ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អប កិរិយាសព្ទ

[អប-ស្ទប] ob

ប៉ះប៉ុនឱ្យខាងតែបានស្រួល, សម្រួលឱ្យខាងតែបានកើតការ។

អប កិរិយាសព្ទ

[អប-អម] ob

ដើរអម; ចាក់បណ្ដោយតាម។

អប កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ប៉ៈ] ឬ [អ័ប] ob

ពាក្យប្រើសម្រាប់រៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ មានសេចក្ដីថា "ប្រាសចាក, ឃ្លាតចាក, ឃ្វាងចាក; ឆ្ងាយ, ទៅឆ្ងាយ; ត្រឡប់, ត្រឡប់ជា, បែរជា; ផុត, រួចផុត; មិន, ឥត"។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ក] ob

ដំណើរប្រាសចាកអំពើ គឺការធ្វើមិនល្អ; ការឥតតម្លៃ; អំពើពុំប្រសើរ; ការធ្វើខុស, កំហុស។

អប នាម

[អៈ-បៈ-កា] ob

ទោស; កំហុស; អបករណ៍។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ក្រំ] ob

ដំណើរថយចេញ; ការរត់គេចចេញ, ដំណើរវេះចេញឬគេចវេះ; ការលាឈប់។

អប នាម

[អៈ-បៈ-ក្រិ-យ៉ា] ob

(ម.ព. អបការ)។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-គត់] ob

ដែលទៅឆ្ងាយហើយ; ដែលទៅបាត់ហើយ; ដែលកន្លងទៅហើយ; ដែលព្រាត់ប្រាសគ្នាឬដែលស្លាប់ហើយ។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-គត់] ob

អ្នកដែលព្រាត់ប្រាសគ្នាឬដែលស្លាប់ហើយ។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-គៈ-តា] ob

(ម.ព. អបគត)។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉័ច-ឆ៉ា-យ៉ៈ] ob

ដែលមិនមានស្រមោល; ដែលឥតម្លប់។

អប នាម

[អៈ-ប៉័ច-ឆ៉ា-យ៉ៈ-ព្រឹក] ob

ដើមឈើឥតម្លប់។

អប នាម

[អៈ-ប៉័ច-ឆ៉ា-យ៉ា] ob

(ម.ព. អបច្ឆាយ)។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចៃ] ob

ការមិនសន្សំទុក, មិនសំច័យទុក; សេចក្ដីគោរព។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ទាន] ob

ដែលធ្វើរួចស្រេចហើយ; ការដែលសម្រេចហើយ។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ទឹស] ob

កន្លះទិស, ទីឬប៉ែកជាចន្លោះនៃទិស (ដូចយ៉ាងប៉ែកក្នុងរវាងនៃទិសបូព៌និងទិសអាគ្នេយ៍ជាដើម) ; ការធ្វើឱ្យឃ្លាតចេញ; ការបណ្ដេញចេញ។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ទេ-វៈ-ដា] ob

បិសាច។

អប កិរិយាសព្ទ

[អៈ-ប្ទេស] ឬ [អប់-ប្ទេស] ob

បញ្ចៀស, បញ្ចេរឱ្យឃ្លាតចេញទៅ; បង្វែង; ពង្វាង :

អប នាម

[អៈ-ប្ទេស] ឬ [អប់-ប្ទេស] ob

គ្រឿងអាង, សំអាង; ហេតុ; ការបញ្ចៀសឬបញ្ចេរឱ្យចៀសវាងចេញឆ្ងាយ ឬក៏ឱ្យឃ្លាតចេញទៅ, ការបង្វែងឬពង្វាងមិនឱ្យត្រូវត្រង់។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ទ្រាប់] ob

ដែលវិនាសទ្រព្យឬដែលឥតទ្រព្យ; ទ្រព្យមិនល្អ; របស់ក្លែង (ដូចយ៉ាងប្រាក់ក្លែងជាដើម)។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ធន់] ob

អបទ្រព្យ; អ្នកទ័លក្រ, អ្នកកម្សត់, ទុគ៌ត។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ភាក] ob

ដែលឥតជោគ, ឥតបុណ្យ, ឥតសិរី :

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ភាក] ob

គ្រោះកាច :

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ភាក] ob

(ម.ព. អបភាគ)។

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ភាស] ob

ការតិះដៀល; ពាក្យតិះដៀល។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-ភោក] ob

ដែលឥតភោគ, ដែលខ្សត់ទ្រព្យ។

អប គុ., ន.

[អៈ-ប៉ៈ-ម៉ាន] ob

ដែលឥតគេរាប់, អបយស; មនុស្សឥតគេរាប់។

អប គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-យស់] ob

ដែលប្រាសចាកយស គឺដែលខូចឈ្មោះ, ដែលឥតគេរាប់, ដែលអាប់មុខ :

អប នាម

[អៈ-ប៉ៈ-យស់] ob

(ម.ព. អបយស)។

អបគមន៍

ការបំបែកខ្លួនចេញនៃក្រុមសមាជិករបស់គណបក្សណាមួយ។

អបគមន៍ នាម ១)

[អៈ-ប៉ៈ-គំ] aakbakkum

សេចក្ដីព្រាត់ប្រាសគ្នា; ការបែកចេញពីគ្នា។

អបគមន៍ នាម ២)

[អៈ-ប៉ៈ-គំ] aakbakkum

អំពើបង្កើតឡើងដោយប្រជាជនមួយភាគនៃប្រទេសមួយដើម្បីបំបែកខ្លួនចេញពីការដឹកនាំរបស់រដ្ឋក្នុងគោលបំណងបង្កើតរដ្ឋមួយដាច់ដោយឡែកឬទៅចូលរួមជាមួយរដ្ឋដទៃទៀត។

អបគមន៍ នាម ៣)

[អៈ-ប៉ៈ-គំ] aakbakkum

ការបំបែកខ្លួនចេញនៃក្រុមសមាជិករបស់គណបក្សណាមួយ។

អបចាយន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ] aobochayon

សេចក្ដីគោរព, កោតក្រែង; ការបូជា, ការធ្វើសក្ការៈ; ការគោរពចំពោះបុគ្គលដែលគួរគោរព :

អបចាយន នាម

[ជេត-ឋា-ប៉ៈ-ចា-យៈ-នៈ] aobochayon

ការគោរពកោតក្រែងចំពោះបុគ្គលជារៀមច្បងក្នុងត្រកូល (ក្នុងបាលីច្រើនប្រើជា កុលេជេដ្ឋាបចាយន)។

អបចាយន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ-កាំ] aobochayon

ការធ្វើអបចាយនៈ។

អបចាយន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ-ធ័រ] aobochayon

ច្បាប់ប្រាប់សេចក្ដីគោរពកោតក្រែង។

អបចាយនៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ] aakbakchayaknak

(ម.ព. អបចាយន)។

អបចាយន–

(ម.ព. អបចាយន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អបចាយន– នាម

[—អៈ-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ] —aakbakchayaknak

(ម.ព. អបចាយន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ :

អបចាយិត

ដែលគេត្រូវគោរពកោតក្រែងឬអ្នកដែលគេត្រូវគោរពកោតក្រែង។

អបចាយិត គុ., ន.

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យិ-តៈ] aabachayit

ដែលគេត្រូវគោរពកោតក្រែងឬអ្នកដែលគេត្រូវគោរពកោតក្រែង។

អបចាយិតា នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ចា-យិ-តា] aabachayita

(ម.ព. អបចាយិត)។

អបណ្ណកប្បដិបទា

បដិបទាត្រូវ, ប្រតិបត្តិប្រពៃ គឺប្រតិបត្តិត្រូវត្រង់តាមធម៌តាមច្បាប់ ឬប្រតិបត្តិតាមគន្លងធម៌ដែលជាផ្លូវនៃមគ្គផលនិញ្វន :

អបណ្ណកប្បដិបទា នាម

[អៈ-បុ័ន-ណៈ-ក័ប-ប៉ៈ-ដិ-ប៉ៈ-ទា] aobonnokobbodebotea

បដិបទាត្រូវ, ប្រតិបត្តិប្រពៃ គឺប្រតិបត្តិត្រូវត្រង់តាមធម៌តាមច្បាប់ ឬប្រតិបត្តិតាមគន្លងធម៌ដែលជាផ្លូវនៃមគ្គផលនិញ្វន :

អបមង្គល

សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស :

អបមង្គល គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-មង់-គល់] aabamongkol

ដែលប្រាសចាកឬឃ្វាងចាកមង្គល គឺដែលឥតមង្គល, ឥតសេចក្ដីចម្រើន; ដែលមិនសមដល់ភ្នែកអ្នកផង; ដែលត្រូវចង្រៃរួបរឹត :

អបមង្គល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-មង់-គល់] aabamongkol

សេចក្ដីមិនចម្រើន; ហេតុដែលនាំឱ្យវិនាស :

អបមារ

រោគឆ្កួតជ្រូក (ហៅ អបមាររោគ ក៏បាន)។

អបមារ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា-រ៉ៈ] ឬ [អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា] aabamear

រោគឆ្កួតជ្រូក (ហៅ អបមាររោគ ក៏បាន)។

អបមាររោគ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-ម៉ា-រ៉ៈ-រោគ] aakbakmarakrok

(ម.ព. អបមារ)។

អបរកាល

(ព.វ.) ឈ្មោះកាលមួយយ៉ាងប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលីនិងសំស្ក្រឹតមានតួនាទីបច្ច័យជាគ្រឿងសម្គាល់ កំណត់ឱ្យប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាតមិនចេញសម្ដីថា "ហើយ"។

អបរកាល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-កាល] aoborokal

កាលជាខាងក្រោយ, ពេលក្រោយ។

អបរកាល នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-កាល] aoborokal

(ព.វ.) ឈ្មោះកាលមួយយ៉ាងប្រើក្នុងវេយ្យាករណ៍បាលីនិងសំស្ក្រឹតមានតួនាទីបច្ច័យជាគ្រឿងសម្គាល់ កំណត់ឱ្យប្រែខាងក្រោយកិរិយាអាខ្យាតមិនចេញសម្ដីថា "ហើយ"។

អបរគោយាន នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-គោ-យាន] aoborokouyean

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ក្នុងមហាទ្វីបទាំង ៤(សរសេរជា អបរគោយានៈ ក៏បាន; ច្រើនហៅក្លាយជា អមរគោយាន; សរសេរជា អមរគោយានៈ ក៏បាន)។

អបរគោយានៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-គោ-យា-នៈ] aakbakrakkoyeaneak

(ម.ព. អបរគោយាន)។

អបរណ្ណជាតិ

វត្ថុជាស្បៀងលៀងជីវិតដែលត្រូវបរិភោគខាងក្រោយ។

អបរណ្ណជាតិ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាន់-ណៈ-ជាត] aoboronnocheate

វត្ថុជាស្បៀងលៀងជីវិតដែលត្រូវបរិភោគខាងក្រោយ។

អបរន្នជាតិ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាន់-ណៈ-ជាត] aakbakrannakcheat

(ម.ព. អបរណ្ណជាតិ)។

អបរភាគ

កាលឬសម័យជាចំណេរតទៅខាងមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរភាគ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-ភាក] aabaropheak

កាលឬសម័យជាចំណេរតទៅខាងមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរលោក

លោកដទៃឬលោកខាងនាយ (ឋានសួគ៌)។

អបរលោក នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-លោក] aoborolouk

លោកដទៃឬលោកខាងនាយ (ឋានសួគ៌)។

អបរសម័យ

សម័យខាងមុខ, សម័យជាចំណេរទៅមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរសម័យ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ៈ-សៈ-ម៉ៃ] aabarosamey

សម័យខាងមុខ, សម័យជាចំណេរទៅមុខ; ចំណេរកាលតមក :

អបរាជយភាព នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៈ-យៈ-ភាប] aakbakracheakyeakpheab

ភាពមិនចេះចាញ់។

អបរាជិត គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិត] aabareachit

ដែលឈ្នះ :

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិត] aabareachit

អ្នកដែលឈ្នះគេ។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តៈ-ប៉័ល-ឡ័ង] aabareachit

បល្ល័ង្កមានជម្នះ, បល្ល័ង្កឈ្នះមារ គឺរតនបល្ល័ង្ក ដែលព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធទ្រង់គង់លើក្នុងរាត្រី ដែលព្រះអង្គបានត្រាស់អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តៈ-សង់-គ្រាម] aabareachit

សង្គ្រាមឈ្នះបច្ចាមិត្ត។

អបរាជិត នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជិ-តា] aabareachit

(ម.ព. អបរាជិត)។

អបរាជ័យ

ការមានជ័យ, ដំណើរឈ្នះ, ជម្នះសត្រូវ :

អបរាជ័យ កិ., គុ.

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៃ] aabareachey

ឈ្នះ; ដែលមានជម្នះ :

អបរាជ័យ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ជៃ] aabareachey

ការមានជ័យ, ដំណើរឈ្នះ, ជម្នះសត្រូវ :

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ាត] ឬ [អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ] aabareath

កំហុស, ទោសកំហុស; សេចក្ដីល្មើស, ទោសល្មើស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-ជន់] aabareath

ជនអ្នកមានកំហុស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-ទ័ន] aabareath

ពិន័យព្រោះទោសល្មើស។

អបរាធ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ-បុក-គល់] aabareath

បុគ្គលអ្នកមានកំហុស។

អបរាធីន

អ្នកដែលមិនលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងបង្គាប់អ្នកដទៃ។

អបរាធីន នាម

[អៈ-បៈ-រ៉ា-ធីន] aakbakrathin

អ្នកដែលមិនលុះនៅក្នុងអំណាចឬក្នុងបង្គាប់អ្នកដទៃ។

អបរាធៈ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ា-ធៈ] aakbakratheak

(ម.ព. អបរាធ)។

អបរិណាម

ភាពមិនប្រែប្រួល ភាពមិនអាចកែប្រែបាន។

អបរិណាម នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] aakbakrenam

ភាពមិនប្រែប្រួល ភាពមិនអាចកែប្រែបាន។

អបរិមាណ គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ាន] aabarimean

ដែលប្រមាណពុំបាន, ឥតចំនួន, រាប់ពុំអស់ :

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ជន់] aabarimean

ជនច្រើនរាប់ពុំអស់; ដែលមានជនច្រើនប្រមាណពុំបាន :

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ទ្រ័ប] aabarimean

ទ្រព្យច្រើនរាប់ពុំអស់; អ្នកដែលមានទ្រព្យច្រើនរាប់ពុំអស់។

អបរិមាណ នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ-ធន់] aabarimean

(ម.ព. អបរិមាណទ្រព្យ)។

អបរិមាណ—

(ម.ព. អបរិមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អបរិមាណ— នាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ម៉ា-ណៈ—] aakbakremanak—

(ម.ព. អបរិមាណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អបរិយោសាន

ដែលគ្មានទីបំផុត, ដែលឥតទីចប់, ដែលមិនចេះចប់ :

អបរិយោសាន គុណនាម

[អៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] aabariyousan

ដែលគ្មានទីបំផុត, ដែលឥតទីចប់, ដែលមិនចេះចប់ :