Khmer Dictionary

អាស គុណនាម

[អាស] aas

ដែលឥតបើគិតពីកេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលមានចិត្តនិងឫកពារហើររហាយ ឥតអៀនខ្មាស, ចើក (ប្រើចំពោះតែស្ត្រី) :

អាស កិរិយាសព្ទ

[ជេ-លើក-អាស] aas

(ម.ព. បញ្ចោរលើកអាស ក្នុង បញ្ចោរ)។

អាស កិរិយាសព្ទ

[អាស-តាង-ខ្ទើយ] aas

(ព.ប្រ.) ទទួលរ៉ាប់រងជួយឈ្លោះប្រកែកឬជជែកវែកដៃ ដោយខុសមុខខុសទំនង (ដូចជាស្រីអាសទទួលភារៈជាជំនួសខ្ទើយ) ; និយាយថា ចើកតាងខ្ទើយ ក៏បាន។

អាស!

ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានអំណរឬដោយអន់ចិត្ត, ដោយព្រួយខ្លាំង ជាដើម (ច្រើនប្រើ អាះ! ឬ អា៎ះ! ជាង)។

អាស! ឧទានសព្ទ

[អាស] aas≈

ពាក្យលាន់មាត់ ដោយមានអំណរឬដោយអន់ចិត្ត, ដោយព្រួយខ្លាំង ជាដើម (ច្រើនប្រើ អាះ! ឬ អា៎ះ! ជាង)។

អាសគ្រាម

ដែលគួរឱ្យអៀនខ្មាស, ឱ្យរឹងខ្លួន, ពុំគួរនឹងនិយាយ, ពុំគួរនឹងថា មានថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាសឬចំអាសចំអូងជាដើម (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសគ្រាម គុណនាម

[អា-សៈ-គ្រាម] aaskream

ដែលគួរឱ្យអៀនខ្មាស, ឱ្យរឹងខ្លួន, ពុំគួរនឹងនិយាយ, ពុំគួរនឹងថា មានថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាសឬចំអាសចំអូងជាដើម (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសង្កា នាម

[អា-សង់-កា] aasngkea

សេចក្ដីសង្ស័យខ្លាំង; ការនឹកពិភាល់ខ្លាំង; សេចក្ដីរង្កៀសខ្លាំង; ដំណើរដិតចិត្តឬចាប់មន្ទិលទៅរក :

អាសង្កា នាម

[អា-សៈ-ណន់-តៈ-រិក] aasngkea

លំដាប់នៃទីអង្គុយឬទីអង្គុយជាលំដាប់គ្នា។

អាសង្កា នាម

[អា-សៈ-ណៈ-សា-ឡា] aasngkea

សាលាឬរោងសម្រាប់អង្គុយ។

អាសនានុក្រម

លំដាប់ខ្ពស់ទាបនៃមុខតំណែងឬឋានៈលំដាប់មុនក្រោយនៃអតីតភាពរបស់ក្រុមជននៅក្នុងស្ថាប័នឬពិធីណាមួយ។

អាសនានុក្រម នាម

[អា-សៈ-ណា-នុ-ក្រំ] aasaknanukrum≈

លំដាប់លំដោយនៃអាសនៈ, លំដាប់ថ្នាក់នៃទីអង្គុយ :

អាសនានុក្រម នាម

[អា-សៈ-ណា-នុ-ក្រំ] aasaknanukrum≈

លំដាប់ខ្ពស់ទាបនៃមុខតំណែងឬឋានៈលំដាប់មុនក្រោយនៃអតីតភាពរបស់ក្រុមជននៅក្នុងស្ថាប័នឬពិធីណាមួយ។

អាសនៈ នាម

[អា-សៈ-ណៈ] aasaneak

ទីអង្គុយ, កន្លែងអង្គុយ, កម្រាលឬប្រដាប់សម្រាប់អង្គុយ :

អាសនៈ កិរិយាសព្ទ

[ក្រាល-អា-សៈ-ណៈ] aasaneak

ក្រាលកម្រាលសម្រាប់អង្គុយ។

អាសន្ទិ នាម

[អា-សន់-ទិ] aasnti

តាំងឬកៅអីវែងសម្រាប់ដេក, កៅអីដេក។

អាសន្ន

ការក្រឬកិច្ចធុរៈយ៉ាងក្រដែលស្រាប់តែមកដល់ ងងឹតឈឹងដឹងហេតុពុំប្រាកដជារកផ្លូវឧបាយនឹងកែបានដោយលំបាក។

អាសន្ន គុណនាម a

[អា-សន់] ah son

ជិត :

អាសន្ន គុណកិរិយា b

[អា-សន់] ah son

ប្រញឹកប្រញាប់ហួសពេក, រួសរាន់ស្លន់ស្លោពេក។

អាសន្ន នាម c

[អា-សន់] ah son

ទីជិត; ហេតុឬដំណើរ, ការធុរៈដែលមានទីជិត, ប្រថុចប្រថំ, បន្ទាន់, ប្រញឹកខ្លាំង, មមាញឹក, ទាន់ហន់ :

អាសន្ន នាម

[អា-សន់-ណៈ-កាំ] ah son

កម្មជិត គឺកុសលឬអកុសល ដែលធ្វើក្នុងកាលជិតអស់ជីវិត ច្រើនតែចេញមុខឱ្យបដិសន្ធិ (ព.ពុ.)។

អាសន្ន នាម

[អា-សន់-ណៈ-ភៃ] ah son

ភ័យដែលមានក្នុងទីជិត (ភ័យអាសន្ន)។

អាសន្ន នាម

[អា-សន់-ណៈ-លាប] ah son

លាភដែលងាយបានភ្លាមៗ។

អាសន្ន នាម

[អា-សន់-ណៈ-ហែត] ah son

(ម.ព. អាសន្នការណ៍)។

អាសន្ន នាម

[អា-សន់-អន់-ក្រ] ah son

ការក្រឬកិច្ចធុរៈយ៉ាងក្រដែលស្រាប់តែមកដល់ ងងឹតឈឹងដឹងហេតុពុំប្រាកដជារកផ្លូវឧបាយនឹងកែបានដោយលំបាក។

អាសន្នរោគ

ជំងឺឆ្លងរាករូសស្រួចស្រាល់បណ្ដាលមកពីបាក់តេរីនៅក្នុងអាហារឬទឹកមិនស្អាត ដែលបណ្ដាលឱ្យខ្សោះជាតិទឹកពីរាងកាយនិងធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់ភ្លាមៗបើមិនមានការព្យាបាលទាន់ពេល។

អាសន្នរោគ នាម ១)

[អា-សន់-ណៈ-រោក] aasnonakrok≈

រោគទាន់ហន់ គឺជំងឺរហ័ស ដែលចាប់ឈឺភ្លាម ច្រើនតែស្លាប់ភ្លាមៗ។ ខ្មែរច្រើនហៅសំដៅចំពោះ អហិវាតរោគ ថា អាសន្នរោគ (គួរប្រយ័ត្នកុំនិយាយថា អាសន្តរោគ (អា សន់ តៈ រោក) ព្រោះនិយាយភ្លាត់បែបនេះខុសទេ)។

អាសន្នរោគ នាម ២)

[អា-សន់-ណៈ-រោក] aasnonakrok≈

ជំងឺឆ្លងរាករូសស្រួចស្រាល់បណ្ដាលមកពីបាក់តេរីនៅក្នុងអាហារឬទឹកមិនស្អាត ដែលបណ្ដាលឱ្យខ្សោះជាតិទឹកពីរាងកាយនិងធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់ភ្លាមៗបើមិនមានការព្យាបាលទាន់ពេល។

អាសន្ន—

(ម.ព. អាសន្ន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសន្ន— នាម

[អា-សន់-ណៈ—] aasnonak—≈

(ម.ព. អាសន្ន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសន—

(ម.ព. អាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសន— នាម

[អា-សៈ-ណៈ—] aasaknak—≈

(ម.ព. អាសនៈ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសភិវាចា

វាចាជារបស់ឧសភបុរស, សម្ដីរបស់មហាវីរបុរស ដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឥតមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបាន :

អាសភិវាចា នាម

[អា-សៈ-ភិ-វា-ចា] aasphiveacha

វាចាជារបស់ឧសភបុរស, សម្ដីរបស់មហាវីរបុរស ដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតឥតមានបុគ្គលណាមួយប្រៀបផ្ទឹមបាន :

អាសភិវាទ នាម

[អា-សៈ-ភិ-វាត] aasakphiveat≈

(ម.ព. អាសភិវាចា)។

អាសយដ្ឋាន

(ប.ព.) អាសយដ្ឋានមានទម្រង់ជាលេខសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យកុំព្យូទ័រឬឧបករណ៍មួយនៅក្នុងបណ្ដាញឬអ៊ីនធឺណិត។

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន] aasyodthan

ទីសម្រាប់នៅអាស្រ័យ, លំនៅនៃជនណាមួយ; ទីនៅអាស្រ័យដែលគេសរសេរកាខ្នងស្រោមសំបុត្រផ្ញើទៅឱ្យបុគ្គលណាមួយ :

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-ម៉េក] aasyodthan

(ប.ព.) លេខអចិន្ត្រៃយ៍នៃហាដវែរសម្រាប់អន្តរមុខក្នុងបណ្ដាញ។ លេខនេះជាប់នឹងហាដវែរតាំងពីទីកន្លែងផលិត។

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-វេប] aasyodthan

(ប.ព.) ការប្រមូលផ្ដុំ ទីតាំងប្រមូលផ្ដុំ ឬកន្លែងប្រមូលផ្ដុំទំព័រវេបនៅលើបណ្ដាញកុំព្យូទ័រឬអ៊ីនធឺណិត ដែលរក្សាទុកដោយអង្គការ ស្ថាប័នរដ្ឋ ឯកជន ឬបុគ្គលម្នាក់ៗ។ បញ្ជាក់ : ទីតាំងឬកន្លែងនៅទីនេះគឺជាកុំព្យូទ័រ :

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-អ៊ី-មែល] aasyodthan

(ប.ព.) អាសយដ្ឋានដែលសម្គាល់ឱ្យអ៊ីមែល។

អាសយដ្ឋាន នាម

[អា-សៈ-យ៉ាត់-ឋាន-អាយ-ភី] aasyodthan

(ប.ព.) អាសយដ្ឋានមានទម្រង់ជាលេខសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យកុំព្យូទ័រឬឧបករណ៍មួយនៅក្នុងបណ្ដាញឬអ៊ីនធឺណិត។

អាសវ នាម ១)

[អា-សៈ-វ៉ៈ] aasav

គ្រឿងត្រាំ; ទឹកតម្រាំ; ទឹកដម; ស្រាត្រាំ គឺសុរាឬមេរ័យកើតពីទឹកអំពៅឬទឹកឃ្មុំ, ទឹកត្នោតជាដើមដែលត្រាំគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ; គ្រឿងជ្រក់, ទឹកជ្រក់; គ្រឿងសៅហ្មង, ហេតុមោះហ្មង; ឧបទ្រព, ចង្រៃ។

អាសវ នាម ២)

[អា-សៈ-វ៉ៈ] aasav

(ព.ពុ.) កិលេសជាគ្រឿងត្រាំ គឺកិលេសធម៌ដែលត្រាំនៅក្នុងសន្តាន, មាន ៤យ៉ាងគឺ ១កាម ហៅថា កាមាសវៈ; ២ភព ហៅ ភវាសវៈ; ៣ទិដ្ឋិ ហៅ ទិដ្ឋាសវៈ; ៤អវិជ្ជា ហៅ អវិជ្ជាសវៈ។

អាសវ នាម

[អា-សៈ-វ៉័ក-កិ-ឡែស] aasav

កិលេសជាគ្រឿងត្រាំក្នុងសន្តាន។

អាសវ នាម

[អា-សៈ-វ៉័ក-ខៃ] aasav

ការក្ស័យអាសវៈ គឺការអស់អាសវក្កិលេស។

អាសវ នាម

[អា-ស្រៈ-វ៉ៈ-ក្សៃ] aasav

(ម.ព. អាសវក្ខ័យ)។

អាសវ— នាម

[អា-សៈ-វ៉ៈ—] aasakvak—≈

(ម.ព. អាសវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាសអាភាស

ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសអាភាស គុណនាម

[អាស-អា-ភាស] aasaapheas

ដែលចេញពាក្យស្រីអាសហួសហេតុដែលពុំត្រូវនិយាយ គឺដែលចេញថាដល់កេរ្តិ៍ខ្មាស, ដែលជាពាក្យអាសគ្រាម, ដែលចេញដំណើរចំអាសចំអូង (ប្រើចំពោះតែវាចា) :

អាសអាភាសន៍ គុណនាម

[អាស-អា-ភាស] aasaapheas≈

(ម.ព. អាសអាភាស)។

អាសា

អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្នដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន :

អាសា នាម

[អា-សា] aasa

បំណង; សង្ឃឹម, ការនឹកសង្ឃឹម :

អាសា កិរិយាសព្ទ

[អា-សា] aasa

(ព.សា.) មានឧស្សាហ៍, មានព្យាយាម, ខំប្រឹង; ពេញចិត្តចំពោះកិច្ចការ, ស្រឡាញ់កិច្ចការ :

អាសា កិរិយាសព្ទ

[អា-សា-អា-សាញ់] aasa

(ម.ព. អាសាញ់)។

អាសា គុ., ន.

[អា-សា] aasa

ការជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្តឥតអ្នកណាបង្ខំ; ដែលស្ម័គ្រចិត្ត, ដែលជួយឈឺឆ្អាលដោយស្ម័គ្រចិត្ត :

អាសា នាម

[ទា-ហ៊ាន-អា-សា] aasa

ទាហានស្ម័គ្រចិត្ត គឺអ្នកដែលសុំចូលធ្វើទាហានដោយស្ម័គ្រពីចិត្តខ្លួន ជួយឈឺឆ្អាលរាជការផែនដី។

អាសា នាម

[អា-សា-ស្មាក់] aasa

អ្នករាជការស៊ីវិលឬប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលខ្លួនជួយជាកម្លាំងដល់កងទាហាន សម្រាប់ជួយការពារស្រុកទេសក្នុងពេលមានភ័យអាសន្នដោយមានសម្លៀកបំពាក់និងសស្ត្រាវុធដូចជាទាហាន :

អាសាញ់

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា អាសាអាសាញ់, ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស :

អាសាញ់ បុព្វបទ

[អា-សាញ់] aasanh

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អាសា ថា អាសាអាសាញ់, ដែលមានឧស្សាហៈច្រើនមិនខ្ជិលច្រអូស :

ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២យ៉ាងគឺ បុញ្វសាឍ ឬ បុញ្វសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍមុន" (ផ្កាយទី ១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍក្រោយ" (ផ្កាយទី ១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២នេះហៅថាអាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា។

អាសាឍ នាម ១)

[អា-សាត] aasath

ឈ្មោះខែទី ៨តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

អាសាឍ នាម ២)

[អា-សាត] aasath

ឈ្មោះនក្សត្រឫក្សមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងឈើច្រត់, មាន ២យ៉ាងគឺ បុញ្វសាឍ ឬ បុញ្វសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍមុន" (ផ្កាយទី ១៨), ឧត្តរាសាឍ ឬ ឧត្តរាសាឡ្ហ "ផ្កាយអាសាឍក្រោយ" (ផ្កាយទី ១៩), រួមនក្សត្រឫក្សទាំង ២នេះហៅថាអាសាឍា ឬ អាសាឡ្ហា។

អាសាឍមាស

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឍមាស នាម

[អា-សា-ឍៈ-មាស] aasathomeas

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឍា

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឍា នាម

[អា-សា-ឍា] aasathea≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាធ

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាធ នាម

[អា-សាត] aasat≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសារ័ណ

(ជីវ.) ចលនានាំម៉ូលេគុលទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយផ្សេងៗ។

អាសារ័ណ នាម

[អា-សា-រ៉ាន់] aasaran≈

(ជីវ.) ចលនានាំម៉ូលេគុលទឹកក្នុងសរីរាង្គកាយផ្សេងៗ។

អាសាឡ្ហមាស

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឡ្ហមាស នាម

[អា-សា-ឡ្ហៈ-មាស] aasalhakmeas≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឡ្ហា

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសាឡ្ហា នាម

[អា-សា-ឡ្ហា] aasalha≈

(ម.ព. អាសាឍ)។

អាសិញ្ចនកម្ម

ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ :

អាសិញ្ចនកម្ម នាម

[អា-សិញ-ចៈ-ណៈ-កាំ] aasenhchnokamm

ការស្រោចស្រព, ការប្រោះព្រំ, ការប្រោះទឹកបំព្រំរឿយៗ :

អាសិដ្ឋ គុណនាម ១)

[អា-សិត-ឋៈ] aasedthor

ដែលប្រាថ្នា, ដែលប៉ុនប៉ង, ចង់បាន។

អាសិដ្ឋ នាម ២)

[អា-សិត-ឋៈ] aasedthor

(ព.វ.) ឈ្មោះវិធីឬដំណើរមួយយ៉ាងរបស់វិភត្តិបញ្ចមីអាខ្យាតប្រាប់សេចក្ដីប៉ុនប៉ង, ប្រាប់សេចក្ដីអង្វរ; មានកំណត់ពាក្យថា "ចូរ, ចូរឱ្យ, សូម, សូមឱ្យ " ចូរឱ្យសព្វសត្វទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខ!; សូមអស់លោក-អ្នកទាំងឡាយអត់ទោសខ្ញុំបាទ!

អាសិដ្ឋៈ

(ម.ព. អាសិដ្ឋ)។

អាសិដ្ឋៈ គុណនាម

[អា-សិត-ឋៈ] aasetthak≈

(ម.ព. អាសិដ្ឋ)។

អាសិរពិស

(ម.ព. អាសិរ្ពិស)។

អាសិរពិស នាម

[អា-សេ-រ-ពឹស] aaseropis

(ម.ព. អាសិរ្ពិស)។

អាសិរ្ពិស

(ព.ប្រ.) ហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន :

អាសិរ្ពិស នាម ១)

[អា-សេ-រ-ពឹស] aaserpis

ពស់មានពិស :

អាសិរ្ពិស នាម ២)

[អា-សេ-រ-ពឹស] aaserpis

(ព.ប្រ.) ហៅអំពើធ្មប់ឬអាបថា អាសីរ្ពិស ដែរក៏មាន :

អាស គុណនាម

អាស កិរិយាសព្ទ

អាស កិរិយាសព្ទ

អាស! ឧទានសព្ទ

អាសគ្រាម គុណនាម

អាសង្កា នាម

អាសង្កា នាម

អាសង្កា នាម

អាសនានុក្រម នាម

អាសនានុក្រម នាម

អាសនៈ នាម

អាសនៈ កិរិយាសព្ទ

អាសនៈ នាម

អាសនៈ នាម

អាសន៍ នាម

អាសន្ទិ នាម

អាសន្ទី នាម

អាសន្ន គុណនាម a

អាសន្ន គុណកិរិយា b

អាសន្ន នាម c

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្ន នាម

អាសន្នរោគ នាម ១)

អាសន្នរោគ នាម ២)

អាសន្ន— នាម

អាសន— នាម

អាសភិវាចា នាម

អាសភិវាទ នាម

អាសយដ្ឋាន នាម

អាសយដ្ឋាន នាម

អាសយដ្ឋាន នាម

អាសយដ្ឋាន នាម

អាសយដ្ឋាន នាម

អាសវ នាម ១)

អាសវ នាម ២)

អាសវ នាម

អាសវ នាម

អាសវ នាម

អាសវៈ នាម

អាសវ— នាម

អាសអាភាស គុណនាម

អាសអាភាសន៍ គុណនាម

អាសា នាម

អាសា កិរិយាសព្ទ

អាសា កិរិយាសព្ទ

អាសា គុ., ន.

អាសា នាម

អាសា នាម

អាសាញ់ បុព្វបទ

អាសាឍ នាម ១)

អាសាឍ នាម ២)

អាសាឍមាស នាម

អាសាឍា នាម

អាសាធ នាម

អាសារ័ណ នាម

អាសាឡ្ហមាស នាម

អាសាឡ្ហា នាម

អាសិញ្ចនកម្ម នាម

អាសិដ្ឋ គុណនាម ១)

អាសិដ្ឋ នាម ២)

អាសិដ្ឋៈ គុណនាម

អាសិរពិស នាម

អាសិរ្ពិស នាម ១)

អាសិរ្ពិស នាម ២)