ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

អាវបន នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណៈ-នា-យក់] aavobon

អ្នកត្រួតត្រាខាងការរបរដាំដំណាំ។

អាវបន នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណៈ-នា-យិ-កា] aavobon

(ម.ព. អាវបននាយក)។

អាវបន នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណា-ធិ-កា] aavobon

ក្រសួងរាជការត្រួតត្រាខាងការដាំដំណាំ។

អាវបនា នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណា] aavakbakna

(ម.ព. អាវបន)។

អាវបនៈ នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណៈ] aavakbaknak

(ម.ព. អាវបន)។

អាវបន—

(ម.ព. អាវបន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវបន— នាម

[អា-វ៉ៈ-ប៉ៈ-ណៈ—] aavakbaknak—

(ម.ព. អាវបន) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវបំពង់វែង

អាវមួយប្រភេទរាងស្រុងរហូតក្រោមក្បាលជង្គង់ ដៃវែង កមូលឬវៀលក មិនមានឡេវនៅខាងមុខទេ :

អាវបំពង់វែង នាម

[អាវ-បំ-ពង់-វែង] aavbampngoveng

អាវមួយប្រភេទរាងស្រុងរហូតក្រោមក្បាលជង្គង់ ដៃវែង កមូលឬវៀលក មិនមានឡេវនៅខាងមុខទេ :

អាវប៉ាក់

អាវស្ត្រីមួយប្រភេទធ្វើពីក្រណាត់ប៉ាក់ស្ដើង និងទ្រាប់ក្រណាត់សាច់ជិតពីក្នុងផង មានដៃវែងឬខ្លី និងច្រើនប្រើខ្សែរូតឬឡេវនៅពីក្រោយ :

អាវប៉ាក់ នាម

[អាវ-ប៉ាក់] aavbak

អាវស្ត្រីមួយប្រភេទធ្វើពីក្រណាត់ប៉ាក់ស្ដើង និងទ្រាប់ក្រណាត់សាច់ជិតពីក្នុងផង មានដៃវែងឬខ្លី និងច្រើនប្រើខ្សែរូតឬឡេវនៅពីក្រោយ :

អាវប្បន នាម

[អា-វ៉ាប់-ប៉ៈ-ណៈ] aavabbaknak

(ម.ព. អាវបន)។

អាវភ្លៀង នាម ១)

[អាវ-ភ្លៀង] aavphlieng

អាវមួយប្រភេទសម្រាប់ពាក់ការពារមិនឱ្យទទឹកភ្លៀង :

អាវភ្លៀង នាម ២)

[អាវ-ភ្លៀង] aavphlieng

ស្រោមអនាម័យ។

អាវយឺត

អាវមួយប្រភេទច្រើនមានសាច់យឺតៗ ស្ដើងឬក្រាស់ វៀលកឬមានក ដៃវែងឬដៃខ្លី ឬវៀលក្លៀក :

អាវយឺត នាម

[អាវ-យឺត] aavyeut

អាវមួយប្រភេទច្រើនមានសាច់យឺតៗ ស្ដើងឬក្រាស់ វៀលកឬមានក ដៃវែងឬដៃខ្លី ឬវៀលក្លៀក :

អាវរងា

អាវទាំងឡាយណាដែលមានសាច់ជិតក្រាស់ៗ ដែលអាចធន់បាននឹងធាតុអាកាសត្រជាក់ :

អាវរងា នាម

[អាវ-រ-ងា] aavorongea

អាវទាំងឡាយណាដែលមានសាច់ជិតក្រាស់ៗ ដែលអាចធន់បាននឹងធាតុអាកាសត្រជាក់ :

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ] aavoron

គ្រឿងការពារ, រារាំង; គ្រឿងបិទ, បិទបាំង, គ្រឿងរាំង; គ្រឿងទប់, គ្រឿងខាំង, ទំនប់; គ្រឿងហាមឃាត់ ឬ ការហាមឃាត់ :

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ-កាំ] aavoron

ការហាមឃាត់។

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ-កា] aavoron

ហេតុនៃអាវរណកម្ម។

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ-បាត់] aavoron

(ម.ព. អាវរណប័ណ្ណ)។

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ-ប័ន] aavoron

សំបុត្រហាមឃាត់ឬសំបុត្រហាមប្រាម, បម្រាម :

អាវរណ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ-ភាប] aavoron

ភាវៈនៃអាវរណៈ។

អាវរណៈ នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ] aaveakreaknak

(ម.ព. អាវរណ)។

អាវរណ—

(ម.ព. អាវរណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវរណ— នាម

[អា-វៈ-រៈ-ណៈ—] aaveakreaknak—

(ម.ព. អាវរណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវសឺមីស

អាវមួយប្រភេទជាពិសេសសម្រាប់បុរស ច្រើនធ្វើពីក្រណាត់ស្ដើងៗ មានពណ៌លាតឬចម្រុះ មានដៃវែងឬដៃខ្លី និងមានកនិងឡេវនៅពីមុខ :

អាវសឺមីស នាម

[អាវ-សឺ-មីស] aavseumis

អាវមួយប្រភេទជាពិសេសសម្រាប់បុរស ច្រើនធ្វើពីក្រណាត់ស្ដើងៗ មានពណ៌លាតឬចម្រុះ មានដៃវែងឬដៃខ្លី និងមានកនិងឡេវនៅពីមុខ :

អាវស្សការ នាម

[អា-វ៉័ស-សៈ-កា] aavsasakka

អ្វីៗដែលអាចទារបានឬយកបាន។

អាវាដ នាម

[អា-វ៉ាត] aavead

ដូចគ្នានឹង អវាដ ដែរ។

អាវាស

(ម.ព. អារាមាធិការ ក្នុង អារាម)។

អាវាស នាម

[អា-វ៉ាស] aaveas

ទីនៅឬលំនៅ, ផ្ទះ, ផ្ទះលំនៅ; វត្ត; ការនៅគ្រប់គ្រង។

អាវាស នាម

[ចៅ-អា-វ៉ាស] aaveas

មេវត្ត (ចៅអធិការវត្ត)។

អាវាស នាម

[សង់-ឃា-វាស] aaveas

ទីនៅរបស់សង្ឃគឺវត្ត។

អាវាស នាម

[អា-កិន-ណា-វ៉ាស] aaveas

ការនៅច្របូកច្របល់។

អាវាស នាម

[អា-វ៉ា-សា-ធិ-កា] aaveas

(ម.ព. អារាមាធិការ ក្នុង អារាម)។

អាវាសិក នាម ១)

[អា-វ៉ា-សិ-កៈ] ឬ [អា-វ៉ា-សិក] aaveasek

អ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ, អ្នកនៅផ្ទះ, (គ្រហស្ថ)។

អាវាសិក នាម ២)

[អា-វ៉ា-សិ-កៈ] ឬ [អា-វ៉ា-សិក] aaveasek

(ព.ពុ.) បព្វជិតអ្នកនៅគ្រប់គ្រងវត្ត, បព្វជិតអ្នកនៅក្នុងវត្ត (លោកវត្ត)។

អាវាសិក នាម

[អា-វ៉ា-សិ-កៈ-ភិក-ខុ] aaveasek

ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្ត។

អាវាសិក នាម

[អា-វ៉ា-សិ-កៈ-វ័ត] aaveasek

កិច្ចវត្តដែលអាគន្តុកភិក្ខុត្រូវធ្វើចំពោះអាវាសិកភិក្ខុ។

អាវាសិក—

(ម.ព. អាវាសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវាសិក— នាម

[អា-វ៉ា-សិ-កៈ—] aavasekak—

(ម.ព. អាវាសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវាសែ គុ.កិ., គុ.

[អា-វ៉ា-សែ] aaveasae

ណែលណោល, តែលតោល, ដែលឥតទីពឹងពំនាក់, ដែលសាត់អណ្ដែតទៅមកតាមតែបាន :

អាវាហមង្គល នាម

[អា-វា-ហៈ-មង់-គល់] aaveahakmngoklo

(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។

អាវាហៈ នាម

[អា-វា-ហៈ] aaveahak

(ម.ព. អាពាហ៍ពិពាហ៍)។

អាវុធ នាម

[អា-វុត] aavuth

គ្រឿងប្រហារឬគ្រឿងចម្បាំងផ្សេងៗ ដែលទីទៃពីសស្ត្រា ធ្នូ, ស្នា, កាំភ្លើង, ...ហៅថា អាវុធ; ដាវ, លំពែង, ផ្គាក់, ...ហៅថា សស្ត្រា :

អាវុធ នាម

[អា-យុ-ធៈ-គ្រឹះ] aavuth

(ម.ព. អាវុធកោដ្ឋាគារ)។

អាវុធ នាម

[អា-វុ-ធៈ-ក] aavuth

អ្នកធ្វើអាវុធ, ជាងធ្វើអាវុធ។

អាវុធ នាម

[អា-វុ-ធៈ-កោត-ឋា-គា] aavuth

ឃ្លាំងអាវុធ ឬឃ្លាំងដាក់គ្រឿងសស្ត្រាវុធ។

អាវុធ នាម

[អា-វុត-យុត-ធៈ-ភាន់] aavuth

គ្រឿងអាវុធនិងភណ្ឌៈសម្រាប់ច្បាំង។

អាវុធ នាម

[អា-វុត-សន់-និច-ចៃ] aavuth

ការសន្សំអាវុធទុកឬការសាងគ្រឿងសស្ត្រាវុធទុក (បម្រុងការពារប្រទេស) :

អាវុធ នាម

[អា-វុ-ធៈ-សា-ឡា] aavuth

សាលារៀនធ្វើអាវុធឬរោងធ្វើគ្រឿងសស្ត្រាវុធ។

អាវុធប្រល័យលោក

អាវុធទាំងឡាយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្សអស់យ៉ាងច្រើន ឬបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រចនាសម្ព័ន្ធសិប្បនិម្មិត (មានអគារជាដើម) រចនាសម្ព័ន្ធធម្មជាតិ (មានភ្នំជាដើម) ឬជីវមណ្ឌល :

អាវុធប្រល័យលោក នាម

[អា-វុត-ប្រ-ឡៃ-លោក] aavutbrolailok

អាវុធទាំងឡាយដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្សអស់យ៉ាងច្រើន ឬបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់រចនាសម្ព័ន្ធសិប្បនិម្មិត (មានអគារជាដើម) រចនាសម្ព័ន្ធធម្មជាតិ (មានភ្នំជាដើម) ឬជីវមណ្ឌល :

អាវុធហត្ថ

អ្នកកាន់អាវុធ; ទាហានដែលមានអាវុធក្នុងដៃ គឺសេនាទាហានពួកមួយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរត្រួតត្រាការពារនិងរក្សាសេចក្ដីសុខសាន្តក្នុងស្រុក :

អាវុធហត្ថ នាម

[អា-វុត-ហ័ត] aavuthhatthar

អ្នកកាន់អាវុធ; ទាហានដែលមានអាវុធក្នុងដៃ គឺសេនាទាហានពួកមួយដែលប្រដាប់ដោយអាវុធ ជាអ្នកដើរត្រួតត្រាការពារនិងរក្សាសេចក្ដីសុខសាន្តក្នុងស្រុក :

អាវុធ—

(ម.ព. អាវុធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវុធ— នាម

[អា-វុ-ធៈ—] aavutheak—

(ម.ព. អាវុធ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវុសោ

(ព.វិ.) សព្ទមានសេចក្ដីថា "អ្នកមានអាយុ" (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ) ; សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក, ទាំង ពហុ.)។ បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន :

អាវុសោ សព្វនាម

[អា-វុ-សោ] aavusao

(ព.វិ.) សព្ទមានសេចក្ដីថា "អ្នកមានអាយុ" (ដូចគ្នានឹង អាយុស្មន្ត, អាយស្មន្ត, អាយស្មា ដែរ) ; សម្រាប់ភិក្ខុចាស់វស្សានិយាយទៅរកភិក្ខុខ្ចីវស្សាជាង ឬនិយាយទៅរកសាមណេរ (ប្រើបានទាំង ឯក, ទាំង ពហុ.)។ បព្វជិតនិយាយទៅរកគ្រហស្ថជាសាធារណជនឬដែលស្និទ្ធស្នាលថា អាវុសោ ក៏បាន :

អាវេគ នាម

[អា-វេក] aavek

(ម.ព. អារម្មណ៍១)។

អាវេសនៈ នាម

[អា-វេ-សៈ-ណៈ] aavesaneak

រោងធ្វើការ; ផ្ទះ; ភេទ; ច្រកផ្លូវ; ទ្វារ, ទ្វារភ្នំ, ច្រកភ្នំ។

អាវេសិក នាម

[អា-វេ-សិក] aavesek

ភ្ញៀវ, ភ្ញៀវពន្លឺ។

អាវេសិក នាម

[អា-វេ-សិ-កៈ-ធ័រ] ឬ [វេ-សិ-កៈ-ធរ] aavesek

ច្បាប់ទទួលភ្ញៀវ, ច្បាប់គួរសមទៅរកភ្ញៀវពន្លឺ។

អាវេសិក នាម

[អា-វេ-សិ-ក័ប-ប៉ៈ-ដិ-សន់-ឋា-រ៉ៈ] aavesek

បដិសណ្ឋារៈចំពោះភ្ញៀវពន្លឺ។

អាវេសិក នាម

[អា-វេ-សិ-កៈ-វិ-នៃ] aavesek

(ម.ព. អាវេសិកធម៌)។

អាវេសិក—

(ម.ព. អាវេសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវេសិក— នាម

[អា-វេ-សិ-កៈ—] aavesekak—

(ម.ព. អាវេសិក) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

អាវ៉ាសែ គុ.កិ., គុ.

[អា-វ៉ា-សែ] aavasae

(ម.ព. អាវាសែ)។

អាវ៉ូកាចេរ

(កសិ.) ឈ្មោះឈើជាដំណាំមួយប្រភេទ មានដើមធំ ស្លឹកមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងស្លឹកសាលព្រឹក្ស ប៉ុន្តែស្ដើងទន់, ផ្លែវាហៅ អាវ៉ូកាត៍។ សព្វថ្ងៃ គេនិយមហៅថា ផ្លែប៊័រ។

អាវ៉ូកាចេរ នាម

[អា-វ៉ូ-កា-ចេ] aavoukacher

(កសិ.) ឈ្មោះឈើជាដំណាំមួយប្រភេទ មានដើមធំ ស្លឹកមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងស្លឹកសាលព្រឹក្ស ប៉ុន្តែស្ដើងទន់, ផ្លែវាហៅ អាវ៉ូកាត៍។ សព្វថ្ងៃ គេនិយមហៅថា ផ្លែប៊័រ។

អាវ៉ូកាត៍ នាម

[អា-វ៉ូ-កា] aavoukat

ផ្លែអាវ៉ូកាចេរ ឬផ្លែប៊័រ។

អាវ័ន

ស្រូវម្យ៉ាងប្រើជាចំណីសេះ។

អាវ័ន នាម

[អា-វ័ន] aavno

ស្រូវម្យ៉ាងប្រើជាចំណីសេះ។

អាស

(ព.ប្រ.) ទទួលរ៉ាប់រងជួយឈ្លោះប្រកែកឬជជែកវែកដៃ ដោយខុសមុខខុសទំនង (ដូចជាស្រីអាសទទួលភារៈជាជំនួសខ្ទើយ) ; និយាយថា ចើកតាងខ្ទើយ ក៏បាន។