ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ចុករួយ

មានអាការៈឈឺចុកចាប់តិចៗ ត្រង់ផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយ :

ចុករួយ កិរិយាសព្ទ

[ចុក-រួយ] chokruoy≈

មានអាការៈឈឺចុកចាប់តិចៗ ត្រង់ផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយ :

ចុង

(សំនួន.) ដែលនិយាយទាំងទើសទាល់ ចេញមិនអស់ពាក្យអស់សេចក្ដី :

ចុង នាម

[ចុង] jung

ទម្ងន់កន្លះហាប (ស្មើនឹង៣០គីឡូក្រាម) :

ចុង នាម

[ចុង] jung

ទីទៃពីគល់, ពីដើម, ពីក្បាល :

ចុង នាម

[ចុង-មាត់-ចុង-ក] jung

(សំនួន.) ដែលនិយាយទាំងទើសទាល់ ចេញមិនអស់ពាក្យអស់សេចក្ដី :

ចុងកាត់មាត់ញក

ស្រុកនៅចុងដែន, ស្រុកនៅជិតព្រំប្រទល់ដែន, ស្រុកភូមិដែលនៅឆ្ងាយពីទីប្រជុំជន មិនសូវមានការអភិវឌ្ឍ។

ចុងកាត់មាត់ញក នាម

[ចុង-កាត់-មាត់-ញក] chongkatmeatnhok

ស្រុកនៅចុងដែន, ស្រុកនៅជិតព្រំប្រទល់ដែន, ស្រុកភូមិដែលនៅឆ្ងាយពីទីប្រជុំជន មិនសូវមានការអភិវឌ្ឍ។

ចុងកាល់

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

ចុងកាល់ នាម

[ចុង-កាល់] chongkal

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

ចុងកុល

ញាតិចុងខ្សែទៅខាងលើ; រាប់តាមលំដាប់ពីក្រោមទៅលើថា ជីដូន, ជីទួត, ជីលួត, ជីលា, ជីប៉ា, ចុងកុល ឬ ចុងគល់។

ចុងកុល នាម

[ចុង-កុល] chongkol

ញាតិចុងខ្សែទៅខាងលើ; រាប់តាមលំដាប់ពីក្រោមទៅលើថា ជីដូន, ជីទួត, ជីលួត, ជីលា, ជីប៉ា, ចុងកុល ឬ ចុងគល់។

ចុងក្រោយ គុណនាម

[ចុង-ក្រោយ] chongkraoy

ដែលក្រោយគេ ថ្មីជាងគេ :

ចុងគល់ នាម

[ចុង-គល់] chongklo≈

(ម.ព. ចុងកុល)។

ចុងចួន

(អ.សិ.) ព្យាង្គចួន ចំណាប់ចួន ព្យាង្គដែលមានសូរស្រៈឬសូរព្យញ្ជនៈប្រកបចុងព្យាង្គដូចគ្នាក្នុងឃ្លា ឆ្លងឃ្លា ឬឆ្លងល្បះនៃកំណាព្យ។

ចុងចួន នាម

[ចុង-ចួន] chongchuon≈

(អ.សិ.) ព្យាង្គចួន ចំណាប់ចួន ព្យាង្គដែលមានសូរស្រៈឬសូរព្យញ្ជនៈប្រកបចុងព្យាង្គដូចគ្នាក្នុងឃ្លា ឆ្លងឃ្លា ឬឆ្លងល្បះនៃកំណាព្យ។

ចុងចោទ នាម

[ចុង-ចោត] chongchaot≈

ភាគីឬអ្នកដែលត្រូវគេចោទ :

ចុងឈើ

ផ្នែកខាងលើរបស់ដើមឈើ :

ចុងឈើ នាម

[ចុង-ឈើ] chongchheu≈

ផ្នែកខាងលើរបស់ដើមឈើ :

ចុងដួច នាម

[ចុង-ដួច] chongduoch

ខាងចុងបំផុត, ចុងបង្អស់។

ចុងដៃ

(សំនួន.) មិនយកចិត្តទុកដាក់ ខ្ជីខ្ជា :

ចុងដៃ នាម ១)

[ចុង-ដៃ] chongdai≈

(សំនួន.) ពេលវេលាដែលជិតផុតរដូវ :

ចុងដៃ នាម ២)

[ចុង-ដៃ] chongdai≈

(ម.ព. ចុងដៃចុងជើង)។

ចុងដៃ គុណកិរិយា

[ចុង-ដៃ-ចុង-ជើង] chongdaichongcheung≈

(សំនួន.) មិនយកចិត្តទុកដាក់ ខ្ជីខ្ជា :

ចុងប៉ូច នាម

[ចុង-ប៉ូច] chongbouch≈

(ម.ព. ចុងដួច)។

ចុងភៅ

អ្នកដណ្ដាំស្ល, អ្នកចម្អិនភោជនាហារ។

ចុងភៅ នាម

[ចុង-ភៅ] chongphov

អ្នកដណ្ដាំស្ល, អ្នកចម្អិនភោជនាហារ។

ចុងមាត់

អ្វីដែលនឹកស្ទើរឃើញ ស្ទើរភ្លេច :

ចុងមាត់ គុ.កិ., គុ.

[ចុង-មាត់] chongmeat≈

និយាយដោយមិនពេញមាត់ :

ចុងមាត់ នាម

[ចុង-មាត់] chongmeat≈

អ្វីដែលនឹកស្ទើរឃើញ ស្ទើរភ្លេច :

ចុងសប្ដាហ៍ នាម

[ចុង-ស័ប-ប្ដា] chongsbabda≈

ថ្ងៃសៅរ៍និងថ្ងៃអាទិត្យដែលជាថ្ងៃសម្រាក :

ចុងអង្ករ នាម

[ចុង-អង់-ក] chongaongkor

ឈ្មោះលតាជាតិមួយប្រភេទ ផ្កាស ស្លឹកតូចវែងៗ ប្រើជាបន្លែស្លបាន។

ចុងអង្ករ នាម

[ចុង-អង់-ក] chongaongkor

ជំងឺបង្កដោយបរាសិតម្យ៉ាងជាតេញ៉ាមានសណ្ឋានជាគីស្ត ស្ថិតនៅក្នុងសាច់ដុំបេះដូង សាច់ដុំសន្ទះទ្រូង អណ្ដាត ថ្ពាល់ និង សាច់ដុំនៃសរីរាង្គដទៃទៀត :

ចុងអង្ករ នាម

[ចុង-អង់-ក] chongaongkor

កម្ទេចអង្ករដែលគេរែងចេញ :

ចុងអំបុក

ឈ្មោះលតាជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចរាងវែង ផ្កាស មានរសជាតិផ្អែម ច្រើនដុះនៅវាលស្រែ។

ចុងអំបុក នាម

[ចុង-អំ-បុក] chongaambok

ឈ្មោះលតាជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចរាងវែង ផ្កាស មានរសជាតិផ្អែម ច្រើនដុះនៅវាលស្រែ។

ចុច

(ប.ព.) សង្កត់ហើយលែងឆ្នុចនៃឧបករណ៍ចង្អុល (ដូចជា កណ្ដុរ ប៊ិកចង្អុល...) ពីរដងភ្លាមៗដោយមិនផ្លាស់ទី។

ចុច កិរិយាសព្ទ ១)

[ចុច] joch

សង្កត់ដោយចុងម្រាមដៃ ឬដោយចុងរបស់អ្វី ដែលតូចស្រាល :

ចុច កិរិយាសព្ទ ២)

[ចុច] joch

(ប.ព.) សង្កត់ហើយលែងឆ្នុចនៃឧបករណ៍ចង្អុល (ដូចជាកណ្ដុរ ប៊ិកចង្អុល...) ដោយមិនផ្លាស់ទី។

ចុច នាម

[ចុច-ផ្ទួន] joch

(ប.ព.) សង្កត់ហើយលែងឆ្នុចនៃឧបករណ៍ចង្អុល (ដូចជា កណ្ដុរ ប៊ិកចង្អុល...) ពីរដងភ្លាមៗដោយមិនផ្លាស់ទី។

ចុណ្ណភាគ

សមាសធាតុតូចៗអណ្ដែតក្នុងបរិយាកាសហើយមានទំហំតូចជាង២.៥មីក្រូម៉ែត្រ :

ចុណ្ណភាគ នាម

[ចុន-ណៈ-ភាក] chonnakpheak≈

សមាសធាតុតូចៗអណ្ដែតក្នុងបរិយាកាសហើយមានទំហំតូចជាង២.៥មីក្រូម៉ែត្រ :

ចុតហ្មាយ

សំបុត្រសម្គាល់ឬប្រាប់ហេតុគឺសំបុត្រកត់ដំណឹងឬប្រាប់ដំណឹងក្នុងគ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (ម.ប្រ., ច្រ.ប្រ. កំណត់ហេតុ)។

ចុតហ្មាយ នាម

[ចុត-ម៉ាយ] chotmay≈

សំបុត្រកែនឬកោះយកខ្លួន, ដីកាកែន; ដីកាកោះ :

ចុតហ្មាយ នាម

[ចុត-ម៉ាយ-ហែត] chotmayhaet≈

សំបុត្រសម្គាល់ឬប្រាប់ហេតុគឺសំបុត្រកត់ដំណឹងឬប្រាប់ដំណឹងក្នុងគ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (ម.ប្រ., ច្រ.ប្រ. កំណត់ហេតុ)។

ចុតិ

ដំណើរដែលឃ្លាតចាកជីវិត គឺសេចក្ដីស្លាប់។

ចុតិ នាម

[ចុត] chote

ដំណើរដែលឃ្លាតចាកជីវិត គឺសេចក្ដីស្លាប់។

ចុន

ដែលទ័ល, ដែលដុនដាប, ក្រទ្រព្យ, ទ័លគំនិត, ទ័លដំណើរ, ទ័លផ្លូវ, ទ័លសេចក្ដី, ចាញ់គេ ...។

ចុន គុណនាម

[ចុន] chon

ដែលទ័ល, ដែលដុនដាប, ក្រទ្រព្យ, ទ័លគំនិត, ទ័លដំណើរ, ទ័លផ្លូវ, ទ័លសេចក្ដី, ចាញ់គេ ...។

ចុម្ពិត កិរិយាសព្ទ

[ចុម-ពិត] chompit≈

(រ.ស.) ថើប :

ចុម្ពិត គុណនាម

[ចុម-ពិត] chompit≈

(ម.ព. ម៉ាញ៉េទិក)។

ចុម្ពិតមាត្រ នាម

[ចុម-ពិ-តៈ-មាត] chompitakmeat≈

ឧបករណ៍សម្រាប់វាស់កម្លាំងនិងប៉ូលនៃមេដែក។

ចុយ

សេពមេថុនធម្ម (ពាក្យអាសគ្រាម) ; ពាក្យថ្លៃថ្លាថា ធ្វើមេថុនសេវនកិច្ច, រួមមេថុនសំវាស, រួមបវេណី, រួមដំណេក, រួមដំណេកបង្គុយ។

ចុយ កិរិយាសព្ទ

[ចុយ] choy

សេពមេថុនធម្ម (ពាក្យអាសគ្រាម) ; ពាក្យថ្លៃថ្លាថា ធ្វើមេថុនសេវនកិច្ច, រួមមេថុនសំវាស, រួមបវេណី, រួមដំណេក, រួមដំណេកបង្គុយ។

ចុល្ល

ពាក្យប្រើផ្សំនឹងពាក្យដទៃ មានន័យថា ដែលតូច ដែលតិច។

ចុល្ល គុណនាម

[ចុល-ឡៈ] chollak≈

ពាក្យប្រើផ្សំនឹងពាក្យដទៃ មានន័យថា ដែលតូច ដែលតិច។

ចុល្លព្រឹក្ស

រុក្ខជាតិកម្ពស់មធ្យម ដើមរឹងមានជាតិឈើនិងបែកមែកច្រើន មានអាយុលើសពី២ឬបីឆ្នាំ :

ចុល្លព្រឹក្ស នាម

[ចុល-ឡៈ-ព្រឹក] chollakproek≈

រុក្ខជាតិកម្ពស់មធ្យម ដើមរឹងមានជាតិឈើនិងបែកមែកច្រើន មានអាយុលើសពី២ឬបីឆ្នាំ :

ចុល្លភាព

ភាពតូចស្តើង ភាពតិចតួច ភាពចង្អៀត ភាពកំណាញ់។

ចុល្លភាព នាម

[ចុល-ឡៈ-ភាប] chollakpheab≈

ភាពតូចស្តើង ភាពតិចតួច ភាពចង្អៀត ភាពកំណាញ់។

ចុល្លលិខិត នាម

[ចុល-ឡៈ-លិ-ខិត] chollaklikhet≈

លិខិតខ្លីៗ កូនសៀវភៅចុះព័ត៌មានឬមតិយោបល់។

ចុល្លសករាជ

សករាជតូច។ កាលដែលតាំងចុល្លសករាជនៅថ្ងៃចន្ទ ១២កើត ខែចេត្រ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ ១១៨៣។

ចុល្លសករាជ នាម

[ចុល-ឡៈ-សៈ-កៈ-រ៉ាច] ឬ [ចុល-ឡៈ-ស័ក-ក្រាច] chollsakareach

សករាជតូច។ កាលដែលតាំងចុល្លសករាជនៅថ្ងៃចន្ទ ១២កើត ខែចេត្រ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ ១១៨៣។

ចុះ

ចេញមកច្រើន, ហែលបណ្ដោយខ្សែទឹកច្រើន :

ចុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចុះ] chos

ទៅពីទីខ្ពស់កាន់ទីទាប ឬពីទីលើកាន់ទីក្រោម :

ចុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចុះ] chos

ទៅបំពេញការងារនៅកន្លែងណាមួយ :

ចុះ គុណកិរិយា ១)

[ចុះ] chos

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាជំនួយពាក្យឆ្ងល់ ពាក្យសួរបញ្ជាក់; ប្រើរៀងពីខាងដើម :

ចុះ គុណកិរិយា ២)

[ចុះ] chos

ប្រើក្នុងការបង្គាប់, ការបើកសិទ្ធិឱ្យ, ការបើកឱកាសឱ្យ; ត្រូវប្រើរៀងត្រង់ខាងចុងបំផុត :

ចុះ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ] chos

ថមថយ :

ចុះ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ] chos

អស់ច្រើន ចំណាយច្រើន :

ចុះ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ-សោ-ហ៊ុយ] chos

(សំនួន.) ចំណាយច្រើនលើសពីធម្មតា :

ចុះ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ] chos

សរសេរ កត់ចូល ដាក់ចូល :

ចុះ គុណកិរិយា

[ចុះ] chos

ដែលអាចចូលក្នុងចំណុះបាន :

ចុះ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ] chos

ចេញមកច្រើន, ហែលបណ្ដោយខ្សែទឹកច្រើន :

ចុះចាញ់

ទទួលព្រមចាញ់ហើយលុះនៅក្នុងអំណាចគេ, បោះបង់ចោលការប្រកួតឬការតស៊ូ :

ចុះចាញ់ កិរិយាសព្ទ

[ចុះ-ចាញ់] choahchanh≈

ទទួលព្រមចាញ់ហើយលុះនៅក្នុងអំណាចគេ, បោះបង់ចោលការប្រកួតឬការតស៊ូ :

ចុះចិត្ត កិរិយាសព្ទ

[ចុះ-ចិត] choahchet≈

ស៊ប់ចិត្ត, ស្លុងចិត្ត។