ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សូត នាម

[សូត] sout

សារថី, អ្នកបររថ; សម្ដីសម្ដែងអំណរ, ការថ្លែងអំណរ។

សូត កិរិយាសព្ទ

[សូត] sout

បញ្ចេញវាចាថ្លែងសេចក្ដី; ថាតាមរបៀបពាក្យដែលទន្ទេញចាំមាត់។

សូត្រ

សូត្ររំឭកសេចក្ដីដែលទន្ទេញចាំហើយមិនឱ្យភ្លេច ព្រមទាំងរៀនសង្កេតតៗទៅទៀតផង។

សូត្រ នាម ១)

[សូត] soutror

ចេស; ខ្សែឆ្មារ; សរសៃឆ្មារល្អិត (មានសរសៃពីងពាង, សរសៃឈូកជាដើម)។

សូត្រ នាម ២)

[សូត] soutror

សរសៃដែលស្រាវយកពីសំបុកដង្កូវនាង :

សូត្រ នាម

[ក្បាល-សូត] soutror

សរសៃសូត្រធំជាងគេ ដែលមានក្រមររម៉ិងរម៉ង់មិនរាបស្មើល្អ :

សូត្រ នាម

[សូត] soutror

ពុទ្ធវចនៈចំណែកមួយ ជាវោហារប្រាប់ពន្យល់ពីបុណ្យបាប, គុណទោសជាដើម (តែមិនមានបញ្ញត្តិឬអនុញ្ញាតទេ) :

សូត្រ កិរិយាសព្ទ ១)

[សូត] soutror

ថាតាមរបៀបពាក្យដែលទន្ទេញចាំមាត់ :

សូត្រ នាម

[សូត] soutror

គោលរបស់ការសិក្សាសម្រាប់ទន្ទេញឱ្យចាំ :

សូត្រ កិរិយាសព្ទ ២)

[សូត] soutror

មើលថាតាមសេចក្ដីដែលសរសេរស្រាប់ ក៏ហៅ សូត្រ បានដែរ (តាមទម្លាប់ប្រើ) :

សូត្រ កិរិយាសព្ទ

[សូត-រៀន] soutror

សូត្ររំឭកសេចក្ដីដែលទន្ទេញចាំហើយមិនឱ្យភ្លេច ព្រមទាំងរៀនសង្កេតតៗទៅទៀតផង។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ] sout

អ្នកចម្អិនអាហារ, អ្នកដាំស្ល, សូបការ។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-កាំ] sout

មុខការរបស់សូទៈ, ការដាំស្ល។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-គ្រឹះ] sout

ផ្ទះឬរោងសម្រាប់ចម្អិនអាហារ, ផ្ទះបាយ។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-វិច-ជា] sout

ចំណេះរបស់សូទៈ, ចំណេះខាងការចម្អិនអាហារ, ចំណេះដាំស្ល។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-វិត-ទ្យា] sout

(ម.ព. សូទវិជ្ជា)។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-សា-ឡា] sout

(ម.ព. សូទគ្រឹះ)។

សូទ នាម

[សូ-ទៈ-សាស] sout

ក្បួនសម្រាប់សូទៈ, ក្បួនធ្វើភោជនាហារ។

សូទៈ នាម

[សូ-ទៈ] souteak

(ម.ព. សូទ)។

សូទ្រ នាម ១)

[សូ-ទ្រៈ] soutror

មនុស្សកើតក្នុងវណ្ណៈទី ៤ឬក្នុងកុលវគ្គទី ៤(ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា) :

សូទ្រ នាម ២)

[សូ-ទ្រៈ] soutror

អ្នកងារ (ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋសម័យពីដើម)។

សូទ្រ នាម

[សូ-ទ្រៈ-បុត] soutror

កូនប្រុសរបស់សូទ្រៈ។

សូទ្រ នាម

[សូ-ទ្រៈ-បុត-ត្រី] soutror

កូនស្រីរបស់សូទ្រៈ។

សូទ្រ នាម

[សូ-ទ្រៈ-វង់] soutror

ពូជសូទ្រៈ។

សូទ្រនិគម

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងអាណាខេត្តសៀមរាប (ស្រុករលួស) នៅខាងកើតទីរួមខេត្តសៀមរាបសព្វថ្ងៃនេះ (ប្រហែលជាកាលពីក្នុងសម័យមហានគរ ស្រុកនេះជាភូមិលំនៅរបស់ពួកសូទ្រៈទេដឹង?)។

សូទ្រនិគម នាម ១)

[សូ-ទ្រៈ-និ-គំ] soutrnikom

និគមនៃពួកសូទ្រៈ។

សូទ្រនិគម នាម ២)

[សូ-ទ្រៈ-និ-គំ] soutrnikom

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងអាណាខេត្តសៀមរាប (ស្រុករលួស) នៅខាងកើតទីរួមខេត្តសៀមរាបសព្វថ្ងៃនេះ (ប្រហែលជាកាលពីក្នុងសម័យមហានគរ ស្រុកនេះជាភូមិលំនៅរបស់ពួកសូទ្រៈទេដឹង?)។

សូទ្រា នាម

[សូ-ទ្រា] soutrea

(ម.ព. សូទ្រ)។

សូទ្រៈ នាម

[សូ-ទ្រៈ] soutreak

(ម.ព. សូទ្រ)។

សូធ្យ

ទន្ទេញ; ថាតាមរបៀបពាក្យដែលទន្ទេញចាំមាត់; អានតាមពាក្យដែលសរសេរស្រាប់; អានឱ្យគេថាតាម សូធ្យធម៌, សូធ្យមេរៀន, សូធ្យសេចក្ដីឱ្យគេសរសេរតាម; មេសូធ្យ។ ប៉ុន្តែខ្មែរយើងជ្រុលប្រើជា សូត្រ យូរណាស់ហើយ ពិបាកនឹងកែឱ្យទៅជា សូធ្យវិញ, បើអាច, លុះតែព្រមព្រៀងគ្នាប្រើ ទើបប្រើបាន។

សូធ្យ កិរិយាសព្ទ

[សូត] southyor

ទន្ទេញ; ថាតាមរបៀបពាក្យដែលទន្ទេញចាំមាត់; អានតាមពាក្យដែលសរសេរស្រាប់; អានឱ្យគេថាតាម សូធ្យធម៌, សូធ្យមេរៀន, សូធ្យសេចក្ដីឱ្យគេសរសេរតាម; មេសូធ្យ។ ប៉ុន្តែខ្មែរយើងជ្រុលប្រើជា សូត្រ យូរណាស់ហើយ ពិបាកនឹងកែឱ្យទៅជា សូធ្យវិញ, បើអាច, លុះតែព្រមព្រៀងគ្នាប្រើ ទើបប្រើបាន។

សូន

ប្រមូលអ្វីៗដែលមានសាច់ទន់ជ្រាយឱ្យកើតជាដុំ, ជាគ្រាប់ឬជារូប :

សូន កិរិយាសព្ទ

[សូន] soun

ប្រមូលអ្វីៗដែលមានសាច់ទន់ជ្រាយឱ្យកើតជាដុំ, ជាគ្រាប់ឬជារូប :

សូន្យ គុណនាម ១)

[សូន] sounyor

ធេង, ទទេ, សោះទទេ, ឃែត។

សូន្យ នាម ២)

[សូន] sounyor

ភាវៈទទេ; អាកាស។

សូន្យ គុណនាម

[សូន-ឈឹង] sounyor

សូន្យឥតឮសូរសព្ទឬដំណឹងអ្វីសោះ :

សូន្យ គុណនាម

[សូន-សុង] sounyor

សូន្យគ្មានពន្លឺតិចតួច :

សូន្យ គុណនាម

[សូន-សោះ] sounyor

ឃែតទទេ, ឥតអំពើ, ឥតប្រយោជន៍ :

សូន្យ គុណនាម

[សោះ-សូន] sounyor

(ម.ព. សូន្យសោះ)។

សូន្យ នាម

[សូន] sounyor

ពិន្ទុឬក្បិល, និគ្គហិត (°)។

សូន្យ នាម

[សូន] sounyor

លេខតាងចំនួនទទេ (០) :

សូប នាម

[សូប] soub

សម្លទឹក, ម្ហូបមានទឹក។

សូប នាម

[សូ-ប៉ៈ-កា] soub

សូទៈ។

សូប នាម

[សូ-ប៉ៈ-កា-រិ-កា] soub

(ម.ព. សូបការ)។

សូប នាម

[សូ-ប៉ៈ-ព្យ័ញ-ជៈ-នៈ] soub

សម្លទឹកនិងសម្លគោក, ម្ហូបមានទឹកនិងម្ហូបគោកឬខាប់, ក្រៀម។

សូបៈ នាម

[សូ-ប៉ៈ] soubak

(ម.ព. សូប)។

សូម

ពាក្យសម្រាប់ប្រើនាំមុខឬជាជំនួយកិរិយាសព្ទមានអាការៈជាកិរិយានុគ្រោះ ឬប្រើជាជំនួយតាមសព្ទក៏បាន ដោយសេចក្ដីអង្វរ ឬដោយសេចក្ដីគោរព, ដោយសេចក្ដីគួរសម (តាមថ្នាក់បុគ្គល) :

សូម កិរិយាសព្ទ ១)

[សូម] som

បញ្ចេញវាចាឬសម្ដែងអាការៈឱ្យគេឱ្យអ្វីៗដែលខ្លួនត្រូវការ :

សូម កិរិយាសព្ទ ២)

[សូម] som

ពាក្យសម្រាប់ប្រើនាំមុខឬជាជំនួយកិរិយាសព្ទមានអាការៈជាកិរិយានុគ្រោះ ឬប្រើជាជំនួយតាមសព្ទក៏បាន ដោយសេចក្ដីអង្វរ ឬដោយសេចក្ដីគោរព, ដោយសេចក្ដីគួរសម (តាមថ្នាក់បុគ្គល) :

សូមក្រាបបង្គំទូល

និយាយពីពាក្យសម្រាប់ក្រាបទូលព្រះមហាក្សត្រិយ៍ជាអម្ចាស់ជីវិត ដោយគារវភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង គឺអ្នកសរសេរចុតហ្មាយនោះ សូមក្រាបបង្គំព្រមទាំងសូមយកសិរៈរបស់ខ្លួនទូលព្រះបាទាព្រះអង្គផង ប៉ុន្តែសូមទូលពីក្រោមល្អងធូលីដែលជាប់នៅត្រង់បាតព្រះបាទា ដោយផ្ដើមសេចក្ដីត្រង់បន្ទាត់លើបំផុត

សូមក្រាបបង្គំទូល កិរិយាសព្ទ

[សូម-ក្រាប-បង់-គំ-ទូល] soumkrabbangkumtul

និយាយពីពាក្យសម្រាប់ក្រាបទូលព្រះមហាក្សត្រិយ៍ជាអម្ចាស់ជីវិត ដោយគារវភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង គឺអ្នកសរសេរចុតហ្មាយនោះ សូមក្រាបបង្គំព្រមទាំងសូមយកសិរៈរបស់ខ្លួនទូលព្រះបាទាព្រះអង្គផង ប៉ុន្តែសូមទូលពីក្រោមល្អងធូលីដែលជាប់នៅត្រង់បាតព្រះបាទា ដោយផ្ដើមសេចក្ដីត្រង់បន្ទាត់លើបំផុត

សូម្បី ឈ.

[សូម-បី] sombey

(ម.ព. ទោះបី, ទោះជា)។

សូរ

ព្រះអាទិត្យ។

សូរ នាម

[សូ] sour

សព្ទ, សំឡេង; សំឡេងលាន់ឮ :

សូរ នាម

[សូ-សៀង] sour

សូរសំឡេងឬសំឡេងភ្លៀងក្លា; (រ.ស.) :

សូរ គុណនាម

[សូ] sour

ក្លៀវក្លា, អង់អាច, ក្លាហាន, អាចហាន, ដែលមានចិត្តមុត, មោះមុត។

សូរ នាម

[សូ] sour

អ្នកក្លៀវក្លា, អ្នកអង់អាច, ...អ្នកចម្បាំង។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-ចិត] sour

ចិត្តក្លាហាន។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] sour

បុរសក្លៀវក្លា; អ្នកចម្បាំង។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-ពាក] sour

សម្ដីក្លៀវក្លា, សម្ដីក្អេងក្អាង; សម្ដីអ្នកក្លៀវក្លា។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-ភាប] sour

ភាពក្លៀវក្លា, សេចក្ដីអង់អាច។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-យុត] sour

ចម្បាំងក្លាខ្លាំង។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-វាក] sour

(ម.ព. សូរពាក្យ)។

សូរ នាម

[សូ-រ៉ៈ-សេ-នា] sour

សេនាចិត្តមុត។

សូរ នាម

[សូ] sour

ព្រះអាទិត្យ។

សូរក្រអូម

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅត្រង់ក្រអូម គឺខ្នងអណ្ដាតទល់នឹងក្រអូម។ ព្យញ្ជនៈសូរក្រអូម មាន [ c ] [ ɟ ] [ ɲ ] ...។

សូរក្រអូម នាម

[សូ-ក្រ-អូម] soukroaoum

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅត្រង់ក្រអូម គឺខ្នងអណ្ដាតទល់នឹងក្រអូម។ ព្យញ្ជនៈសូរក្រអូម មាន [ c ] [ ɟ ] [ ɲ ] ...។

សូរង

ក (ប្រើចំពោះតែរាជសព្ទ) :

សូរង នាម

[សូ-រ៉ង] sourong

ក (ប្រើចំពោះតែរាជសព្ទ) :

សូរងក

(វ.វិចិ.) គ្រឿងអលង្ការមួយយ៉ាងមានសណ្ឋានជាបន្ទះលម្អ ដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗសម្រាប់ពាក់ជុំវិញកអ្នកសម្ដែងរបាំបុរាណ ល្ខោនខោល ល្ខោនយីកេ ល្ខោនបាសាក់...។ កាលពីសម័យបុរាណ សូរង ក ធ្វើពីមាសឬលោហៈមានតម្លៃ ដោយមិនដេរភ្ជាប់ជាមួយកំណាត់ជាទ្រនាប់ដូចសម័យបច្ចុប្បន្ន។

សូរងក នាម

[សូ-រ៉ង-ក] sourngoka

(វ.វិចិ.) គ្រឿងអលង្ការមួយយ៉ាងមានសណ្ឋានជាបន្ទះលម្អ ដោយក្បាច់រចនាផ្សេងៗសម្រាប់ពាក់ជុំវិញកអ្នកសម្ដែងរបាំបុរាណ ល្ខោនខោល ល្ខោនយីកេ ល្ខោនបាសាក់...។ កាលពីសម័យបុរាណ សូរង ក ធ្វើពីមាសឬលោហៈមានតម្លៃ ដោយមិនដេរភ្ជាប់ជាមួយកំណាត់ជាទ្រនាប់ដូចសម័យបច្ចុប្បន្ន។

សូរចន្លោះខ្សែសំឡេង

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅចន្លោះខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈសូរចន្លោះខ្សែសំឡេង មាន [ʔ] ...។

សូរចន្លោះខ្សែសំឡេង នាម

[សូ-ចន់-ឡោះ-ខ្សែ-សំ-ឡេង] souchnolaoahkhsaesamleng

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅចន្លោះខ្សែសំឡេង។ ព្យញ្ជនៈសូរចន្លោះខ្សែសំឡេង មាន [ʔ] ...។

សូរច្រមុះ

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ រនាំងក្រអូមបើកចំហ ដើម្បីឱ្យខ្យល់ក្នុងសួតចេញមកក្រៅតាមច្រមុះផង តាមមាត់ផង។ ព្យញ្ជនៈសូរច្រមុះឬនាសិកជៈ មាន [m] [n] [ŋ] [ɲ] ...។

សូរច្រមុះ នាម

[សូ-ច្រ-ម៉ុះ] souchromoah

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ រនាំងក្រអូមបើកចំហ ដើម្បីឱ្យខ្យល់ក្នុងសួតចេញមកក្រៅតាមច្រមុះផង តាមមាត់ផង។ ព្យញ្ជនៈសូរច្រមុះឬនាសិកជៈ មាន [m] [n] [ŋ] [ɲ] ...។

សូរជើងធ្មេញ

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅជើងធ្មេញ គឺចុងអណ្ដាតទល់នឹងជើងធ្មេញមុខ។ ព្យញ្ជនៈសូរជើងធ្មេញ មាន [ţ] [ʠ] ...។

សូរជើងធ្មេញ នាម

[សូ-ជើង-ធ្មេញ] soucheungthmenh

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅជើងធ្មេញ គឺចុងអណ្ដាតទល់នឹងជើងធ្មេញមុខ។ ព្យញ្ជនៈសូរជើងធ្មេញ មាន [ţ] [ʠ] ...។

សូរដើមក

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅដើម ក។ ព្យញ្ជនៈសូរដើម ក មាន [h] ...។

សូរដើមក នាម

[សូ-ដើម-ក] soudaeumka

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅដើម ក។ ព្យញ្ជនៈសូរដើម ក មាន [h] ...។

សូរត្រដុស

(ភាសា.) សូរត្រដុសនឹងផ្ទៃគុហាមាត់ អណ្ដាត ធ្មេញ ដោយបង្កើតសូរត្រដុស ដូចជា [f] [v] [s] [z] ...។ ព្យញ្ជនៈសូរត្រដុសជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិត១។

សូរត្រដុស នាម

[សូ-ត្រ-ដុះ] soutrodoah

(ភាសា.) សូរត្រដុសនឹងផ្ទៃគុហាមាត់ អណ្ដាត ធ្មេញ ដោយបង្កើតសូរត្រដុស ដូចជា [f] [v] [s] [z] ...។ ព្យញ្ជនៈសូរត្រដុសជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិត១។

សូរធ្មេញ

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅត្រង់ធ្មេញ គឺចុងអណ្ដាតទល់នឹងធ្មេញ។ ព្យញ្ជនៈសូរធ្មេញ មាន [t] [d] [n] ...។

សូរធ្មេញ នាម

[សូ-ធ្មេញ] southmenh

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅត្រង់ធ្មេញ គឺចុងអណ្ដាតទល់នឹងធ្មេញ។ ព្យញ្ជនៈសូរធ្មេញ មាន [t] [d] [n] ...។

សូរបបូរមាត់

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅបបូរមាត់គឺបបូរមាត់លើនិងបបូរមាត់ក្រោមប៉ះគ្នា។ ព្យញ្ជនៈសូរបបូរមាត់ មាន [p] [b] [m] ...។

សូរបបូរមាត់ នាម

[សូ-ប-បូ-មាត់] soubaboumeat

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅបបូរមាត់គឺបបូរមាត់លើនិងបបូរមាត់ក្រោមប៉ះគ្នា។ ព្យញ្ជនៈសូរបបូរមាត់ មាន [p] [b] [m] ...។

សូរផ្ទុះ

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើង ដោយមានដំណើរខ្យល់ចេញពីសួតមកប៉ះខ្លាំងនឹងគ្រឿងប្រដាប់បន្លឺសំឡេង បណ្ដាលឱ្យមានបន្ទុះ ដូចជា [p] [b] [t] [d] [k] [ɡ] [m] [n] [ɲ] [ŋ] ជាដើម។ ព្យញ្ជនៈសូរផ្ទុះឬសូរស្ទះជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិតសូន្យ។

សូរផ្ទុះ នាម

[សូ-ផ្ទុះ] souphtueah

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើង ដោយមានដំណើរខ្យល់ចេញពីសួតមកប៉ះខ្លាំងនឹងគ្រឿងប្រដាប់បន្លឺសំឡេង បណ្ដាលឱ្យមានបន្ទុះ ដូចជា [p] [b] [t] [d] [k] [ɡ] [m] [n] [ɲ] [ŋ] ជាដើម។ ព្យញ្ជនៈសូរផ្ទុះឬសូរស្ទះជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិតសូន្យ។

សូរផ្ទុះត្រដុស

(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើងដោយបន្សំចូលគ្នារវាងសូរផ្ទុះឬសូរស្ទះជាមួយនឹងសូរត្រដុស (fricative) ដូចជា ព្យញ្ជនៈ [tʃ] ក្នុងពាក្យ [tʃaild] (child) ព្យញ្ជនៈ [dʒ] ក្នុងពាក្យ [dʒæm] (jam) នៃភាសាអង់គ្លេស ជាដើម។