Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
[សូ-ផ្ទុះ-ត្រ-ដុស] souphtueahtrodos≈
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលបន្លឺឡើងដោយបន្សំចូលគ្នារវាងសូរផ្ទុះឬសូរស្ទះជាមួយនឹងសូរត្រដុស (fricative) ដូចជា ព្យញ្ជនៈ [tʃ] ក្នុងពាក្យ [tʃaild] (child) ព្យញ្ជនៈ [dʒ] ក្នុងពាក្យ [dʒæm] (jam) នៃភាសាអង់គ្លេស ជាដើម។
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ រនាំងក្រអូមបិទផ្លូវច្រមុះ ដើម្បីឱ្យខ្យល់ក្នុងសួតចេញមកក្រៅតែតាមមាត់។ ព្យញ្ជនៈសូរមាត់ឬមុខជៈ មាន [p] [b] [f] [v] [s] [k] [c] [t] [g] ...។
[សូ-មាត់] soumeat≈
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ រនាំងក្រអូមបិទផ្លូវច្រមុះ ដើម្បីឱ្យខ្យល់ក្នុងសួតចេញមកក្រៅតែតាមមាត់។ ព្យញ្ជនៈសូរមាត់ឬមុខជៈ មាន [p] [b] [f] [v] [s] [k] [c] [t] [g] ...។
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅមុខក្រអូម គឺខ្នងអណ្ដាតទល់នឹងផ្នែកនៃគុហាមាត់ដែលស្ថិតនៅមុខក្រអូម។ ព្យញ្ជនៈសូរមុខក្រអូម មាន [ ʃ ] [ ʒ ] ...។
[សូ-មុក-ក្រ-អូម] soumukkroaoum≈
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលមានទីបន្លឺនៅមុខក្រអូម គឺខ្នងអណ្ដាតទល់នឹងផ្នែកនៃគុហាមាត់ដែលស្ថិតនៅមុខក្រអូម។ ព្យញ្ជនៈសូរមុខក្រអូម មាន [ ʃ ] [ ʒ ] ...។
សូរព្យញ្ជនៈមួយពួកដែលក្នុងការបន្លឺ ខ្នងអណ្ដាតទៅប៉ះនឹងរនាំងក្រអូម :
[សូ-រ-នាំង-ក្រ-អូម] souroneaumngkroaoum≈
សូរព្យញ្ជនៈមួយពួកដែលក្នុងការបន្លឺ ខ្នងអណ្ដាតទៅប៉ះនឹងរនាំងក្រអូម :
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ ខ្យល់ដែលរត់ចេញពីសួតស្ទើរតែមិនត្រដុសនឹងផ្ទៃគុហាមាត់ អណ្ដាត ធ្មេញឡើយ ពោលគឺហាក់បីដូចជាមានលំហូរ។ ព្យញ្ជនៈលំហូរជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិត២។ ព្យញ្ជនៈលំហូរ មាន [l] [r] ...។
[សូ-លំ-ហូ] soulumhou≈
(ភាសា.) សូរព្យញ្ជនៈដែលពេលបន្លឺ ខ្យល់ដែលរត់ចេញពីសួតស្ទើរតែមិនត្រដុសនឹងផ្ទៃគុហាមាត់ អណ្ដាត ធ្មេញឡើយ ពោលគឺហាក់បីដូចជាមានលំហូរ។ ព្យញ្ជនៈលំហូរជាព្យញ្ជនៈដែលមានរង្វះខ្យល់កម្រិត២។ ព្យញ្ជនៈលំហូរ មាន [l] [r] ...។
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីសូរ ដែលមានមែកធាងសំខាន់ៗ ដូចជាសូរវិទ្យាបន្លឺ សូរវិទ្យាអាគូស្ទិក សូរវិទ្យាបន្សំ។
[សូ-វិត-ទ្យា] souvittyea≈
វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីសូរ ដែលមានមែកធាងសំខាន់ៗ ដូចជាសូរវិទ្យាបន្លឺ សូរវិទ្យាអាគូស្ទិក សូរវិទ្យាបន្សំ។
សូរសំឡេងឬសំឡេងក្លៀវក្លា, សំឡេងខ្លាំង។ សូរសព្ទសំនៀងនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធប្រកបដោយអង្គ៨ហៅថា អដ្ឋង្គុបតសរៈឬអដ្ឋង្គិកសរៈ គឺ ១ស្រឡះស្រឡំស្មើៗ; ២ស្រទន់ពីរោះ; ៣ឱ្យអ្នកស្ដាប់ងាយដឹងងាយយល់; ៤គួរឱ្យអ្នកស្ដាប់ចង់ស្ដាប់មិនធុញទ្រាន់; ៥ក្បោះក្បាយមិនស្អកស្អា; ៦មានសូរនិគ្គហិតមូលក
[សូ-ស័ប] sousba≈
សូរសំឡេងឬសំឡេងក្លៀវក្លា, សំឡេងខ្លាំង។ សូរសព្ទសំនៀងនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធប្រកបដោយអង្គ៨ហៅថា អដ្ឋង្គុបតសរៈឬអដ្ឋង្គិកសរៈ គឺ ១ស្រឡះស្រឡំស្មើៗ; ២ស្រទន់ពីរោះ; ៣ឱ្យអ្នកស្ដាប់ងាយដឹងងាយយល់; ៤គួរឱ្យអ្នកស្ដាប់ចង់ស្ដាប់មិនធុញទ្រាន់; ៥ក្បោះក្បាយមិនស្អកស្អា; ៦មានសូរនិគ្គហិតមូលក
សំបុត្រប្រកាសរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ចេញឱ្យសាធារណជនដឹងគ្រប់គ្នា។
[សូ-រ៉ៈ-សី-ហៈ-នាត] sourakseihakneat≈
សីហនាទដ៏ក្លៀវក្លា។
[សូ-រ៉ៈ-សី-ហៈ-នាត] sourakseihakneat≈
(ព.ប្រ.) សព្ទបន្លឺឬកម្ទរឡើងដូចជាសម្រែកសីហៈក្លៀវក្លា :
[សូ-រ៉ៈ-សី-ហៈ-នាត] sourakseihakneat≈
សំបុត្រប្រកាសរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ចេញឱ្យសាធារណជនដឹងគ្រប់គ្នា។
(ម.ព. សូរផ្ទុះ)។
[សូ-ស្ទះ] sousteah≈
(ម.ព. សូរផ្ទុះ)។
(ម.ព. សូរផ្ទុះត្រដុស)។
[សូ-ស្ទះ-ត្រ-ដុស] sousteahtrodos≈
(ម.ព. សូរផ្ទុះត្រដុស)។
ស្រេច, ចប់, ចប់ស្រេច, ចប់បរិបូរ :
[សូ-រ៉ាច់] sourech
ស្រេច, ចប់, ចប់ស្រេច, ចប់បរិបូរ :
ដួងពន្លឺនៃព្រះអាទិត្យដែលចាំងជះរស្មីភ្លឺក្រៃលែងបំភ្លឺលោក។
[សូ-រ្យ៉ៈ]ឬ [សូ] souryor
ព្រះអាទិត្យ។
[សូ-រ្យ៉ៈ-ក] souryor
រស្មីព្រះអាទិត្យ។
[សូ-រ៉ៈ-កាន] souryor
ថ្មព្រះអាទិត្យ (អាទិច្ចសិលា), ត្បូងព្រះអាទិត្យ គឺត្បូងឬកែវមួយប្រភេទ កាលបើយកទៅដាក់ឱ្យចំពន្លឺព្រះអាទិត្យ អាចបញ្ចេញកម្ដៅយ៉ាងខ្លាំងក្លាបាន ឬអាចបង្កើតជាភ្លើងក៏បាន; កែវប្រភេទនេះ គេសន្មតថាមានគុណភាពពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិ ដែលច្រើនតែមានតំណាលក្នុងរឿងល្បើកផ្សេងៗ ពីបុរាណកាលដូចគេ
[សូ-រ្យ៉ៈ-កា] souryor
(ម.ព. សូរ្យករ)។
[សូ-រ្យ៉ៈ-កាល] souryor
ពេលថ្ងៃត្រង់។
[សូ-រ្យ៉ៈ-គៈ-តិ] souryor
ដំណើរព្រះអាទិត្យ។
[សូ-រ្យ៉ៈ-គោត-ត្រៈ] souryor
គោត្រព្រះអាទិត្យ។
[សូ-គ្រាះ] souryor
(ម.ព. សូរ្យគ្រាស)។
[សូរ-យ៉ៈ-ប្រ-ពាន់] souryor
សមូហកម្មនៃព្រះអាទិត្យនិងភពនានាដែលមានគន្លងនៅជុំវិញព្រះអាទិត្យ។ ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យមានភពប្រាំបី គឺ ភពពុធ ភពសុក្រ ភពផែនដី ភពអង្គារ ភពព្រហស្បតិ៍ ភពសៅរ៍ ភពអ៊ុយរ៉ានុស និងភពណិបទូន (ភពព្លុយតុងត្រូវបានដកចេញពីក្នុងចំណោមភពនៃសូរ្យប្រព័ន្ធ ដោយវាខ្វះលក្ខខណ្ឌមួយក្នុងចំណោមលក្
[សូ-សែង] souryor
ពន្លឺព្រះអាទិត្យ។
[សូ-រ៉ៈ-យ៉ា-ទិត] souryor
ដួងពន្លឺនៃព្រះអាទិត្យដែលចាំងជះរស្មីភ្លឺក្រៃលែងបំភ្លឺលោក។
ដំណើរបាត់បង់ពន្លឺទាំងមូលឬផ្នែកខ្លះនៃព្រះអាទិត្យ ដែលបាំងដោយព្រះចន្ទ នៅគ្រាដែលព្រះចន្ទគោចរនៅចន្លោះព្រះអាទិត្យនិងផែនដី :
[សូ-គ្រាស] soukreas≈
ដំណើរដែលរាហូចាប់ឬបាំងដួងព្រះអាទិត្យ។
[សូ-គ្រាស] soukreas≈
ដំណើរបាត់បង់ពន្លឺទាំងមូលឬផ្នែកខ្លះនៃព្រះអាទិត្យ ដែលបាំងដោយព្រះចន្ទ នៅគ្រាដែលព្រះចន្ទគោចរនៅចន្លោះព្រះអាទិត្យនិងផែនដី :
(ម.ព. សូរ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សូ-រ្យ៉ៈ—] souroyak—≈
(ម.ព. សូរ្យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[សូ] soul
ឈើឬដែកមូលវែងស្រួចខាងចុង :
[ឡើង-ឈើ-សូល] soul
ឡើងឈើអណ្ដោត (បែបធ្វើទោសប្រហារជីវិតមួយយ៉ាងក្នុងបុរាណសម័យ; បា. ហៅ សូលារោហនកម្ម "ការឡើងឈើសូល")។
ព្រះសិវៈ (ព្រះឥសូរ)។
[សូ-ឡី] souli
ព្រះសិវៈ (ព្រះឥសូរ)។
(គីមី.) ល្បាយនៃអង្គធាតុពីរឬច្រើន; វត្ថុរាវដែលមានអង្គធាតុមួយទៀតរលាយក្នុងនោះ :
[សូ-លុយ-ស្យុង] souluysyung≈
(គីមី.) ល្បាយនៃអង្គធាតុពីរឬច្រើន; វត្ថុរាវដែលមានអង្គធាតុមួយទៀតរលាយក្នុងនោះ :
(ម.ព. សូល)។
[សូ] sou≈
(ម.ព. សូល)។
(សុភាសិត) ស្លាប់ក៏ស្លាប់ចុះកុំឱ្យតែដាច់សីល ឬស្លាប់ទៅស្រួលជាងរស់នៅ កុំតែលះបង់សុចរិតធម៌។
[សូវ] sov
គួរ, គួរតែ; ដោយប្រថុយ :
[មិន-សូវ-ឆ្ងាញ់] sov
មិនឆ្ងាញ់ប៉ុន្មាន, ដែលឆ្ងាញ់តិច។
[មិន-សូវ-ឆ្ងាញ់] sov
(សុភាសិត) ស្លាប់ក៏ស្លាប់ចុះកុំឱ្យតែដាច់សីល ឬស្លាប់ទៅស្រួលជាងរស់នៅ កុំតែលះបង់សុចរិតធម៌។
ដែលត្បុលចូលបន្តិចៗ (ក្នុងគុម្ពស្មៅឬគំនរចំបើងជាដើម) :
[សូវ-សូវ] souv
ដែលត្បុលចូលបន្តិចៗ (ក្នុងគុម្ពស្មៅឬគំនរចំបើងជាដើម) :
កាន់សំណុំកន្ទុយក្ងោករាំដើរសួលើព្រ័ត្រចងខ្វែង :
[សួ] suo
ដើរលើស្នួឬលើអ្វីៗដែលមានគ្រឿងតោងផង :
[សួ-ព្រាត់] suo
កាន់សំណុំកន្ទុយក្ងោករាំដើរសួលើព្រ័ត្រចងខ្វែង :
(ទស្សនៈ.) លោកឬភពនៃសន្តិនិងសុភមង្គលដ៏ឧត្តមដែលគេជឿថា បុគ្គលល្អនឹងបានទៅកើតនៅក្រោយពេលគេស្លាប់ទៅ។
[សួ] suokr
ទេវលោក, លោកទិព្វ, ឋានទេវតា :
[សួ] suokr
(ទស្សនៈ.) លោកឬភពនៃសន្តិនិងសុភមង្គលដ៏ឧត្តមដែលគេជឿថា បុគ្គលល្អនឹងបានទៅកើតនៅក្រោយពេលគេស្លាប់ទៅ។
ពាក្យក្លាយមកពី : ស្វគ៌, ស្វ > សួ។ សួគ៌ (ទេវលោក) សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ ជា សួគ៌ា ក៏មាន :
[សួ-គា] suokrea
ពាក្យក្លាយមកពី : ស្វគ៌, ស្វ > សួ។ សួគ៌ (ទេវលោក) សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ ជា សួគ៌ា ក៏មាន :
ឈ្មោះម្លូមួយប្រភេទ ស្លឹកវែងៗ :
[សួង] suong
ធេង, ស្អាតធេង, ណិល; ម៉ដ្ឋស្លុង, ល្អិតផង់ (ច្រើននិយាយផ្សំនឹងពាក្យ រលីង, ល្អិត, ម៉ដ្ឋ) :
[ម៉ត់-សួង] suong
ម៉ដ្ឋស្លុងឬល្អិតផង់។
[ល្អិត-សួង] suong
(ម.ព. ម៉ដ្ឋសួង)។
[សួង] suong
ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយប្រភេទ សណ្ឋានកន្ទាំងហែ តែដើមមានសម្លីខាងក្នុង :
[សួង] suong
ឈ្មោះម្លូមួយប្រភេទ ស្លឹកវែងៗ :
អាការៈមួយគូទន្ទឹមគ្នាឆ្វេងស្ដាំនៅក្នុងរាងកាយ ត្រង់ភាគដើមទ្រូង សម្រាប់ដង្ហើមចេញចូល។
[សួត] surt
អាការៈមួយគូទន្ទឹមគ្នាឆ្វេងស្ដាំនៅក្នុងរាងកាយ ត្រង់ភាគដើមទ្រូង សម្រាប់ដង្ហើមចេញចូល។
មិនល្មមដល់ការ។
[សួន] soun
ទីដីមានដាំឈើផ្សេងៗជាលំអ។
[សួន] soun
ភាគ, ចំណែក; ប៉ែក :
[សួន] soun
សម, ល្មមដល់ការ :
[មិន-សួន-ដល់-កា] soun
មិនល្មមដល់ការ។
សួនមានដាំឈើតូចៗ ជាចំណារទាបៗ ដោយសង្កាត់ៗ។
[សួន-ច្បា] suonchba≈
សួនមានដាំឈើតូចៗ ជាចំណារទាបៗ ដោយសង្កាត់ៗ។
សួនមានទ្រុងឬរបងរាំងចិញ្ចឹមសត្វសម្រាប់មើលលេងកម្សាន្តសប្បាយ។
[សួន-ស័ត] suonsta≈
សួនមានទ្រុងឬរបងរាំងចិញ្ចឹមសត្វសម្រាប់មើលលេងកម្សាន្តសប្បាយ។
សួនមានដើមឈើផ្សេងៗ ទាបៗខ្លះ ខ្ពស់ៗខ្លះ ដោយជួរដោយសង្កាត់សម្រាប់ដើរលេងកម្សាន្តសប្បាយ។
[សួន-អ៊ុត-ទ្យាន] suonauttyean≈
សួនមានដើមឈើផ្សេងៗ ទាបៗខ្លះ ខ្ពស់ៗខ្លះ ដោយជួរដោយសង្កាត់សម្រាប់ដើរលេងកម្សាន្តសប្បាយ។
(ព.ប្រ.) លះឬប្រគល់ខ្លួនឱ្យតាមតែគេត្រូវការ។
[សួយ] suoy
អាករ, មុខអាករ; ពន្ធខ្លួន; ពន្ធដែលត្រូវហូតយកក្នុងទីតំបន់មួយៗ, មុខគយ, មុខភាស៊ី។
[សួយ-រៃ] suoy
អាករដែលរៃគ្នាយកទៅជូនឥស្សរជន (ក្នុងសម័យបុរាណ)។
[សួយ-សា-អា-ក] suoy
អាករដែលនាំឡើងមានសំបុត្រជាផ្លូវរាជការអមផង។
[ស្រុក-សួយ] suoy
(ព.បុ.) ស្រុកដែលត្រូវនាំសួយមកឡើង, ស្រុកចំណុះ។
[ឡើង-សួយ] suoy
(ព.បុ.) នាំអាករឡើង តាមកាលកំណត់។
[អោយ-សួយ] suoy
(ព.ប្រ.) លះឬប្រគល់ខ្លួនឱ្យតាមតែគេត្រូវការ។
សួរឱ្យដឹងអំពីសុខទុក្ខ។
[សួ] sur
ពោលពាក្យឆ្ពោះទៅរកអ្នកដទៃឱ្យគេឆ្លើយតប, ឱ្យគេប្រាប់ :
[សួ-នាំ] sur
សួរឱ្យណែនាំ។
[សួ-មាត់-សួ-ពាក] sur
សួរបញ្ជាក់ឱ្យដឹងថាបាននិយាយមែនឬទេ?។
[សួ-សាក] sur
(ម.ព. សាកសួរ)។
[សួ-សុក-ទុក] sur
សួរឱ្យដឹងអំពីសុខទុក្ខ។
សួស្ដីក្នុងវេលាព្រឹក, ពាក្យសម្រាប់ឱ្យពរគ្នាឬគំនាប់គ្នា ក្នុងវេលាតាំងពីព្រហាមរហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ (ប្រើតាមសម័យនិយម), បានសេចក្ដីថា សូមឱ្យមានសួស្ដីក្នុងវេលាព្រឹក!
[សួស-ស្ដី] ឬ[សួ-ស្ដី] suosdei
សេចក្ដីសុខស្រួល; ការប្រព្រឹត្តទៅស្រួល; សេចក្ដីចម្រើនដោយសុខ; សេចក្ដីសុខចម្រើន, គ្រោះល្អ; ដំណើរមានជោគ :
[រា-ត្រី-សួ-ស្ដី] suosdei
សួស្ដីក្នុងវេលាយប់, ពាក្យសម្រាប់ឱ្យពរគ្នាឬគំនាប់គ្នា ក្នុងវេលាយប់ (ប្រើតាមសម័យនិយម), បានសេចក្ដីថា សូមឱ្យមានសួស្ដីក្នុងវេលាយប់!
[សា-យ័ន-សួ-ស្ដី] suosdei
សួស្ដីក្នុងវេលារសៀល, ពាក្យសម្រាប់ឱ្យពរគ្នាឬគំនាប់គ្នា ក្នុងវេលាតាំងពីថ្ងៃត្រង់ដល់ល្ងាច (ប្រើតាមសម័យនិយម), បានសេចក្ដីថា សូមឱ្យមានសួស្ដីក្នុងវេលារសៀល!
[សាយ-យ៉័ន-សួ-ស្ដី] suosdei
(ម.ព. សាយណ្ហៈ)។
[សួ-ស្ដី-ភាប] suosdei
ដូចគ្នានឹង សុវត្ថិភាព។