ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អស្សុ នាម

[អ័ស-សុ-ជៈ-លៈ-នៃ] aasso

ភ្នែកដែលទទឹកជោកដោយទឹកភ្នែក) (រ.ស.) :

អស្សុ នាម

[អ័ស-សុ-ធា-រា] aasso

ទនៃទឹកភ្នែក គឺទឹកភ្នែកដែលហៀរហូររហាម។

អស្សុជ

ឈ្មោះខែទី ១១នៃចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

អស្សុជ នាម

[អ័ស-សុច] aassoch

ឈ្មោះខែទី ១១នៃចន្ទគតិ មាន ២៩ថ្ងៃ :

អស្សុត គុណនាម

[អ័ស-សុ-តៈ] aossot

ដែលមិនធ្លាប់បានស្ដាប់, មិនដែលបានរៀនបានស្ដាប់សោះ; ដែលឥតចំណេះ; ល្ងង់។

អស្សុត នាម

[អ័ស-សុ-តៈ-ជន់] aossot

ជនឬបុគ្គលអ្នកមិនដែលបានស្ដាប់, មិនដែលបានរៀន; ជនល្ងង់ :

អស្សុត នាម

[អ័ស-សុ-តៈ-បុក-គល់] aossot

(ម.ព. អស្សុតជន)។

អស្សុពាហ៍ នាម

[អ័ស-សុ-ពា] aossopeah

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី អស្សពាហ៍។

អស្សុមុខ

អ្នកដែលមានមុខពេញពោរដោយទឹកភ្នែក។

អស្សុមុខ នាម ១)

[អ័ស-សុ-មុក] assomuk

មុខដែលទទឹកជោកដោយទឹកភ្នែក។

អស្សុមុខ នាម ២)

[អ័ស-សុ-មុក] assomuk

អ្នកដែលមានមុខពេញពោរដោយទឹកភ្នែក។

អស្សុ—

(ម.ព. អស្សុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អស្សុ— នាម

[អ័ស-សុ—] asso—

(ម.ព. អស្សុ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អស្ស—

(ម.ព. អស្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អស្ស— នាម

[អ័ស-សៈ—] assak—

(ម.ព. អស្វ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហង្ការ នាម a

[អៈ-ហ័ង-កា] aohongkear

សេចក្ដីប្រកាន់ថាអញ គឺសេចក្ដីប្រកាន់ថាអញថាគេ; សេចក្ដីប្រកាន់ខ្លួន :

អហង្ការ គុណកិរិយា b

[អៈ-ហ័ង-កា] aohongkear

ដាច់ខាត, ម៉ឺងម៉ាត់ :

អហង្ការ នាម

[អៈ-ហ័ង-កា-មៈ-ម័ង-កា] aohongkear

សេចក្ដីប្រកាន់ថាអញ ថារបស់អញ; មានះក្រៃពេក :

អហង្ការ នាម

[អៈ-ហ័ង-មៈ-ម័ង-កា] aohongkear

(ម.ព. អហង្ការមមង្ការ)។

អហង្ការិន

ដែលមានអហង្កការ; ដែលប្រកាន់មានះខ្លាំង; ដែលរឹងត្អឹងឬមុខរឹងក្រៃពេក; អ្នកដែលមានអហង្ការ :

អហង្ការិន គុ., ន.

[អៈ-ហ័ង-កា-រ៉ិន] aohongkearin

ដែលមានអហង្កការ; ដែលប្រកាន់មានះខ្លាំង; ដែលរឹងត្អឹងឬមុខរឹងក្រៃពេក; អ្នកដែលមានអហង្ការ :

អហង្ការី នាម

[អៈ-ហ័ង-កា-រ៉ី] aakhngokarei

(ម.ព. អហង្ការិន)។

អហហៈ

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែននិរព្វុទៈ។

អហហៈ គុណនាម

[អៈ-ហៈ-ហៈ] aohohak

សំខ្យាចំនួនមួយរយសែននិរព្វុទៈ។

អហិ

រោគកើតអំពីខ្យល់មានពិសដូចជាពិសពស់ គឺជំងឺខ្យល់ដែលបណ្ដាលឱ្យចុះផងក្អួតផង (ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ អហិវាត ឬ រោគអហិវាត, ជំងឺអហិវាត ក៏បាន; ពាក្យធម្មតាច្រើនហៅ អាសន្នរោគ ឬ ជំងឺខ្យល់, ជំងឺខ្យល់ព្យុះ; (ព.ទ្រ.) ហៅ ជំងឺចុះក្អួត ឬ ជំងឺលោកិយ, ជំងឺរំបល់ ប៉ុន្តែពុំគួរប្រើឡើយ)។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ] aahe

ពស់។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-តុន-ឌិក] aahe

ហ្មពស់ (អ្នកចាប់ពស់), អាលម្ពាយ។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-ទ័ត] aahe

ដែលត្រូវឬប្រទះពស់ចឹក :

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-ទ័ត-ឋា] aahe

(ម.ព. អហិទដ្ឋ)។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-ពឹស] aahe

ពិសពស់, អាសីពិស។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-ភៃ] aahe

ភ័យអំពីពស់, ការខ្លាចពស់។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-មន់] aahe

អាគមសម្រាប់ស្ដោះផ្លុំបន្សាបពិសពស់ឬមន្តសម្រាប់សូត្រសែកចាប់ពស់។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-មន់] aahe

(ម.ព. អហិមន្ត)។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-វា-តៈ-កៈ-រោក] aahe

(ម.ព. អហិវាតរោគ)។

អហិ នាម

[អៈ-ហិ-វា-តៈ-រោក] aahe

រោគកើតអំពីខ្យល់មានពិសដូចជាពិសពស់ គឺជំងឺខ្យល់ដែលបណ្ដាលឱ្យចុះផងក្អួតផង (ហៅកាត់ខ្លីត្រឹមតែ អហិវាត ឬ រោគអហិវាត, ជំងឺអហិវាត ក៏បាន; ពាក្យធម្មតាច្រើនហៅ អាសន្នរោគ ឬ ជំងឺខ្យល់, ជំងឺខ្យល់ព្យុះ; (ព.ទ្រ.) ហៅ ជំងឺចុះក្អួត ឬ ជំងឺលោកិយ, ជំងឺរំបល់ ប៉ុន្តែពុំគួរប្រើឡើយ)។

អហិង្សា

ការមិនបៀតបៀនគេ, ការមិនធ្វើទុក្ខគេឱ្យបានសេចក្ដីលំបាក, ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ :

អហិង្សា នាម

[អៈ-ហិង-សា] aahengsea

ការមិនបៀតបៀនគេ, ការមិនធ្វើទុក្ខគេឱ្យបានសេចក្ដីលំបាក, ការមិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញគេ :

អហិត

អ្នកស្វែងរកឬត្រូវការរកតែអំពើឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត គុណនាម

[អៈ-ហិត] aohet

ដែលឥតផលប្រយោជន៍; ដែលមិនមែនជាការទំនុកបម្រុងឬផ្ចុងផ្ដើម។

អហិត នាម

[អៈ-ហិត] aohet

ដំណើរមិនមែនជាផលប្រយោជន៍ឬមិនមែនជាការទំនុកបម្រុង; សត្រូវ។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-កាំ] aohet

អំពើឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ក] aohet

អ្នកដែលធ្វើអំពើឥតផលប្រយោជន៍ឬអ្នកដែលធ្វើឱ្យឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-កា-រៈ-កៈ] aohet

(ម.ព. អហិតករ)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ប្រិត-ថៈ-ពី] aohet

ដីឥតផលប្រយោជន៍ គឺដីដែលធ្វើរបរអ្វីពុំកើត។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-ពាក] aohet

សម្ដីឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ចា] aohet

(ម.ព. អហិតពាក្យ)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ទិន] aohet

អ្នកដែលច្រើនតែនិយាយសម្ដីឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តៈ-វា-ទិ-នី] aohet

(ម.ព. អហិតវាទិន)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តា-នុ-គ្រោះ] aohet

អនុគ្រោះដោយការឥតផលប្រយោជន៍។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តេ-សិន] aohet

(ម.ព. អហិតេសី)។

អហិត នាម

[អៈ-ហិ-តេ-សី] aohet

អ្នកស្វែងរកឬត្រូវការរកតែអំពើឥតផលប្រយោជន៍។

អហិតា—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតា— នាម

[អៈ-ហិ-តា—] aakheta—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតេ—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិតេ— នាម

[អៈ-ហិ-តេ—] aakhete—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិត—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិត— នាម

[អៈ-ហិ-តៈ—] aakhetak—

(ម.ព. អហិត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិម គុណនាម

[អៈ-ហិ-មៈ] aohem

ដែលឥតទឹកសន្សើម; ដែលមិនមែនរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-កាល] aohem

រដូវឥតទឹកសន្សើម (គិម្ហរដូវ, រដូវក្ដៅ។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-ម័ត-ឋាន] aohem

ទីឬកន្លែងឥតទឹកសន្សើមឬដែលមិនរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-ម័ប-ប៉ៈ-ទេស] aohem

ប្រទេសឥតទឹកសន្សើមឬមិនមានរងា។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-ប្រ-ទេស] aohem

(ម.ព. អហិមប្បទេស)។

អហិម នាម

[អៈ-ហិ-មៈ-ស្ថាន] aohem

(ម.ព. អហិមដ្ឋាន)។

អហិមៈ គុណនាម

[អ-ហិ-មៈ] ahemeak

(ម.ព. អហិម)។

អហិម—

(ម.ព. អហិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិម— គុណនាម

[អៈ-ហិ-មៈ—] aakhemeak—

(ម.ព. អហិម) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិរិក គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិក] aoherik

ដែលឥតហិរិ (ឥតខ្មាស, ឥតអៀនខ្មាស) :

អហិរិក នាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ-បុក-គល់] aoherik

បុគ្គលឥតហិរិ។

អហិរិក នាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ-ភាប] aoherik

ភាពជាអ្នកឥតហិរិ :

អហិរិកា គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កា] aakherika

(ម.ព. អហិរិក)។

អហិរិកៈ គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ] aakherikak

(ម.ព. អហិរិក)។

អហិរិក—

(ម.ព. អហិរិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហិរិក— គុណនាម

[អៈ-ហិ-រិ-កៈ—] aakherikak—

(ម.ព. អហិរិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អហឹសា នាម

[អៈ-ហិង-សា] aakhengsa

(ម.ព. អហិង្សា)។

អហេតុក គុណនាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ] aahetok

ដែលមិនប្រកបដោយហេតុឬដែលមិនមានហេតុ មិនមានបច្ច័យ។

អហេតុក នាម

[កំ-ណើត-អៈ-ហេ-តុ-កៈ] aahetok

កំណើតសត្វដែលមិនប្រកបដោយកុសលហេតុ (ហៅ អហេតុកៈកំណើត ក៏បាន)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ចិត] aahetok

ចិត្តជាអហេតុកៈ គឺចិត្តដែលពេញដោយលោភៈ, ទោសៈ, មោហៈ (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ទិត-ឋិ] aahetok

ការយល់ឃើញខុសថាសត្វលោកនិងអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែឥតមានហេតុឥតមានបច្ច័យតាក់តែងឡើយ (ជាទិដ្ឋិរបស់និគ្រន្ថតិរ្ថិយពួកខ្លះ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-ក័ប-ប៉ៈ-ដិ-សន់-ធិ] aahetok

ការចាប់កំណើតដោយអហេតុកចិត្ត (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ប្រ-តិ-សន់-ធិ] aahetok

(ម.ព. អហេតុកប្បដិសន្ធិ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-មិច-ឆា-ទិត-ឋិ] aahetok

(ម.ព. អហេតុកទិដ្ឋិ)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ស័ត] aahetok

សត្វដែលចាប់កំណើតដោយអហេតុកចិត្ត (ព.អ.)។

អហេតុក នាម

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ស័ត] aahetok

(ម.ព. អហេតុកសត្ត)។

អហេតុកភ័យ

(សេ.ហិ.) ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តភ្លាមៗរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ :

អហេតុកភ័យ នាម ១)

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ភៃ] aakhetokakphey

ការភ័យព្រួយដោយគ្មានហេតុផល។

អហេតុកភ័យ នាម ២)

[អៈ-ហេ-តុ-កៈ-ភៃ] aakhetokakphey

(សេ.ហិ.) ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តភ្លាមៗរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ :