Khmer Dictionary

ក្ដារអុក

បន្ទះធ្វើអំពីឈើឬវត្ថុផ្សេងទៀត មានរាងការ៉េ បែងជា៦៤ក្រឡាស្មើៗគ្នា ប្រើសម្រាប់លេងល្បែងអុក :

ក្ដារអុក នាម

[ក្ដា-អុក] kdaaok≈

បន្ទះធ្វើអំពីឈើឬវត្ថុផ្សេងទៀត មានរាងការ៉េ បែងជា៦៤ក្រឡាស្មើៗគ្នា ប្រើសម្រាប់លេងល្បែងអុក :

ក្ដាំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ក្ដី :

ក្ដាំ បុព្វបទ

[ក្ដាំ] kdam

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ក្ដី :

ក្ដាំង

ក្រៀមស្វិតរឹងជាប់គ្នា :

ក្ដាំង គុណនាម

[ក្ដាំង] kdang

ក្រៀមស្វិតរឹងជាប់គ្នា :

ក្ដាំងងា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្រអូប ត្របកផ្កាវែង; ក្ដាំងងានេះមានពីរយ៉ាង មួយយ៉ាងធំកើតនៅស្រុកខ្មែរ, មួយយ៉ាងតូច ផ្កាលឿងជាងបន្តិច ពូជមកពីប្រទេសចិន។

ក្ដាំងងា នាម

[ក្ដាំង-ងា] kdangngea

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្រអូប ត្របកផ្កាវែង; ក្ដាំងងានេះមានពីរយ៉ាង មួយយ៉ាងធំកើតនៅស្រុកខ្មែរ, មួយយ៉ាងតូច ផ្កាលឿងជាងបន្តិច ពូជមកពីប្រទេសចិន។

ក្ដាំងបាយ

(ម.ព. បាយក្ដាំង)។

ក្ដាំងបាយ នាម

[ក្ដាំង-បាយ] kdaamngbay≈

(ម.ព. បាយក្ដាំង)។

ក្ដិច

បិចដោយក្រចកដៃ :

ក្ដិច កិរិយាសព្ទ

[ក្ដិច] kdech

បិចដោយក្រចកដៃ :

ក្ដិត

ពាក្យបុរាណប្រើដូចគ្នានឹងពាក្យ ក្ដាត់។

ក្ដិត នាម

[ក្ដិត] kdet

(ព.ទ្រ.) ទ្វារឧច្ចារៈ, ទ្វារលាមក, ទ្វារសម្រាប់បញ្ចេញអាហារចាស់។

ក្ដិត គុណនាម

[ក្ដិត] kdet

ពាក្យបុរាណប្រើដូចគ្នានឹងពាក្យ ក្ដាត់។

ក្ដី

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា ឬ, ក៏ដោយ គឺទាំងនេះទាំងនោះឬនេះក៏បាន នោះក៏បាន :

ក្ដី នាម

[ក្ដី] kdei

(ព.បុ.) វត្តអារាមជាទីនៅនៃភិក្ខុសាមណេរ។

ក្ដី កិរិយាសព្ទ

[នៅ-ក្ដី] kdei

នៅវត្ត។

ក្ដី កិរិយាសព្ទ

[នៅ-ក្ដី] kdei

ឱ្យកូននៅវត្តដោយមានភិក្ខុសង្ឃជាគ្រូបង្រៀន ឱ្យបានចេះដឹងសេចក្ដីខុសត្រូវរាក់ជ្រៅ។

ក្ដី នាម

[ក្ដី] kdei

ដំណើរ, ហេតុ, ការណ៍ទាស់ទែងគ្នា, អធិករណ៍ដែលប្ដឹងផ្ដល់គ្នារហូតដល់ទីតុលាការវិនិច្ឆ័យ :

ក្ដី នាម

[ក្ដី] kdei

សេចក្ដីខុសត្រូវរាក់ជ្រៅ :

ក្ដី ឈ.

[ក្ដី] kdei

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា ឬ, ក៏ដោយ គឺទាំងនេះទាំងនោះឬនេះក៏បាន នោះក៏បាន :

ក្ដីក្ដាំ

អធិករណ៍ទូទៅ, អធិករណ៍រាយរង, វិវាទធម្មតា :

ក្ដីក្ដាំ នាម

[ក្ដី-ក្ដាំ] kdeikdam

អធិករណ៍ទូទៅ, អធិករណ៍រាយរង, វិវាទធម្មតា :

ក្ដីណា

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា ណាក្ដី, អ្វីក្ដី, ម្ដេចក្ដី :

ក្ដីណា គុណកិរិយា

[ក្ដី-ណា] kdeina

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីថា ណាក្ដី, អ្វីក្ដី, ម្ដេចក្ដី :

ក្ដីរំពឹងទុក

ការជឿជាក់ខ្លាំងថាអ្វីមួយនឹងកើតមានឡើង :

ក្ដីរំពឹងទុក នាម

[ក្ដី-រំ-ពឹង-ទុក] kdeirumpoengtuk≈

ការជឿជាក់ខ្លាំងថាអ្វីមួយនឹងកើតមានឡើង :

ក្ដឹប

(ព.ប្រ.) ជនមានវ័យក្មេង មានមាឌតូច :

ក្ដឹប នាម ១)

[ក្ដឹប] kdoeb

ផ្លែឈើដែលនៅតូចខ្ចី :

ក្ដឹប នាម ២)

[ក្ដឹប] kdoeb

(ព.ប្រ.) ជនមានវ័យក្មេង មានមាឌតូច :

ក្ដឹះ

ស្រែកលុះដល់ចេញញើសពីខ្លួនធុំក្លិនម្ហេះៗ; តែតាមទម្លាប់អ្នកស្រុកប្រើធម្មតា គឺសំដៅត្រង់ក្មេងស្រែកយំខ្លាំង :

ក្ដឹះ គុណនាម

[ក្ដឹស] kdoeah

ឆ្អេះម្ហេះៗ :

ក្ដឹះ គុណនាម

[ក្ដឹស] kdoeah

ស្រែកលុះដល់ចេញញើសពីខ្លួនធុំក្លិនម្ហេះៗ; តែតាមទម្លាប់អ្នកស្រុកប្រើធម្មតា គឺសំដៅត្រង់ក្មេងស្រែកយំខ្លាំង :

ក្ដុក

សេចក្ដីភ្ញាក់ផ្អើលក្នុងចិត្ត, សេចក្ដីតក់ស្លុតក្នុងចិត្ត :

ក្ដុក នាម

[ក្ដុក] kdok

សេចក្ដីភ្ញាក់ផ្អើលក្នុងចិត្ត, សេចក្ដីតក់ស្លុតក្នុងចិត្ត :

ក្ដុកៗ

សូរក្ដុកផ្ទួនៗ :

ក្ដុកៗ ឧទានសព្ទ

[ក្ដុក-ក្ដុក] kdok

សូរក្ដុកផ្ទួនៗ :

ក្ដុង

សូរខ្លាំងឮតុងដោយធ្លាក់របស់អ្វីតូចធ្ងន់ :

ក្ដុង ឧទានសព្ទ

[ក្ដុង] kdong

សូរខ្លាំងឮតុងដោយធ្លាក់របស់អ្វីតូចធ្ងន់ :

ក្ដុងក្ដាំង

សូរខ្លាំងផ្ទួនៗហើយឮសូរម្ដងៗពីរសំឡេង :

ក្ដុងក្ដាំង ឧទានសព្ទ

[ក្ដុង-ក្ដាំង] kdongkdang

សូរខ្លាំងផ្ទួនៗហើយឮសូរម្ដងៗពីរសំឡេង :

ក្ដុល

ទាល់, រួញ, ទាល់ប្រាជ្ញាគំនិត គឺលូតមិនរួច, គិតមិនឃើញ :

ក្ដុល នាម

[ក្ដុល] kdol

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានសណ្ឋានប្រហែលនឹងថ្កូវ, តែសាច់ដើមមានពណ៌លឿងដូចខ្នុរ :

ក្ដុល គុណនាម

[ក្ដុល] kdol

ទាល់, រួញ, ទាល់ប្រាជ្ញាគំនិត គឺលូតមិនរួច, គិតមិនឃើញ :

ក្ដូនចេស

ក្ដៀបរៀវមិនពេញសាច់, មិនដាក់គ្រាប់ (ផ្លែឈើជាដើម)។

ក្ដូនចេស គុណនាម

[ក្ដូន-ចេស] kdounches

ក្ដៀបរៀវមិនពេញសាច់, មិនដាក់គ្រាប់ (ផ្លែឈើជាដើម)។

ក្ដួច

ឈ្មោះវល្លិមើមមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លា, មើមមានពិសពុលហើយរមាស់ផង តែបើបន្សាបចេញ អាចបរិភោគបាន។

ក្ដួច នាម

[ក្ដួច] kduoch

ឈ្មោះវល្លិមើមមួយប្រភេទ ដើមមានបន្លា, មើមមានពិសពុលហើយរមាស់ផង តែបើបន្សាបចេញ អាចបរិភោគបាន។

ក្ដួល

អួលខ្យល់ដោយទោមនស្សចិត្ត :

ក្ដួល កិរិយាសព្ទ

[ក្ដួល] kduol

អួលខ្យល់ដោយទោមនស្សចិត្ត :

ក្ដឿង

សរពើវត្ថុជាដុំជាស្និត :

ក្ដឿង នាម

[ក្ដឿង] kdoeang

ត្បាល់សម្រាប់ជាន់អង្ករ, មានជ្រុង ៤, បាតរៀវតូច ខាងបាតកប់ទៅក្នុងដីពាក់កណ្ដាល វេលានឹងបុកអង្ករ គេជាន់អង្រែដោយជើង។ មានត្បាល់ក្ដឿង ១យ៉ាងទៀតមានសណ្ឋានដូចគ្នា ទីទៃពីគ្នាតែមិនកប់ក្នុងដីនិងមិនជាន់អង្រែដោយជើង គឺកាន់អង្រែដោយដៃ។

ក្ដឿង នាម

[ក្ដឿង] kdoeang

សរពើវត្ថុជាដុំជាស្និត :

ក្ដៀង

(ម.ព. ក្ដឿង{¥¥}២{££})។

ក្ដៀង នាម

[ក្ដៀង] kdieng≈

(ម.ព. ក្ដឿង២)។

ក្ដៀន

កកខះចេញពីទីដើមដោយក្រ :

ក្ដៀន គុណនាម

[ក្ដៀន] kdien

កកខះចេញពីទីដើមដោយក្រ :

ក្ដៀប

តូចស្ពៀត គឺធំមិនដល់កំណត់ :

ក្ដៀប គុណនាម

[ក្ដៀប] kdieb

តូចស្ពៀត គឺធំមិនដល់កំណត់ :

ក្ដែងៗ

ដែលឮខ្លាំងក្របាត់ ដោយស្រែក ឬយំ :

ក្ដែងៗ គុណកិរិយា

[ក្ដែង-ក្ដែង] kdaeng

ដែលឮខ្លាំងក្របាត់ ដោយស្រែក ឬយំ :

ក្ដោង

សម្រុងច្រមុះពីត្រឹមចន្លោះចិញ្ចើម :

ក្ដោង នាម

[ក្ដោង] kdaong

ប្រដាប់សម្រាប់ឱ្យជក់ខ្យល់មានសណ្ឋានផ្សេងៗ ខ្លះស្រួច, ខ្លះទាល, ខ្លះជ្រុង :

ក្ដោង នាម

[ក្ដោង] kdaong

ត្រីកញ្ចុះដែលមានទ្រនុងខ្នងវែង :

ក្ដោង នាម

[ក្ដោង] kdaong

សម្រុងច្រមុះពីត្រឹមចន្លោះចិញ្ចើម :

ក្ដោប

ឈ្មោះស្ពៃមួយយ៉ាងសន្លឹកធំៗ, សន្លឹកស្រទាប់ខាងក្នុងមូរក្ដោបមុន, សន្លឹកបន្ទាប់ខាងក្រៅចេះតែក្រសោបផ្អោបគ្នាណែនដូចគេរុំ មានសណ្ឋានមូលសំប៉ែតបន្តិច :

ក្ដោប កិរិយាសព្ទ ១)

[ក្ដោប] kdaob

ចាប់ក្រសោបដោយដៃទាំងពីរ។

ក្ដោប កិរិយាសព្ទ ២)

[ក្ដោប] kdaob

ផ្អោបដោយខ្លួនឯងទៅវិញ ដូចយ៉ាងផ្កា ឬស្លឹកឈើខ្លះដែលរីក ឬលាពីព្រឹកដល់ពេលល្ងាចក្ដោបទៅវិញ។

ក្ដោប កិរិយាសព្ទ ៣)

[ក្ដោប] kdaob

គ្របពីលើ; ប្រមូលឱ្យមូល ឱ្យមកនៅមួយកន្លែង :

ក្ដោប កិរិយាសព្ទ

[ក្ដោប-ក្ដាប់] kdaob

គ្រប់គ្រងយ៉ាងណែន :

ក្ដោប កិរិយាសព្ទ

[ក្ដោប-អំ-ណាច] kdaob

(សំនួន.) ប្រើឥទ្ធិពលត្រួតត្រាទៅលើស្ថាប័ន ឬអ្នកក្រោមបង្គាប់តែម្នាក់ឯង។

ក្ដោប នាម

[ក្ដោប] kdaob

ឈ្មោះស្ពៃមួយយ៉ាងសន្លឹកធំៗ, សន្លឹកស្រទាប់ខាងក្នុងមូរក្ដោបមុន, សន្លឹកបន្ទាប់ខាងក្រៅចេះតែក្រសោបផ្អោបគ្នាណែនដូចគេរុំ មានសណ្ឋានមូលសំប៉ែតបន្តិច :

ក្ដៅ

ស្អុះដោយសារកម្ដៅ ឬហប់ខ្យល់ហើយធ្វើឱ្យបែកញើស :

ក្ដៅ គុណនាម

[ក្ដៅ] kdav

ដែលមានកម្ដៅ, ដែលឱ្យក្ដៅ :

ក្ដៅ គុណនាម

[ក្ដៅ-ចិត្ត] kdav

អន្ទះអន្ទែងក្នុងចិត្តដោយមានហេតុភេទអ្វីនាំឱ្យខឹង។

ក្ដៅ គុណនាម

[ក្ដៅ-ស្លឹក-ត្រ-ចៀក] kdav

(សំនួន.) ដែលមានកំហឹងខ្លាំង :

ក្ដៅ កិរិយាសព្ទ

[ក្ដៅ-ស្អុះ] kdav

ស្អុះដោយសារកម្ដៅ ឬហប់ខ្យល់ហើយធ្វើឱ្យបែកញើស :

ក្ដៅក្រហាយ

(ម.ព. ក្ដៅចិត្ត)។

ក្ដៅក្រហាយ កិរិយាសព្ទ

[ក្ដៅ-ក្រ-ហាយ] kdavkrohay≈

(ម.ព. ក្ដៅចិត្ត)។

ក្ដៅខ្លួន

មានអាការៈឡើងកម្ដៅលើសពីធម្មតា :

ក្ដៅខ្លួន គុណកិរិយា

[ក្ដៅ-ខ្លួន] kdavkhluon≈

មានអាការៈឡើងកម្ដៅលើសពីធម្មតា :

ក្ដៅសាច់

ដែលឡើងកម្ដៅដោយមានអារម្មណ៍ផ្លូវភេទ :

ក្ដៅសាច់ គុ., កិ.

[ក្ដៅ-សាច់] kdavsach≈

ដែលឡើងកម្ដៅដោយមានអារម្មណ៍ផ្លូវភេទ :

ក្ឌាំង

សូរលាន់ឮរំពងខ្លាំងដោយទង្គិចរបស់ធំធ្ងន់។

ក្ឌាំង ឧទានសព្ទ

[ក្ឌាំង] kdang

សូរលាន់ឮរំពងខ្លាំងដោយទង្គិចរបស់ធំធ្ងន់។

ក្ឌឺង

ដែលច្រឡោតខ្លាំង, ស្ទុះលឿនខ្លាំង :

ក្ឌឺង គុណកិរិយា

[ក្ឌឺង] kdeung

ដែលច្រឡោតខ្លាំង, ស្ទុះលឿនខ្លាំង :

ក្ឌុក

សូរឮដោយធ្លាក់ ឬជ្រុះផ្លែឈើជាដើម :

ក្ឌុក ឧទានសព្ទ

[ក្ឌុក] kdok

សូរឮដោយធ្លាក់ ឬជ្រុះផ្លែឈើជាដើម :

ក្ឌុង

សូរឮដោយបាញ់កាំភ្លើង ឬដោយផ្គរលាន់ :

ក្ឌុង ឧទានសព្ទ

[ក្ឌុង] kdong

សូរឮដោយបាញ់កាំភ្លើង ឬដោយផ្គរលាន់ :

ក្ឌុំ

ឡេវមានសណ្ឋានមូលត្រមោងក៏មាន រាងស្រួចចុងបន្តិចដូចផ្កាម្លិះក្រពុំក៏មាន ដែលធ្វើដោយខ្សែអំបោះ ឬសំពត់សម្រាប់ពាក់បញ្ចូលក្នុងអន្ទាក់ក្ឌុំ :

ក្ឌុំ នាម

[ក្ឌុំ] kdoam

ឡេវមានសណ្ឋានមូលត្រមោងក៏មាន រាងស្រួចចុងបន្តិចដូចផ្កាម្លិះក្រពុំក៏មាន ដែលធ្វើដោយខ្សែអំបោះ ឬសំពត់សម្រាប់ពាក់បញ្ចូលក្នុងអន្ទាក់ក្ឌុំ :

ក្ឌូង

(ម.ព. ក្ឌុង)។

ក្ឌូង ឧទានសព្ទ

[ក្ឌូង] kdung≈

(ម.ព. ក្ឌុង)។

ក្ទម្ព

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាចេញមកសណ្ឋានផ្លែតែម្ដងដូចផ្កាថ្កូវ, ផ្កាខ្នុរជាដើម ច្រើនដុះនៅទីទំនាប ឬនៅទីត្រពាំង, រំលោង, រំហាច, អ្នកស្រុកច្រើនយកត្រួយធ្វើជាថ្នាំទាស់។

ក្ទម្ព នាម

[ក្ទំ] ktompor

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាចេញមកសណ្ឋានផ្លែតែម្ដងដូចផ្កាថ្កូវ, ផ្កាខ្នុរជាដើម ច្រើនដុះនៅទីទំនាប ឬនៅទីត្រពាំង, រំលោង, រំហាច, អ្នកស្រុកច្រើនយកត្រួយធ្វើជាថ្នាំទាស់។

ក្ទម្ពទេស

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាឈើមានដើមមិនធំណាស់ មានសាច់រឹង ស្លឹកល្អិតៗ ផ្កាមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាក្ទម្ព ផ្លែមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្លែចង្រៀក ប៉ុន្តែត្រួយ, ផ្កានិងផ្លែខ្ចី ប្រើជាអន្លក់បាន, ត្រួយប្រើជារបោយនំបញ្ចុកក៏បាន, ជាឈើមានពូជមកពីប្រទេសក្រៅ, មាននៅប្រទេសកម្ពុជាយូរណាស់មកហើយ;

ក្ទម្ពទេស នាម

[ក្ទំ-ទេស] ktompotes

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាឈើមានដើមមិនធំណាស់ មានសាច់រឹង ស្លឹកល្អិតៗ ផ្កាមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាក្ទម្ព ផ្លែមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្លែចង្រៀក ប៉ុន្តែត្រួយ, ផ្កានិងផ្លែខ្ចី ប្រើជាអន្លក់បាន, ត្រួយប្រើជារបោយនំបញ្ចុកក៏បាន, ជាឈើមានពូជមកពីប្រទេសក្រៅ, មាននៅប្រទេសកម្ពុជាយូរណាស់មកហើយ;