ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[អ័ក-ខៈ-រុ័ប-ប៉ៈ-ភេត] aakkharobbaphet
បែបអក្សរដែលចែកជាគូៗ តាមសូរសំឡេងជាទំនាស់នឹងគ្នា; មាន ៥គូ ឬ ១០ប្រភេទគឺ សិថិល "អក្សរមានសំឡេងធូរ" គឺអក្សរដែលឥតខ្យល់ ហ លាយ, មាន ១០តួ គឺ ក គ, ច ជ, ដ ឌ, ត ទ, ប ព និង ធនិត "អក្សរមានសំឡេងតឹង" គឺអក្សរដែលមានខ្យល់ ហ លាយផងមាន ១០តួគឺ ខ ឃ, ឆ ឈ, ឋ ឍ, ថ ធ, ផ ភ (សំឡេង សំ. និង ប
អ្នកចេះអក្សរហ្មត់ចត់, អ្នកចេះអក្សរសាស្ត្រ (ស្ត្រីក៏ជា អក្ខរវិទូ ដូចគ្នា)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ទូ] akkhakrakvitu≈
អ្នកចេះអក្សរហ្មត់ចត់, អ្នកចេះអក្សរសាស្ត្រ (ស្ត្រីក៏ជា អក្ខរវិទូ ដូចគ្នា)។
បែបវេយ្យាករណ៍និយាយអំពីអក្ខរៈ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ធី] akkhakrakvithi≈
បែបវេយ្យាករណ៍និយាយអំពីអក្ខរៈ។
ការឃ្លៀងឃ្លាតតួឬសំឡេងអក្ខរៈ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ប័ត] akkhakrakvibta≈
ការឃ្លៀងឃ្លាតតួឬសំឡេងអក្ខរៈ។
ការបំប្លែងអក្សរ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិ-ប៉័ល-ឡាស] akkhakrakviblolas≈
ការបំប្លែងអក្សរ។
បុរាណច្រើនប្រើសំដៅយកពាក្យកាព្យពីរឿងស្នេហា ឬពីរឿងនឹករលឹកដែលសរសេរផ្ញើទៅគូសង្សារឬកល្យាណមិត្រ ក៏មាន :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា] aakkharea
អក្សរទាំងឡាយ, អក្សរគ្រប់តួ (សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យឬប្រើជាឋានន្តរស្មៀន, ដូចជា ឃុនវិចិត្រអក្ខរា, ហ្លួងវិសេសអក្ខរា ជាដើម)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា] aakkharea
បុរាណច្រើនប្រើសំដៅយកពាក្យកាព្យពីរឿងស្នេហា ឬពីរឿងនឹករលឹកដែលសរសេរផ្ញើទៅគូសង្សារឬកល្យាណមិត្រ ក៏មាន :
លំដាប់អក្សរ; អក្សរឬពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់, វចនានុក្រម។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-នុ-ក្រំ] akkhakranukrum≈
លំដាប់អក្សរ; អក្សរឬពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់, វចនានុក្រម។
ការសរសេរអក្សរមិនខុស, សិល្បៈនិងរបៀបដែលសរសេរពាក្យពេចន៍ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-វិ-រុត] akkharavirut
ការសរសេរអក្សរមិនខុស, សិល្បៈនិងរបៀបដែលសរសេរពាក្យពេចន៍ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ។
ធម្មជាតអស់សង្ខតធម៌ (ព្រះនិញ្វន)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] akkhakrak≈
(ម.ព. អក្ខរ)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] akkhakrak≈
ធម្មជាតអស់សង្ខតធម៌ (ព្រះនិញ្វន)។
(ម.ព. អក្ខរ{¥¥}១{££} អក្ខរ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ—] akkhakrak—≈
(ម.ព. អក្ខរ១ អក្ខរ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អក្ខិបខុម)។
[អ័ក-ខិ] aakkhe
ភ្នែក, កែវភ្នែក។
[អ័ក-ខិ-កាន] aakkhe
ខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងឬភ្នែកខ្វាក់ម្ខាង :
[អ័ក-ខិ-ប៉ៈ-ខុម] aakkhe
រោមភ្នែក (ហៅ អក្ខិលោមា ក៏បាន)។
[អ័ក-ខិ-ភូ] aakkhe
រោមចិញ្ចើម។
[អ័ក-ខិ-ភេ-ស័ច-ជៈ] ឬ [អ័ក-ខិ-ភេ-ស័ច] aakkhe
ថ្នាំភ្នែក។
[អ័ក-ខិ-លោ-មា] aakkhe
(ម.ព. អក្ខិបខុម)។
ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីមកពី អក្ខោភិនី សំដៅសេចក្ដីថា "ច្រើន, ច្រើនក្រៃ, គរគោក" :
[អ័ក-ខោ] aokkhao
ពាក្យប្រើកាត់ខ្លីមកពី អក្ខោភិនី សំដៅសេចក្ដីថា "ច្រើន, ច្រើនក្រៃ, គរគោក" :
ដែលច្រើនរាប់ពុំអស់។
[អ័ក-ខោ-ភិ-នី] aokkhaophini
សំខ្យាចំនួនមួយរយសែននិន្នហុត :
[អ័ក-ខោ-ភិ-នី] aokkhaophini
ដែលច្រើនរាប់ពុំអស់។
ប៉ូល ទីបំផុតនៃចុងខាងជើងនិងចុងខាងត្បូងនៃផែនដី, ក្បាលថ្មពិលឬមេដែក។
[អ័ក-ខោ-សាន] akkhaosan≈
ប៉ូល ទីបំផុតនៃចុងខាងជើងនិងចុងខាងត្បូងនៃផែនដី, ក្បាលថ្មពិលឬមេដែក។
កងទ័ពជើងគោកមួយក្បួនធំ (មហាចតុរង្គសេនា) មានទាហានថ្មើរជើង ១០៩៣៥០, ទាហានសេះ ៦៥៦១០, ដំរី ២១៨៧០, រថ ឬរទេះ ២១៨៧០និងយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ព្រម :
[អ័ក-ខោ-ហិ-នី] aakkhaohenei
កងទ័ពជើងគោកមួយក្បួនធំ (មហាចតុរង្គសេនា) មានទាហានថ្មើរជើង ១០៩៣៥០, ទាហានសេះ ៦៥៦១០, ដំរី ២១៨៧០, រថ ឬរទេះ ២១៨៧០និងយុទ្ធភណ្ឌគ្រប់ព្រម :
(វេជ្ជ.) ការថយចុះឬការបាត់ជាតិពណ៌របស់ស្បែក។
[អៈ-ក្រូ-មី] aakkrumi≈
(វេជ្ជ.) ការថយចុះឬការបាត់ជាតិពណ៌របស់ស្បែក។
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ភ្នែកដែលមិនអាចញែកពណ៌បាន។
[អៈ-ក្រូ-ម៉ា-តុប-ស៊ី] aakkrumatobsi≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ភ្នែកដែលមិនអាចញែកពណ៌បាន។
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែកដែលបាត់ជាតិពណ៌។
[អៈ-ក្រូ-ម៉ា-ស៊ី] aakkrumasi≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ស្បែកដែលបាត់ជាតិពណ៌។
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។
[អៈ-ក្ល-រី-ឌ្រី] aakkloridri≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានអាស៊ីដក្លរីឌ្រិកក្នុងរសក្រពះ។
(ម.ព. អក្ខណៈ)។
[អ័ក-ក្សៈ-ណៈ] aoksonak
(ម.ព. អក្ខណៈ)។
(ម.ព. អក្ខទេវី)។
[អ័ក-ក្សៈ-ទេ-វិន] aaksatevin
(ម.ព. អក្ខទេវី)។
(ម.ព. អក្ខទេវិនី)។
[អ័ក-ក្សៈ-ទេ-វិ-នី] akksaktevini≈
(ម.ព. អក្ខទេវិនី)។
(ម.ព. អក្ខមា)។
[អ័ក-ក្សៈ-ម៉ា] aoksomea
(ម.ព. អក្ខមា)។
(ម.ព. អប្សរ)។
[អ័ក-ស] ឬ [អក់-ស] aoksor
អក្ខរៈ។
[អ័ក-ស-ក្រ-វាត់] aoksor
(ម.ព. អក្សរគ្រវាត់)។
[អ័ក-ស-ខ្វៀក] aoksor
អក្សរខ្មែរមានសណ្ឋានតួរាងជាចំហៀងៗមិនពេញតួ សម្រាប់សរសេរខ្វៀកៗរំហ័សការ។
[អ័ក-ស-គ្រ-វាត់] aoksor
អក្សរដែលមានជើង រ គ្រវាត់ឬក្រវាត់ព័ទ្ធពីក្រៅ គឺអក្សរដែលផ្សំជាមួយនឹងជើង រ ឬផ្ញើជើង រ ដូចជា ក្រ, គ្រ, ច្រ, ជ្រ ជាដើម។
[អ័ក-ស-ប្រ-កប] aoksor
អក្សរដែលសរសេរពីខាងចុងពាក្យ ឥតចេញសំឡេង, ខ្មែរដូចជា កក, កង, ចក, ចង ជាដើម; បា. ឬ សំ. ដូចជា ហរ៑, អន៑, ករ៑, កម៌ន៑, វិទ៑, វិទ្យុត៑ ជាដើម។
[អ័ក-ស-ប្រ-យោក] aoksor
អក្សរផ្ញើជើង ឬអក្សរគ្រវាត់។
[អ័ក-ស-បំ-បែក] aoksor
ព្យញ្ជនៈដែលផ្សំជាមួយនឹងស្រៈតាមលំដាប់, ដូចជា ក កា កិ កី កឹ កឺ។ល។ កុំ កំ កាំ កះ។
[អ័ក-ស-ផ្ញើ-ជើង] aoksor
អក្សរដែលផ្សំជាមួយនឹងអក្សរឯទៀត (អក្សរប្រយោគ), ដូចជា ក្ង, ក្ន, ខ្ច, ខ្ទ ជាដើម។
[អ័ក-ស-ល័ក] aoksor
សំបុត្រសម្គាល់។
[អ័ក-ស-ល័ក] aoksor
(ម.ព. អក្សរលក្ខណ៍)។
[អ័ក-ស-ស័ប] aoksor
អក្សរល្អិតៗ ដែលសរសេរដាក់សព្ទប្រែនៅប៉ែកខាងលើក្បែរភាសាដទៃ។
[អ័ក-ស-សាស] aoksor
សំបុត្រឱ្យដំណឹង; សំបុត្រសំណួរ។
[អ័ក-ស] aoksor
(ម.ព. អប្សរ)។
ពាក្យដែលគេកាត់យកតែតួអក្សរដើមមកតម្រៀបគ្នា ដើម្បីសម្គាល់ពាក្យពេញលេញនៃពាក្យណាមួយ ដោយតួអក្សរកាត់នោះមានប្រើចំណុចមួយ (.) នៅជាប់តួរបស់វា ដូចជាពាក្យ អង្គការសហប្រជាជាតិ អក្សរកាត់ អ.ស.ប. (អក្សរកាត់ គេអាចហៅថា ពាក្យអក្សរកាត់ឬអក្សរសង្ខេប)។
[អ័ក-ស-កាត់] aksakat≈
ពាក្យដែលគេកាត់យកតែតួអក្សរដើមមកតម្រៀបគ្នា ដើម្បីសម្គាល់ពាក្យពេញលេញនៃពាក្យណាមួយ ដោយតួអក្សរកាត់នោះមានប្រើចំណុចមួយ (.) នៅជាប់តួរបស់វា ដូចជាពាក្យ អង្គការសហប្រជាជាតិ អក្សរកាត់ អ.ស.ប. (អក្សរកាត់ គេអាចហៅថា ពាក្យអក្សរកាត់ឬអក្សរសង្ខេប)។
(ម.ព. អក្ខរក្រម)។
[អ័ក-ស-ក្រំ] aksakrum≈
(ម.ព. អក្ខរក្រម)។
អក្សរខ្មែរ (ហៅតាមសៀមដែលយកអក្សរខ្មែរទៅប្រើ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅអក្សរមូលដែលមានសណ្ឋានតួរាងខ្លាំងៗបន្តិច បែបភាពខុសគ្នាអំពីអក្សរមូលធម្មតាខ្លះថា អក្សរខម ឬ តួខម, បើចារឬសរសេរតួរាងបែបនោះ ប៉ុន្តែតូចៗ ហៅថា កូនខម)។
[អ័ក-ស-ខម] aksakhmo≈
អក្សរខ្មែរ (ហៅតាមសៀមដែលយកអក្សរខ្មែរទៅប្រើ, លុះចំណេរកាលតមក ខ្មែរហៅអក្សរមូលដែលមានសណ្ឋានតួរាងខ្លាំងៗបន្តិច បែបភាពខុសគ្នាអំពីអក្សរមូលធម្មតាខ្លះថា អក្សរខម ឬ តួខម, បើចារឬសរសេរតួរាងបែបនោះ ប៉ុន្តែតូចៗ ហៅថា កូនខម)។
អក្សរដែលគេចារនៅលើខ្លោងទ្វារ ក្បាលស្ពាន គោលសីមា ជាដើម។
[អ័ក-ស-ចា-រ៉ឹក] aksacharoek≈
អក្សរដែលគេចារនៅលើខ្លោងទ្វារ ក្បាលស្ពាន គោលសីមា ជាដើម។
អក្សរខ្មែរមានសណ្ឋានតួរាងទ្រេតៗ។
[អ័ក-ស-ជ្រៀង] aksachrieng≈
អក្សរខ្មែរមានសណ្ឋានតួរាងទ្រេតៗ។
អក្សរដែលសិតជាតួរាងសម្រាប់បោះពុម្ពឬស្នាមអក្សរដែលបោះពុម្ពហើយ។
[អ័ក-ស-ពុំ] aksapuum≈
អក្សរដែលសិតជាតួរាងសម្រាប់បោះពុម្ពឬស្នាមអក្សរដែលបោះពុម្ពហើយ។
អក្សរសម្រាប់កត់សូរតន្ត្រីទៅតាមកម្រិត ដូចជា សូរខ្ពស់ឬទាប ធ្ងន់ឬស្រាល ខ្លីឬវែង។
[អ័ក-ស-ភ្លេង] aksaphleng≈
អក្សរសម្រាប់កត់សូរតន្ត្រីទៅតាមកម្រិត ដូចជា សូរខ្ពស់ឬទាប ធ្ងន់ឬស្រាល ខ្លីឬវែង។
វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមមួយប្រភេទដែលសិក្សាអំពីភាសានិងអក្សរសិល្ប៍។
[អ័ក-ស-សាស] aksasas≈
វិជ្ជាអក្សរ; ក្បួនប្រាប់វិធីអក្សរ, ការសរសេរត្រឹមត្រូវក្នុងភាសាណាមួយ; មុខការខាងនិពន្ធ, ...។
[អ័ក-ស-សាស] aksasas≈
វិទ្យាសាស្ត្រសង្គមមួយប្រភេទដែលសិក្សាអំពីភាសានិងអក្សរសិល្ប៍។
(អ.សិ.) ផ្នែកមួយនៃអក្សរសាស្ត្រ ដែលអ្នកនិពន្ធលើកពីបញ្ហាមនុស្ស បញ្ហាសង្គមមកចោទនិងដោះស្រាយដោយប្រើសិល្ប៍វិធី។
[អ័ក-ស-សិល] aksasel≈
(អ.សិ.) ផ្នែកមួយនៃអក្សរសាស្ត្រ ដែលអ្នកនិពន្ធលើកពីបញ្ហាមនុស្ស បញ្ហាសង្គមមកចោទនិងដោះស្រាយដោយប្រើសិល្ប៍វិធី។
(ម.ព. អក្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ក-ស—] aks—a≈
(ម.ព. អក្សរ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អក្ខន្តី)។
[អ័ក-ក្សាន-តី] aoksanti
(ម.ព. អក្ខន្តី)។
(ម.ព. អក្សិបក្ស័្មន)។
[អ័ក-ក្សិ] aokse
ភ្នែក, កែវភ្នែក។
[អាក់-ខិ-ភៃ-ស័ច] aokse
(ម.ព. អក្សិភេស័ជ)។
[អ័ក-ក្សិ-គោល] aokse
រង្វង់ភ្នែក, ប្រឡង់ភ្នែក។
[អ័ក-ក្សិ-ដា-រ៉ា] aokse
កូនក្រមុំភ្នែក។
[អ័ក-ក្សិ-បុ័ក-ស្ម័ន] aokse
រោមភ្នែក។ (បា. ហៅ អក្ខិបខុម ឬ អក្ខិលោមា)។
[អ័ក-ក្សិ-ភេ-ស័ច] aokse
ថ្នាំភ្នែក។
[អ័ក-ក្សិ-ភ្រូវ] aokse
រោមចិញ្ចើម។
[អ័ក-ក្សិ-លោ-ម៉ាន់] aokse
(ម.ព. អក្សិបក្ស័្មន)។
ដូចគ្នានឹង អក្ខោភិនី, អក្ខោហិណី ដែរ។