វចនានុក្រមខ្មែរ

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-ម័ង-គា-នុ-សា-រ៉ី] ong

ខ្យល់ដែលបក់ទូទៅតាមអវយវៈតូចធំ ឱ្យកម្រើកកាយកម្រើកវាចាបាន (ហៅ អង្គានុសារី ក៏បាន < អង្គ + អនុសារី)។

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-មន់-ត្រី] ឬ [អង់-មន់-ត្រី] ong

មន្ត្រីថ្នាក់ខ្ពស់ជាអ្នកប្រឹក្សាការផែនដីជាមួយនឹងព្រះរាជា។

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-មន់-ត្រី-សៈ-ភា] ong

សភានៃពួកអង្គមន្ត្រី។

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-វិក-ខែប] ong

ដំណើរឬលំនាំងាកបែរ, កម្រើក, លើកដាក់នៃអវយវៈ (មានវាសដៃ, លើកជើងជាដើម)។

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-វិច-ជា] ong

វិជ្ជាទាយលក្ខណៈរូបកាយ។

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-សៈ-ម៉ៈ-និ-ធិ] ong

កំណប់ទ្រព្យស្មើដោយខ្លួនប្រាណ គឺចំណេះវិជ្ជាដែលបានរៀនចេះចាំហើយជាប់នៅនឹងប្រាណជានិច្ច :

អង្គ នាម

[អង់-គៈ-សំ-ផស់] ong

ការប៉ះ, ទង្គុក, ទង្គិចត្រូវរាងកាយគ្នា។

អង្គ នាម

[អង់-សិល] ong

ប្រភេទប្រាប់ដំណើរដាច់ឬជាប់សីល (ដូចយ៉ាង បាណាតិបាត មានអង្គ ៥គឺ ១សត្វមានជីវិត; ២ដឹងថាសត្វមានជីវិត; ៣គិតនឹងសម្លាប់; ៤តាំងព្យាយាមនឹងសម្លាប់; ៥សត្វស្លាប់ដោយព្យាយាមនោះ)។

អង្គ នាម

[អង់-គា-វៈ-យៈ-វៈ] ong

អវយវៈទាំងអស់នៃរាងកាយ។

អង្គ នាម ១)

[អង់] ong

អង្គជាតព្រះឥសូរឬសិវលិង្គ។

អង្គ នាម ២)

[អង់] ong

ខ្មែរសម័យបុរាណហៅថ្មដែលធ្វើជារូបសិវលិង្គថា អង្គ (ហៅកាត់ខ្លីមកពីពាក្យ អង្គជាត)។

អង្គ នាម

[ទឹក-អង់-បំ-ពង់-ខ្ចី] ong

ទឹកដែលគេស្រោចលើថ្មជាសិវលិង្គនិងឧមាយោនីហើយត្រងយកមក ដែលក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាជឿថាជាទឹកស័ក្ដិសិទ្ធិប្រកបដោយពរស្រីសួស្ដី។

អង្គ ន., សព្វ.

[អង់] ong

នាក់; រូប; ខ្លួន; ទ្រង់; លោក (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះពុទ្ធរូប, ព្រះអរហន្ត, ក្សត្រិយ៍, ទេវតាស័ក្ដិធំ, បព្វជិតថ្នាក់ខ្ពស់, ...) :

អង្គ ន., សព្វ.

[ព្រះ-អង់-លោក] ong

ខ្លួនលោក។

អង្គ ន., សព្វ.

[ព្រះ-អង់-អែង] ong

ខ្លួនឯង។

អង្គ គុណនាម

[ល្អ-អស់-អង់] ong

ល្អអស់ទាំងខ្លួន, មានរូបល្អឥតខ្ចោះត្រង់ណា។

អង្គ នាម

[អង់-គា-នុ-សា-រ៉ី] ong

(ម.ព. អង្គមង្គានុសារី)។

អង្គ នាម

[អង់] ong

(គណិត.) ផ្នែកទាំងសងខាងនៃសមីការ :

អង្គការ

បែបផែន, របៀបរៀបចំកិច្ចការដែលរដ្ឋឬក្រុមរាជការណាមួយបង្កើតឡើងដើម្បីប្រព្រឹត្តទៅកាន់សេចក្ដីចម្រើន; ទីកន្លែងចាត់ការធំៗ :

អង្គការ នាម

[អង់-កា] aangkokar

បែបផែន, របៀបរៀបចំកិច្ចការដែលរដ្ឋឬក្រុមរាជការណាមួយបង្កើតឡើងដើម្បីប្រព្រឹត្តទៅកាន់សេចក្ដីចម្រើន; ទីកន្លែងចាត់ការធំៗ :

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល

សង្គមស៊ីវិលមួយប្រភេទដែលជាអង្គការមិនមែនសមាជិកភាព បង្កើតឡើងដើម្បីធ្វើសកម្មភាពដោយស្ម័គ្រចិត្ត ក្នុងគោលបំណងរួមចំណែកអភិវឌ្ឍផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច‑សង្គម។

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល នាម

[អង់-កា-មិន-មែន-រ័ត-ឋា-ភិ-បាល] angkaminmenrtathaphibal≈

សង្គមស៊ីវិលមួយប្រភេទដែលជាអង្គការមិនមែនសមាជិកភាព បង្កើតឡើងដើម្បីធ្វើសកម្មភាពដោយស្ម័គ្រចិត្ត ក្នុងគោលបំណងរួមចំណែកអភិវឌ្ឍផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច‑សង្គម។

អង្គការលេខ

រូបគំនូរនៃរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់អង្គការឬស្ថាប័នណាមួយ :

អង្គការលេខ នាម

[អង់-កា-ឡេក] angkalek≈

រូបគំនូរនៃរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់អង្គការឬស្ថាប័នណាមួយ :

អង្គការសហប្រជាជាតិ

អង្គការរបស់ប្រជាជាតិរួមគ្នា, អង្គការអន្តរជាតិ ឬជាតិនានាដែលស្ម័គ្រចិត្តប្រតិបត្តិតាមធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ដើម្បីរក្សាការពារនូវសន្តិភាពនៃពិភពលោក។

អង្គការសហប្រជាជាតិ នាម

[អង់-កា-សៈ-ហៈ-ប្រ-ជា-ជាត] angkasakhakbrocheacheat≈

អង្គការរបស់ប្រជាជាតិរួមគ្នា, អង្គការអន្តរជាតិ ឬជាតិនានាដែលស្ម័គ្រចិត្តប្រតិបត្តិតាមធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ ដើម្បីរក្សាការពារនូវសន្តិភាពនៃពិភពលោក។

អង្គចៅក្រម នាម

[អង់-ចៅ-ក្រំ] angchavkrum≈

ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា។

អង្គជាត នាម

[អង់-គៈ-ជាត] angkeakcheat≈

លិង្គ, យោនី (ខ្មាសបុរសឬស្ត្រី)។

អង្គញ់

ឆ្អឹងមានសណ្ឋានដូចគ្រាប់អង្គញ់ នៅត្រង់ក្បាលជង្គង់ :

អង្គញ់ នាម

[អង់-គញ់] aongkonh

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមធំរឹង ផ្លែធំវែងៗក្នុងផ្លែមួយៗមានគ្រាប់ច្រើន គ្រាប់ធំៗរាងមូលសំប៉ែត កាលណាទុំមានសាច់រឹង, សម្រាប់យកមកលេងល្បែងមួយប្រភេទ ហៅថា ល្បែងអង្គញ់។

អង្គញ់ នាម

[អង់-គញ់] aongkonh

ឆ្អឹងមានសណ្ឋានដូចគ្រាប់អង្គញ់ នៅត្រង់ក្បាលជង្គង់ :

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ, ស្លឹកធំៗស្រួចខាងដើមនិងខាងចុងបន្តិច បណ្ដោយនិងទទឹងស្លឹក ២០សង់ទីម៉ែត្រ, ផ្លែពាំគ្រាប់ជាសង្កាត់ជាប់គ្នា ផ្លែមួយៗពីរគ្រាប់ក៏មានបីគ្រាប់ក៏មាន, មានគ្រាប់មូលៗទំហំ ៣សង់ទីម៉ែត្រ, គ្រាប់ទុំមានទ្រង់ទ្រាយនិងសម្បុរក្រហមក្រមៅរលោង ដូចគ្រាប់អង្គញ់សុទ្ធសាធ គ

អង្គញ់ស្វា នាម

[អង់-គញ់-ស្វា] aongkonhosva

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ, ស្លឹកធំៗស្រួចខាងដើមនិងខាងចុងបន្តិច បណ្ដោយនិងទទឹងស្លឹក ២០សង់ទីម៉ែត្រ, ផ្លែពាំគ្រាប់ជាសង្កាត់ជាប់គ្នា ផ្លែមួយៗពីរគ្រាប់ក៏មានបីគ្រាប់ក៏មាន, មានគ្រាប់មូលៗទំហំ ៣សង់ទីម៉ែត្រ, គ្រាប់ទុំមានទ្រង់ទ្រាយនិងសម្បុរក្រហមក្រមៅរលោង ដូចគ្រាប់អង្គញ់សុទ្ធសាធ គ

អង្គត់

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ សម្រាប់ប្រើការជាថ្នាំស្ងោរផឹករម្ងាប់ពិសពុលចំណីអាហារផ្សេងៗ :

អង្គត់ នាម

[អង់-គត់] angkta≈

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ សម្រាប់ប្រើការជាថ្នាំស្ងោរផឹករម្ងាប់ពិសពុលចំណីអាហារផ្សេងៗ :

អង្គទ

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ (ច្រើនសរសេរ អង្គត់ជាង)។

អង្គទ នាម

[អង់-គត់] aangkot

គ្រឿងប្រដាប់ដើមដៃ, កងកន់។

អង្គទ នាម ១)

[អង់-គត់] aangkot

ឈ្មោះពានរមួយជាកូននៃពាលីនិងនាងមណ្ឌោគិរី, ជាសេនាព្រះរាមក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍។

អង្គទ នាម ២)

[អង់-គត់] aangkot

(ព.ប្រ.) ខ្មែរហៅស្វាមួយប្រភេទ មាឌធំ ឥតកន្ទុយ ថា ស្វាអង្គទ (ហៅប្រៀបដោយពានរឈ្មោះ អង្គទ ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍)។

អង្គទ នាម

[អង់-គត់] aangkot

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ (ច្រើនសរសេរ អង្គត់ជាង)។

អង្គទូត

អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង។

អង្គទូត នាម

[អង់-ទូត] angtut≈

អង្គការផ្នែកខាងទូត, មុខក្រសួងទូតព្រមទាំងបុគ្គលិកនៃស្ថានទូតផង។

អង្គធាតុ

អ្វីៗដែលយើងអាចមើលឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកទទេ វាអាចជាវត្ថុរឹង រាវ ឬឧស្ម័ន :

អង្គធាតុ នាម

[អង់-គៈ-ធាត] angkeaktheat≈

អ្វីៗដែលយើងអាចមើលឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកទទេ វាអាចជាវត្ថុរឹង រាវ ឬឧស្ម័ន :

អង្គធាតុរឹង

(រូប.) វត្ថុដែលមានមាឌជាក់លាក់ ហើយមានទំហំនិងទម្រង់ច្បាស់លាស់ និងមិនងាយប្រែប្រួលនៅពេលរងអំពើនៃកម្លាំង។

អង្គធាតុរឹង នាម

[អង់-គៈ-ធាត-រឹង] angkeaktheatroeng≈

(រូប.) វត្ថុដែលមានមាឌជាក់លាក់ ហើយមានទំហំនិងទម្រង់ច្បាស់លាស់ និងមិនងាយប្រែប្រួលនៅពេលរងអំពើនៃកម្លាំង។

អង្គធាតុរំលាយ

(គីមី.) សារធាតុមួយដែលជាទូទៅមានភាពរាវ សម្រាប់រំលាយសារធាតុផ្សេងទៀត :

អង្គធាតុរំលាយ នាម

[អង់-គៈ-ធាត-រំ-លាយ] angkeaktheatrumleay≈

(គីមី.) សារធាតុមួយដែលជាទូទៅមានភាពរាវ សម្រាប់រំលាយសារធាតុផ្សេងទៀត :

អង្គធាតុសមាស

អង្គធាតុសុទ្ធដែលមានម៉ូលេគុលផ្សំពីអាតូមនៃធាតុគីមីពីរឬច្រើនប្រភេទផ្សេងគ្នានៅក្នុងសមាមាត្រកំណត់មួយ ដូចជា ទឹកសុទ្ធ អំបិល ស្ករ អាស៊ីដជាដើម :

អង្គធាតុសមាស នាម

[អង់-គៈ-ធាត-សៈ-ម៉ាស] angkeaktheatsakmas≈

អង្គធាតុសុទ្ធដែលមានម៉ូលេគុលផ្សំពីអាតូមនៃធាតុគីមីពីរឬច្រើនប្រភេទផ្សេងគ្នានៅក្នុងសមាមាត្រកំណត់មួយ ដូចជា ទឹកសុទ្ធ អំបិល ស្ករ អាស៊ីដជាដើម :

អង្គធាតុសុទ្ធ

អង្គធាតុដែលមានប្រភេទម៉ូលេគុលតែមួយហើយមិនអាចញែកចេញដោយវិធីវិភាគបន្ទាន់ និងមានថេររូប ដូចជាមានសីតុណ្ហភាពរំពុះ សីតុណ្ហភាពកំណក និងម៉ាសមាឌជាក់លាក់។

អង្គធាតុសុទ្ធ នាម

[អង់-គៈ-ធាត-សុត] angkeaktheatsot≈

អង្គធាតុដែលមានប្រភេទម៉ូលេគុលតែមួយហើយមិនអាចញែកចេញដោយវិធីវិភាគបន្ទាន់ និងមានថេររូប ដូចជាមានសីតុណ្ហភាពរំពុះ សីតុណ្ហភាពកំណក និងម៉ាសមាឌជាក់លាក់។

អង្គនភា

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងលំហអវកាស ដូចជាផ្កាយ ភព រូបធាតុ អន្តរផ្កាយ (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម។

អង្គនភា នាម

[អង់-នៈ-ភា] angneakphea≈

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងលំហអវកាស ដូចជាផ្កាយ ភព រូបធាតុ អន្តរផ្កាយ (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម។

អង្គនា

ស្ត្រី, នាង :

អង្គនា នាម

[អង់-គៈ-នា] aangkonea

ស្ត្រី, នាង :

អង្គនីតិបញ្ញត្តិ

ស្ថាប័នដែលមានអំណាចតាក់តែងនិងអនុម័តច្បាប់សម្រាប់ប្រទេស។

អង្គនីតិបញ្ញត្តិ នាម

[អង់-នី-តិ-ប័ញ-ញ៉ាត់] angnitebnhonhat≈

ស្ថាប័នដែលមានអំណាចតាក់តែងនិងអនុម័តច្បាប់សម្រាប់ប្រទេស។

អង្គនីតិប្រតិបត្តិ

រាជរដ្ឋាភិបាល អង្គការ ឬស្ថាប័នដែលជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ :

អង្គនីតិប្រតិបត្តិ នាម

[អង់-នី-តិ-ប្រៈ-តិ-ប័ត] angnitebreaktebta≈

រាជរដ្ឋាភិបាល អង្គការ ឬស្ថាប័នដែលជាអ្នកអនុវត្តច្បាប់ :

អង្គបដិបក្ខ

(វេជ្ជ.) អង់ទីករ សារធាតុប្រូតេអ៊ីនដែលផលិតដោយសរីរាង្គដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺទៅតាមប្រភេទពិសេសរបស់វា :

អង្គបដិបក្ខ នាម

[អង់-ប៉ៈ-ដិ-ប៉័ក] angbakdebka≈

(វេជ្ជ.) អង់ទីករ សារធាតុប្រូតេអ៊ីនដែលផលិតដោយសរីរាង្គដើម្បីប្រឆាំងនឹងជំងឺទៅតាមប្រភេទពិសេសរបស់វា :

អង្គប់

នេសាទុបករណ៍ឬគ្រឿងប្រហារមានគន្លឹះថ្លោះបាន :

អង្គប់ កិរិយាសព្ទ

[អង់-គប់] aongkob

ទំពាចំណីអាហាររឹងឬស្វិតគប់ៗញំៗព្រោះគ្មានធ្មេញ :

អង្គប់ នាម

[អង់-គប់] aongkob

នេសាទុបករណ៍ឬគ្រឿងប្រហារមានគន្លឹះថ្លោះបាន :

អង្គភាព

ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានរៀបចំដោយមានគោលបំណងជាក់លាក់ :

អង្គភាព នាម

[អង់-គៈ-ភាប] aongkopheap

ភាពរូបកាយ។

អង្គភាព នាម

[អង់-គៈ-ភាប] aongkopheap

ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានរៀបចំដោយមានគោលបំណងជាក់លាក់ :

អង្គមេឃ

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលនៅក្នុងមេឃ ដូចជាព្រះអាទិត្យ ភព រូបធាតុនានា (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនលំហនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

អង្គមេឃ នាម

[អង់-មេក] angmek≈

(ភូមិ.) អង្គទាំងឡាយដែលនៅក្នុងមេឃ ដូចជាព្រះអាទិត្យ ភព រូបធាតុនានា (ឧស្ម័ននិងកម្ទេចផ្សេងៗ) កាំរស្មីអវកាសជាដើម ដែលស្ថិតនៅក្នុងដែនលំហនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។

អង្គរ

(ព.បុ.) ទីដីជាទួលធំប៉ុន្តែទាបទេ នៅជិតមាត់បឹងធំជ្រៅ មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ជាព្រៃស្ងាត់ គេហៅព្រៃនិងបឹងនោះថា ព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ទោះបីចំណេរកាលតមក គេកាប់ព្រៃនោះធ្វើជាចម្ការទៅហើយ ក៏គេនៅតែហៅថា ចម្ការព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ឬ បឹងព្រៃអង្គរ តាមឈ្មោះដើមនោះដែរ។

អង្គរ នាម

[អង់-គ] ongkor

ពាក្យប្រើឃ្លាតក្លាយមកពី នគរ "ក្រុង, រាជធានី" ហៅចំពោះតែក្រុងនិងសិលាប្រាសាទបុរាណខ្លះ ឬទីតំបន់ជាដើមខ្លះក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

អង្គរ នាម

[ងៀត-ប្រា-អង់-គ] ongkor

(ម.ព. ត្រីងៀតអង្គរ)។

អង្គរ នាម

[ត្រី-ងៀត-អង់-គ] ongkor

ត្រីងៀតឬងៀតប្រាដែលនាំមកពីទន្លេសាបប៉ែកខាងខេត្តសៀមរាប។

អង្គរ នាម

[ទឹក-អង់-គ-បាក់] ongkor

ទឹកថ្លាដែលហូរត្រឡប់ចេញពីទន្លេសាបនិងបឹងនានាចុះមកវិញក្នុងរដូវសម្រក។

អង្គរ នាម

[ន-គ-ព្រះ-ជៃ] ongkor

(ម.ព. អង្គរព្រះជ័យ)។

អង្គរ នាម

[ភ្លេង-ន-គ-រាច] ongkor

(ម.ព. ភ្លេងអង្គររាជ)។

អង្គរ នាម

[ភ្លេង-អង់-គ-រាច] ongkor

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ មានដើមកំណើតនៅអាណាខេត្តនគររាជ ដែលក្លាយលំនាំបទឃ្លាតពីលំនាំដើមខ្លះ ហៅថា អង្គររាជក្លាយ (នគររាជក្លាយ) ; ដែលតាំងពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ, អ្នកស្រុកជើងព្រៃបំប្លែងកែលំនាំបទឱ្យឃ្លាតផ្សេងខ្លះពីលំនាំដើម ហៅថា អង្គររាជជើងព្រ (នគររាជជើងព្រៃ)។

អង្គរ នាម

[អង់-គ-ព្រះ-ជៃ] ongkor

ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណ នៅខាងលិចជិតកំពង់ចាមក្រុង។

អង្គរ នាម

[អង់-គ-រាច] ongkor

ឈ្មោះអាណាខេត្តមួយរបស់ខ្មែរ នៅខាងទិសឧត្តរ, បានទៅអាណាខេត្តរបស់សៀមយូរអង្វែងហើយ។

អង្គរ នាម

[អង់-គ] ongkor

(ព.បុ.) ទីដីជាទួលធំប៉ុន្តែទាបទេ នៅជិតមាត់បឹងធំជ្រៅ មានដើមឈើធំៗខ្ពស់ៗ ជាព្រៃស្ងាត់ គេហៅព្រៃនិងបឹងនោះថា ព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ទោះបីចំណេរកាលតមក គេកាប់ព្រៃនោះធ្វើជាចម្ការទៅហើយ ក៏គេនៅតែហៅថា ចម្ការព្រៃអង្គរ, បឹងអង្គរ ឬ បឹងព្រៃអង្គរ តាមឈ្មោះដើមនោះដែរ។