វចនានុក្រមខ្មែរ

សេក នាម

[សេក] sek

ឈ្មោះម្ហូបឆាមួយប្រភេទ ដែលមានស្រោចឈាមស្រស់បន្ថែម លាយនឹងបន្លែស្រស់និងទឹកប្រហុក :

សេកកិច្ច

កិច្ចឬការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់; ការស្រោចទឹក :

សេកកិច្ច នាម

[សេ-កៈ-កិច] sekkechch

កិច្ចឬការប្រោះព្រំ, ការជជុះរលាស់; ការស្រោចទឹក :

សេក្ខ នាម

[សេក-ខៈ] sekkhar

អ្នកដែលនៅកំពុងសិក្សា, អ្នករៀន។ ខ្មែរបុរាណហៅក្មេងដែលនៅរៀនអក្សរក្នុងវត្តថា សេក្ខលោក ឬ កូនសេក្ខ (សិស្សលោក ឬកូនសិស្ស) ; ក្នុងសម័យឥឡូវក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ :

បុគ្គលអ្នកនៅកំពុងសិក្សាតទៅទៀត, បានខាងអរិយបុគ្គល៧ថ្នាក់គឺ អ្នកដែលបានសម្រេចសោតាមគ្គ, សោតាផល, សកទាគាមិមគ្គ, សកទាគាមិផល, អនាគាមិមគ្គ, អនាគាមិផល, អរហត្តមគ្គ (ព្រោះនៅមានការសិក្សាឱ្យបានសម្រេចមគ្គផលតាមលំដាប់ថ្នាក់តៗ ទៅរហូតដល់អរហត្តផល)។

សេក្ខ នាម

[សេក-ខៈ-ភូម] sekkhar

ថ្នាក់នៃសេក្ខបុគ្គល។

សេក្ខ នាម

[សេក-ខៈ-លោក] sekkhar

សិស្សលោកឬកូនសិស្ស។

សេង

ឱ្យផ្ទះឈ្នួលដែលខ្លួនកំពុងជួលនៅទៅអ្នកដទៃជួលនៅវិញ ដោយយករង្វាន់ពីគេខ្លះដោយត្រូវត្រាច់គ្នា។

សេង កិរិយាសព្ទ

[សេង] seng

គុណលេខ។

សេង កិរិយាសព្ទ

[សេង-ផ្ទះ-អោយ-គេ] seng

ឱ្យផ្ទះឈ្នួលដែលខ្លួនកំពុងជួលនៅទៅអ្នកដទៃជួលនៅវិញ ដោយយករង្វាន់ពីគេខ្លះដោយត្រូវត្រាច់គ្នា។

សេចក្ដាំ

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ សេចក្ដី :

សេចក្ដាំ បុព្វបទ

[សាច់-ក្ដាំ] sechkdam

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ សេចក្ដី :

សេចក្ដី

ដំណើរ; ហេតុ, ការណ៍; គតិ; លំអាន; ផ្ទៃរឿង; គ្វាម; ដំណើរពាក្យ :

សេចក្ដី នាម

[សាច់-ក្ដី] sechkdey

ដំណើរ; ហេតុ, ការណ៍; គតិ; លំអាន; ផ្ទៃរឿង; គ្វាម; ដំណើរពាក្យ :

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍

(ច្ប.) សេចក្ដីអះអាងជាវាចាក្ដី ដោយលាយលក្ខណ៍អក្សរក្ដីដែលរៀបរាប់អំពីអង្គហេតុអំពីគោលបំណងណាមួយ។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ នាម

[សាច់-ក្ដី-ថ្លែង-កា] sachkdeithlengka≈

(ច្ប.) សេចក្ដីអះអាងជាវាចាក្ដី ដោយលាយលក្ខណ៍អក្សរក្ដីដែលរៀបរាប់អំពីអង្គហេតុអំពីគោលបំណងណាមួយ។

សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន

ការផ្ដល់ជាផ្លូវការដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឬព័ត៌មានដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលមួយក្រុមឬស្ថាប័នណាមួយ :

សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន នាម

[សាច់-ក្ដី-ប្រ-កាស-ព័រ-ដ-មាន] sachkdeibrokasprodamean≈

ការផ្ដល់ជាផ្លូវការដល់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនូវសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ឬព័ត៌មានដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលមួយក្រុមឬស្ថាប័នណាមួយ :

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់

(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបញ្ជូនទៅសុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។

សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ នាម

[សាច់-ក្ដី-ព្រាង-ច្បាប់] sachkdeipreangchbab≈

(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបញ្ជូនទៅសុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។

សេចក្ដីសម្រេច

(រដ្ឋ.សា.) ប្រភេទបទដ្ឋានគតិយុត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងរបស់ក្រសួងស្ថាប័ននានា។

សេចក្ដីសម្រេច នាម

[សាច់-ក្ដី-សំ-រ៉ាច់] sachkdeisamrach≈

(រដ្ឋ.សា.) ប្រភេទបទដ្ឋានគតិយុត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលនិងរបស់ក្រសួងស្ថាប័ននានា។

សេចក្ដីស្នើច្បាប់

(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយសមាជិករដ្ឋសភាឬដោយស្ថាប័ននានាដែលច្បាប់ទទួលស្គាល់ដើម្បីដាក់សុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។

សេចក្ដីស្នើច្បាប់ នាម

[សាច់-ក្ដី-ស្នើ-ច្បាប់] sachkdeisneuchbab≈

(ច្ប.) អត្ថបទច្បាប់ព្រាងដែលតាក់តែងឡើងដោយសមាជិករដ្ឋសភាឬដោយស្ថាប័ននានាដែលច្បាប់ទទួលស្គាល់ដើម្បីដាក់សុំការអនុម័តពីរដ្ឋសភា។

សេចគ្រេច

សេចក្ដីរាក់ជ្រៅ, ការខុសត្រូវ, ការហ្មត់ចត់; អាថ៌សេចក្ដី :

សេចគ្រេច នាម

[សាច់-គ្រេច] sechkrech

សេចក្ដីរាក់ជ្រៅ, ការខុសត្រូវ, ការហ្មត់ចត់; អាថ៌សេចក្ដី :

សេចនកិច្ច

(ម.ព. សេកកិច្ច)។

សេចនកិច្ច នាម

[សេ-ចៈ-ណៈ-កិច] sechnokechch

(ម.ព. សេកកិច្ច)។

សេញ

(ម.ព. សិញ)។

សេញ គុ.កិ., គុ.

[សិញ] senh

(ម.ព. សិញ)។

សេដា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមអាចមានកម្ពស់ដល់១០ម៉ែត្រ ផ្លែរាងមូលពណ៌លឿងនៅពេលទុំនិងមានរសជាតិផ្អែម។ អ្នកខ្លះហៅផ្លែសេដាថា ផ្លែតូម៉ា ជាប្រភេទអាហារបំប៉នសុខភាព :

សេដា នាម

[សេ-ដា] seda≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមអាចមានកម្ពស់ដល់១០ម៉ែត្រ ផ្លែរាងមូលពណ៌លឿងនៅពេលទុំនិងមានរសជាតិផ្អែម។ អ្នកខ្លះហៅផ្លែសេដាថា ផ្លែតូម៉ា ជាប្រភេទអាហារបំប៉នសុខភាព :

សេដ្ឋ គុណនាម

[សេត-ឋៈ] sedthar

ប្រសើរផុត, ប្រសើរលើសលន់; ឧត្តម, ឧត្តុង្គឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ :

សេដ្ឋ នាម

[សេត-ឋៈ-កាំ] sedthar

ការឬកិច្ចការប្រសើរផុត; មុខរបរដ៏ឧត្តម, មុខការរបរដែលមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសនីមួយៗ។

សេដ្ឋ នាម

[សេត-ឋៈ-កា] sedthar

អ្នកធ្វើសេដ្ឋកម្មឬសេដ្ឋកិច្ច។

សេដ្ឋ នាម

[សេត-ឋៈ-កា-រ៉ិ-កា] sedthar

(ម.ព. សេដ្ឋការ)។

សេដ្ឋ នាម

[សេត-ឋៈ-ធន់] sedthar

ទ្រព្យឧត្តម។

សេដ្ឋ នាម

[សេត-ឋៈ-ពា-និច] sedthar

អ្នកជំនួញឯក។

សេដ្ឋកិច្ច

(ម.ព. សេដ្ឋកម្ម ក្នុង សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋកិច្ច នាម

[សេត-ឋៈ-កិច] setkech

(ម.ព. សេដ្ឋកម្ម ក្នុង សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ

(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឬការដោះដូរទំនិញនិងសេវាដែលច្បាប់មិនតម្រូវឱ្យចុះបញ្ជី។ សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធផ្ដល់នូវការបង្កើតមុខរបរការងារធ្វើនិងប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែ អាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ការប្រមូលពន្ធ ជាដើម :

សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ នាម

[សេត-ឋៈ-កិច-ក្រៅ-ប្រ-ពាន់] setthakkechkrovbropean≈

(សេ.ហិ.) ប្រព័ន្ធនៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឬការដោះដូរទំនិញនិងសេវាដែលច្បាប់មិនតម្រូវឱ្យចុះបញ្ជី។ សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធផ្ដល់នូវការបង្កើតមុខរបរការងារធ្វើនិងប្រាក់ចំណូល ប៉ុន្តែ អាចបង្កឱ្យមានផលវិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ការប្រមូលពន្ធ ជាដើម :

សេដ្ឋកិច្ចខៀវ

(សេ.ហិ.) សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការអភិវឌ្ឍតំបន់សមុទ្រតាមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍បៃតង។

សេដ្ឋកិច្ចខៀវ នាម

[សេត-ឋៈ-កិច-ខៀវ] setthakkechkhiev≈

(សេ.ហិ.) សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការអភិវឌ្ឍតំបន់សមុទ្រតាមគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍បៃតង។

សេដ្ឋកិច្ចបៃតង

(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលឈរលើមូលដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពនិងមិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន (ធម្មជាតិ, មនុស្ស, វប្បធម៌)។

សេដ្ឋកិច្ចបៃតង នាម

[សេត-ឋៈ-កិច-បៃ-តង] setthakkechbaitngo≈

(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលឈរលើមូលដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាពនិងមិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន (ធម្មជាតិ, មនុស្ស, វប្បធម៌)។

សេដ្ឋកិច្ចពុទ្ធិ

(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់និងផលិតកម្មផ្អែកលើមូលធនបញ្ញា :

សេដ្ឋកិច្ចពុទ្ធិ នាម

[សេត-ឋៈ-កិច-ពុត-ធិ] setthakkechputthi≈

(សេ.ហិ.) សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រព័ន្ធនៃការប្រើប្រាស់និងផលិតកម្មផ្អែកលើមូលធនបញ្ញា :

សេដ្ឋា

ប្រសើរផុត :

សេដ្ឋា គុណនាម

[សេត-ឋា] settha≈

ប្រសើរផុត :

សេដ្ឋានុព័ន្ធ

កិច្ចការដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេដ្ឋកិច្ច។

សេដ្ឋានុព័ន្ធ នាម

[សេត-ឋា-នុ-ព័ន] setthanupno≈

កិច្ចការដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសេដ្ឋកិច្ច។

សេដ្ឋិនី

(ម.ព. សេដ្ឋី)។

សេដ្ឋិនី នាម

[សេត-ឋិ-នី] sedtheni

(ម.ព. សេដ្ឋី)។

សេដ្ឋី

កូនប្រុសរបស់សេដ្ឋី។

សេដ្ឋី នាម

[សេត-ឋី] sedthei

អ្នកមានទ្រព្យឧត្តម, អ្នកមានទ្រព្យច្រើន, អ្នកមានធំ។ តាមប្រពៃណីក្នុងសម័យបុរាណ, ទោះបីអ្នកមានទ្រព្យច្រើនអម្បាលម៉ានក៏ដោយ បើមិនមានសញ្ញាបត្រឬស្វេតច្ឆត្រដែលព្រះរាជាឬរដ្ឋបាលតាំងទេ នឹងហៅថា សេដ្ឋី ពុំបានឡើយ។

សេដ្ឋី នាម

[សេត-ឋី-កូល] sedthei

ត្រកូលសេដ្ឋី។

សេដ្ឋី នាម

[សេត-ឋី-ឆ័ត] sedthei

ស្វេតឆត្រសម្រាប់យសស័ក្ដិជាសេដ្ឋី (ដោយព្រះរាជាទ្រង់ព្រះរាជទានឬដោយមានព្រះរាជានុញ្ញាត)។

សេដ្ឋី នាម

[សេត-ឋី-ធី-ដា] sedthei

កូនស្រីរបស់សេដ្ឋី។

សេដ្ឋី នាម

[សេត-ឋី-បុត] sedthei

កូនប្រុសរបស់សេដ្ឋី។

សេដ្ឋោ

(ម.ព. សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋោ គុណនាម

[សេត-ឋោ] sedthao

(ម.ព. សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋំ

(ម.ព. សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋំ គុណនាម

[សេត-ឋ័ង] setthngo≈

(ម.ព. សេដ្ឋ)។

សេដ្ឋ—

(ម.ព. សេដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេដ្ឋ— គុណនាម

[សេត-ឋៈ—] setthak—≈

(ម.ព. សេដ្ឋ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សេណី

ពួក, កង, ក្រុម; ពួកមនុស្សមានជាតិស្មើគ្នា មានសិល្បៈប្រហែលៗគ្នា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកមានជាតិត្រកូលស្មើគ្នា មានចំណេះវិជ្ជាប្រហែលៗគ្នា មានយសស័ក្ដិស្មើៗគ្នា" :

សេណី នាម

[សេ-ណី] senei

ពួក, កង, ក្រុម; ពួកមនុស្សមានជាតិស្មើគ្នា មានសិល្បៈប្រហែលៗគ្នា។ ខ្មែរច្រើនប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "អ្នកមានជាតិត្រកូលស្មើគ្នា មានចំណេះវិជ្ជាប្រហែលៗគ្នា មានយសស័ក្ដិស្មើៗគ្នា" :

សេត

(ម.ព. សេតវណ្ណ)។

សេត គុណនាម

[សេ-តៈ] ឬ [សែត] set

ស។

សេត នាម

[សេ-ត័ច-ឆ័ត] set

ឆត្រស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-ប៉ៈ-ទុំ] set

ឈូកស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-បុប-ផា] set

ផ្កាស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-វ័ន] set

ព័ណ៌ឬសម្បុរស។

សេត នាម

[សេ-តៈ-ហ័ត-ថី] set

ដំរី ស។

សេត នាម

[សេ-តុប-បល់] ឬ [់សេ-តុប-បុល] set

ព្រលឹតផ្កា ស (ព្រលឹត ស)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-កុញ-ជ] set

(ម.ព. សេតហត្ថី)។

សេត នាម

[ស្វេ-ត័ច-ឆ័ត] set

(ម.ព. សេតច្ឆត្ត)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-បុស] set

(ម.ព. សេតបុប្ឆា)។

សេត នាម

[ស្វេ-តៈ-ព័រ] set

(ម.ព. សេតវណ្ណ)។

សេតជាតិ

ជាតិសដែលនៅក្នុងស៊ុត, សភាវៈសដែលនៅក្នុងអណ្ឌ :

សេតជាតិ នាម

[សេ-តៈ-ជាត] setakcheat≈

ជាតិសដែលនៅក្នុងស៊ុត, សភាវៈសដែលនៅក្នុងអណ្ឌ :

សេតបណ្ណ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកដើមពុកឆ្មា, ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកបំពេញរាជ្យ ប៉ុន្តែតូចជាងស្លឹកបំពេញរាជ្យ មានផ្កាល្អិតៗចេញពីចុងមែក ជាចង្កោមៗ, កាលណារីក ខាងចុងផ្កាមានឆែកជាបួន មានសម្បុរលឿង, ឥតក្លិន, មានស្លឹកខ្ចីៗសម្បុរស ចេញពីចុងចង្កោមផ្កា មាន ៣ឬ ៤សន្លឹក, គេមើលពីចម្ង

សេតបណ្ណ នាម

[សេ-តៈ-បាន់] ឬ [សែត-តៈ-បាន់] setbann

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកដើមពុកឆ្មា, ស្លឹកមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកបំពេញរាជ្យ ប៉ុន្តែតូចជាងស្លឹកបំពេញរាជ្យ មានផ្កាល្អិតៗចេញពីចុងមែក ជាចង្កោមៗ, កាលណារីក ខាងចុងផ្កាមានឆែកជាបួន មានសម្បុរលឿង, ឥតក្លិន, មានស្លឹកខ្ចីៗសម្បុរស ចេញពីចុងចង្កោមផ្កា មាន ៣ឬ ៤សន្លឹក, គេមើលពីចម្ង