ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ចាងណាង គុ., ន.

[ចាង-ណាង] changonang

វត្ថុអ្វីមួយដែលខ្វែងជាជើងក្អែក :

ចាងវ៉ាង នាម

[ចាង-វ៉ាង] changveang

អធិបតី, នាយកនៃមុខក្រសួងរាជការ ឬគ្រឹះស្ថានជំនាញឯកជននីមួយៗ :

ចាងវ៉ាង នាម

[ចាង-វ៉ាង-រង] changveang

អនុនាយកឬអធិបតីរង។

ចាងវ៉ាង នាម

[ចាង-វ៉ាង-រង] changveang

(ម.ព. ចាងវ៉ាងរង)។

ចាងវ៉ាង នាម

[ចាង-វ៉ាង-រង] changveang

(ម.ព. ចាងវ៉ាង)។

ចាចែង កិរិយាសព្ទ

[ចា-ចែង] chachaeng≈

(ម.ព. ចែងចា)។

ចាច់!

ពាក្យឆ្លើយតបដោយទ្រគោះ, ដោយមើលងាយខ្លាំង, ដោយបង្អាប់មុខ (ប្រើជួសពាក្យថា អាចម៍)។ ឆ្លើយតបទៅរកអ្នកតូចជាង ឬក្មេងជាង ដែលស្និទ្ធស្នាលណាស់ ស្រឡាញ់ណាស់ ដោយស្មោះអស់ពីចិត្ត ក៏ប្រើពាក្យ ចាច់ នេះខ្លះដែរ តែលោកទុកថាជាពាក្យពុំសមគួរឡើយ។

ចាច់! ឧទានសព្ទ

[ចាច់] chach≈

ពាក្យឆ្លើយតបដោយទ្រគោះ, ដោយមើលងាយខ្លាំង, ដោយបង្អាប់មុខ (ប្រើជួសពាក្យថា អាចម៍)។ ឆ្លើយតបទៅរកអ្នកតូចជាង ឬក្មេងជាង ដែលស្និទ្ធស្នាលណាស់ ស្រឡាញ់ណាស់ ដោយស្មោះអស់ពីចិត្ត ក៏ប្រើពាក្យ ចាច់ នេះខ្លះដែរ តែលោកទុកថាជាពាក្យពុំសមគួរឡើយ។

ចាញ់

ឈ្មោះរោគកើតពីមូសខាំ (មូសមានពិសមួយប្រភេទ) ឬពីទឹកដី ឬក៏ធាតុអាកាស ដែលមិនគាប់នឹងធាតុមនុស្ស :

ចាញ់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចាញ់] chanh

ទីទៃពីឈ្នះ, ដុនដាបថយពីគេ :

ចាញ់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចាញ់] chanh

ខាតទុនដើម, អស់ប្រាក់ដើម (បើនិយាយពីល្បែងភ្នាល់, ល្បែងស៊ីសង) :

ចាញ់ គុ., ន.

[ចាញ់] chanh

ឈ្មោះរោគកើតពីមូសខាំ (មូសមានពិសមួយប្រភេទ) ឬពីទឹកដី ឬក៏ធាតុអាកាស ដែលមិនគាប់នឹងធាតុមនុស្ស :

ចាតុម្មហារាជិកា

ឈ្មោះស្ថានសួគ៌ទី ១ក្នុងស្ថានសួគ៌ទាំង ៦មានស្ដេចទេវតា ៤អង្គ ជាធំជាអ្នករក្សាលោកគឺព្រះបាទធតរដ្ឋ រក្សាទិសខាងកើត, ព្រះបាទវិរុឡ្ហក រក្សាទិសខាងត្បូង, ព្រះបាទវិរូបក្ខៈរក្សាទិសខាងលិច, ព្រះបាទកុវេរៈ (វេស្សវណ) រក្សាទិសខាងជើង។

ចាតុម្មហារាជិកា នាម

[ចា-តុំ-មៈ-ហា-រា-ជិ-កា] chatoammeakhareachika≈

ឈ្មោះស្ថានសួគ៌ទី ១ក្នុងស្ថានសួគ៌ទាំង ៦មានស្ដេចទេវតា ៤អង្គ ជាធំជាអ្នករក្សាលោកគឺព្រះបាទធតរដ្ឋ រក្សាទិសខាងកើត, ព្រះបាទវិរុឡ្ហក រក្សាទិសខាងត្បូង, ព្រះបាទវិរូបក្ខៈរក្សាទិសខាងលិច, ព្រះបាទកុវេរៈ (វេស្សវណ) រក្សាទិសខាងជើង។

ចាត់

តែងតាំង ផ្ដល់មុខងារ ផ្ដល់តំណែង ចាត់ឱ្យបំពេញកិច្ចការ ជ្រើសរើសឱ្យបំពេញភារកិច្ច, ប្រគល់ភារកិច្ច។

ចាត់ កិរិយាសព្ទ

[ចាត់] jat

បង្គាប់, ប្រើ, បញ្ជូន :

ចាត់ កិរិយាសព្ទ

[ចាត់-តាំង] jat

តែងតាំង ផ្ដល់មុខងារ ផ្ដល់តំណែង ចាត់ឱ្យបំពេញកិច្ចការ ជ្រើសរើសឱ្យបំពេញភារកិច្ច, ប្រគល់ភារកិច្ច។

ចាត់ការ

ចាត់ចែង រៀបចំ ដោះស្រាយ; ដាក់ទោស បង្ក្រាប ចាត់វិធានការ :

ចាត់ការ កិរិយាសព្ទ

[ចាត់-កា] chatka≈

ចាត់ចែង រៀបចំ ដោះស្រាយ; ដាក់ទោស បង្ក្រាប ចាត់វិធានការ :

ចាត់ចែង

រៀបចំធ្វើ, ចាត់ការដាក់មុខឱ្យដោយឡែកៗ, ចាត់ការតាមមុខតាមប៉ែក ដោយសេចក្ដីខ្នះខ្នែង។

ចាត់ចែង កិរិយាសព្ទ

[ចាត់-ចែង] chatchaeng

រៀបចំធ្វើ, ចាត់ការដាក់មុខឱ្យដោយឡែកៗ, ចាត់ការតាមមុខតាមប៉ែក ដោយសេចក្ដីខ្នះខ្នែង។

ចាន នាម

[ចាន] chan

វត្ថុ ឬ ភាជនៈ មានបែបភាពច្រើនប្រភេទផ្សេងៗគ្នា សម្រាប់ដាក់ខាទនីយភោជនីយាហារ (អាហារសម្រាប់ទំពា) :

ចាន់ នាម

[ចាន់] chan≈

(ម.ព. ច័ន)។

ចាន់គិរី

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកមូលល្អិតៗ, ផ្លែសំប៉ែតវែង ពេលទុំឡើងពណ៌ក្រមៅមានរសជាតិផ្អែម :

ចាន់គិរី នាម

[ចាន់-គិ-រី] chankiri≈

ឈ្មោះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ស្លឹកមូលល្អិតៗ, ផ្លែសំប៉ែតវែង ពេលទុំឡើងពណ៌ក្រមៅមានរសជាតិផ្អែម :

ចាប នាម

[ចាប] chab

ឈ្មោះបក្សីតូចៗ មានច្រើនប្រភេទគឺ ចាបស្រុក, ចាបចៀបកប្បាស, ចាបបំណែកល្ង, ចាបពូក ជាដើម។

ចាបចង្ក្រង់

ឈ្មោះចាបព្រៃមួយប្រភេទ រូបតូចសម្បុរសផ្អុចក្រហម។

ចាបចង្ក្រង់ នាម

[ចាប-ចង់-ក្រង់] chabchngokarng≈

ឈ្មោះចាបព្រៃមួយប្រភេទ រូបតូចសម្បុរសផ្អុចក្រហម។

ចាបពូក

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ មានទំនុកច្រៀងចេញផ្ដើមថា ចាបពូក ជាដរាប :

ចាបពូក នាម

[ចាប-ពូក] chabpuk≈

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ មានទំនុកច្រៀងចេញផ្ដើមថា ចាបពូក ជាដរាប :

ចាប៉ី

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ មានស្នូក, ដង, បង្គានសម្រាប់រឹត ឬបន្ធូរខ្សែ, មានខ្សែ ២:

ចាប៉ី នាម

[ចា-ប៉ី] chapei

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្មែរមួយប្រភេទ មានស្នូក, ដង, បង្គានសម្រាប់រឹត ឬបន្ធូរខ្សែ, មានខ្សែ ២:

ចាប៉ឹក

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទ មានរន្ធតូចរាក់ដែលហៅថា ឡូ សម្រាប់បោះកាស ឬលុយបញ្ចូលមានដំណើរចាញ់ឈ្នះគ្នាតាមកំណត់ :

ចាប៉ឹក នាម

[ចា-ប៉ឹក] chapoek

ឈ្មោះល្បែងស៊ីសងមួយប្រភេទ មានរន្ធតូចរាក់ដែលហៅថា ឡូ សម្រាប់បោះកាស ឬលុយបញ្ចូលមានដំណើរចាញ់ឈ្នះគ្នាតាមកំណត់ :

ចាប៉ឹង

គ្រឿងប្រដាប់មួយប្រភេទ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកពោធិ៍ ធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ សម្រាប់ចងក្រវាត់បិទបាំងខ្មាសក្មេងស្រីតូចៗ។

ចាប៉ឹង នាម

[ចា-ប៉ឹង] chapoeng

គ្រឿងប្រដាប់មួយប្រភេទ មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកពោធិ៍ ធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ សម្រាប់ចងក្រវាត់បិទបាំងខ្មាសក្មេងស្រីតូចៗ។

ចាប៉ុក

ដែលទាបខ្លី ឋិតនៅនឹងដូចគេថ្កល់ :

ចាប៉ុក គុ.កិ., គុ.

[ចា-ប៉ុក] chapok

ដែលទាបខ្លី ឋិតនៅនឹងដូចគេថ្កល់ :

ចាប៉ុច

ដែលមានលំនាំសណ្ឋានដូចគេច្បុចយកទៅដាក់ :

ចាប៉ុច គុ.កិ., គុ.

[ចា-ប៉ុច] chapoch

ដែលមានលំនាំសណ្ឋានដូចគេច្បុចយកទៅដាក់ :

ចាប់ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់] jab

កាន់មាំ :

ចាប់ គុណកិរិយា

[ចាប់-ចុង-ព្រ-យុង-ដើម] jab

(សំនួន.) ដែលច្របូកច្របល់, ដែលគ្មានលំដាប់លំដោយ គ្មានរបៀបរៀបរយ :

ចាប់ គុណនាម

[ចាប់-ភ្នែក] jab

ដែលទាក់ភ្នែក ដែលគាប់ភ្នែក ដែលគួរឱ្យចង់មើល :

ចាប់ នាម

[ចាប់] jab

ចំនួន ១ឆ្ពាមពេញដៃ :

ចាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចាប់] jab

តាំងផ្ដើម :

ចាប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចាប់] jab

ផ្ដួចឡើង, មាន :

ចាប់កូនខ្លែង

ឈ្មោះល្បែងក្មេងលេង, ម្នាក់ធ្វើជាសត្វខ្លែង, ម្នាក់ធ្វើជាមេមាន់, ហើយមានច្រើននាក់ធ្វើជាកូនមាន់ នាំគ្នាទៅតោងត្រង់ឆ្នុកក្បិនតៗគ្នាជាលំដាប់ទៅ មានស្រែកច្រៀងរាយទំនុកតគ្នាផង :

ចាប់កូនខ្លែង នាម

[ចាប់-កូន-ខ្លែង] chabakounkhlaeng

ឈ្មោះល្បែងក្មេងលេង, ម្នាក់ធ្វើជាសត្វខ្លែង, ម្នាក់ធ្វើជាមេមាន់, ហើយមានច្រើននាក់ធ្វើជាកូនមាន់ នាំគ្នាទៅតោងត្រង់ឆ្នុកក្បិនតៗគ្នាជាលំដាប់ទៅ មានស្រែកច្រៀងរាយទំនុកតគ្នាផង :

ចាប់ខ្យល់

ប្រើម្រាមដៃពីរច្បិចទាញស្បែកលើរាងកាយសម្រាប់បំបាត់អាការៈខ្យល់ចាប់ :

ចាប់ខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ខ្យល់] chabkhayl≈

ប្រើម្រាមដៃពីរច្បិចទាញស្បែកលើរាងកាយសម្រាប់បំបាត់អាការៈខ្យល់ចាប់ :

ចាប់ចាប

ធ្វើដៃក្ដាប់ហើយលាដដែលៗ (បង្រៀនទារកនិងកុមារតូចៗ) :

ចាប់ចាប កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ចាប] chabchab≈

ធ្វើដៃក្ដាប់ហើយលាដដែលៗ (បង្រៀនទារកនិងកុមារតូចៗ) :

ចាប់ចិត្ត

ពេញចិត្ត, កួចកាន់ស្រឡាញ់, ជាប់ចិត្តចង់, ឆ្ងាញ់ក្នុងចិត្ត :

ចាប់ចិត្ត កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ចិត] chabchett

ពេញចិត្ត, កួចកាន់ស្រឡាញ់, ជាប់ចិត្តចង់, ឆ្ងាញ់ក្នុងចិត្ត :

ចាប់ឆាយ

ដែលចម្រុះគ្នា, ដែលលាយចម្រុះច្រើនមុខចូលគ្នា :

ចាប់ឆាយ នាម ១)

[ចាប់-ឆាយ] chabchhay

ឈ្មោះសម្លចិន ១យ៉ាង ប្រើដាក់បន្លែច្រើនមុខលាយចម្រុះគ្នា។

ចាប់ឆាយ គុណនាម ២)

[ចាប់-ឆាយ] chabchhay

ដែលចម្រុះគ្នា, ដែលលាយចម្រុះច្រើនមុខចូលគ្នា :

ចាប់ជាតិ

យោនយកកំណើត កើតម្ដងទៀត ចាប់កំណើតម្ដងទៀត បន្ទាប់ពីស្លាប់ :

ចាប់ជាតិ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ជាត] chabcheat≈

យោនយកកំណើត កើតម្ដងទៀត ចាប់កំណើតម្ដងទៀត បន្ទាប់ពីស្លាប់ :

ចាប់ជំរិត

នាំយកទៅបង្ខាំងទុកដើម្បីទារប្រាក់ឬទាមទារអ្វីមួយជាថ្នូរនឹងការដោះលែង :

ចាប់ជំរិត កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ជំ-រិត] chabchumrit≈

នាំយកទៅបង្ខាំងទុកដើម្បីទារប្រាក់ឬទាមទារអ្វីមួយជាថ្នូរនឹងការដោះលែង :

ចាប់ដក

ឈ្មោះព្យុះមួយយ៉ាង មានមណ្ឌលមូលស្រដៀងនឹងកង់ មានកម្លាំងខ្លាំងរំលើងរំលំឈើតូចធំ ហាក់ដូចគេចាប់ដក :

ចាប់ដក នាម

[ចាប់-ដក] chabdok

ឈ្មោះព្យុះមួយយ៉ាង មានមណ្ឌលមូលស្រដៀងនឹងកង់ មានកម្លាំងខ្លាំងរំលើងរំលំឈើតូចធំ ហាក់ដូចគេចាប់ដក :

ចាប់ដៃ

រួមសុខទុក្ខជាប្ដីប្រពន្ធជាមួយគ្នា រួមគ្នាធ្វើកិច្ចការឬប្រកបរបរអ្វីមួយ; ជួបគ្នានៅកន្លែងកំណត់ទុកជាមុន (ជាពិសេសនៅក្នុងប្រតិបតិ្តការណាមួយ) :

ចាប់ដៃ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ដៃ] chabdai≈

ចាប់រលាក់ដៃនៅពេលជួបគ្នា ជាការគួរសមតាមបែបបស្ចិមប្រទេស។

ចាប់ដៃ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ដៃ] chabdai≈

រួមសុខទុក្ខជាប្ដីប្រពន្ធជាមួយគ្នា រួមគ្នាធ្វើកិច្ចការឬប្រកបរបរអ្វីមួយ; ជួបគ្នានៅកន្លែងកំណត់ទុកជាមុន (ជាពិសេសនៅក្នុងប្រតិបតិ្តការណាមួយ) :

ចាប់ថ្នាក់ កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ថ្នាក់] chabthneak≈

(ព.សា.) ចាប់ទោស, ចាប់កំហុស :

ចាប់ទោស

ចាប់កំហុស ប្រកាន់ទោស ចោទប្រកាន់ :

ចាប់ទោស កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ទោស] chabtos≈

ចាប់កំហុស ប្រកាន់ទោស ចោទប្រកាន់ :

ចាប់ភ្លឹក

ភ្ញាក់ស្មារតីដោយនឹកឃើញ, ដោយគិតឃើញភ្លាម :

ចាប់ភ្លឹក កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-ភ្លឹក] chabphluek

ភ្ញាក់ស្មារតីដោយនឹកឃើញ, ដោយគិតឃើញភ្លាម :

ចាប់លៀង

ឈ្មោះបង្អែមត្រជាក់បែបចិនចម្រុះមួយប្រភេទ ផ្សំពីគ្រាប់ឈូក ពុទ្រាក្រៀម សណ្ដែកបាយ ជាដើម។

ចាប់លៀង នាម

[ចាប់-លៀង] chablieng≈

ឈ្មោះបង្អែមត្រជាក់បែបចិនចម្រុះមួយប្រភេទ ផ្សំពីគ្រាប់ឈូក ពុទ្រាក្រៀម សណ្ដែកបាយ ជាដើម។

ចាប់ហួយ

ការលក់ទំនិញរាយរងនេះខ្លះនោះខ្លះប៉ប៉ះប៉ប៉ុន :

ចាប់ហួយ គុ., ន.

[ចាប់-ហួយ] chabhuoy

ការលក់ទំនិញរាយរងនេះខ្លះនោះខ្លះប៉ប៉ះប៉ប៉ុន :

ចាព្លូ

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ មានស្លឹកសណ្ឋានស្រដៀងនឹងម្លូ ច្រើនប្រើជាអន្លក់ ឬរបោយ។

ចាព្លូ នាម

[ចា-ព្លូ] chaplu

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ មានស្លឹកសណ្ឋានស្រដៀងនឹងម្លូ ច្រើនប្រើជាអន្លក់ ឬរបោយ។

ចាម

ឈ្មោះជាតិមនុស្សមួយពួក កាលសម័យបុព្វបុរសពីព្រេងនាយកើតនៅប្រទេសចម្ប៉ា, សព្វថ្ងៃពួកនេះ អាស្រ័យនៅទូទៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, មិនមានទង់សម្រាប់ជាតិទេ, នៅក្នុងអំណាចច្បាប់សម្រាប់កម្ពុជរដ្ឋ ដូចជាតិខ្មែរដែរ, ក្នុងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ហៅជនជាតិនេះថា ខ្មែរអ៊ិស្លាម។

ចាម នាម

[ចាម] charm

ឈ្មោះជាតិមនុស្សមួយពួក កាលសម័យបុព្វបុរសពីព្រេងនាយកើតនៅប្រទេសចម្ប៉ា, សព្វថ្ងៃពួកនេះ អាស្រ័យនៅទូទៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, មិនមានទង់សម្រាប់ជាតិទេ, នៅក្នុងអំណាចច្បាប់សម្រាប់កម្ពុជរដ្ឋ ដូចជាតិខ្មែរដែរ, ក្នុងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ហៅជនជាតិនេះថា ខ្មែរអ៊ិស្លាម។

ចាមរ

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់មួយប្រភេទ មានសណ្ឋានដូចផ្លិតសម្រាប់មន្ត្រីសង្ឃទីរាជាគណៈ ប៉ុន្តែគ្មានកំពូលស្រួចនិងឆែកៗជុំវិញទេ, មានដងវែង សម្រាប់ក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីផ្សេងៗ មានព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកជាដើម។

ចាមរ នាម

[ចា-ម៉] chamor

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់មួយប្រភេទ មានសណ្ឋានដូចផ្លិតសម្រាប់មន្ត្រីសង្ឃទីរាជាគណៈ ប៉ុន្តែគ្មានកំពូលស្រួចនិងឆែកៗជុំវិញទេ, មានដងវែង សម្រាប់ក្បួនហែក្នុងព្រះរាជពិធីផ្សេងៗ មានព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកជាដើម។

ចាមរី

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ មានផ្កាត្រសោលស្រដៀងនឹងសក់កន្ទុយសត្វចាមរី។

ចាមរី នាម ១)

[ចា-ម៉ៈ-រ៉ី] ឬ [ចា-មៈ-រី] chamori

សត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទ មានរោមវែងៗសម្បុរសស្រោបខ្លួន មានសំណុំកន្ទុយសត្រសោលភ្លឺថ្លា, មានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងក្របី, ប៉ុន្តែមាឌតូចជាងក្របី, មានកំណើតរស់នៅក្នុងប្រទេសត្រជាក់ ដូចប្រទេសទីបេត៍ជាដើម, គេច្រើនយកសំណុំសក់កន្ទុយសត្វនេះធ្វើជា ស៊ែ ហៅថា វាលវីជនី, តាមរជ្ជប្រពៃណីតាំង

ចាមរី នាម ២)

[ចា-ម៉ៈ-រ៉ី] ឬ [ចា-មៈ-រី] chamori

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ មានផ្កាត្រសោលស្រដៀងនឹងសក់កន្ទុយសត្វចាមរី។

ចាយ កិរិយាសព្ទ

[ចាយ] jay

ប្រើរបស់ចេញទៅ, លក់, ប្រើប្រាក់ :