Khmer Dictionary

ចាយ កិរិយាសព្ទ

[ចាយ-វាយ] jay

ចាយតម្រូវតាមការ, តាមបំណងរបស់ម្ចាស់ទ្រព្យ។

ចាយ៉

ម្ហូបមួយប្រភេទផ្សំពីសាច់លាយបន្លែខ្ចប់ដោយសំបកម្សៅ ចម្អិនដោយការបំពងខ្លាញ់ :

ចាយ៉ នាម

[ចា-យ៉] chay≈

ម្ហូបមួយប្រភេទផ្សំពីសាច់លាយបន្លែខ្ចប់ដោយសំបកម្សៅ ចម្អិនដោយការបំពងខ្លាញ់ :

ចារ កិរិយាសព្ទ

[ចា] char

ធ្វើរបងទាបដោយដោតចម្រឹងឱ្យជាចារឹក :

ចារ នាម

[ចា] char

ឈ្មោះឈើមានផ្កាសម្បុរក្រហម ក្លិនឆ្អាប :

ចារ កិរិយាសព្ទ

[ចា] char

សរសេរដោយដែកចារ :

ចារកម្ម

ចារកិច្ច, ការតាមមើលដោយសម្ងាត់នូវអំពើរបស់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់ ដើម្បីនឹងធ្វើរបាយការណ៍ឬដើម្បីនឹងទាញយកប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

ចារកម្ម នាម

[ចា-រ៉ៈ-កាំ] charkamm

ចារកិច្ច, ការតាមមើលដោយសម្ងាត់នូវអំពើរបស់ជនណាម្នាក់ឬច្រើននាក់ ដើម្បីនឹងធ្វើរបាយការណ៍ឬដើម្បីនឹងទាញយកប្រយោជន៍អ្វីមួយ :

ចារចែង

និយាយថ្លែងសេចក្ដី, ថ្លែងការណ៍ក្បោះក្បាយ ដោយពង្រីកសេចក្ដី ឱ្យទូលំទូលាយងាយស្ដាប់ ងាយយល់ :

ចារចែង កិរិយាសព្ទ

[ចា-ចែង] charchaeng

និយាយថ្លែងសេចក្ដី, ថ្លែងការណ៍ក្បោះក្បាយ ដោយពង្រីកសេចក្ដី ឱ្យទូលំទូលាយងាយស្ដាប់ ងាយយល់ :

ចារបុរស នាម

[ចា-រ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] charboros

អ្នកស៊ើបសួរ, អ្នកឈ្លប, អ្នកស៊ើបការណ៍សម្ងាត់។

ចារបុរស នាម

[សៈ-ភា-ចា-រ៉ៈ-បុ-រ៉ស់] charboros

សភាតុលាការដែលជាអ្នកសួរបញ្ជាក់ដំណើរក្ដី។

ចារិក នាម

[ចា-រ៉ឹក] charik

ទីដែលជាទីត្រាច់ទៅឬជាទីត្រាច់មក :

ចារិក នាម

[ពុត-ធៈ-ចា-រិក] charik

ទីដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់ស្ដេចទៅឬស្ដេចមក។

ចារី នាម ១)

[ចា-រ៉ី] charei≈

បុគ្គលដែលបំពានដោយខុសច្បាប់ទៅលើសិទ្ធិឬផលប្រយោជន៍អ្នកដទៃដោយចេតនាក្ដីអចេតនាក្ដី។

ចារី នាម ២)

[ចា-រ៉ី] charei≈

អ្នកប្រព្រឹត្ត :

ចារឹក

អ្វីៗមានផ្ទាំងថ្មជាដើម ដែលមានអក្សរជាសម្គាល់ :

ចារឹក កិរិយាសព្ទ

[ចា-រ៉ឹក] charuek

ចារ, សរសេរ កត់ :

ចារឹក នាម

[ចា-រ៉ឹក] charuek

អ្វីៗមានផ្ទាំងថ្មជាដើម ដែលមានអក្សរជាសម្គាល់ :

បំពង់ ឬឡតតូចៗ ធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ ដោតនឹងខ្សែអំបោះឬខ្សែសូត្រឱ្យធំល្មមស៊កចារុ៍នោះបាន ខ្សែនោះច្រើនតែមានពណ៌ក្រហម សម្រាប់ពួកស្ត្រីក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ពីកាលបុរាណសម័យពាក់ជាគ្រឿងសម្អាងកាយ (ត្រូវគ្នានឹងខ្សែខ្លួនក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះ) :

ចារុ៍ នាម

[ចា] charu

បំពង់ ឬឡតតូចៗ ធ្វើដោយមាសឬប្រាក់ ដោតនឹងខ្សែអំបោះឬខ្សែសូត្រឱ្យធំល្មមស៊កចារុ៍នោះបាន ខ្សែនោះច្រើនតែមានពណ៌ក្រហម សម្រាប់ពួកស្ត្រីក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ពីកាលបុរាណសម័យពាក់ជាគ្រឿងសម្អាងកាយ (ត្រូវគ្នានឹងខ្សែខ្លួនក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះ) :

ចារ៉ាយ

ឈ្មោះជនជាតិដើមភាគតិចមួយក្រុមនៃប្រទេសកម្ពុជា :

ចារ៉ាយ នាម

[ចា-រ៉ាយ] charay≈

ឈ្មោះជនជាតិដើមភាគតិចមួយក្រុមនៃប្រទេសកម្ពុជា :

ចាល កិ., គុ.

[ចាល] chal

រអា, រាងលែងហ៊ានទៀត។

ចាល កិរិយាសព្ទ

[ចាល-ចាញ់] chal

ចាញ់ស្រឡះអស់មានបំណងនឹងរកហេតុ រករឿងឱ្យឈ្នះទៀត។

ចាល នាម

[ចាល-ចាញ់-ព្រះ-សា-ស្នា] chal

ភិក្ខុដែលត្រូវបារាជិកាបត្តិហើយ អស់អំណាចនឹងឋិតនៅជាភិក្ខុភាវៈ ឬ នឹងបួសជាភិក្ខុក្នុងជាតិនេះទៀត ក៏ពុំបានឡើយ។

ចាល កិរិយាសព្ទ

[ចាល-ចិត] chal

តាំងចិត្តរាងរអាជានិច្ច។

ចាល់

ច្រណែន :

ចាល់ កិ., គុ.

[ចាល់] chal

ច្រាល់, ទញ់ខ្លាំង :

ចាល់ កិរិយាសព្ទ

[ចាល់-ចិត] chal

ទញ់ចិត្ត, រួញចិត្ត។

ចាល់ កិរិយាសព្ទ

[ចាល់] chal

ច្រណែន :

ចាវ

ផ្អកដែលគេធ្វើប្រឡាក់ដោយកាកបបរហើយច្រកផ្អាប់ទុកក្នុងពាង ឬក្រឡ :

ចាវ កិ., គុ.

[ចាវ] chav

មិនចាញ់មិនឈ្នះ, ស្មើភាគគ្នា :

ចាវ នាម

[ចាវ] chav

ផ្អកដែលគេធ្វើប្រឡាក់ដោយកាកបបរហើយច្រកផ្អាប់ទុកក្នុងពាង ឬក្រឡ :

ចាស ឧ., គុ.កិ.

[ចាស] jah

ពាក្យស្ត្រីឆ្លើយ, មានសូរបង្អូសវែង, មានខ្លីល្មម, មានសូរខ្ពស់គ្រលួច។

ចាស់

សម្លប្រៃបន្តិច។

ចាស់ គុណនាម

[ចាស់] chas

ទីទៃពីក្មេង ឬ ទីទៃពីថ្មី, ពីខ្ចី :

ចាស់ គុណនាម

[ចាស់-ចិត-ចាស់-គំ-និត] chas

(សំនួន.) មានគំនិតចាស់ទុំ ចេះគិតគូរវែងឆ្ងាយ :

ចាស់ នាម

[ចាស់-ផ្ទៃ] chas

ផ្ទៃពោះដែលគ្រប់ខែ។

ចាស់ នាម

[សំ-ឡ-ចាស់-អំ-បិល] chas

សម្លប្រៃបន្តិច។

ចាស់ជរា

ដែលមានសភាពទ្រុឌទ្រោមទាំងរាងកាយ ទំាងសុខភាព :

ចាស់ជរា គុណនាម

[ចាស់-ជ-រា] chaschorea≈

ដែលមានសភាពទ្រុឌទ្រោមទាំងរាងកាយ ទំាងសុខភាព :

ចាស់ទុំ

(សំនួន.) ដែលមានឥរិយាបថនិងអត្តចរិតនឹងធឹង ចេះគិតគូរវែងឆ្ងាយ, ដែលមានបទពិសោធច្រើននិងច្បាស់លាស់ :

ចាស់ទុំ នាម ១)

[ចាស់-ទុំ] chastuum≈

មនុស្សដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេឬជារៀមច្បងនៅក្នុងគ្រួសារ វង្សត្រកូល ក្នុងភូមិ ស្រុក :

ចាស់ទុំ គុណនាម ២)

[ចាស់-ទុំ] chastuum≈

(សំនួន.) ដែលមានឥរិយាបថនិងអត្តចរិតនឹងធឹង ចេះគិតគូរវែងឆ្ងាយ, ដែលមានបទពិសោធច្រើននិងច្បាស់លាស់ :

ចាស់ស្រុក

ចាស់ប្រចាំស្រុក, មនុស្សចាស់ដែលរស់នៅក្នុងស្រុកយូរហើយ :

ចាស់ស្រុក នាម

[ចាស់-ស្រុក] chassruk≈

ចាស់ប្រចាំស្រុក, មនុស្សចាស់ដែលរស់នៅក្នុងស្រុកយូរហើយ :

ចាហួយ

ចំណីធ្វើដោយសារាយស្ងោររលួយហើយចាក់ទុកឱ្យកក :

ចាហួយ នាម

[ចា-ហួយ] chahuoy

ចំណីធ្វើដោយសារាយស្ងោររលួយហើយចាក់ទុកឱ្យកក :

ចាហួយត្នោត

ឈ្មោះបង្អែមមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ផ្លែត្នោតទុំ លាយជាមួយទឹកកំបោរ និងស្ករត្នោត :

ចាហួយត្នោត នាម

[ចា-ហួយ-ត្នោត] chahuoytnot≈

ឈ្មោះបង្អែមមួយប្រភេទធ្វើពីសាច់ផ្លែត្នោតទុំ លាយជាមួយទឹកកំបោរ និងស្ករត្នោត :

ចាំ

ដើរឬហូរ, បោល មិនល្អៀងឃ្លៀងឃ្លាតអំពីការបង្ហាត់ :

ចាំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចាំ] jam

មិនភ្លេច, កត់ជាប់នៅក្នុងស្មារតី ឬក្នុងការនឹកឃើញបានមិនភ្លេចភ្លាំង :

ចាំ កិរិយាសព្ទ ២)

[ចាំ] jam

រង់ឬបង្អង់ នៅមិនទៅណា :

ចាំ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ចាំ] jam

នៅមើលថែរក្សា :

ចាំ កិរិយាសព្ទ ៤)

[ចាំ] jam

មានចិត្តប្រតិព័ទ្ធកួចកាន់ជានិច្ច :

ចាំ គុណនាម ៥)

[ចាំ] jam

ដែលនៅរក្សាសម្រស់បានយូរ, ដែលមិនងាយចាស់, ដែលនៅក្មេងជាងវ័យ :

ចាំ កិរិយាសព្ទ

[ចង-ចាំ] jam

កួចចិត្តមិនភ្លេច ចាំជានិច្ច ចាំមិនភ្លេច រក្សាទុកក្នុងចិត្ត; រក្សាទុកព័ត៌មាន :

ចាំ កិរិយាសព្ទ

[ចាំ-ជើង] jam

ដើរឬហូរ, បោល មិនល្អៀងឃ្លៀងឃ្លាតអំពីការបង្ហាត់ :

ចាំង

(ម.ព. ចាំងចែង)។

ចាំង កិរិយាសព្ទ ១)

[ចាំង] chang

ពង្រាបសាច់ឈើដោយដឹងជ្វា (ដឹងសម្រាប់ចាំង) :

ចាំង កិរិយាសព្ទ ២)

[ចាំង] chang

ច្រាស់ស្មៅដោយចបកាប់ :

ចាំង កិរិយាសព្ទ ៣)

[ចាំង] chang

ពង្រាបដីឱ្យរាបស្មើ :

ចាំង កិរិយាសព្ទ

[ចាំង] chang

បញ្ចេញរស្មី ឬ ពន្លឺ, កម្ដៅ មកប៉ះត្រូវ :

ចាំង កិរិយាសព្ទ

[ចាំង-ចែង] chang

ចាំងពន្លឺ ឬរស្មីព្រាកៗ (ព.កា.)។

ចាំង នាម

[ចាំង] chang

ឈ្មោះនំស្អិតមួយប្រភេទ ធ្វើដោយអង្ករដំណើប វេចដោយស្លឹកពក ឬស្លឹកឫស្សីធំៗជាដើម ចងជាចង្កោម ចំហុយឬស្ងោរឱ្យឆ្អិន ជានំស្រស់ សម្រាប់ប្រនៀលឱ្យជាប់ស្ករស ឬជាមួយនឹងទឹកលាយស្ករស ឬទឹកស្ករសលាយខ្ទិះឆៅបរិភោគជាបង្អែម :

ចាំង កិរិយាសព្ទ

[ចែង-ចាំង] chang

(ម.ព. ចាំងចែង)។

ចាំងជើង

ដែលមានជើងពពាលសជាធម្មតា (ចំពោះតែគោព្រៃឈ្មោលៗ) :

ចាំងជើង គុណនាម

[ចាំង-ជើង] changchaung

ដែលមានជើងពពាលសជាធម្មតា (ចំពោះតែគោព្រៃឈ្មោលៗ) :

ចាំតែ

(ព.សា.) ពាក្យប្រើនៅខាងដើមល្បះ ដើម្បីបង្ហាញន័យបដិសេធ :

ចាំតែ គុណកិរិយា ១)

[ចាំ-តែ] chamtae

បម្រុងតែ, រង់ចាំតែ, ប្រុងចាំតែ :

ចាំតែ គុណកិរិយា ២)

[ចាំ-តែ] chamtae

(ព.សា.) ពាក្យប្រើនៅខាងដើមល្បះ ដើម្បីបង្ហាញន័យបដិសេធ :

ចាំបាច់

ដែលសំខាន់, ដែលត្រូវការ, ដែលត្រូវតែ, ដែលត្រូវតែមានខានពុំបាន :

ចាំបាច់ កិរិយាសព្ទ

[ចាំ-បាច់] chambach

ត្រូវតែ, ពុំគួរខាន :

ចាំបាច់ គុណនាម

[ចាំ-បាច់] chambach

ដែលសំខាន់, ដែលត្រូវការ, ដែលត្រូវតែ, ដែលត្រូវតែមានខានពុំបាន :

ចា៎ះ គុ.កិ., ឧ.

[ចាស] chas≈

(ម.ព. ចាស)។

ចិក

មា (ខាងឪពុក)។ ខ្មែរច្រើនហៅចិន ប្រុសដែលស្គាល់គ្នាថា ចិក :

ចិក នាម

[ចិក] chek

មា (ខាងឪពុក)។ ខ្មែរច្រើនហៅចិន ប្រុសដែលស្គាល់គ្នាថា ចិក :

ចិញ្ចាច

រុងរឿង (ន័យប្រៀប)។

ចិញ្ចាច គុណនាម ១)

[ចិញ-ចាច] chenhcheach

ដែលពេញពន្លឺឆ្លុះផ្សាយ :

ចិញ្ចាច គុណនាម ២)

[ចិញ-ចាច] chenhcheach

រុងរឿង (ន័យប្រៀប)។

ចិញ្ចឹម

គ្រប់គ្រងរក្សាបន្តជីវិត, ញ៉ាំងជីវិតឱ្យរស់នៅ, បីបាច់រក្សាឱ្យរស់ ឱ្យធាត់ធំ :

ចិញ្ចឹម កិរិយាសព្ទ

[ចិញ-ចឹម] jerm

គ្រប់គ្រងរក្សាបន្តជីវិត, ញ៉ាំងជីវិតឱ្យរស់នៅ, បីបាច់រក្សាឱ្យរស់ ឱ្យធាត់ធំ :

ចិញ្ចើម

ញាក់ចិញ្ចើមឡើងចុះ :

ចិញ្ចើម នាម

[ចិញ-ចើម] chenhchaum

អវយវៈជាសំយាប នៅខាងលើភ្នែកទាំងពីរ :

ចិញ្ចើម កិរិយាសព្ទ

[វាយ-ចិញ-ចើម] chenhchaum

ញាក់ចិញ្ចើមឡើងចុះ :

ចិញ្ចៀន

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ :

ចិញ្ចៀន នាម

[ចិញ-ចៀន] chenhchien

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ពាក់ម្រាមដៃមួយប្រភេទ ធ្វើដោយប្រាក់ ឬដោយមាស មានរង្វង់មូល លាតឬដាំត្បូងផ្សេងៗ :

ចិញ្ចៀន នាម

[ចិញ-ចៀន] chenhchien

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ :

ចិញ្ចែង

ចិញ្ចែងភ្លឺស្ងាច; រុងរឿងថ្លៃថ្លា។

ចិញ្ចែង គុណនាម

[ចិញ-ចែង] chenhcheaeng

ត្រដែតជាក់ស្ដែង។ បើប្រើជា(ព.ប្រ.) ថា ខ្ពង់ខ្ពស់, ថ្កើងថ្កាន។

ចិញ្ចែង គុ., គុ.កិ.

[ចិញ-ចែង-ចិញ-ចាច] chenhcheaeng

ចិញ្ចែងភ្លឺស្ងាច; រុងរឿងថ្លៃថ្លា។

ចិញ្ច្រាំ

(ម.ព. ចិញ្ច្រាំ)។

ចិញ្ច្រាំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ចិញ-ច្រាំ] chenhchroam

សាប់ដោយកាំបិតឱ្យល្អិត :

ចាយ កិរិយាសព្ទ

ចាយដី នាម

ចាយ៉ នាម

ចារ កិរិយាសព្ទ

ចារ នាម

ចារ កិរិយាសព្ទ

ចារកម្ម នាម

ចារចែង កិរិយាសព្ទ

ចារបុរស នាម

ចារបុរស នាម

ចារិក នាម

ចារិក នាម

ចារី នាម ១)

ចារី នាម ២)

ចារឹក កិរិយាសព្ទ

ចារឹក នាម

ចារុ៍ នាម

ចារ៉ាយ នាម

ចាល កិ., គុ.

ចាល កិរិយាសព្ទ

ចាល នាម

ចាល កិរិយាសព្ទ

ចាល់ កិ., គុ.

ចាល់ កិរិយាសព្ទ

ចាល់ កិរិយាសព្ទ

ចាវ កិ., គុ.

ចាវ នាម

ចាស ឧ., គុ.កិ.

ចាស់ គុណនាម

ចាស់ គុណនាម

ចាស់ នាម

ចាស់ នាម

ចាស់ជរា គុណនាម

ចាស់ទុំ នាម ១)

ចាស់ទុំ គុណនាម ២)

ចាស់ស្រុក នាម

ចាហួយ នាម

ចាហួយត្នោត នាម

ចាំ កិរិយាសព្ទ ១)

ចាំ កិរិយាសព្ទ ២)

ចាំ កិរិយាសព្ទ ៣)

ចាំ កិរិយាសព្ទ ៤)

ចាំ គុណនាម ៥)

ចាំ កិរិយាសព្ទ

ចាំ កិរិយាសព្ទ

ចាំង កិរិយាសព្ទ ១)

ចាំង កិរិយាសព្ទ ២)

ចាំង កិរិយាសព្ទ ៣)

ចាំង កិរិយាសព្ទ

ចាំង កិរិយាសព្ទ

ចាំង នាម

ចាំង កិរិយាសព្ទ

ចាំងជើង គុណនាម

ចាំតែ គុណកិរិយា ១)

ចាំតែ គុណកិរិយា ២)

ចាំបាច់ កិរិយាសព្ទ

ចាំបាច់ គុណនាម

ចា៎ះ គុ.កិ., ឧ.

ចិក នាម

ចិញ្ចាច គុណនាម ១)

ចិញ្ចាច គុណនាម ២)

ចិញ្ចឹម កិរិយាសព្ទ

ចិញ្ចើម នាម

ចិញ្ចើម កិរិយាសព្ទ

ចិញ្ចៀន នាម

ចិញ្ចៀន នាម

ចិញ្ចែង គុណនាម

ចិញ្ចែង គុ., គុ.កិ.

ចិញ្ច្រាំ កិរិយាសព្ទ ១)