វចនានុក្រមខ្មែរ

ស៊ូ

ឈ្មោះផ្លែរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ ពណ៌បៃតងប្រឿងៗ ប្រើជាបន្លែ :

ស៊ូ កិរិយាសព្ទ a

[ស៊ូ] su

ប្រថុយ, ហ៊ាន; ខំប្រឹងមិនលែង, តាំងព្យាយាមមាំ :

ស៊ូ គុណនាម b

[ស៊ូ] su

ដែលប្រថុយ, ដែលហ៊ាន :

ស៊ូ កិរិយាសព្ទ

[មិន-ស៊ូ] su

មិនប្រថុយ, មិនហ៊ាន។

ស៊ូ នាម

[ស៊ូ] su

ឈ្មោះផ្លែរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ ពណ៌បៃតងប្រឿងៗ ប្រើជាបន្លែ :

ស៊ូណាមិ

ឈ្មោះរលកដ៏ធំដែលកើតមកពីការរញ្ជួយដី ការបាក់ស្រុតដី បន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅបាតសមុទ្រ ឬការធ្លាក់អាចម៍ផ្កាយ :

ស៊ូណាមិ នាម

[ស៊ូ-ណា-មិ] sunami≈

ឈ្មោះរលកដ៏ធំដែលកើតមកពីការរញ្ជួយដី ការបាក់ស្រុតដី បន្ទុះភ្នំភ្លើងនៅបាតសមុទ្រ ឬការធ្លាក់អាចម៍ផ្កាយ :

ស៊ូទ្រូ

ដែលធំធូរៗ :

ស៊ូទ្រូ គុណនាម

[ស៊ូ-ទ្រូ] soutru

ដែលធំធូរៗ :

ស៊ូប៉ទ្រូ

(ម.ព. ស៊ូទ្រូ)។

ស៊ូប៉ទ្រូ គុណនាម

[ស៊ូ-ប៉ៈ-ទ្រូ] soupotru

(ម.ព. ស៊ូទ្រូ)។

ស៊ើកពពើក

ដែលខ្សោយមានដំណើរឬឫកពារំងើកៗ :

ស៊ើកពពើក គុណនាម

[ស៊ើក-ព-ពើក] saeukpopauk

ដែលខ្សោយមានដំណើរឬឫកពារំងើកៗ :

ស៊ើកពភ្លើក

ដែលមានលំនាំឬអាការៈមើកៗភ្លើកៗសាបរលាប :

ស៊ើកពភ្លើក គុណនាម

[ស៊ើក-ព-ភ្លើក] saeukpophlauk

ដែលមានលំនាំឬអាការៈមើកៗភ្លើកៗសាបរលាប :

ស៊ើកមមើក

ដែលមានលំនាំមើកៗខ្សោយៗ :

ស៊ើកមមើក គុណនាម

[ស៊ើក-ម-មើក] saeukmomauk

ដែលមានលំនាំមើកៗខ្សោយៗ :

ស៊ើកៗ

ដែលមានលំនាំឬដំណើរមើកៗសាបរលាប :

ស៊ើកៗ គុ.កិ., គុ.

[ស៊ើក-ស៊ើក] saeuk

ដែលមានលំនាំឬដំណើរមើកៗសាបរលាប :

ស៊ើងទ្រើង

កន្ទ្រើងទើងមើង; កន្ទ្រើងស៊ុបទ្រុប :

ស៊ើងទ្រើង គុណនាម

[ស៊ើង-ទ្រើង] saeungtraung

កន្ទ្រើងទើងមើង; កន្ទ្រើងស៊ុបទ្រុប :

ស៊ើងមើង

ទើងមើង, ធ្មើង :

ស៊ើងមើង គុណនាម

[ស៊ើង-មើង] saeungomaung

ទើងមើង, ធ្មើង :

ស៊ើប

សួរដំណើរទំនងពីនេះទៅនោះឱ្យដឹងការណ៍ជាក់។

ស៊ើប កិរិយាសព្ទ

[ស៊ើប] saeub

ឈ្លបសង្កេតស្ដាប់ឬសួរពិនិត្យបញ្ជាក់ដោយសម្ងាត់ឱ្យដឹងការណ៍ពិត :

ស៊ើប កិរិយាសព្ទ

[ស៊ើប-សួ] saeub

សួរដំណើរទំនងពីនេះទៅនោះឱ្យដឹងការណ៍ជាក់។

ស៊ើមគគ្រើម

គគ្រើមក្រៃពេក, គគ្រើមគគ្រាំង :

ស៊ើមគគ្រើម គុណនាម

[ស៊ើម-គ-គ្រើម] saeumkokraum

គគ្រើមក្រៃពេក, គគ្រើមគគ្រាំង :

ស៊ើសគ្រមើស

លំៗ, ច្បោលៗ, ខ្ជីខ្ជា, ច្រកាចច្រកូវ; លែនលន, ស៊សគ្រលស :

ស៊ើសគ្រមើស គុ.កិ., គុ.

[ស៊ើម-គ-គ្រើម] saeuskromaus

លំៗ, ច្បោលៗ, ខ្ជីខ្ជា, ច្រកាចច្រកូវ; លែនលន, ស៊សគ្រលស :

ស៊េរី

ពពួកវត្ថុឬព្រឹត្តិការណ៍ ដែលមានទម្រង់រួមឬបន្តបន្ទាប់គ្នា។

ស៊េរី នាម ១)

[ស៊េ-រី] seri≈

ឈុត, ជួរ; ធុន, ភាពបន្តគ្នានៃរបស់ឬព្រឹត្តិការណ៍; របស់ដែលប្រមូលរួមចូលជាមួយគ្នាជាមួយពួក ជាមួយគ្រឿង :

ស៊េរី នាម ២)

[ស៊េ-រី] seri≈

ពពួកវត្ថុឬព្រឹត្តិការណ៍ ដែលមានទម្រង់រួមឬបន្តបន្ទាប់គ្នា។

ស៊ែ

ដែលមានខ្នងអ៊ែន គូទ ងបន្តិច :

ស៊ែ នាម

[ស៊ែ] sae

ប្រដាប់ធ្វើដោយសំណុំសក់កន្ទុយសេះមានដងសម្រាប់កាន់វាយវាត់កម្ចាត់សុខុមសត្វមានស្លាប មានមូស, រុយជាដើម។

ស៊ែ គុណនាម

[ស៊ែ] sae

ដែលមានខ្នងអ៊ែន គូទ ងបន្តិច :

ស៊ែម

ដែលមានសម្បុរចម្រុះគ្នា; សចម្រុះខ្មៅ :

ស៊ែម កិរិយាសព្ទ

[ស៊ែម] saem

ដាក់នែបថែម, សៀតថែម; ដាក់ថែមលើ, ដាក់បន្តុកពីលើ, កែមថែម :

ស៊ែម គុណនាម

[ស៊ែម] saem

ដែលមានសម្បុរចម្រុះគ្នា; សចម្រុះខ្មៅ :

ស៊ែវីស៊ីត

រលាកមាត់ស្បូន, អាការៈអាំងហ្វិចស្យុងនៃមាត់ស្បូនដែលបណ្ដាលមកពីផ្សិត, បាក់តេរី,... មានលក្ខណៈរលាក ក្រហម ធ្លាក់ស ជួនកាលបង្កឱ្យរមាស់និងឈឺផ្សាផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រដាប់បន្តពូជនិងអាចបង្កឱ្យធ្លាក់ឈាមតិចៗនៅពេលរួមសង្វាស។

ស៊ែវីស៊ីត នាម

[ស៊ែ-វី-ស៊ីត] sevisit≈

រលាកមាត់ស្បូន, អាការៈអាំងហ្វិចស្យុងនៃមាត់ស្បូនដែលបណ្ដាលមកពីផ្សិត, បាក់តេរី,... មានលក្ខណៈរលាក ក្រហម ធ្លាក់ស ជួនកាលបង្កឱ្យរមាស់និងឈឺផ្សាផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រដាប់បន្តពូជនិងអាចបង្កឱ្យធ្លាក់ឈាមតិចៗនៅពេលរួមសង្វាស។

ស៊ែសគ្រមែស

ដែលចេញអាការៈអ៊ែសមមែសរឹងៗ, អ៊ែសមែសក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

ស៊ែសគ្រមែស គុ.កិ., គុ.

[ស៊ែស-គ្រ-មែស] saeskromeaes

ដែលចេញអាការៈអ៊ែសមមែសរឹងៗ, អ៊ែសមែសក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជាតាមតែបាន :

ស៊ែះពភ្លែះ

ដែលពភ្លែះក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជា :

ស៊ែះពភ្លែះ គុ.កិ., គុ.

[ស៊ែស-ព-ភ្លែះ] saeahpphleaeeah

ដែលពភ្លែះក្រៃពេក; ខ្ជីខ្ជា :

ស៊ោងអំពោង

ដែលសំពោងទើងមមើង :

ស៊ោងអំពោង គុណនាម

[ស៊ោង-អំ-ពោង] saongaampoung

ដែលសំពោងទើងមមើង :

ស៊្លូ

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប។

ស៊្លូ នាម

[ស៊្លូ] slu≈

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបមានដើមកំណើតនៅអឺរ៉ុប។

ស៊្វែមេឃ

ស៊្វែសន្មតនៅជុំវិញផែនដី មានផ្ចិតរួមជាមួយនឹងផ្ចិតផែនដី ដែលរួមមានព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងភពផ្សេងទៀត។

ស៊្វែមេឃ នាម

[ស៊្វែ-មេក] svemek≈

ស៊្វែសន្មតនៅជុំវិញផែនដី មានផ្ចិតរួមជាមួយនឹងផ្ចិតផែនដី ដែលរួមមានព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងភពផ្សេងទៀត។

ស៊្អុយ

ស្គុយក្រាស់ប៉ុន្តែសមរម្យ :

ស៊្អុយ គុណនាម

[ស្អ៊ុយ] sauy≈

ស្គុយក្រាស់ប៉ុន្តែសមរម្យ :

ស័ក នាម ១)

[សាក់] sak

កាល, សម័យ, យុគ; ការរាប់លំដាប់ឆ្នាំ; ពួកជនជាតំណវង្សដែលជាប់ទាក់ទងដោយក្សត្រិយ៍សកៈ ឬ សាលិវាហនៈ។

ស័ក នាម ២)

[សាក់] sak

ខ្មែរប្រើពាក្យនេះចំពោះតែការរាប់លំដាប់ឆ្នាំ តាំងពីស័កទី ១ដល់ស័កទី ១០ត្រឡប់សាមករាប់ពីស័កទី ១វិញ គឺរាប់ថា ឯកស័ក, ទោស័ក, ត្រីស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្ដស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធស័ក; ដូចជា ឆ្នាំថោះឯកស័ក។ល។ ឆ្នាំជូតសំរឹទ្ធិស័ក; ឆ្នាំឆ្លូវឯកស័ក, ...។

ស័ក្ដិ

(ម.ព. សក្ដិ)។

ស័ក្ដិ នាម ១)

[ស័ក] ska≈

អំណាច, សេចក្ដីអង់អាច, សេចក្ដីក្លាហាន; កម្លាំង; ព្យាយាមរឹងប៉ឹង; ការខ្លាំងពូកែ; ការជំនាញ; សេចក្ដីធន់, ការប៉ិនធន់ទ្រាំ; លំពែង :

ស័ក្ដិ នាម ២)

[ស័ក] ska≈

ឥស្សរិយាភរណៈដែលប៉ាក់ដោយចេសមាសឬចេសប្រាក់ជាដើម សម្រាប់ដាក់ភ្ជាប់នឹងអាវរបស់មន្ត្រី សម្គាល់ឱ្យដឹងថ្នាក់ធំតូច :

ស័ក្ដិ នាម

[ស័ក] ska≈

(ម.ព. សក្ដិ)។

ស័ក្ដិយស

អំណាចនិងបរិវារ, ទ្រព្យសម្បត្តិ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ, សេចក្ដីរាប់អាននៃអ្នកដទៃ (និយាយថា យសស័ក្ដិ ក៏បាន "បរិវារនិងអំណាច" ឬ "អំណាចលើបរិវារ")។

ស័ក្ដិយស នាម

[ស័ក-យស់] skays≈

អំណាចនិងបរិវារ, ទ្រព្យសម្បត្តិ, កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ, សេចក្ដីរាប់អាននៃអ្នកដទៃ (និយាយថា យសស័ក្ដិ ក៏បាន "បរិវារនិងអំណាច" ឬ "អំណាចលើបរិវារ")។

ស័ក្ដិសម

សមដោយអំណាច។

ស័ក្ដិសម កិរិយាសព្ទ

[ស័ក-សំ] skasam≈

សមដោយអំណាច។

ស័ក្ដិសិទ្ធិ

ការសម្រេចដោយអំណាច។

ស័ក្ដិសិទ្ធិ គុណនាម

[ស័ក-សិត] sakdesetthi

ដែលមានអំណាច ឬដែលអាចឱ្យសម្រេចប្រយោជន៍បាន, ដែលវិសេសវិសាល; ដែលពូកែឆុតឆាប់, ដែលខ្លាំងពូកែ :

ស័ក្ដិសិទ្ធិ គុណកិរិយា

[ស័ក-សិត] sakdesetthi

ធ្វើឱ្យឃើញស័ក្កិសិទ្ធិ ធ្វើឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង, ឱ្យឃើញប្រាកដ។

ស័ក្ដិសិទ្ធិ នាម

[ស័ក-សិត] sakdesetthi

ការសម្រេចដោយអំណាច។

ស័គ៌ៈ

(ម.ព. សគ៌ៈ)។

ស័គ៌ៈ នាម

[ស័រ-គៈ] srokeak≈

(ម.ព. សគ៌ៈ)។

ស័ងខ្យា

(ម.ព. សង់ខ្យា)។

ស័ងខ្យា នាម

[សាំង-ខ្យា] saamngkhyea≈

(ម.ព. សង់ខ្យា)។

ស័ង្កសី

លោហធាតុសុទ្ធមួយប្រភេទ សម្បុរសដូចសំណសាច់រឹង, ប្រើការបានច្រើនបែប :

ស័ង្កសី នាម

[ស័ង-កៈ-សី] sangkosei

លោហធាតុសុទ្ធមួយប្រភេទ សម្បុរសដូចសំណសាច់រឹង, ប្រើការបានច្រើនបែប :

ស័ង្ខ

ឈ្មោះសារាយសមុទ្រមួយប្រភេទដើមល្អិតល្វន់សម្បុរស :

ស័ង្ខ នាម

[សាំង] sangkh

ខ្យងសមុទ្រមួយបែប គូទស្រួចមានស្នាមវិលស្រួល សម្បុរស, សម្រាប់ពួកបារគូផ្លុំ ឬសម្រាប់ដងទឹកស័ក្ដិសិទ្ធិស្រោចក្នុងព្រះរាជពិធីជាដើម :

ស័ង្ខ នាម

[សាំង] sangkh

ឈ្មោះសារាយសមុទ្រមួយប្រភេទដើមល្អិតល្វន់សម្បុរស :

ស័ង្ខសិល្បជ័យ

ឈ្មោះសាស្ត្រាល្បែងបុរាណ :

ស័ង្ខសិល្បជ័យ នាម

[សាំង-សិល-ជៃ] saamngselchey≈

ឈ្មោះសាស្ត្រាល្បែងបុរាណ :

ស័ត្យ

(ម.ព. សត្យ)។

ស័ត្យ នាម

[សាត់] sat≈

(ម.ព. សត្យ)។

ស័ប្ដ

(ម.ព. សប្ដ)។

ស័ប្ដ គុណនាម

[សាប់] sab≈

(ម.ព. សប្ដ)។

ស័ព្ទ

(ម.ព. សព្ទ)។

ស័ព្ទ នាម

[សាប់] sab≈

(ម.ព. សព្ទ)។

ស្កក

ស្កកនិងស្គឺ :

ស្កក គុណនាម ១)

[ស្កក] skak

ដែលមិនដាក់គ្រាប់, ដែលឥតគ្រាប់ព្រោះស្ងួតដី :

ស្កក កិរិយាសព្ទ ២)

[ស្កក] skak

(ព.ប្រ.) នៅផ្អាកមិនហើយ, សំកកនៅ, ខកខានព្រោះមានឧបស័គ្គណាមួយរារាំង :

ស្កក គុណនាម

[ស្កក-ស្គឺ] skak

ស្កកនិងស្គឺ :

ស្កន្ទ

ជំងឺស្កន្ទ។

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់] skantor

សេចក្ដីវិនាស, ការរំលាងបង់; ឈ្មោះបុត្ររបស់សិវៈ; ឈ្មោះបិសាចពួកមួយជាអ្នកបណ្ដាលឱ្យកើតជំងឺ, ឱ្យកើតចម្បាំង, ឱ្យកើតជាពួកចោរ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) ; ជំងឺដែលបិសាចពួកមួយបណ្ដាលឱ្យកើត; ...។

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-មា] skantor

មារចូលជ្រែក, មារជ្រែក :

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់] skantor

ខ្មែរហៅជំងឺដែលចាប់កូនក្មេងតូចៗ បណ្ដាលឱ្យមានអាការៈឈឺប្លែកៗ មានតឹងដើមទ្រូងផ្អើះៗ ក្ដាប់ដៃក្ដាប់ជើងជាដើម :

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-ទៈ-គ្រាះ] skantor

ដំណើរចាប់ជំងឺដែលបណ្ដាលពីបិសាចស្កន្ទ, ជំងឺស្កន្ទចាប់, ស្កន្ទជាន់។

ស្កន្ទ នាម

[ស្កន់-ទៈ-រោក] skantor

ជំងឺស្កន្ទ។

ស្កន្ធ

ដូចគ្នានឹង ខន្ធនិញ្វន ដែរ (ម.ព. និញ្វន)។

ស្កន្ធ នាម

[ស្ក័ន] skonthor

(ម.ព. ខន្ធ)។

ស្កន្ធ នាម

[ស្ក័ន-ធៈ-និ-រ-វ៉ាន] skonthor

ដូចគ្នានឹង ខន្ធនិញ្វន ដែរ (ម.ព. និញ្វន)។

ស្កន្ធាពារ

កងទ័ព, កងទ័ពដែលបោះក្នុងភាគបន្ទាយ; ទ័ពទាយ; ភាគបន្ទាយ។

ស្កន្ធាពារ នាម

[ស្ក័ន-ធា-ពា] skontheapear

កងទ័ព, កងទ័ពដែលបោះក្នុងភាគបន្ទាយ; ទ័ពទាយ; ភាគបន្ទាយ។

ស្កប់

ឆ្អែតឆ្អន់, ឆ្អែតពេញចំណង់។