វចនានុក្រមខ្មែរ

សង្វោយ

គ្រឿងសោយ, ព្រះស្ងោយ, សំណែន (ហៅចំពោះតែអាហារដែលបូជាទេវតា) :

សង្វោយ នាម

[សង់-វ៉ោយ] sangvouy

គ្រឿងសោយ, ព្រះស្ងោយ, សំណែន (ហៅចំពោះតែអាហារដែលបូជាទេវតា) :

សង្សារ

(ម.ព. សង្សារសមុទ្ទ)។

សង្សារ នាម ១)

[សង់-សា] songsa

ដំណើរអន្ទោលទៅមក, ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់មិនឈប់មិនស្រាក :

សង្សារ នាម ២)

[សង់-សា] songsa

ស្ត្រីជាគូកំសត់; ស្ត្រីជាសហាយស្មន់ :

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ទុក] songsa

ទុក្ខក្នុងសង្សារ, ទុក្ខព្រោះដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ទោស] songsa

ទោសក្នុងសង្សារ, ទោសសម្រាប់សង្សារ។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ព័ន] songsa

ចំណងគឺសង្សារ, ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ដែលទុកដូចជាចំណង។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ភៃ] songsa

ភ័យអំពីដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-មោក] songsa

ការរួចចាកដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ (ការបានសម្រេចអរហត្តផល)។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-វិ-មោក] songsa

(ម.ព. សង្សារមោក្ខ)។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ុត] songsa

ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ឆ្ងាយទូលាយធំធេងដូចសមុទ្រ។

សង្សារ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-សា-គ] songsa

(ម.ព. សង្សារសមុទ្ទ)។

សង្សារចក្រ

ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ៗ កើតវិញដូចជាកង់។

សង្សារចក្រ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ច័ក] sngosarakchka≈

ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ៗ កើតវិញដូចជាកង់។

សង្សារភព

ភពសម្រាប់អន្ទោលកើតស្លាប់។

សង្សារភព នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-ភប់] sngosarakphba≈

ភពសម្រាប់អន្ទោលកើតស្លាប់។

សង្សារលោក

លោកគឺសង្សារ, ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ ទុកថាជាលោក (មួយយ៉ាង)។

សង្សារលោក នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-លោក] sngosaraklok≈

លោកគឺសង្សារ, ដំណើរអន្ទោលកើតស្លាប់ ទុកថាជាលោក (មួយយ៉ាង)។

សង្សារវដ្ដ

ដំណើរវិលកើតវិលស្លាប់។

សង្សារវដ្ដ នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ-វ័ត] sngosarakvta≈

ដំណើរវិលកើតវិលស្លាប់។

សង្សារ—

(ម.ព. សង្សារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សង្សារ— នាម

[សង់-សា-រ៉ៈ—] sngosarak—≈

(ម.ព. សង្សារ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សង្ស័យ

ឆ្ងល់, ងឿងឆ្ងល់, មិនអស់មិនហើយក្នុងចិត្ត :

សង្ស័យ នាម a

[សង់-សៃ] songsai

សេចក្ដីឆ្ងល់, ដំណើរងឿងឆ្ងល់, ដំណើរមិនអស់មិនហើយក្នុងចិត្ត :

សង្ស័យ កិរិយាសព្ទ b

[សង់-សៃ] songsai

ឆ្ងល់, ងឿងឆ្ងល់, មិនអស់មិនហើយក្នុងចិត្ត :

សង្ស័យនិយម

លទ្ធិមួយដែលបដិសេធលទ្ធភាពរបស់មនុស្សក្នុងការទទួលពុទ្ធិអំពីតថភាពបរានុម័តិ :

សង្ស័យនិយម នាម

[សង់-សៃ-និ-យំ] sngosainiyum≈

លទ្ធិមួយដែលបដិសេធលទ្ធភាពរបស់មនុស្សក្នុងការទទួលពុទ្ធិអំពីតថភាពបរានុម័តិ :

សង្ហរ

នាំ, ដឹកនាំ; បណ្ដាល, បណ្ដាលឱ្យឃើញឬឱ្យយល់, បញ្ចូលចិត្ត, នាំចិត្ត :

សង្ហរ កិរិយាសព្ទ

[សង់-ហ] sanghor

នាំ, ដឹកនាំ; បណ្ដាល, បណ្ដាលឱ្យឃើញឬឱ្យយល់, បញ្ចូលចិត្ត, នាំចិត្ត :

សង្ហរណ៍

ការនាំ, ការដឹកនាំ; ដំណើរបណ្ដាលឱ្យឃើញឬឱ្យយល់, ដំណើរបញ្ចូលចិត្ត, នាំចិត្ត :

សង្ហរណ៍ នាម

[សង់-ហ] sanghoron

ការនាំ, ការដឹកនាំ; ដំណើរបណ្ដាលឱ្យឃើញឬឱ្យយល់, ដំណើរបញ្ចូលចិត្ត, នាំចិត្ត :

សង្ហា

រាសីរុងរឿង :

សង្ហា គុណនាម

[សង់-ហា] songha

ដែលរុងរឿង, មានរូបល្អអង់អាច, ឆើតឆាយ, ស្រស់, ស្រស់បស់ :

សង្ហា នាម

[សង់-ហា-រា-សី] songha

រាសីរុងរឿង :

សង្ហារ

(រ.ស.) ត្រាសម្រាប់ក្សត្រិយ៍, ត្រាផែនដី, ព្រះលញ្ឆករ :

សង្ហារ នាម a

[សង់-ហា] sanghear

ការនាំយក; ការបំប្រួញ, សង្ខេប; ការរូបរួម; ការទម្លាយបង់; ការបំផ្លាញ, ការបំបាត់បង់, ការផ្ដាច់ផ្ដិល។

សង្ហារ កិរិយាសព្ទ b

[សង់-ហា] sanghear

បំផ្លាញ, បំបាត់បង់, ផ្ដាច់ផ្ដិល, សម្លាប់ :

សង្ហារ នាម

[សង់-ហា] sanghear

(រ.ស.) ត្រាសម្រាប់ក្សត្រិយ៍, ត្រាផែនដី, ព្រះលញ្ឆករ :

សង្ហារិម

(ម.ព. សង្ហារិមភណ្ឌ)។

សង្ហារិម គុណនាម

[សង់-ហា-រិម] sanghearim

ដែលនាំយកឬដែលលើកយកទៅមកបាន, ដែលអាចធ្វើឱ្យកក្រើកឬឱ្យឃ្លាតចាកទីបាន :

សង្ហារិម នាម

[សង់-ហា-រិ-មៈ-ភ័ន] sanghearim

របស់ឬវត្ថុជាសង្ហារិម។

សង្ហារិម នាម

[សង់-ហា-រិ-មៈ-វ័ត-ថុ] sanghearim

(ម.ព. សង្ហារិមភណ្ឌ)។

សង្អន់

ដែលអន់ក្ដៅ ដែលនៅក្ដៅបន្តិចៗ :

សង្អន់ គុណនាម

[សង់-អន់] songaon

ដែលអន់ក្ដៅ ដែលនៅក្ដៅបន្តិចៗ :

សង្អារ

(ព.ទ.បុ.) ញុះឱ្យឈ្លោះគ្នា (ដូចគេក្ដិចគូទសង្អារក្ដោបដៃផ្លុំ ហើយដាក់ឱ្យខាំគ្នា)។

សង្អារ នាម

[សង់-អា] sangaear

សុខុមសត្វពួកស្រមោច, សម្បុរខ្មៅមានទ្រនិចនៅត្រង់គូទ, ទិចឈឺក្ដៅពើត, ចេះរូងដីធ្វើជារន្ធនៅដោយពួកៗ។

សង្អារ នាម

[ក្ដិច-សង់-អា-បញ់-ជល់] sangaear

(ព.ទ.បុ.) ញុះឱ្យឈ្លោះគ្នា (ដូចគេក្ដិចគូទសង្អារក្ដោបដៃផ្លុំ ហើយដាក់ឱ្យខាំគ្នា)។

សចិត្តកៈ

អាបត្តិដែលភិក្ខុត្រូវព្រោះក្លែងធ្វើ។

សចិត្តកៈ គុណនាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កៈ] sachettakak

ដែលប្រកបដោយចិត្ត, ដែលក្លែងធ្វើ។

សចិត្តកៈ នាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កៈ-កាំ] sachettakak

អំពើក្លែង, ការក្លែងធ្វើ។

សចិត្តកៈ នាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កៈ-ទោស] sachettakak

ទោសក្លែង។

សចិត្តកៈ នាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កា-ប័ត] sachettakak

អាបត្តិដែលភិក្ខុត្រូវព្រោះក្លែងធ្វើ។

សច្ច គុណនាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កា-ប័ត] sochch

ដែលទៀង, ទៀងទាត់, ទៀងត្រង់, ពិត, ប្រាកដ, មែន។

សច្ច នាម

[សៈ-ចិត-តៈ-កា-ប័ត] sochch

សេចក្ដីពិត; ដំណើរទៀង, ទៀងទាត់; ដំណើរទៀងត្រង់; ការណ៍មែន, ប្រាកដ; អរិយមគ្គ; ព្រះនិព្វាន; កាន់សច្ចៈ កាន់សេចក្ដីពិត។

សច្ច នាម ១)

[ស័ច-ច័ញ-ញាន] sochch

ការដឹងសេចក្ដីពិត។

សច្ច នាម ២)

[ស័ច-ច័ញ-ញាន] sochch

ប្រាជ្ញាដែលដឹងអរិយសច្ចច្បាស់ (ព.ពុ.)។

សច្ច នាម

[ពាក-ស័ច] sochch

ពាក្យពិត; មានសច្ចៈ មានសេចក្ដីទៀងត្រង់។

សច្ច នាម

[ពាក-ស័ត] sochch

(ម.ព. សច្ច)។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-កា] sochch

ការធ្វើសេចក្ដីពិត; ការពោលពាក្យពិត; ការធ្វើសញ្ញាពិតដល់គ្នានិងគ្នា :

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-កា-រិ-នី] sochch

(ម.ព. សច្ចការី)។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-កា-រ៉ី] sochch

អ្នកធ្វើសច្ចៈ។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-កាល] sochch

កាលពិត គឺពេលដែលត្រូវនិយាយឬត្រូវប្រកាសសេចក្ដីពិត :

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] sochch

ការធ្វើសច្ចៈ, ការប្រកាសពាក្យសច្ចៈ។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-បាន] sochch

ការផឹកទឹកសំបថដើម្បីឱ្យជឿចិត្តគ្នា (យ៉ាងដូចផឹកទឹកប៉ាយហួយជាដើម) :

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-បា-រៈ-ម៉ី] sochch

បារមីដែលមានសច្ចៈជាទីតាំង។

សច្ច នាម

[ស័ច-ច័ប-ប៉ៈ-ណិ-ធាន] sochch

ការតាំងប្រកាសពាក្យពិត; ការសំបូងសង្រូង :

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-វា-ចា] sochch

ពាក្យពិត។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-វា-ទិ-នី] sochch

(ម.ព. សច្ចវាទី)។

សច្ច នាម

[ស័ច-ចៈ-វា-ទី] sochch

អ្នកពោលតែពាក្យពិត :

សច្ចធម៌

សភាវៈពិតប្រាកដ មិនបន្លំក្លែងក្លាយ ទៀងត្រង់ ឥតល្អៀង អ្វីដែលប្រាកដមែនជាក់ស្តែង មិនភូតភកុហក :

សច្ចធម៌ នាម

[ស័ច-ចៈ-ធ័រ] schachakthro≈

សភាវៈពិតប្រាកដ មិនបន្លំក្លែងក្លាយ ទៀងត្រង់ ឥតល្អៀង អ្វីដែលប្រាកដមែនជាក់ស្តែង មិនភូតភកុហក :

សច្ចភាព

សច្ចភាពធម្មជាតិដែលមានសភាពពិតនៅក្នុងខ្លួនវា។ សច្ចភាពចាំបាច់ត្រូវតែពិត និងមិនអាចមិនពិតទេ :

សច្ចភាព នាម ១)

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

អ្វីមួយពិត, អ្វីមួយដែលឆ្លើយតបឬស្របទៅនឹងហេតុការណ៍ឬតថភាព។

សច្ចភាព នាម ២)

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

គុណភាព លក្ខណៈឬសភាពពិត សភាពឬលក្ខណៈ ដែលឆ្លើយតបឬស្របទៅនឹងហេតុការណ៍ឬតថភាព។

សច្ចភាព នាម ៣)

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

អំណះអំណាងពិតឬសេចក្ដីប្រកាសពិត អំណះអំណាងឬសេចក្ដីប្រកាស ដែលឆ្លើយតបឬស្របនឹងហេតុការណ៍ឬតថភាព។

សច្ចភាព នាម ៤)

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

ហេតុការណ៍ជាក់ស្ដែង អ្វីមួយពិតជាក់ស្ដែងបំផុត ដែលស្ទើរតែមិនចាំបាច់បញ្ជាក់ :

សច្ចភាព នាម ៥)

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

អ្វីមួយដែលគេជឿជាទូទៅ អំណះអំណាងឬសេចក្ដីថ្លែង ដែលគេជឿជាទូទៅថាពិត :

សច្ចភាព នាម

[ស័ច-ចៈ-ភាប] schachakpheab≈

ភាពពិតជាក់ស្ដែង ភាពទៀងត្រង់ ពិតប្រាកដ :

សច្ចភាព នាម

[ស័ច-ចៈ-ភាប-ចាំ-បាច់] schachakpheabchaambach≈

សច្ចភាពធម្មជាតិដែលមានសភាពពិតនៅក្នុងខ្លួនវា។ សច្ចភាពចាំបាច់ត្រូវតែពិត និងមិនអាចមិនពិតទេ :

សច្ចា

ការសម្ដែងទោស ការឆ្លើយសារភាព ការទទួលកំហុសរបស់ខ្លួន។

សច្ចា កិរិយាសព្ទ

[ស័ច-ចា] sochcha

(ក្លាយមកពីពាក្យ សច្ច) ប្រកាសពាក្យសច្ច; សំបូងសង្រូង, ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន :

សច្ចា នាម

[ស័ច-ចា-ធា] sochcha

ការសន្មតទុកជាមុន។

សច្ចា នាម

[ស័ច-ចា-ធិត-ឋាន] sochcha

ការតាំងចិត្តទៀងទាត់; ការតាំងប្រកាសពាក្យសច្ច :

សច្ចា នាម

[ស័ច-ចា-រ៉ី-ក] sochcha

ការសម្ដែងទោស ការឆ្លើយសារភាព ការទទួលកំហុសរបស់ខ្លួន។

សច្ចានុមតិ

ការយល់ព្រមទទួលស្គាល់ដែលមានអានុភាពប្រតិសកម្ម :

សច្ចានុមតិ នាម ១)

[ស័ច-ចា-នុ-មៈ-តិ] schachanumeakte≈

ការយល់ស្របតាមសេចក្ដីពិត; សេចក្ដីអះអាងបញ្ជាក់ថែមតាមយថាភាពនូវអំពើឬពាក្យសន្យាដែលបានធ្វើរួចហើយ :

សច្ចានុមតិ នាម ២)

[ស័ច-ចា-នុ-មៈ-តិ] schachanumeakte≈

ការយល់ព្រមទទួលស្គាល់ដែលមានអានុភាពប្រតិសកម្ម :

សច្ចានុម័ត

(ម.ព. សច្ចានុមតិ) :

សច្ចានុម័ត នាម

[ស័ច-ចា-នុ-ម៉័ត] schachanumta≈

(ម.ព. សច្ចានុមតិ) :

សច្ចាប័ន

ការយល់ព្រមដោយស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិនៃរដ្ឋមួយដើម្បីចូលជាភាគីនៃលិខិតូបករណ៍អន្តរជាតិដូចជាអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា ជាដើម។

សច្ចាប័ន នាម ១)

[ស័ច-ចា-បាន់] schachaban≈

ដូចគ្នានឹង សច្ចការ។

សច្ចាប័ន នាម ២)

[ស័ច-ចា-បាន់] schachaban≈

ការយល់ព្រមដោយស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិនៃរដ្ឋមួយដើម្បីចូលជាភាគីនៃលិខិតូបករណ៍អន្តរជាតិដូចជាអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា ជាដើម។

សច្ចាប្រណិធាន

ការតាំងប្រកាសពាក្យពិត; ការសំបូងសង្រូង; ការប្រកាសពាក្យសំបថ :

សច្ចាប្រណិធាន នាម

[ស័ច-ចា-ប្រៈ-ណិ-ធាន] sochchabrnethean

ការតាំងប្រកាសពាក្យពិត; ការសំបូងសង្រូង; ការប្រកាសពាក្យសំបថ :

សច្ចា—

(ម.ព. សច្ចា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សច្ចា— នាម

[ស័ច-ចា—] schacha—≈

(ម.ព. សច្ចា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

សច្ចំ គុណកិរិយា a

[ស័ច-ច័ង] sachcham

ទៀង, ពិត, ប្រាកដ, មែន, មែនហើយ។

សច្ចំ នាម b

[ស័ច-ច័ង] sachcham

សេចក្ដីពិត, ការប្រាកដ, ទៀង, មែន :

សច្ចំ គុណនាម c

[ស័ច-ច័ង] sachcham

ដែលទៀង, ពិត, ប្រាកដ, មែន :