អកុសល
ស្នាមគំនូសចិត្តជាអកុសល, គំនូសបាប; ផលបាប។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
ស្នាមគំនូសចិត្តជាអកុសល, គំនូសបាប; ផលបាប។
[អៈ-កុ-សល់] aokosol
សេចក្ដីអាក្រក់, បាប, អពមង្គល :
[អៈ-កុ-សល់] aokosol
អាក្រក់, ដែលជាបាប; ដែលមិនឈ្លាស :
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កាំ] aokosol
កម្មអាក្រក់។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កាំ-ម៉ៈ-បត់] aokosol
គន្លងនៃអំពើអាក្រក់ (ផ្លូវបាប, ផ្លូវទុច្ចរិត មាន ១០យ៉ាងគឺ កាយទុច្ចរិត ៣, វិចីទុច្ចរិត ៤, មនោទុច្ចរិត៣)។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] aokosol
កិរិយាអាក្រក់។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] aokosol
ចរិយាអាក្រក់។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចិត] aokosol
ចិត្តជាអកុសល, ចិត្តបាប។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចេ-តៈ-ណា] aokosol
ការតាំងចិត្តជាបាប, គំនិតបាប; គំនិតអាក្រក់។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ចេ-តៈ-សិក] aokosol
ចេតសិកជាអកុសល គឺអារម្មណ៍ដែលកើតរលត់ព្រមជាមួយនឹងចិត្តជាអកុសល (ក្នុងព្រះអភិធម្មថាមាន ១៤យ៉ាង)។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ធាត] aokosol
ធាតុជាអកុសលគឺនុយបាបឬចំណីបាប។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-លាប] aokosol
ការបានបាប។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-វិ-តក់] aokosol
ការត្រិះរិះទៅរកអំពើអាក្រក់, តម្រិះអាក្រក់។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-វិ-បាក] aokosol
ស្នាមគំនូសចិត្តជាអកុសល, គំនូសបាប; ផលបាប។
ធម៌ជាអកុសល។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ-ធ័រ] aakkosaklakthro≈
ធម៌ជាអកុសល។
(ម.ព. អកុសល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អៈ-កុ-សៈ-ឡៈ—] aakkosaklak—≈
(ម.ព. អកុសល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានរន្ធប្រស្រីភ្នែកពីកំណើត។
[អៈ-កូ-រី] aakkouri≈
(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានរន្ធប្រស្រីភ្នែកពីកំណើត។
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ថ្លើមដែលគ្មានការបញ្ចេញទឹកប្រមាត់។
[អៈ-កូ-លី] aakkouli≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីរបស់ថ្លើមដែលគ្មានការបញ្ចេញទឹកប្រមាត់។
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានទឹកប្រមាត់ក្នុងទឹកមូត្រ។
[អៈ-កូ-លួ-រី] aakkouluori≈
(វេជ្ជ.) អាការៈមិនប្រក្រតីដោយគ្មានទឹកប្រមាត់ក្នុងទឹកមូត្រ។
(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានបបូរមាត់មួយផ្នែកឬទាំងមូលពីកំណើត។
[អៈ-កេ-លី] aakkeli≈
(វេជ្ជ.) វិរូបភាពគ្មានបបូរមាត់មួយផ្នែកឬទាំងមូលពីកំណើត។
រស្មីព្រះអាទិត្យ។
[អ័ក-កៈ] aakk
ព្រះអាទិត្យ។
[អ័ក-កៈ-ព័ន-ធុ] aakk
សុរិយគោត្រឬសុរិយពន្ធុ។
[អ័ក-កៈ-មន់-ឌល់] aakk
សុរិយមណ្ឌល។
[អ័ក-កៈ-មា-លា] aakk
សុរិយមាលា។
[អ័ក-កៈ-រ័ង-សី] aakk
រស្មីព្រះអាទិត្យ។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ] aakkaosan
ការជេរ, ពាក្យជេរ, ជំនេរ (ប្រើជា អក្កោសនា ក៏បាន)។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-កា] aakkaosan
ហេតុឬដំណើរនៃការជេរ។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-ភាប] aakkaosan
ភាវៈជេរ, ដំណើរជេរគ្នា។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ-ហែត] aakkaosan
(ម.ព. អក្កោសនការណ៍)។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណា-កា] aakkaosan
អាការៈជេរ, អាការៈនៃជំនេរ។
(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណា—] akkaosakna—≈
(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. អក្កោសន)។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ] akkaosaknak≈
(ម.ព. អក្កោសន)។
(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[អ័ក-កោ-សៈ-ណៈ—] akkaosaknak—≈
(ម.ព. អក្កោសន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
វត្ថុនៃការជេរឬវត្ថុជាគ្រឿងជេរ គឺពាក្យជេរប្រដូចថា អាសត្វ!, អាក្របី!; អាឆ្កែ!, អាជ្រូក!, អានរក!, អាប្រេត! ជាដើម។
[អ័ក-កោ-សៈ-វ័ត-ថុ] aakkaosvottho
វត្ថុនៃការជេរឬវត្ថុជាគ្រឿងជេរ គឺពាក្យជេរប្រដូចថា អាសត្វ!, អាក្របី!; អាឆ្កែ!, អាជ្រូក!, អានរក!, អាប្រេត! ជាដើម។
ស្របក់, កាលឬវេលាដែលមិនមែនជាឱកាស, ដែលឃ្វាងចាកប្រយោជន៍, ដែលមិនសមប្រកប; វេលាមិនល្អ; ពេលប្រទះលើគ្រោះកាច :
[អ័ក-ខៈ-ណៈ] aokkhonak
ស្របក់, កាលឬវេលាដែលមិនមែនជាឱកាស, ដែលឃ្វាងចាកប្រយោជន៍, ដែលមិនសមប្រកប; វេលាមិនល្អ; ពេលប្រទះលើគ្រោះកាច :
អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី, ចៅក្រម។
[អ័ក-ខៈ-ទស់] aokkhotoss
អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី, ចៅក្រម។
ទីជំនុំក្ដី, សាលាជំនុំ។
[អ័ក-ខៈ-ទ័ស-ស័ត-ឋាន] akkhaktsastathan≈
ទីជំនុំក្ដី, សាលាជំនុំ។
(ម.ព. អក្ខទេវី)។
[អ័ក-ខៈ-ទេ-វិ-នី] aakkhatevini
(ម.ព. អក្ខទេវី)។
អ្នកលេងល្បែងចេញកូនដើរតាមក្រឡា មានល្បែងបាស្កានិងចត្រង្គជាដើម; អ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ឬល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗ។
[អ័ក-ខៈ-ទេ-វី] aakkhatevi
អ្នកលេងល្បែងចេញកូនដើរតាមក្រឡា មានល្បែងបាស្កានិងចត្រង្គជាដើម; អ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ឬល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗ។
(ម.ព. អក្ខធូត និង អក្ខទេវី)។
[អ័ក-ខៈ-ធុត-តី] aokkhothuttei
(ម.ព. អក្ខធូត និង អក្ខទេវី)។
អក្ខទេវី ឬ ជូតការ, ជូតការី :
[អ័ក-ខៈ-ធូត] aakkhathut
អក្ខទេវី ឬ ជូតការ, ជូតការី :
(ម.ព. អក្ខធូត)។
[អ័ក-ខៈ-ធូ-តី] akkhakthutei≈
(ម.ព. អក្ខធូត)។
ការមិនអត់ទ្រាំ, ដំណើរអត់ធន់ពុំបាន; ដំណើរទប់កំហឹងពុំឈ្នះ ឬដំណើរអត់ខឹងពុំបាន :
[អ័ក-ខ័ន-តី] aakkhanti
ការមិនអត់ទ្រាំ, ដំណើរអត់ធន់ពុំបាន; ដំណើរទប់កំហឹងពុំឈ្នះ ឬដំណើរអត់ខឹងពុំបាន :
ទីសម្រាប់លេងល្បែងដាល់ឬចំបាប់ជាដើម; ទីកីឡា។
[អ័ក-ខៈ-បាត] aakkhabad
ទីសម្រាប់លេងល្បែងដាល់ឬចំបាប់ជាដើម; ទីកីឡា។
(ម.ព. អក្ខទស្ស)។
[អ័ក-ខៈ-ប៉ា-ដៈ-កៈ] ឬ [អ័ក-ខៈ-ប៉ា-ដក់] aakkhabadak
(ម.ព. អក្ខទស្ស)។
អក្ខន្តី ឬ អក្សាន្តី; ដំណើរមិនព្រមអត់ទោសឱ្យ។
[អ័ក-ខៈ-ម៉ា] aokkhomea
អក្ខន្តី ឬ អក្សាន្តី; ដំណើរមិនព្រមអត់ទោសឱ្យ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor
ស្នាមគំនូសមានតួរាងផ្សេងៗសម្រាប់ប្រើសរសេរកត់ពាក្យសម្ដីនិងសេចក្ដីទាំងពួងប្រើមិនចេះអស់ (អក្សរ) ចែកជាពីរពួកគឺ ស្រៈ និង ព្យញ្ជនៈ។
[ចំ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor
ត្រូវតាមខ្យល់អក្សរមិនល្អៀង។
[ចំ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor
(ព.ប្រ.) ត្រូវត្រង់មិនល្អៀង (ព.សា.)។
[ពេញ-អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ] aokkhor
ពេញទ្រពងមាត់, ពេញចំហ (ប្រើចំពោះតែសម្ដី) :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជៈ-នៈ-នី] aokkhor
ប៉ាកកៃឬស្លាបប៉ាកកា។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជី-វក់] aokkhor
ស្មេរ, ស្មៀន (លិបិការ, លេខកៈ) ; អ្នកតែងសេចក្ដី។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជី-វៈ-កៈ] aokkhor
(ម.ព. អក្ខរជីវក)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-តូ-លិ-កា] aokkhor
(ម.ព. អក្ខរជននី)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ប័ត] aokkhor
(ម.ព. អក្ខរប័ដ)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉័ប-ប៉ៈ-យោក] aokkhor
អក្សរផ្ញើជើង ឬ អក្សរគ្រវាត់។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ប័ត] aokkhor
ដំបារប្រាក់ជាដើមដែលសរសេរឬឆ្លាក់អក្សរ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-មុក] aokkhor
អ្នករៀនអក្សរ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-វិន-យាស] aokkhor
ប្រជុំអក្ខរ; អក្ខរៈដែលរៀងតាមលំដាប់; អក្ខរានុក្រម; លិខិត, សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-សំ-ប័ត] aokkhor
ការមិនឃ្លៀងឃ្លាតអក្ខរៈ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ៃ] aokkhor
វិធីប្រើអក្សរ, ការសរសេរឬអានអក្សរ; ការសរសេរកើតឬមើលដាច់ :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-ភិ-ធាន] aokkhor
មេពាក្យដែលរៀបរៀងតាមលំដាប់អក្សរ (វចនានុក្រម)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ា-ភិ-ធា-នៈ-ស័ប] aokkhor
(ម.ព. អក្ខរាភិធាន)។
សមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ ដូចជាកុំព្យូទ័រជាដើម :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កាំ] akkhakrakkaam≈
ការចេះអាននិងសរសេរ :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កាំ] akkhakrakkaam≈
សមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ ដូចជាកុំព្យូទ័រជាដើម :
អ្នកឈ្លាសក្នុងអក្សរសាស្ត្រ :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កោ-វិត] aakkharokaovit
អ្នកឈ្លាសក្នុងអក្សរសាស្ត្រ :
(ម.ព. អក្ខរកោវិទ)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កោ-វិ-ទា] akkhakrakkaovitea≈
(ម.ព. អក្ខរកោវិទ)។
(ម.ព. អក្ខរកោវិទ)។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-កោ-វិ-ទី] akkhakrakkaoviti≈
(ម.ព. អក្ខរកោវិទ)។
លំដាប់អក្សរ។
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ក្រំ] akkhakrakkrum≈
លំដាប់អក្សរ។
អ្នកចេះអាននិងសរសេរ, អ្នកមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
[អ័ក-ខៈ-រ៉ៈ-ជន់] akkhakrakchno≈
អ្នកចេះអាននិងសរសេរ, អ្នកមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់អ្វីមួយ :
បែបអក្សរដែលចែកជាគូៗ តាមសូរសំឡេងជាទំនាស់នឹងគ្នា; មាន ៥គូ ឬ ១០ប្រភេទគឺ សិថិល "អក្សរមានសំឡេងធូរ" គឺអក្សរដែលឥតខ្យល់ ហ លាយ, មាន ១០តួ គឺ ក គ, ច ជ, ដ ឌ, ត ទ, ប ព និង ធនិត "អក្សរមានសំឡេងតឹង" គឺអក្សរដែលមានខ្យល់ ហ លាយផងមាន ១០តួគឺ ខ ឃ, ឆ ឈ, ឋ ឍ, ថ ធ, ផ ភ (សំឡេង សំ. និង ប