីផង ជាភ្លេងសម្រាប់ផ្លុំឱ្យកូនដំរីបារាសវាស្ដាប់ ឱ្យវាស្រងេះស្រងោច ...។

សុរិន្ទខ្នងភ្នំ នាម

[សុ-រ៉ិន-ខ្នង-ភ្នំ] sorintkhnongophnum

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រគំដោយផ្លុំស្នែងផ្សំជាមួយនឹងគ្រឿងតន្ត្រីផង ជាភ្លេងសម្រាប់ផ្លុំឱ្យកូនដំរីបារាសវាស្ដាប់ ឱ្យវាស្រងេះស្រងោច ...។

សុរិន្ទាធិបតី

ឋានន្តរមន្ត្រីខ្មែរទីចៅហ្វាយស្រុកសុរិន្ទក្នុងសម័យពីដើម :

សុរិន្ទាធិបតី នាម ១)

[សុ-រ៉ិន-ទា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] sorinteathibotei

អ្នកត្រួតស្រុកសុរិន្ទ។

សុរិន្ទាធិបតី នាម ២)

[សុ-រ៉ិន-ទា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] sorinteathibotei

ឋានន្តរមន្ត្រីខ្មែរទីចៅហ្វាយស្រុកសុរិន្ទក្នុងសម័យពីដើម :

សុរិយ

កម្ដៅថ្ងៃដែលក្ដៅខ្លាំង។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ] soriy

ព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ក] soriy

រស្មីព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-កា] soriy

(ម.ព. សុរិយករ)។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-កាល] soriy

ពេលថ្ងៃត្រង់។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-គៈ-តិ] soriy

ដំណើរព្រះអាទិត្យ :

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-គោត-តៈ] soriy

គោត្រឬផៅពង្សព្រះអាទិត្យ, អាទិច្ចពន្ធុ, គោតមគោត្ត :

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ច] soriy

សុរិយគតិ, ដំណើរព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-តាប] soriy

កម្ដៅថ្ងៃ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-តេ-ជះ] soriy

អំណាចព្រះអាទិត្យ។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ទេ-វៈ-បុត] soriy

ទេវបុត្តឈ្មោះសុរិយ (ព្រះអាទិត្យ)។

សុរិយ នាម

[សុ-រ៉ិ-យ៉ៈ-ពង់] soriy

ដូចគ្នានឹង សុរិយវង្ស។