ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

សោមនស្ស នាម

[សោ-ម៉ៈ-ន័ស-សៈ-វេ-ទៈ-នា] saomnoss

ដំណើរទទួលអារម្មណ៍ជាសោមនស្ស។

សោមពារ នាម

[សោ-ម៉ៈ-ពា] saomopear

ថ្ងៃចន្ទ្រ (ព.កា.) ឬ (ព.ហ.)។

សោមលតា

វល្លិសោម (មានមើមស្រដៀងនឹងមើមស្ពៃ, សម្រាប់ស្ងោរយកទឹកប្រើជាថ្នាំត្រជាក់; ហៅ សោមវល្លិ ក៏បាន)។ ច្រើនអានក្លាយជា សោ-ម៉ៈ-លៈ-តា។

សោមលតា នាម

[សោ-ម៉ៈ-លៈ-ដា] saomolota

វល្លិសោម (មានមើមស្រដៀងនឹងមើមស្ពៃ, សម្រាប់ស្ងោរយកទឹកប្រើជាថ្នាំត្រជាក់; ហៅ សោមវល្លិ ក៏បាន)។ ច្រើនអានក្លាយជា សោ-ម៉ៈ-លៈ-តា។

សោមវល្លិ នាម

[សោ-ម៉ៈ-វាល់] saomvolli

វល្លិសោម (ដូចគ្នានឹង សោមលតា ដែរ)។

សោមវារៈ នាម

[សោ-ម៉ៈ-វា-រៈ] saomveareak

(ម.ព. សោមពារ)។

សោមាន

ទន់, ទន់ល្វន់, ទន់ភ្លន់; កំលោះ, ក្រមុំ :

សោមាន គុណនាម

[សោ-ម៉ាន] saomean

ទន់, ទន់ល្វន់, ទន់ភ្លន់; កំលោះ, ក្រមុំ :

សោយ

ស៊ី, ផឹក (ពាក្យអ្នកសែនខ្មោចឬអ្នកនិយាយទៅរករូបអារក្ស) :

សោយ កិរិយាសព្ទ ១)

[សោយ] saoy

ទទួលរងអារម្មណ៍ជាសុខឬជាទុក្ខ :

សោយ កិរិយាសព្ទ ២)

[សោយ] saoy

(រ.ស.) បរិភោគ, ស៊ី, ផឹក :

សោយ កិរិយាសព្ទ

[សែប-សោយ] saoy

ស៊ី, ផឹក (ពាក្យអ្នកសែនខ្មោចឬអ្នកនិយាយទៅរករូបអារក្ស) :

សោយព្រះទិវង្គត កិរិយាសព្ទ

[សោយ-ព្រះ-ទិ-វង់-គត់] saoypreahtivngokta

(រ.ស.) អស់ព្រះជន្ម, ចូលព្រះទិវង្គត។

សោយព្រះពិរាល័យ

(រ.ស.) អស់ព្រះជន្ម, សោយព្រះវិលាល័យ (សម្រាប់ព្រះអគ្គមហេសីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ)។

សោយព្រះពិរាល័យ កិរិយាសព្ទ

[សោយ-ព្រះ-ពិ-រា-លៃ] saoypreahpirealey

(រ.ស.) អស់ព្រះជន្ម, សោយព្រះវិលាល័យ (សម្រាប់ព្រះអគ្គមហេសីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ)។

សោយរាជ្យ

គ្រងរាជ្យ, បានឡើងជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

សោយរាជ្យ កិរិយាសព្ទ

[សោយ-រាច] saoyreachyor

គ្រងរាជ្យ, បានឡើងជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

សោរពារ នាម

[សោ-រ៉ៈ-ពា] saoropear

ថ្ងៃសៅរ៍ (ព.កា.) ឬ (ព.ហ.)។

សោរវារៈ នាម

[សោ-រ៉ៈ-វា-រៈ] saorakveareak

(ម.ព. សោរពារ)។

សោវណ្ណ

ដែលជាមាស, ដែលធ្វើដោយមាស; ដែលវិចិត្រដោយមាស, ដែលទឹបមាស :

សោវណ្ណ គុណនាម

[សោ-វុ័ន] saovonn

ដែលជាមាស, ដែលធ្វើដោយមាស; ដែលវិចិត្រដោយមាស, ដែលទឹបមាស :

សោសិ

(ព.សា.) គម្រក់ពេក, សោកៀ; ដែលមិនបានការ :

សោសិ គុណនាម

[សោ-សិ] saose

(ព.សា.) គម្រក់ពេក, សោកៀ; ដែលមិនបានការ :

សោហ៊ុយ នាម

[សោ-ហ៊ុយ] saohuy

ប្រាក់សម្រាប់ចាយ, តម្លៃចាយប្រើ, ដើមទុន :

សោហ៊ុយ នាម

[សោ-ហ៊ុយ-សោ-ដា] saohuy

សោហ៊ុយរាយរង។

សោឡស

លេខ ១៦ គឺលេខដែលហោរកែនតាម ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ កំណើតទៅឃើញ ១៦គត់ :

សោឡស គុណនាម

[សោ-ឡស់] saolos

ដប់ប្រាំមួយ (១៦)។

សោឡស នាម

[ឡេក-សោ-ឡស់] saolos

លេខ ១៦ គឺលេខដែលហោរកែនតាម ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ កំណើតទៅឃើញ ១៦គត់ :

សោះ

មិន ...ឡើយ, ពុំ ...ឡើយ :

សោះ គុណនាម ១)

[សោះ] sos

ដែលអស់រសជាតិ, ដែលស្ងួតក្រៀមក្រទាំងអស់រសជាតិ :

សោះ គុណកិរិយា ២)

[សោះ] sos

ដែលនឿយខ្លាំងស្រាំងខ្លួន; ដែលអស់កម្លាំងល្វើយស្ងួតបំពង់ក :

សោះ គុណកិរិយា

[សោះ] sos

ឥតមានអ្វី, ទទេ; ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ បដិសេធថា :

សោះ ឈ.

[សោះ-តែ] sos

កុំឱ្យតែ :

សោះ គុណកិរិយា

[សោះ-ទេ] sos

មិន ...ទេ; ឯណោះទេ។

សោះ គុណកិរិយា

[សោះ-នឹង] sos

មិនបាច់នឹង, មិនព្រួយនឹង :

សោះ គុណកិរិយា

[សោះ-ឡើយ] sos

មិន ...ឡើយ, ពុំ ...ឡើយ :

សោះកក្រោះ គុណនាម ១)

[សោះ-ក-ក្រោះ] saoahkakroeah

សោះក្រៀមក្រទាំង, ក្រៀមក្រោះឥតរសជាតិ, ផ្អោះឥតរសជាតិ :

សោះកក្រោះ គុណនាម ២)

[សោះ-ក-ក្រោះ] saoahkakroeah

(ព.ប្រ.) ដែលរម៉ោករម៉ាំងឥតគួរសម :

សោះតើ

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីផ្សេងដោយឡែកពីសេចក្ដីខាងដើម :

សោះតើ គុណកិរិយា

[សោះ-តើ] saoahtaeu

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីផ្សេងដោយឡែកពីសេចក្ដីខាងដើម :

សោះសា

ជាស្រឡះ, ជាស្មោះស្មាន :

សោះសា គុណនាម

[សោះ-សា] saoh

ស្មោះស្មាន, ស្រឡះ, ស្រឡះស្រឡំ; ដាច់ស្រេច។

សោះសា គុណនាម

[ជា-សោះ-សា] saoh

ជាស្រឡះ, ជាស្មោះស្មាន :

សោះអង្គើយ គុ.កិ., គុ.

[សោះ-អង់-គើយ] saohngkauy

ជើយ, ព្រងើយ; ល្វើយ; តោះតើយ; ប៉កល្វើយ :

សៅ

ដែលមានសម្បុរមិនបរិសុទ្ធ, ដែលអន់ឬខូចសម្បុរ :

សៅ គុណនាម

[សៅ] sau

ដែលមានសម្បុរមិនបរិសុទ្ធ, ដែលអន់ឬខូចសម្បុរ :

សៅកែ គុ., ន.

[សៅ-កែ] saukae

(ម.ព. សាវកែ)។

សៅគន្ធ

គ្រឿងក្រអូប (ព.កា.) ប្រើក្លាយជា សៅវគន្ធ ក៏មាន)។

សៅគន្ធ នាម

[សៅ-គន់] saukonthor

គ្រឿងក្រអូប (ព.កា.) ប្រើក្លាយជា សៅវគន្ធ ក៏មាន)។

សៅជៃ នាម

[សៅ-ជៃ] sauchey

(ម.ព. សាវជៃ)។

សៅដៅ

(ព.បុ.) ពាយងាយ, ខ្ជីខ្ជា, ផ្ដេសផ្ដាស :

សៅដៅ គុ.កិ., គុ.

[សៅ-ដៅ] saudau

(ព.បុ.) ពាយងាយ, ខ្ជីខ្ជា, ផ្ដេសផ្ដាស :

សៅភាគ្យ

លំអ; ស្រីសួស្ដី; សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីចម្រើន; លាភ (ប្រើជា សោភគ្គ ក៏បាន; (ព.កា.) ប្រើក្លាយជា សៅវភាគ្យ ក៏មាន)។

សៅភាគ្យ នាម

[សៅ-ភាក] saupheakyor

លំអ; ស្រីសួស្ដី; សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីចម្រើន; លាភ (ប្រើជា សោភគ្គ ក៏បាន; (ព.កា.) ប្រើក្លាយជា សៅវភាគ្យ ក៏មាន)។

សៅម៉ង កិ., គុ.

[សៅ-ម៉ង] saumang

(ម.ព. សៅហ្មង)។

សៅរភា នាម

[សៅ-រ៉ៈ-ភា] saurophea

(ម.ព. សៅរ័ភ)។

សៅរសេនី នាម

[សៅ-រ៉ៈ-សេ-នី] saurseni

សម្ដីប្រាក្រឹតមួយបែប។

សៅរ៍

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពព្រហស្បតិ៍ និង ភពអ៊ុយរ៉ានុស :

សៅរ៍ នាម

[សៅ] sav

ឈ្មោះថ្ងៃទី ៧នៃសប្ដាហ៍ :

សៅរ៍ នាម

[សៅ] sav

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពព្រហស្បតិ៍ និង ភពអ៊ុយរ៉ានុស :

សៅរ័ភ

គ្រឿងក្រអូប, សុគន្ធ; ទឹកក្រអូប, ទឹកអប់ (ព.កា.) ប្រើជា សៅរភា ក៏បាន)។

សៅរ័ភ នាម

[សៅ-រុ័ប] sauroaph

គ្រឿងក្រអូប, សុគន្ធ; ទឹកក្រអូប, ទឹកអប់ (ព.កា.) ប្រើជា សៅរភា ក៏បាន)។

សៅវគន្ធ នាម

[សៅ-វ៉ៈ-គន់] sauvkonthor

(ម.ព. សៅគន្ធ)។

សៅវតារ នាម

[សៅ-វ៉ៈ-ដា] sauvotar

(ម.ព. ពង្សាវតារ)។

សៅវនីយ៍ គុ., ន.

[សៅ-វ៉ៈ-ណី] sauvniy

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សវនីយ។

សៅវភា

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សោភា។

សៅវភា គុ., ន.

[សៅ-វ៉ៈ-ភា] sauvophea

ពាក្យប្រើក្លាយមកពី សោភា។

សៅសោក កិរិយាសព្ទ

[សៅ-សោក] sausaok

(ម.ព. សោកសៅ)។

សៅហ្មង

សេចក្ដីអាប់អន់, មន្ទិល, ភាពមោះហ្មង :

សៅហ្មង កិ., គុ. a

[សៅ-ម៉ង] sauhmong

អាប់អន់, មានមន្ទិល, ប្រឡាក់, មិនបរិសុទ្ធ, មានមោះហ្មង :

សៅហ្មង នាម b

[សៅ-ម៉ង] sauhmong

សេចក្ដីអាប់អន់, មន្ទិល, ភាពមោះហ្មង :

សៅហ្រឹទ នាម

[សៅ-ហ្រឹត] savhroet

(ម.ព. សុហ្ឫទ១)។