វចនានុក្រមខ្មែរ

ស្បាត នាម

[ស្បាត] sbat

ព្រៃដែលមានប៉ែកខាងក្រោមញឹកជិតទ្រុបទ្រុល :

ស្បាត នាម

[ស្បាត] sbat

លក្ខណៈ; លំនាំ, ទ្រង់ទ្រាយ, រាង, រាងរៅ :

ស្បាត់

លាជដែលបុកល្អិតសម្រាប់ព្រលាំងទ្រាបបាយជាដើមឬម្សៅស្រួយសម្រាប់ព្រលាំងនំក្រៀម :

ស្បាត់ ន., កិ.

[ស្បាត់] sbat

លាជដែលបុកល្អិតសម្រាប់ព្រលាំងទ្រាបបាយជាដើមឬម្សៅស្រួយសម្រាប់ព្រលាំងនំក្រៀម :

ស្បាន់

ជាក់ប្រាកដ, ជាក់ស្ដែង :

ស្បាន់ គុ., គុ.កិ.

[ស្បាន់] sban

ប្រាកដ, ស្ដែង, ច្បាស់ :

ស្បាន់ គុណនាម

[ជាក់-ស្បាន់] sban

ជាក់ប្រាកដ, ជាក់ស្ដែង :

ស្បិត

ពាក្យបដិសេធ មានសេចក្ដីថា "មិនរវល់, មិនត្រូវការ, ស្អុះ, អំពល់អី" :

ស្បិត គុណកិរិយា

[ស្បិត] sbet

ពាក្យបដិសេធ មានសេចក្ដីថា "មិនរវល់, មិនត្រូវការ, ស្អុះ, អំពល់អី" :

ស្បិតរឹត

កាញ់គ្នេរ, គិតកាញ់, រិះ, ស្វិតស្វាញ; តឹងតែង :

ស្បិតរឹត កិ., គុ.កិ., គុ.

[ស្បិត-រឹត] sbetaruet

កាញ់គ្នេរ, គិតកាញ់, រិះ, ស្វិតស្វាញ; តឹងតែង :

ស្បឺត

(ម.ព. ស្បេត)។

ស្បឺត គុណកិរិយា

[ស្បឺត] sbeut

(ម.ព. ស្បេត)។

ស្បុរ នាម ១)

[ស្បុល] sbor

ប្រវែងសាច់សំពត់ដែលត្បាញវែងកើនទៅខាងមុខត្រឹមចុងដៃ ឈោងដៃត្បាញទៅទៀតមិនកើតត្រូវមូរដាក់ផ្សំម្ដងឱ្យខើចខ្លីសិន ហើយទើបត្បាញតទៅទៀត (ច្រើននិយាយថា ស្បុល ជាង) :

ស្បុរ នាម ២)

[ស្បុល] sbor

ប្រវែងអំបោះអន្ទងល្មមត្បាញបានសាច់សំពត់មួយស្បុល :

ស្បុល នាម

[ស្បុល] sbol≈

(ម.ព. ស្បុរ)។

ស្បូន

ស្បូនធ្លាក់ស្រុតចុះខុសពីកន្លែងប្រក្រតី។

ស្បូន នាម

[ស្បូន] sbon

អវយវៈមួយប្រភេទជាទីតាំងនៃគ័ភ៌។

ស្បូន កិរិយាសព្ទ

[គាស់-ស្បូន] sbon

កកាយពោះឆ្កឹះគាស់ប្រមុំឱ្យស្បូនអណ្ដែតឡើង។

ស្បូន កិរិយាសព្ទ

[ស្បូន-ស្រុត] sbon

ស្បូនធ្លាក់ស្រុតចុះខុសពីកន្លែងប្រក្រតី។

ស្បូវ

ស្បូវស្លឹកល្អិតៗ បើទាល់ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ] sbouv

ស្មៅមួយប្រភេទ ស្លឹកវែងៗរឹងគគ្រាត, មានពីរប្រភេទ។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ-ភ្លាំង] sbouv

ស្បូវស្លឹកធំៗ ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះ។

ស្បូវ នាម

[ស្បូវ-រន់-ដាស] sbouv

ស្បូវស្លឹកល្អិតៗ បើទាល់ប្រើការក្រងប្រក់ផ្ទះបាន តែមិនសូវជាប់។

ស្បើម

ខ្លាចខ្លាំង, កោត, ស្ញែង, ស្ញប់ស្ញែង :

ស្បើម កិរិយាសព្ទ

[ស្បើម] sbaeum

ខ្លាចខ្លាំង, កោត, ស្ញែង, ស្ញប់ស្ញែង :

ស្បើយ

(ព.ប្រ.) ហើយគ្នា, អស់សង្ឃឹម (ព.សា.) (ព.កា.) សាមញ្ញថា :

ស្បើយ គុ.កិ., គុ.

[ស្បើយ] sbery

ដែលស្រាក, ស្រាល, តិចចុះ; ស្រាន្ត, ស្រាកស្រាន្ត; ដែលផុតចាកទុក្ខព្រួយ; ដែលអស់សង្ឃឹម។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ជា-សះ-ស្បើយ] sbery

ជាស្រឡះ, អស់ជំងឺ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-ងឺ-ស្បើយ] sbery

ជំងឺស្រាកស្រាន្ត។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ភ្លៀង-ស្បើយ] sbery

ភ្លៀងអន់, ភ្លៀងនៅមានតិចតួច។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[រាប់-អាន-យ៉ាង-ស្បើយ] sbery

រាប់អានយ៉ាងស្រាល, យ៉ាងតោះតើយ, យ៉ាងសោះអង្គើយ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-គ្រោះ-ថ្នាក់] sbery

រួចផុតពីគ្រោះថ្នាក់។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-រ-ហើយ] sbery

ស្រាកស្រាលទុក្ខព្រួយ ឬស្រាកស្រាលជំងឺ។

ស្បើយ កិរិយាសព្ទ

[ស្បើយ-អា-គក] sbery

(ព.ប្រ.) ហើយគ្នា, អស់សង្ឃឹម (ព.សា.) (ព.កា.) សាមញ្ញថា :

ស្បៀង

ខ្សែវែងឬផ្ដៅទាំងដើមវែងចងលាតសន្ធឹងសម្រាប់ហាលឬពាក់សំពត់ (ច្រើនតែប្រើការហាលចីវរបព្វជិត) :

ស្បៀង នាម ១)

[ស្បៀង] sbieng

គ្រឿងបរិភោគចិញ្ចឹមជីវិតក្នុងការដើរផ្លូវឆ្ងាយ។

ស្បៀង នាម ២)

[ស្បៀង] sbieng

ជួនកាលហៅគ្រឿងចិញ្ចឹមជីវិតជាប្រក្រតីថា ស្បៀង ដែរក៏មាន។

ស្បៀង នាម ៣)

[ស្បៀង] sbieng

(ព.ប្រ.) កុសលដែលបម្រុងនឹងឱ្យផលទៅជាតិមុខ :

ស្បៀង នាម

[ស្បៀង] sbieng

ខ្សែវែងឬផ្ដៅទាំងដើមវែងចងលាតសន្ធឹងសម្រាប់ហាលឬពាក់សំពត់ (ច្រើនតែប្រើការហាលចីវរបព្វជិត) :

ស្បេត

ផ្ចិតផ្ចង់, ពិនិត្យពិច័យ យ៉ាងយឺតៗ ឬសំរៀមៗ :

ស្បេត គុណកិរិយា

[ស្បេត] sbet

ផ្ចិតផ្ចង់, ពិនិត្យពិច័យ យ៉ាងយឺតៗ ឬសំរៀមៗ :

ស្បែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្បថ ថា :

ស្បែ បុព្វបទ

[ស្បែ] sbae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ស្បថ ថា :

ស្បែក

ផ្នត់នៅផ្នែកខាងក្រៅនៃសរីរាង្គភេទរបស់ស្ត្រី។

ស្បែក នាម

[ស្បែក] sbek

ឈ្មោះវល្លិពពាយមួយប្រភេទ ផ្លែតូចៗស្រដៀងនឹងផ្លែសណ្ដែកព្នង ប្រើជាបន្លែឬជាអន្លក់ :

ស្បែក នាម

[ស្បែក] sbek

អាការៈមួយប្រភេទរុំព័ទ្ធពីខាងក្រៅសាច់សរីរកាយមនុស្សឬសត្វពួកខ្លះ។

ស្បែក នាម

[រ-បាំ-ស្បែក] sbek

របាំឬល្ខោនមួយប្រភេទ លេងដោយបញ្ចាំងស្រមោលស្បែកចម្លាក់។

ស្បែក នាម

[ល្ខោន-ស្បែក] sbek

(ម.ព. របាំស្បែក)។

ស្បែក នាម

[ស្គម-ស្បែក-ដន់-ដប់-ឆ្អឹង] sbek

ស្គមកំព្រឹងឃើញតែឆ្អឹងរគាម។

ស្បែក នាម

[ស្បែក-ចុង-លឹង] sbek

ស្បែកគ្របលើក្បាលលិង្គដែលអាចពន្លាត់ចេញពីក្បាលលិង្គបាន :

ស្បែក នាម

[ស្បែក-ដន់-ដប់-មុក-យោ-នី] sbek

ផ្នត់នៅផ្នែកខាងក្រៅនៃសរីរាង្គភេទរបស់ស្ត្រី។

ស្បែកជើង

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីស្បែក កៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែគ្របនៅផ្នែកខាងមុខ និងមានខ្សែមួយទៀតសម្រាប់ព័ទ្ធកែងជើង :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង] sbaekochaung

ទ្រនាប់ជើងធ្វើដោយស្បែកគោជាដើមដែលសម្លាប់ឱ្យស្លាប់សាច់ហើយ សម្រាប់ពាក់ឱ្យស្រួលជើងដើរ, មានឈ្មោះច្រើនយ៉ាងមាន ស្បែកជើងផ្ទាត់, ស្បែកជើងសង្រែក ជាដើម។

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-ឃ្លុប] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទច្រើនធ្វើពីស្បែកគ្របផ្ទៃប្រអប់ជើងទាំងមូល :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-ផ្ទាត់] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីកៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែសម្រាប់ស៊កនៅចន្លោះមេជើងនិងម្រាមជើង :

ស្បែកជើង នាម

[ស្បែក-ជើង-សង់-រ៉ែក] sbaekochaung

ស្បែកជើងមួយប្រភេទធ្វើពីស្បែក កៅស៊ូឬប្លាស្ទិក មានខ្សែគ្របនៅផ្នែកខាងមុខ និងមានខ្សែមួយទៀតសម្រាប់ព័ទ្ធកែងជើង :

ស្បែង

ដែកមួយប្រភេទ សណ្ឋានវែងមូលឬមូលមានជ្រុង រាងជ្រលមខាងចុងសម្រាប់ប្រើការគាស់ឬបុកបំបែកថ្ម, ក្រួសរវានជាដើម :

ស្បែង នាម

[ស្បែង] sbaeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមក្រហមចាស់សម្រាប់ស្ងោរជ្រលក់កក់ត្បាញកន្ទេលក្រហមជាដើម។

ស្បែង នាម

[ស្បែង] sbaeng

ដែកមួយប្រភេទ សណ្ឋានវែងមូលឬមូលមានជ្រុង រាងជ្រលមខាងចុងសម្រាប់ប្រើការគាស់ឬបុកបំបែកថ្ម, ក្រួសរវានជាដើម :

ស្បែប

ដែលមានទម្រង់មាត់មិនជាប្រក្រតី :

ស្បែប គុ., គុ.កិ.

[ស្បែប] sbaeb

ដែលមានទម្រង់មាត់មិនជាប្រក្រតី :

ស្បៃ

(ព.ប្រ.) យប់ងងឹតប្រៀបបាននឹងស្បៃខ្មៅមកគ្របដណ្ដប់លើកន្លែងណាមួយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកំណាព្យ ការពិពណ៌នាផ្សេងៗ) :

ស្បៃ នាម

[ស្បៃ] sbaireung

សំពត់សាច់ស្ដើងប៉ើងរ៉ើង សម្រាប់ប្រើការធ្វើជាមុង ត្រងច្រោះ ឬគ្របជាដើម :

ស្បៃ នាម

[ស្បៃ-រា-ត្រី] sbaireung

(ព.ប្រ.) យប់ងងឹតប្រៀបបាននឹងស្បៃខ្មៅមកគ្របដណ្ដប់លើកន្លែងណាមួយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកំណាព្យ ការពិពណ៌នាផ្សេងៗ) :

ស្បៃកា

ឈ្មោះត្រីសមុទ្រមួយប្រភេទរាងសំប៉ែត មានក្រឡាឆ្នូតបៃតងប្រឿងលាយខៀវនៅលើខ្លួន :

ស្បៃកា នាម

[ស្បៃ-កា] sbaika≈

ឈ្មោះត្រីសមុទ្រមួយប្រភេទរាងសំប៉ែត មានក្រឡាឆ្នូតបៃតងប្រឿងលាយខៀវនៅលើខ្លួន :

ស្បៃរឿង

ស្បៃរឿងមួយប្រភេទទៀតមានផ្កាព័ណ៌ក្រហមភាវ ស្លឹកខ្ចីប្រើការជាអន្លក់ឬរបោយបានដែរ។

ស្បៃរឿង នាម ១)

[ស្បៃ-រឿង] sbairoeang

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្ទើរជាតិណជាតិ ផ្កាព័ណ៌លឿង ស្លឹកខ្ចីប្រើជាអន្លក់ឬរបោយបាន។

ស្បៃរឿង នាម ២)

[ស្បៃ-រឿង] sbairoeang

ឈ្មោះដើមផ្កាមួយប្រភេទ ស្រដៀងនឹងស្បៃរឿងប្រើជាអន្លក់ដែរ តែផ្កាវាមានពណ៌លឿងឬលឿងទុំនិងទំហំធំជាង សម្រាប់ដាំលម្អឬដាក់តាំងក្នុងពិធីបុណ្យខ្លះ។

ស្បៃរឿង នាម

[ស្បៃ-រឿង-ទេស] sbairoeang

ស្បៃរឿងមួយប្រភេទទៀតមានផ្កាព័ណ៌ក្រហមភាវ ស្លឹកខ្ចីប្រើការជាអន្លក់ឬរបោយបានដែរ។

ស្បៃរោយ

ឈ្មោះភ្ញីភ្លើងមួយប្រភេទ ឆេះរោយភ្លឺព្រោងព្រាត ស្រដៀងនឹងគោហៀ។

ស្បៃរោយ នាម

[ស្បៃ-រោយ] sbairouy

ឈ្មោះភ្ញីភ្លើងមួយប្រភេទ ឆេះរោយភ្លឺព្រោងព្រាត ស្រដៀងនឹងគោហៀ។

ស្បោង

ប្រដាប់ដាក់វត្ថុរាវឬសម្ភារៈផ្សេងៗ មានរាងមូលឬសំប៉ែត មានដៃឬគ្មានដៃ ច្រើនធ្វើពីជ័រ ប្លាស្ទិក ឬក្រណាត់ :

ស្បោង នាម ១)

[ស្បោង] sbaong

ការុងត្បាញដោយស្លឹកត្នោតឬចចូតជាដើម រាងតូចខ្លី សម្រាប់ច្រកអំបុកឬអង្ករ (ច្រើនមានប្រើក្នុងខេត្តស្វាយរៀង)។

ស្បោង នាម ២)

[ស្បោង] sbaong

ប្រដាប់ដាក់វត្ថុរាវឬសម្ភារៈផ្សេងៗ មានរាងមូលឬសំប៉ែត មានដៃឬគ្មានដៃ ច្រើនធ្វើពីជ័រ ប្លាស្ទិក ឬក្រណាត់ :

ស្ប៉

កោសិកាបន្តពូជទោលរបស់បណ្ណង្គជាតិ :

ស្ប៉ នាម

[ស្ប៉] sab≈

កោសិកាបន្តពូជទោលរបស់បណ្ណង្គជាតិ :

ស្ប៉ត

ដែលមានសាច់ផតខូងយុរខុសប្រក្រតី :

ស្ប៉ត គុណនាម

[ស្ប៉ត] spot

ដែលមានសាច់ផតខូងយុរខុសប្រក្រតី :

ស្ប៉ាស់

(វេជ្ជ.) អាការៈឈឺចុកចាប់ភ្លាមៗដោយសារការកន្ត្រាក់សាច់ដុំដោយឯកឯង :

ស្ប៉ាស់ នាម

[ស្ប៉ាស់] sabas≈

(វេជ្ជ.) អាការៈឈឺចុកចាប់ភ្លាមៗដោយសារការកន្ត្រាក់សាច់ដុំដោយឯកឯង :

ស្ប៉ិច

(រូប.) បច្ចេកសព្ទដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើសម្រាប់ពណ៌នាអំពីកាំរស្មីទាំងឡាយដែលកើតមាន។

ស្ប៉ិច នាម

[ស្ប៉ិច] sabech≈

(រូប.) ស៊េរីនៃលក្ខណៈសម្គាល់របស់ប្រេកង់អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិកដែលសាយឬស្រូបដោយសារធាតុណាមួយ។

ស្ប៉ិច នាម

[ស្ប៉ិច-អេ-ឡិច-ត្រូ-ម៉ា-ញ៉េ-ទិច] sabechaelechtrumanhetich≈

(រូប.) បច្ចេកសព្ទដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើសម្រាប់ពណ៌នាអំពីកាំរស្មីទាំងឡាយដែលកើតមាន។

ស្ប៉ឹម

ដែលឋិតនៅប៉ឹម, កំប្លឹម :

ស្ប៉ឹម គុណកិរិយា

[ស្ប៉ឹម] spoem

ដែលឋិតនៅប៉ឹម, កំប្លឹម :

ស្ប៉ុត

អត្ថបទខ្លីសម្រាប់ឃោសនាពាណិជ្ជកម្ម អប់រំ ...។

ស្ប៉ុត នាម

[ស្ប៉ុត] sabot≈

អត្ថបទខ្លីសម្រាប់ឃោសនាពាណិជ្ជកម្ម អប់រំ ...។

ស្ប៉ុរ

ដែលឡើងសាច់ស្យុល, ស្ពុរ (ច្រើននិយាយថា ស្ប៉ុល ជាង) :

ស្ប៉ុរ គុណនាម

[ស្ប៉ុល] spor

ដែលឡើងសាច់ស្យុល, ស្ពុរ (ច្រើននិយាយថា ស្ប៉ុល ជាង) :

ស្ប៉ុល

(ម.ព. ស្ប៉ុរ)។

ស្ប៉ុល គុណនាម

[ស្ប៉ុល] sabol≈

(ម.ព. ស្ប៉ុរ)។

ស្ប៉ែត

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ ស្ប៉ត :

ស្ប៉ែត បុព្វបទ

[ស្ប៉ែត] spaet

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យ ស្ប៉ត :

ស្ប័ស្ដ

ប្រាកដ, ជាក់, ជាក់ស្ដែង, ជាក់ស្បាន់ (ខ្មែប្រើក្លាយជា ច្បាស់; សព្វថ្ងៃមានមនុស្សខ្លះនិយាយថា ស្ប័ស្ដ ដែរ ប៉ុន្តែ គេទុកថាជាសម្ដីមិនត្រូវទៅវិញ)។ គួរប្រើ ច្បាស់ តាមទម្លាប់ប្រើយូរណាស់ហើយនោះវិញ។

ស្ប័ស្ដ គុ.កិ., គុ.

[ស្បាស់] sboasdor

ប្រាកដ, ជាក់, ជាក់ស្ដែង, ជាក់ស្បាន់ (ខ្មែប្រើក្លាយជា ច្បាស់; សព្វថ្ងៃមានមនុស្សខ្លះនិយាយថា ស្ប័ស្ដ ដែរ ប៉ុន្តែ គេទុកថាជាសម្ដីមិនត្រូវទៅវិញ)។ គួរប្រើ ច្បាស់ តាមទម្លាប់ប្រើយូរណាស់ហើយនោះវិញ។

ស្ពក

ថាសឈើឬតុឈើសម្រាប់ថ្កល់ចានដាក់ភោជនាហារ :

ស្ពក នាម

[ស្ពក] spok

ថាសឈើឬតុឈើសម្រាប់ថ្កល់ចានដាក់ភោជនាហារ :

ស្ពង់

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ សាច់ក្រហមប្រឿងស្រដៀងនឹងដូងចែម។