វចនានុក្រមខ្មែរ

សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, ការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់ពួកជន គឺការដែលប្រជាជនព្រមចិត្តគំនិតគ្នាជួយទំនុកបម្រុង ជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យកើត ឱ្យសម្រេចដោយចំណាយទ្រព្យរាល់គ្នា ឬក៏ដោយកម្លាំងកាយរាល់ខ្លួន :

ជនុបត្ថម្ភ នាម

[ជៈ-នុ-ប៉ាត់-ថ័ម] chonubtthomphor

សេចក្ដីទំនុកបម្រុង, ការជួយជ្រោមជ្រែងរបស់ពួកជន គឺការដែលប្រជាជនព្រមចិត្តគំនិតគ្នាជួយទំនុកបម្រុង ជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យកើត ឱ្យសម្រេចដោយចំណាយទ្រព្យរាល់គ្នា ឬក៏ដោយកម្លាំងកាយរាល់ខ្លួន :

ជនូបត្ថម្ភក នាម

[ជៈ-នូ-ប៉ាត់-ថ័ម-ភក់] cheaknubatthmophka≈

(ម.ព. ជនូបត្ថម្ភកៈ, ជនុបត្ថម្ភ)។

ជនូបត្ថម្ភកៈ

អ្នកទំនុកបម្រុងដល់ប្រជាជន តាមទំនងដ៏សមគួរ ដោយមិនរើសមុខ មិនលម្អៀង។

ជនូបត្ថម្ភកៈ នាម

[ជៈ-នូ-ប៉ាត់-ថ័ម-ភៈ-កៈ] chonubtthamphokak

អ្នកទំនុកបម្រុងដល់ប្រជាជន តាមទំនងដ៏សមគួរ ដោយមិនរើសមុខ មិនលម្អៀង។

ជនេត្តិកា

(ម.ព. ជនេត្តី)។

ជនេត្តិកា នាម

[ជៈ-នេត-តិ-កា] cheaknetteka≈

(ម.ព. ជនេត្តី)។

ជនេត្តី

ម្ដាយ។

ជនេត្តី នាម

[ជៈ-នេត-តី] chonettei

ម្ដាយ។

ជនេន្ទ្រ

ដូចគ្នានឹង ជនិន្ទ ដែរ។

ជនេន្ទ្រ នាម

[ជៈ-នេន-ទ្រៈ] ឬ [ជៈ-នេន] cheaknentreak]rue[cheaknen≈

ដូចគ្នានឹង ជនិន្ទ ដែរ។

ជនោត្តម

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងជន; ព្រះបរមក្សត្រិយ៍ :

ជនោត្តម គុ., ន.

[ជៈ-នោត-ដំ] chonouttom

ដែលឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងជន; ព្រះបរមក្សត្រិយ៍ :

ជនោទ័យ

ជនដែលទើបមានអានុភាព។

ជនោទ័យ នាម

[ជៈ-ណោ-ទៃ] cheaknaotey≈

ជនដែលទើបមានអានុភាព។

ជនោបត្ថម្ភ

(ម.ព. ជនុបត្ថម្ភ)។

ជនោបត្ថម្ភ នាម

[ជៈ-នោ-ប៉ាត់-ថ័ម] cheaknobatthmo≈

(ម.ព. ជនុបត្ថម្ភ)។

ជន់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ជន់] chon

ឡើងសាយភាយ :

ជន់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ជន់] chon

(ព.ប្រ.) បរិបូរ, ពោរពាស; ច្រើននិយាយតែអំពីភោជនាហារឬលាភសក្ការៈ ដែលមានបរិបូរណាស់ បរិភោគឬចែករលែកមិនខ្ចាត់ មិនចេះរលស់។

ជន្ម

ជីវិត :

ជន្ម នាម

[ជន់-នៈ-មៈ] ឬ [ជន់] chonmor

ជីវិត :

ជន្មវស្សា

អាយុ (រ.ស.) ព្រះជន្មវស្សា :

ជន្មវស្សា នាម

[ជន់-នៈ-មៈ-វ័ស-សា] chonmovossa

អាយុ (រ.ស.) ព្រះជន្មវស្សា :

ជន្មា

(ម.ព. ជន្ម, ជន្មវស្សា)។

ជន្មា នាម

[ជន់-នៈ-មា] chonmea

(ម.ព. ជន្ម, ជន្មវស្សា)។

ជន្មាយុ

(ម.ព. ជន្មា)។

ជន្មាយុ នាម

[ជន់-នៈ-មា-យុ] chnoneakmeayu≈

(ម.ព. ជន្មា)។

ជន្ល

លើកលមិនឱ្យដល់ :

ជន្ល កិរិយាសព្ទ

[ជន់-ល] chonlor

លើកលមិនឱ្យដល់ :

ជន្លង់

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយពួក, ច្រើនដាំជាប្រយោជន៍ប្រើធ្វើថ្នាំត្រជាក់, ធ្វើជាបន្លែឬស្រុសធ្វើជាអន្លក់ក៏បានខ្លះ :

ជន្លង់ នាម ១)

[ជន់-លង់] chonlong

ឈើឬឫស្សី ដែលគេជីកដាំបញ្ឈរដូចជាសសរសម្រាប់ឱ្យម្លូឬម្រេចវារតោងឡើង :

ជន្លង់ នាម ២)

[ជន់-លង់] chonlong

ឈ្មោះវល្លិឡើងទ្រើងមួយពួក, ច្រើនដាំជាប្រយោជន៍ប្រើធ្វើថ្នាំត្រជាក់, ធ្វើជាបន្លែឬស្រុសធ្វើជាអន្លក់ក៏បានខ្លះ :

ជន្លជន្លេញ

ជន្លញយៗដោយប្រឡែងលេង, លូកល, លូកលាន់ នាយអាយ ដោយអាការៈប្រឡែងលេង; និយាយលូកលនាយអាយដោយពាក្យចំអែចំអន់និយាយលេញលេង។

ជន្លជន្លេញ កិ., គុ.កិ.

[ជន់-ល-ជន់-លេញ] chonlochonlenh

ជន្លញយៗដោយប្រឡែងលេង, លូកល, លូកលាន់ នាយអាយ ដោយអាការៈប្រឡែងលេង; និយាយលូកលនាយអាយដោយពាក្យចំអែចំអន់និយាយលេញលេង។

ជន្លាត់ដៃ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាជ័រសដូចទឹកដោះស្រស់, ច្រើនតែដាំធ្វើរបងភូមិ, របងវត្ត (ស្រុកក្រៅ) :

ជន្លាត់ដៃ នាម

[ជន់-លាត់-ដៃ] chonleatodai

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានបន្លាជ័រសដូចទឹកដោះស្រស់, ច្រើនតែដាំធ្វើរបងភូមិ, របងវត្ត (ស្រុកក្រៅ) :

ជន្លាស

ត្រណោត, ខ្សែសម្រាប់ដោតត្រីឬដោតអ្វីៗ :

ជន្លាស នាម

[ជន់-លាស] chonleas

ត្រណោត, ខ្សែសម្រាប់ដោតត្រីឬដោតអ្វីៗ :

ជន្លូស

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាអាហារបាន។

ជន្លូស នាម

[ជន់-លូស] chonlus

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែប្រើជាអាហារបាន។

ជន្លួញ

ដែកស្រួចមានដងសម្រាប់ចាក់គោ :

ជន្លួញ នាម

[ជន់-លួញ] chonluonh

ដែកស្រួចមានដងសម្រាប់ចាក់គោ :

ជន្លួញបរ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ជន្លួញបរ នាម

[ជន់-លួញ-ប] chonluonhobor

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ជន្លួញមាន់

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ជន្លួញមាន់ នាម

[ជន់-លួញ-មាន់] chonluonhmean

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ជន្លេញ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជន្ល :

ជន្លេញ បុព្វបទ

[ជន់-លេញ] chonlenh

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ជន្ល :

ជន្លេន

សត្វឥតជើងឥតឆ្អឹង កើតនៅក្នុងដី បរិភោគដីជាអាហារ; ហៅ ឫសដី ក៏បាន។

ជន្លេន នាម

[ជន់-លេន] chonlen

សត្វឥតជើងឥតឆ្អឹង កើតនៅក្នុងដី បរិភោគដីជាអាហារ; ហៅ ឫសដី ក៏បាន។

ជប កិរិយាសព្ទ ១)

[ជប់] chob

ខ្សឹប; ស្វាធ្យាយខ្សឹបៗ, សូត្ររាយមន្តអាគមខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត; ប្រឡេះផ្គាំសូត្រខ្សឹបៗ ឬសូត្រដោយនឹកតែក្នុងចិត្ត។

ជប នាម ២)

[ជប់] chob

កិរិយាខ្សឹប, ដំណើរសូត្រខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត។ មានសេចក្ដីតំណាលក្នុងរឿងរ៉ាវពីព្រេងនាយថា ឥសីជប នោះគឺឥសីសូត្ររាយមន្តអាគមខ្សឹបៗ ឱ្យកើតបានជាអ្វីៗ តាមបំណង។

ជប នាម ១)

[ជៈ-បៈ-សូត] chob

ផ្គាំ។

ជប នាម ២)

[ជៈ-បៈ-សូត] chob

អំបោះចំណងដែលគេសូត្រខ្សឹបៗផ្លុំប្រសិទ្ធីសម្រាប់ចងបង្ការភ័យ (ប្រើតាមជំនឿអ្នកត្រូវការ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កាំ] chob

ដូចគ្នានឹង ជបករណ៍។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-ក] chob

ដំណើរជប, ការជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កា] chob

ដូចគ្នានឹង ជបកៈ។ អ្នកដែលចូលចិត្តតែខាងនិយាយខ្សឹប, មនុស្សហៃខ្សឹប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កា] chob

(ម.ព. ជបការ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-កៈ] chob

អ្នកជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-ណា-កា] chob

អាការៈជប, អាការៈដែលជប។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-មន់] chob

មន្ត, អាគមសម្រាប់សូត្របានតែខ្សឹបៗ ឬសូត្រនឹកតែក្នុងចិត្ត។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-មា-លា] chob

កម្រងសម្រាប់ប្រឡេះសូត្រខ្សឹបៗ (ផ្គាំ)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-លាក់] ឬ [ជប់-លាក់] chob

(ម.ព. ជបលក្សណ៍)។

ជប នាម

[ជៈ-បៈ-លាក់] ឬ [ជប់-លាក់] chob

នាមកុមារម្នាក់ក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ថាកើតដោយឥសីជប។

ជប នាម

[ជៈ-បិ-កា] chob

អ្នកជប (ស្ត្រី)។

ជប់

យកកែវរោលភ្លើងមួយឈួលទៅដាក់ផ្កាប់លើរាងកាយរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីសម្រួលអាការៈខ្យល់ចាប់ឬគ្រុនជាដើម :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់] chob

ជញ្ជក់, ស្រូប, បឺតដោយផ្អឹបបបូរមាត់ទាំងពីរខ្ទប់គ្នា :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់] chob

បឺតស្រូបទាញយក :

ជប់ នាម

[ជប់] chob

កន្លែង, ប្រទេសឬអាការៈដែលបឺត ស្រូបយកទឹក :

ជប់ កិរិយាសព្ទ

[ជប់-ខ្យល់] chob

យកកែវរោលភ្លើងមួយឈួលទៅដាក់ផ្កាប់លើរាងកាយរបស់អ្នកជំងឺ ដើម្បីសម្រួលអាការៈខ្យល់ចាប់ឬគ្រុនជាដើម :

ជប់លៀង

ជួបជុំដោយមានរៀបចំអាហារបរិភោគក្នុងឱកាសពិសេសណាមួយ :

ជប់លៀង កិរិយាសព្ទ

[ជប់-លៀង] chbalieng≈

ជួបជុំដោយមានរៀបចំអាហារបរិភោគក្នុងឱកាសពិសេសណាមួយ :

ជប—

(ម.ព. ជប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជប— កិរិយាសព្ទ

[ជៈ-បៈ—] cheakbak—≈

(ម.ព. ជប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជម

ធ្វើឱ្យមានរាងជ្រលម, ព្រួមឱ្យមានរាងដូចត្រយូងចេក :

ជម កិរិយាសព្ទ

[ជម] chom

ធ្វើឱ្យមានរាងជ្រលម, ព្រួមឱ្យមានរាងដូចត្រយូងចេក :

ជម្នះ

ការឈ្នះ, សេចក្ដីឈ្នះ, ដំណើរដែលឈ្នះ :

ជម្នះ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-នះ] jumnes

ធ្វើឱ្យឈ្នះ, បំពារ, ចចេសឱ្យតែឈ្នះ :

ជម្នះ នាម

[ជំ-នះ] jumnes

ការឈ្នះ, សេចក្ដីឈ្នះ, ដំណើរដែលឈ្នះ :

ជម្ពូ

ក្រហមស្រស់ដូចសម្បុរផ្កាជម្ពូក្រហម :

ជម្ពូ នាម ១)

[ជ័ម-ពូ] ឬ [ជំ-ពូ] chompu

ព្រីង។

ជម្ពូ នាម ២)

[ជ័ម-ពូ] ឬ [ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះស្ទឹងមួយ កើតមានព្រោះផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីបរលួយជាទឹកហូរច្រោះ។

ជម្ពូ នាម

[ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែប្រើជាអាហារ, មានច្រើនយ៉ាងគឺ ជម្ពូ ស, ជម្ពូ សប្រឿងៗ, ជម្ពូខៀវ, ជម្ពូល័ខ (សុទ្ធតែមានផ្កា ស) ; ជម្ពូក្រហម (មានផ្កាក្រហមស្រស់)។

ជម្ពូ នាម

[ជំ-ពូ] chompu

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទផ្សេងទៀត គ្រាប់ក្នុងមានក្លិនឆ្អាបហាង សម្រាប់បុកជ្រលក់សំពត់ដិតជាព័ណ៌ក្រហមស្រស់, ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រលាបរំងាប់កម្ដៅគ្រុនក្ដៅក្រហាយ។

ជម្ពូ គុណនាម

[ជំ-ពូ] chompu

ក្រហមស្រស់ដូចសម្បុរផ្កាជម្ពូក្រហម :