វចនានុក្រមខ្មែរ

ខាន់លឿង នាម

[ខាន់-លឿង] khanloeang

ឈ្មោះរោគដែលបណ្ដាលឱ្យសាច់មានសម្បុរលឿង :

ខាន់ស្លា

ប្រាក់ជំនូនដែលមេបាខាងប្រុស ជូនទៅមេបាខាងស្រី ក្នុងវេលាដែលធ្វើអាវាហវិវាហមង្គល : ក្នុងច្បាប់ទសភរិយា លោកកំណត់តែ ៨ដេញ គឺប្រមាណ ១២រៀល តែបើនឹងដាក់ច្រើនជាងចំនួននោះក៏បាន : ច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី ថា បញ្ជាប់ចិត្ត :

ខាន់ស្លា នាម

[ខាន់-ស្លា] khansla

ប្រាក់ជំនូនដែលមេបាខាងប្រុស ជូនទៅមេបាខាងស្រី ក្នុងវេលាដែលធ្វើអាវាហវិវាហមង្គល : ក្នុងច្បាប់ទសភរិយា លោកកំណត់តែ ៨ដេញ គឺប្រមាណ ១២រៀល តែបើនឹងដាក់ច្រើនជាងចំនួននោះក៏បាន : ច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី ថា បញ្ជាប់ចិត្ត :

ខាន់ស្លាក់

ស្ត្រីដែលដាច់ចំណងមេត្រី ខកខានមិនបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍បន្ទាប់ពីភ្ជាប់ពាក្យរួច :

ខាន់ស្លាក់ នាម

[ខាន់-ស្លាក់] khanslak

ឈ្មោះរោគម្យ៉ាងកើតកណ្ដាលក ធ្វើឱ្យលេបបាយ លេបទឹកពុំរួច :

ខាន់ស្លាក់ នាម

[ពោះ-ម៉ាយ-ខាន់-ស្លា] khanslak

បុរសដែលដាច់ចំណងមេត្រី ខកខានមិនបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍បន្ទាប់ពីភ្ជាប់ពាក្យរួច :

ខាន់ស្លាក់ នាម

[មេ-ម៉ាយ-ខាន់-ស្លា] khanslak

ស្ត្រីដែលដាច់ចំណងមេត្រី ខកខានមិនបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍បន្ទាប់ពីភ្ជាប់ពាក្យរួច :

ខាប កិរិយាសព្ទ

[ខាប] khab

ហៅឬអន្ទងព្រលឹងឬប្រែវិញ្ញាណអ្នកដទៃដោយមន្តគាថា។

ខាបខា

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានដើមមូលៗ ឈរត្រង់ៗ ដើមខ្លីៗល្មម មានជ័រស, ខ្លះមានស្លឹកសពពាលៗ, កាច់ដាំងាយរស់, គេច្រើនកាច់ដាំធ្វើជារបងទាបៗ ក្នុងសួនច្បារឬដាំក្នុងផើងប្រើជាគ្រឿងតាំងក៏បាន :

ខាបខា នាម

[ខាប-ខា] khabkha

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានដើមមូលៗ ឈរត្រង់ៗ ដើមខ្លីៗល្មម មានជ័រស, ខ្លះមានស្លឹកសពពាលៗ, កាច់ដាំងាយរស់, គេច្រើនកាច់ដាំធ្វើជារបងទាបៗ ក្នុងសួនច្បារឬដាំក្នុងផើងប្រើជាគ្រឿងតាំងក៏បាន :

ខាប់

ទីទៃពីរាវ គឺដែលនៅក្នុងរវាងស្ទើររាវ ស្ទើរខន់ :

ខាប់ នាម

[ខាប់] khab

ឈ្មោះពាងមួយប្រភេទ មាត់និងបាតមានទំហំស្មើគ្នា មានគ្រប :

ខាប់ គុណនាម

[ខាប់] khab

ទីទៃពីរាវ គឺដែលនៅក្នុងរវាងស្ទើររាវ ស្ទើរខន់ :

ខាប់ខណ្ឌ

ដែលចង្អៀតណែនណាន់ ប៉ុន្តែមានខណ្ឌជាជួរ ជាសង្កាត់ ដាច់ដោយប៉ែក ដោយឡែកពីគ្នា :

ខាប់ខណ្ឌ គុ.កិ., គុ.

[ខាប់-ខាន់] khabkhon

ដែលចង្អៀតណែនណាន់ ប៉ុន្តែមានខណ្ឌជាជួរ ជាសង្កាត់ ដាច់ដោយប៉ែក ដោយឡែកពីគ្នា :

ខាម

ខ្លាច, ញញើត។ ច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ កោត :

ខាម កិរិយាសព្ទ

[ខាម] kham

ខ្លាច, ញញើត។ ច្រើនប្រើជាមួយនឹងពាក្យ កោត :

ខារ គុណនាម

[ខា] khar

ដែលស្ទើរហាងស្ទើរក្រពុល ស្ទើរខ្មួរ :

ខារ នាម

[ខា] khar

ឈ្មោះត្រប់មួយប្រភេទ ផ្លែមានរសខារ :

ខារ កិរិយាសព្ទ

[ខា] khar

ទាញអូសដោយគ្រឿងចក្រ :

ខារ៉ាអូខេ

ទីកម្សាន្តសប្បាយមួយបែប ជាទូទៅនៅពេលរាត្រី ដោយមានការទទួលទានអាហារអមដោយការច្រៀងលេងកម្សាន្តជាមួយឧបករណ៍ឌីជីថលដែលរួមមានទូរទស្សន៍ មេក្រូ និងឧបករណ៍ផ្ដល់រូបភាព បទភ្លេង និងទំនុកច្រៀងជ្រើសរើសតាមការចូលចិត្ត :

ខារ៉ាអូខេ នាម ១)

[ខា-រ៉ា-អូ-ខេ] kharaaoukhe≈

ប្រភេទឧបករណ៍កម្សាន្តម៉្យាង ដែលគេអាចច្រៀងបញ្ចូលជាមួយបទភ្លេងដោយអានអក្សរលើអេក្រង់ :

ខារ៉ាអូខេ នាម ២)

[ខា-រ៉ា-អូ-ខេ] kharaaoukhe≈

ទីកម្សាន្តសប្បាយមួយបែប ជាទូទៅនៅពេលរាត្រី ដោយមានការទទួលទានអាហារអមដោយការច្រៀងលេងកម្សាន្តជាមួយឧបករណ៍ឌីជីថលដែលរួមមានទូរទស្សន៍ មេក្រូ និងឧបករណ៍ផ្ដល់រូបភាព បទភ្លេង និងទំនុកច្រៀងជ្រើសរើសតាមការចូលចិត្ត :

ខាល នាម

[ខាល] khal

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៣(ខ្លា) :

ខាល់

រុញច្រានទឹកទៅខាងក្រោយ ដោយគ្រឿងចក្រឬកង្ហារ ដើម្បីធ្វើនាវាឱ្យលឿនទៅមុខ :

ខាល់ កិរិយាសព្ទ

[ខាល់] khal

រុញច្រានទឹកទៅខាងក្រោយ ដោយគ្រឿងចក្រឬកង្ហារ ដើម្បីធ្វើនាវាឱ្យលឿនទៅមុខ :

ខាវ កិរិយាសព្ទ

[ខាវ] khav

បើកក្ដោងបញ្ឆៀងខ្យល់ឬទទឹងខ្យល់ :

ខាំ កិរិយាសព្ទ

[ខាំ] kham

កាត់ដោយធ្មេញ, ដោយចង្កូម :

ខាំង បុព្វបទ

[ខាំង] khang

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយពាក្យ ខារ :

ខាំង កិរិយាសព្ទ

[ខាំង] khang

(ម.ព. ឃាំង)។

ខិង នាម

[ខិង] kheng

សំពត់ដែលគេដេរជាថង់ មានខ្សែរូតចង្កេះសម្រាប់ស្លៀកសម្លុយ។

ខិង នាម

[ខិង] kheng

កំប្រោងរាងទាប :

ខិត

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ ថាខិតខំ :

ខិត នាម

[ខិត] khert

ចំនួនសូត្រមួយដុំដែលដោះចេញពីអាក់ :

ខិត កិរិយាសព្ទ

[ខិត] khert

កកិលចូលជិត :

ខិត កិរិយាសព្ទ

[ខិត] khert

គូសចំណាំ :

ខិត កិរិយាសព្ទ

[ខិត] khert

ដាក់កំហិត, ខាខាំង :

ខិត បុព្វបទ

[ខិត] khert

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ខំ ថាខិតខំ :

ខិតខាត់

ដែលមានរលីបរលាបបន្តិចបន្តួច, ខ្សត់ខ្សោយ, ខ្វះខាត, មិនបរិបូណ៌, អត្តខាត់។ ប្រើជា កិ. ក៏មាន។

ខិតខាត់ គុណនាម

[ខិត-ខាត់] khetkhat

ដែលមានរលីបរលាបបន្តិចបន្តួច, ខ្សត់ខ្សោយ, ខ្វះខាត, មិនបរិបូណ៌, អត្តខាត់។ ប្រើជា កិ. ក៏មាន។

ខិតខំ កិរិយាសព្ទ

[ខិត-ខំ] khetkhom

(ម.ព. ខិត៥ ខំ)។

ខិត្តប័ណ្ណ

សំបុត្រដែលគេបោះបាចឬចែកផ្សាយ ដើម្បីឱ្យដឹងដំណឹងអ្វីមួយ។

ខិត្តប័ណ្ណ នាម

[ខិត-តៈ-ប័ន] khettboann

សំបុត្រដែលគេបោះបាចឬចែកផ្សាយ ដើម្បីឱ្យដឹងដំណឹងអ្វីមួយ។

ខិម គុណនាម

[ខិម] khem

ស្រស់បំព្រង, ស្រស់ប៉ប្រិម :

ខិល គុណនាម

[ខិល] khel

រប៉ិលរប៉ូច, :

ខីណភាព

ភាពនៃវត្ថុដែលអស់ទៅ, ការអស់រលីង, ដំណើរដែលអស់ឥតមានសេសសល់។

ខីណភាព នាម

[ខី-ណៈ-ភាប] kheinopheap

ភាពនៃវត្ថុដែលអស់ទៅ, ការអស់រលីង, ដំណើរដែលអស់ឥតមានសេសសល់។

ខីណាសវបុគ្គល នាម

[ខី-ណា-សៈ-វ៉ៈ-បុក-គល់] kheinasakvakbokklo≈

(ម.ព. ខីណាស្រព)។

ខីណាស្រព

ព្រះអរិយបុគ្គលដែលអស់អាសវៈហើយ (ព្រះអរហន្ត)។

ខីណាស្រព នាម

[ខី-ណា-ស្រប] kheinasrap

ព្រះអរិយបុគ្គលដែលអស់អាសវៈហើយ (ព្រះអរហន្ត)។

ខីរជាតិ

ជាតិនៃទឹកដោះ, ទឹកដោះស្រស់ដែលទើបនឹងរឹត នៅថ្មីៗ។

ខីរជាតិ នាម

[ខី-រៈ-ជាត] kheircheat

ជាតិនៃទឹកដោះ, ទឹកដោះស្រស់ដែលទើបនឹងរឹត នៅថ្មីៗ។

ខឹកៗ ឧទានសព្ទ

[ខឹក-ខឹក] khoek

សូរសំណើចតិចៗ រឿយៗ :

ខឹង កិរិយាសព្ទ

[ខឹង] kherng

កម្រើកចិត្តដោយទោមនស្ស ព្រោះមានអារម្មណ៍មិនគាប់ចិត្ត មកប៉ះពាល់ត្រូវទ្វារទាំង ៦មានចក្ខុទ្វារជាដើម នាំឱ្យក្ដួលក្ដៅចិត្តឡើង។

ខឹង កិរិយាសព្ទ

[ខឹង-សំ-បា] kherng

(ម.ព. សម្បា)។

ខឹង នាម

[ខឹង] kherng

រង្វាល់តូចចុះពីកន្តាំងតូចមក :

ខឹមខាត់

ខ្សែក្រវាត់ចង្កេះធ្វើដោយប្រាក់ឬមាសមានក្បាលរចនាដាំត្បូងផ្សេងៗ :

ខឹមខាត់ នាម

[ខឹម-ខាត់] khoemkhat

ខ្សែក្រវាត់ចង្កេះធ្វើដោយប្រាក់ឬមាសមានក្បាលរចនាដាំត្បូងផ្សេងៗ :

ប្រព័ន្ធគំនិតសំខាន់នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាចិន ចេញពីការបង្រៀនរបស់ខុងជឺនិងសាវ័ករបស់គាត់ ដែលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគោលការណ៍ស្ដីពីចរិយាត្រឹមត្រូវ ជំនាញនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ គតិបណ្ឌិតស័ក្ដិសិទ្ធិ និងទំនាក់ទំនងសង្គមត្រឹមត្រូវ :

ខុងជឺនិយម នាម

[ខុង-ជឺ-និ-យំ] khongcheuniyum≈

ប្រព័ន្ធគំនិតសំខាន់នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាចិន ចេញពីការបង្រៀនរបស់ខុងជឺនិងសាវ័ករបស់គាត់ ដែលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះគោលការណ៍ស្ដីពីចរិយាត្រឹមត្រូវ ជំនាញនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ គតិបណ្ឌិតស័ក្ដិសិទ្ធិ និងទំនាក់ទំនងសង្គមត្រឹមត្រូវ :