វចនានុក្រមខ្មែរ

(វិ.ន.) វិសាលភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសមួយជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងពិភពលោក ដោយធ្វើទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងវិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ ការទូត ជាដើម :

ជើងមេឃ នាម ១)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

លំហមេឃដែលមើលទៅហាក់ឃើញនៅជាប់នឹងដី :

ជើងមេឃ នាម ២)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

(សំនួន.) អ្វីៗដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយសន្លឹម ដាច់កន្ទុយភ្នែក :

ជើងមេឃ នាម ៣)

[ជើង-មេក] cheungmek≈

(វិ.ន.) វិសាលភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសមួយជាមួយនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀត នៅក្នុងពិភពលោក ដោយធ្វើទំនាក់ទំនងគ្នាក្នុងវិស័យនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ទេសចរណ៍ ការទូត ជាដើម :

ជើងម៉ា

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើមានជើង ៤មានសណ្ឋានវែងជាងជើងតាំង សម្រាប់អង្គុយឬតម្កល់អ្វីៗ។

ជើងម៉ា នាម

[ជើង-ម៉ា] chaungma

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើមានជើង ៤មានសណ្ឋានវែងជាងជើងតាំង សម្រាប់អង្គុយឬតម្កល់អ្វីៗ។

ជើងម្ដែង

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃក្រុងភ្នំពេញ ពីដើមនៅខេត្តរោងដំរី ជាអាណាខេត្តខ្មែរ; សព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងអាណាខេត្តកូស័ងស៊ីន។

ជើងម្ដែង នាម

[ជើង-ម្ដែង] chaungmdeaeng

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃក្រុងភ្នំពេញ ពីដើមនៅខេត្តរោងដំរី ជាអាណាខេត្តខ្មែរ; សព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងអាណាខេត្តកូស័ងស៊ីន។

ជើងរមាំង

ឈើឬឫស្សីមានចម្ពាមពីកំណើត ឬទើបចងបង្កើតជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់ទល់ដោយលើកសសរ ឬដងអ្វីឱ្យឈរត្រង់ឡើង។

ជើងរមាំង នាម

[ជើង-រ-មាំង] chaungromeang

ឈើឬឫស្សីមានចម្ពាមពីកំណើត ឬទើបចងបង្កើតជាចម្ពាមខាងចុង សម្រាប់ទល់ដោយលើកសសរ ឬដងអ្វីឱ្យឈរត្រង់ឡើង។

ជើងរមាំងណែងណង

ឈើខ្វែងមានស្នូលកណ្ដាល សម្រាប់គងឈើ, គងសសរ។

ជើងរមាំងណែងណង នាម

[ជើង-រ-មាំង-ណែង-ណង] chaungromeangngonang

ឈើខ្វែងមានស្នូលកណ្ដាល សម្រាប់គងឈើ, គងសសរ។

ជើងរាវ

ឈ្មោះលបមួយប្រភេទមាឌធំសម្រាប់ដាក់ក្នុងទឹកជ្រៅ។

ជើងរាវ នាម

[ជើង-រាវ] chaungreav

ឈ្មោះលបមួយប្រភេទមាឌធំសម្រាប់ដាក់ក្នុងទឹកជ្រៅ។

ជើងល័ព្ធ

លេខដែលគិតរកចំនួនឃើញជាស្រេចហើយត្រាទុកមួយអន្លើ :

ជើងល័ព្ធ នាម

[ជើង-ឡាប់] chaungloapth

លេខដែលគិតរកចំនួនឃើញជាស្រេចហើយត្រាទុកមួយអន្លើ :

ជើងល្អ

(ព.ប្រ.) ដែលមានឥរិយាបថមិនសមរម្យ, មានល្បិចកល, ជើងឆើត :

ជើងល្អ គុ., ន.

[ជើង-ល្អ] cheungla≈

(ព.ប្រ.) ដែលមានឥរិយាបថមិនសមរម្យ, មានល្បិចកល, ជើងឆើត :

ជើងវត្ត

មនុស្សចំណុះវត្ត ឬមហាជនអ្នកទំនុកបម្រុងចំពោះវត្តនីមួយៗ :

ជើងវត្ត នាម

[ជើង-វាត់] chaungvott

មនុស្សចំណុះវត្ត ឬមហាជនអ្នកទំនុកបម្រុងចំពោះវត្តនីមួយៗ :

ជើងសក់ នាម

[ជើង-សក់] chaungsok

សម្រុងសក់ខាងក្រោមដែលដុះនៅជុំវិញក្បាល :

ជើងសា

អ្នកនាំពាក្យ ឬដំណឹងត្រឡប់សាចុះសាឡើង ពីខាងនេះទៅខាងនោះ ឬពីខាងនោះមកខាងនេះ :

ជើងសា នាម

[ជើង-សា] chaungsa

អ្នកនាំពាក្យ ឬដំណឹងត្រឡប់សាចុះសាឡើង ពីខាងនេះទៅខាងនោះ ឬពីខាងនោះមកខាងនេះ :

ជើងសេះ

ឈើពីរកំណាត់ដែលជ្រែងទាំងពីរខាងជើងគកមកសង្កត់ចុងធ្នឹម (គ្រឿងផ្ទះខ្មែរពីដើម ឬគ្រឿងវិហារ, សាលា។ សព្វថ្ងៃនេះក៏នៅមានប្រើខ្លះ)។

ជើងសេះ នាម

[ជើង-សេះ] chaungses

ឈើពីរកំណាត់ដែលជ្រែងទាំងពីរខាងជើងគកមកសង្កត់ចុងធ្នឹម (គ្រឿងផ្ទះខ្មែរពីដើម ឬគ្រឿងវិហារ, សាលា។ សព្វថ្ងៃនេះក៏នៅមានប្រើខ្លះ)។

ជើងស្រម

បារគូទាំង ៤នាក់សម្រាប់ដុតភ្នំស្រូវក្នុងវេលាមានពិធីបរមាឃ (មានតែក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណព្រេងនាយ)។

ជើងស្រម នាម

[ជើង-ស្រំ] chaungsrom

បារគូទាំង ៤នាក់សម្រាប់ដុតភ្នំស្រូវក្នុងវេលាមានពិធីបរមាឃ (មានតែក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណព្រេងនាយ)។

ជើងស្រាពក៍

ជើងផ្តិល។ ប្រដាប់ធ្វើដោយស្ពាន់ ដោយប្រាក់ជាដើម មានជើងដូចតុ តែតូច មានមាត់ជារំពត់ក្រចាប់ សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ មានបារីស្លាជាដើម :

ជើងស្រាពក៍ នាម

[ជើង-ស្រាប] chaungsrapok

ជើងផ្តិល។ ប្រដាប់ធ្វើដោយស្ពាន់ ដោយប្រាក់ជាដើម មានជើងដូចតុ តែតូច មានមាត់ជារំពត់ក្រចាប់ សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ មានបារីស្លាជាដើម :

ជើងស្រុក នាម

[ជើង-ស្រុក] chaungsrok

ឈ្មោះស្រែដែលនៅក្បែរភូមិស្រុកជាស្រែមានជីជាតិល្អ ព្រោះហូរជីពីទីភូមិស្រុកចូលទៅ :

ជើងស្រុក នាម

[ជើង-ស្រុក] chaungsrok

ស្រែជើងស្រុកដែលគេធ្វើបានផលស្រូវច្រើន។

ជើងហារ

លេខដែលបែងចែក ឬរកឱ្យឃើញជាចំណែក, ជើងលេខចែក។

ជើងហារ នាម

[ជើង-ហា] chaunghar

លេខដែលបែងចែក ឬរកឱ្យឃើញជាចំណែក, ជើងលេខចែក។

ជើងហោះហើរ

ការចេញដំណើរនៃយន្តហោះ តាមគោលដៅនិងកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់មួយ :

ជើងហោះហើរ នាម

[ជើង-ហោះ-ហើ] cheunghaoahhaeu≈

ការចេញដំណើរនៃយន្តហោះ តាមគោលដៅនិងកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់មួយ :

ជើងអង្ក្រង គុណនាម

[ជើង-អង់-ក្រង] cheungangkarng≈

ដែលស្អិតដូចជើងអង្ក្រង :

ជើងអាធារ នាម

[ជើង-អា-ធា] chaungaathear

ប្រដាប់សម្រាប់ទ្រគម្ពីរ,ប្រដាប់សម្រាប់រង, សម្រាប់ទ្រសៀវភៅ ដើម្បីស្រួលអានមិនបាច់កាន់ទ្រ ថ្នម :

ជើងអាធារ នាម

[ជើង-អា-ធា-គ្រែ-ធ័ម-មាស] chaungaathear

(ម.ព. ជើងអាធារទេសន៍)។

ជើងអាធារ នាម

[ជើង-អា-ធា-ទេស] chaungaathear

ជើងអាធារធំខ្ពស់សម្រាប់ដំឡើងដាក់បញ្ឈរពីមុខគ្រែធម្មាសន៍តម្កល់គម្ពីរទេសនា។

ជើងអាធារ នាម

[ជើង-អា-ធា-រៀន] chaungaathear

ជើងអាធារតូចសម្រាប់ដំឡើងទ្រសាស្ត្រារៀន។

(ព.ប្រ.) ព្រះសង្ឃដែលធ្វើឧបោសថ៍ សុទ្ធតែមានសាមគ្គីព្រមព្រៀងគ្នា ឥតមានសេចក្ដីរង្កៀសគ្នាទៅវិញទៅមកទើបធ្វើបាន។ គេច្រើនយកពាក្យនេះមកប្រៀបនឹងមនុស្សទាំងពួង ដែលមានគ្នាតាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅ ហើយដែលមានសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ទោះបីទៅណា ឬធ្វើការអ្វី ក៏តែងតែទៅ, តែង

ជើងឧបោសថ៍ នាម

[ជើង-អ៊ុ-បោស] chaungobaosath

(ព.ប្រ.) ព្រះសង្ឃដែលធ្វើឧបោសថ៍ សុទ្ធតែមានសាមគ្គីព្រមព្រៀងគ្នា ឥតមានសេចក្ដីរង្កៀសគ្នាទៅវិញទៅមកទើបធ្វើបាន។ គេច្រើនយកពាក្យនេះមកប្រៀបនឹងមនុស្សទាំងពួង ដែលមានគ្នាតាំងពីពីរនាក់ឡើងទៅ ហើយដែលមានសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់រកគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ទោះបីទៅណា ឬធ្វើការអ្វី ក៏តែងតែទៅ, តែង

ជើងឯក

វត្ថុឬវិញ្ញាសាដែលពួកអ្នកប្រកួតពីកីឡាបានទទួលដោយមានជ័យជម្នះផ្ដាច់គេ :

ជើងឯក នាម

[ជើង-អែក] chaungok

អ្នកដែលស្ទាត់ជំនាញយ៉ាងឆើតក្នុងមុខការអ្វីមួយ :

ជើងឯក នាម

[ជើង-អែក] chaungok

វត្ថុឬវិញ្ញាសាដែលពួកអ្នកប្រកួតពីកីឡាបានទទួលដោយមានជ័យជម្នះផ្ដាច់គេ :

ជើជើ!

(ម.ព. ជើ!)។

ជើជើ! ឧទានសព្ទ

[ជើ-ជើ] cheucheu≈

(ម.ព. ជើ!)។

ជើត

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយយ៉ាង វាយតន្ថើនស្គរធំមិនដាច់សូរ :

ជើត នាម

[ជើត] chaut

ឈ្មោះបទភ្លេងពិណពាទ្យមួយយ៉ាង វាយតន្ថើនស្គរធំមិនដាច់សូរ :

ជើតឈិង

ឈ្មោះបទភ្លេងជើតដែលមានគោះឈិងផ្សំផង :

ជើតឈិង នាម

[ជើត-ឈិង] cheutchhing≈

ឈ្មោះបទភ្លេងជើតដែលមានគោះឈិងផ្សំផង :

ជើយ

ព្រងើយ, តាមសម្រួលឥតខំ :

ជើយ គុ.កិ., គុ.

[ជើយ] chauy

ព្រងើយ, តាមសម្រួលឥតខំ :

ជឿ

យករបស់គេមកមុន ដោយទិញមិនទាន់សងថ្លៃ ព្រោះអ្នកលក់ទុកចិត្តថាអ្នកទិញនឹងសងថ្លៃជាប្រាកដ :

ជឿ កិរិយាសព្ទ

[ជឿ] jir

ចុះចិត្តស៊ប់ដោយយល់ថាពិត, យកចិត្តទុកដាក់ថាជាការមែន :

ជឿ កិ., គុ.កិ.

[ជឿ] jir

យករបស់គេមកមុន ដោយទិញមិនទាន់សងថ្លៃ ព្រោះអ្នកលក់ទុកចិត្តថាអ្នកទិញនឹងសងថ្លៃជាប្រាកដ :

ជឿជាក់

មានទំនុកចិត្តលើនរណាម្នាក់ឬអ្វីមួយ :

ជឿជាក់ កិរិយាសព្ទ

[ជឿ-ជាក់] cheucheak≈

មានទំនុកចិត្តលើនរណាម្នាក់ឬអ្វីមួយ :

ជឿន

មានជំនឿន, ចម្រើនឡើង :

ជឿន គុណកិរិយា

[ជឿន] choean

មានជំនឿន, ចម្រើនឡើង :

ជឿនលឿន

រីកចម្រើន ដែលរីកចម្រើនទៅមុខ ដែលមានសន្ទុះឬល្បឿនទៅមុខ។

ជឿនលឿន គុណកិរិយា

[ជឿន-លឿន] choeanlern

រីកចម្រើន ដែលរីកចម្រើនទៅមុខ ដែលមានសន្ទុះឬល្បឿនទៅមុខ។

ជៀងជាក់

ច្បាស់លាស់, ពិតប្រាកដ, ជាក់លាក់, មិនប្លម។

ជៀងជាក់ គុណកិរិយា

[ជៀង-ជាក់] chiengcheak

ច្បាស់លាស់, ពិតប្រាកដ, ជាក់លាក់, មិនប្លម។

ជៀត

ជ្រែកចូល, ដាក់បញ្ចូល, ដាក់ថែម :

ជៀត កិរិយាសព្ទ

[ជៀត] chiet

ជ្រែកចូល, ដាក់បញ្ចូល, ដាក់ថែម :

ជៀន

ឈ្មោះម្ហូបឬចំណីដែលជៀន :

ជៀន កិរិយាសព្ទ

[ជៀន] chien

ចម្អិនម្ហូបឬចំណីដោយចម្រាញ់នឹងខ្លាញ់ឬនឹងប្រេង :

ជៀន នាម

[ជៀន] chien

ឈ្មោះម្ហូបឬចំណីដែលជៀន :

ជៀនជួន

ឈ្មោះម្ហូបទឹកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយផ្សំគ្រឿងមានលាយខ្ញីនិងសៀងផង។

ជើងទៀន នាម

ជើងទេញ នាម

ជើងទេរ នាម

ជើងទ្រនាប់ នាម

ជើងបាត្រ នាម

ជើងប៉ាវ នាម

ជើងពាន នាម

ជើងពេល នាម

ជើងព្នាយ នាម

ជើងព្រៃ នាម

ជើងព្រះ នាម

ជើងភេល នាម

ជើងមាន់ នាម

ជើងមាន់ នាម

ជើងមេឃ នាម ១)

ជើងមេឃ នាម ២)

ជើងមេឃ នាម ៣)

ជើងម៉ា នាម

ជើងម្ដែង នាម

ជើងរមាំង នាម

ជើងរមាំងណែងណង នាម

ជើងរាវ នាម

ជើងល័ព្ធ នាម

ជើងល្អ គុ., ន.

ជើងវត្ត នាម

ជើងសក់ នាម

ជើងសា នាម

ជើងសេះ នាម

ជើងស្រម នាម

ជើងស្រាពក៍ នាម

ជើងស្រុក នាម

ជើងស្រុក នាម

ជើងហារ នាម

ជើងហោះហើរ នាម

ជើងអង្ក្រង គុណនាម

ជើងអាធារ នាម

ជើងអាធារ នាម

ជើងអាធារ នាម

ជើងអាធារ នាម

ជើងឧបោសថ៍ នាម

ជើងឯក នាម

ជើងឯក នាម

ជើជើ! ឧទានសព្ទ

ជើត នាម

ជើតឈិង នាម

ជើយ គុ.កិ., គុ.

ជឿ កិរិយាសព្ទ

ជឿ កិ., គុ.កិ.

ជឿជាក់ កិរិយាសព្ទ

ជឿន គុណកិរិយា

ជឿនលឿន គុណកិរិយា

ជៀងជាក់ គុណកិរិយា

ជៀត កិរិយាសព្ទ

ជៀន កិរិយាសព្ទ

ជៀន នាម