Khmer Dictionary

ជម្ពូទេព

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាច្រើនមានពណ៌ផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំជាលម្អសួនជាដើម (អ្នកខ្លះហៅ សាគូរ៉ាខ្មែរ) :

ជម្ពូទេព នាម

[ជំ-ពូ-ទេប] chumputeb≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្កាច្រើនមានពណ៌ផ្កាឈូក សម្រាប់ដាំជាលម្អសួនជាដើម (អ្នកខ្លះហៅ សាគូរ៉ាខ្មែរ) :

ជម្ពូទ្វីប

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ដែលលោកកំណត់ហៅដោយមានដើមព្រីងធំសម្បើម ដុះនៅនាភ្នំសុមេរុជាគោលចារឹក ហៅថា ព្រីងប្រចាំទ្វីប, មានផ្លែធំៗ, កាលបើទុំជ្រុះចុះមក, លុះដល់រលួយទៅជាទឹកហូរច្រោះកើតជាស្ទឹងមួយហៅ ស្ទឹងជម្ពូ, កករដីក្បែរខាងទាំងពីរជ្រាបទឹកផ្លែព្រីងនោះ លុះត្រូវខ្យល់បក់យូរៗទៅក៏ខះស្ងួត

ជម្ពូទ្វីប នាម

[ជំ-ពូ-ទ្វីប] chomputvib

ឈ្មោះទ្វីបធំមួយ ដែលលោកកំណត់ហៅដោយមានដើមព្រីងធំសម្បើម ដុះនៅនាភ្នំសុមេរុជាគោលចារឹក ហៅថា ព្រីងប្រចាំទ្វីប, មានផ្លែធំៗ, កាលបើទុំជ្រុះចុះមក, លុះដល់រលួយទៅជាទឹកហូរច្រោះកើតជាស្ទឹងមួយហៅ ស្ទឹងជម្ពូ, កករដីក្បែរខាងទាំងពីរជ្រាបទឹកផ្លែព្រីងនោះ លុះត្រូវខ្យល់បក់យូរៗទៅក៏ខះស្ងួត

ជម្ពូនទៈ

ឈ្មោះមាសវិសេសមួយប្រភេទ កើតអំពីកករដីដែលជ្រាបជោកដោយទឹកផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីប, ជាមាសបរិសុទ្ធឥតមានមន្ទិល មានសាច់ល្អបំផុតជាងមាសទាំងពួង, មាសនេះ សូម្បីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏ទ្រង់ត្រាស់សរសើរដែរ; ខ្មែរយើងហៅក្លាយមកជា មាសជម្ពូនុទ។

ជម្ពូនទៈ នាម

[ជំ-ពូ-នៈ-ទៈ] chompunoteak

ឈ្មោះមាសវិសេសមួយប្រភេទ កើតអំពីកករដីដែលជ្រាបជោកដោយទឹកផ្លែព្រីងប្រចាំទ្វីប, ជាមាសបរិសុទ្ធឥតមានមន្ទិល មានសាច់ល្អបំផុតជាងមាសទាំងពួង, មាសនេះ សូម្បីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ក៏ទ្រង់ត្រាស់សរសើរដែរ; ខ្មែរយើងហៅក្លាយមកជា មាសជម្ពូនុទ។

ជម្ពូនុទ

(ម.ព. ជម្ពូនទៈ)។

ជម្ពូនុទ នាម

[ជំ-ពូ-នុត] chompunut

(ម.ព. ជម្ពូនទៈ)។

ជម្ពូផល

ផ្លែព្រីង; ផ្លែជម្ពូ។

ជម្ពូផល នាម

[ជំ-ពូ-ផល់] chompuphol

ផ្លែព្រីង; ផ្លែជម្ពូ។

ជម្ពូពាន

ឈ្មោះស្ដេចស្វាមួយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ថាកើតពីក្អែលព្រះឥសូរ; ក្នុងរាមាយណៈហៅ ជាម្ពវាន ឬ ឫក្សរាជ ថាកើតអំពីទឹកព្រះនេត្រនៃមហាព្រហ្ម ដែលទ្រង់ជូត ហើយរលាស់ចោលលើផែនដី ...។

ជម្ពូពាន នាម

[ជំ-ពូ-ពាន] chompupean

ឈ្មោះស្ដេចស្វាមួយក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ ថាកើតពីក្អែលព្រះឥសូរ; ក្នុងរាមាយណៈហៅ ជាម្ពវាន ឬ ឫក្សរាជ ថាកើតអំពីទឹកព្រះនេត្រនៃមហាព្រហ្ម ដែលទ្រង់ជូត ហើយរលាស់ចោលលើផែនដី ...។

ជម្ពូព្រឹក្ស

ដើមព្រីង; ដើមជម្ពូ។

ជម្ពូព្រឹក្ស នាម

[ជំ-ពូ-ព្រឹក] chompuprueksar

ដើមព្រីង; ដើមជម្ពូ។

ជម្ពូរត្ន

កណ្ដៀងពណ៌ស្វាយ។

ជម្ពូរត្ន នាម

[ជំ-ពូ-រ័ត] chumpurta≈

កណ្ដៀងពណ៌ស្វាយ។

ជម្ម

មនុស្សស្លាប់គំនិត គឺមនុស្សដែលឥតបានគិតពីខុសពីត្រូវ ចង់ធ្វើអ្វីក៏ចេះតែធ្វើៗ ទៅតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; មនុស្សគម្រក់ចោលម្សៀត (គេច្រើនប្រើសម្ដីនេះដោយកំហឹងខ្លាំង, ដោយមើលងាយឥតក្រែង) :

ជម្ម នាម

[ជាំ] chomm

មនុស្សស្លាប់គំនិត គឺមនុស្សដែលឥតបានគិតពីខុសពីត្រូវ ចង់ធ្វើអ្វីក៏ចេះតែធ្វើៗ ទៅតាមទំនើងចិត្តខ្លួន; មនុស្សគម្រក់ចោលម្សៀត (គេច្រើនប្រើសម្ដីនេះដោយកំហឹងខ្លាំង, ដោយមើលងាយឥតក្រែង) :

ជម្រក

កន្លែងសម្រាប់អ្នកនយោបាយជ្រកកោន :

ជម្រក កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រក] chomrok

បញ្ចូលឱ្យជ្រក, បញ្ជ្រក។

ជម្រក នាម

[ជំ-រក] chomrok

ទីកន្លែងសម្រាប់ជ្រក, ទីជ្រក :

ជម្រក នាម

[ជំ-រក-នៈ-យោ-បាយ] chomrok

កន្លែងសម្រាប់អ្នកនយោបាយជ្រកកោន :

ជម្រាប

ទីដែលជ្រាបទឹក, កន្លែងដែលទឹកអាចជ្រាបចូលបាន (ម.ប្រ.)។

ជម្រាប កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រាប] jreab

ប្រាប់, ឱ្យដំណឹងឱ្យជ្រាប (ព.គ.) :

ជម្រាប នាម

[ជំ-រាប] jreab

ទីដែលជ្រាបទឹក, កន្លែងដែលទឹកអាចជ្រាបចូលបាន (ម.ប្រ.)។

ជម្រាបលា

សម្ដែងការគួរសមពេលបែកគ្នា :

ជម្រាបលា កិ., គុ.កិ., ឧ.

[ជំ-រាប-លា] chumreablea≈

សម្ដែងការគួរសមពេលបែកគ្នា :

ជម្រាបសួរ

សម្ដែងការគួរសមពេលជួបគ្នា :

ជម្រាបសួរ កិ., គុ.កិ., ឧ.

[ជំ-រាប-សួ] chumreabsuo≈

សម្ដែងការគួរសមពេលជួបគ្នា :

ជម្រាល

ទីដែលជ្រាល, ដីជ្រាល :

ជម្រាល កិ., គុ.កិ.

[ជំ-រាល] chomreal

ធ្វើឱ្យជ្រាល :

ជម្រាល នាម

[ជំ-រាល] chomreal

ទីដែលជ្រាល, ដីជ្រាល :

ជម្រុល

ធ្វើឱ្យជ្រុល, ធ្វើឱ្យលឿនហួសទៅមុខ។ ធ្វើឱ្យជ្រុលទប់ចិត្តមិនទាន់។

ជម្រុល កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រុល] chomrul

ធ្វើឱ្យជ្រុល, ធ្វើឱ្យលឿនហួសទៅមុខ។ ធ្វើឱ្យជ្រុលទប់ចិត្តមិនទាន់។

ជម្រុះ

រំលស់ចំនួនមនុស្សឬវត្ថុតាមការវាយតម្លៃលើសមត្ថភាពឬគុណភាព :

ជម្រុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ជំ-រុះ] chomruh

ធ្វើឱ្យជ្រុះ, អង្រួនឱ្យជ្រុះ :

ជម្រុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ជំ-រុះ] chomruh

រំលស់ចំនួនមនុស្សឬវត្ថុតាមការវាយតម្លៃលើសមត្ថភាពឬគុណភាព :

ជម្រួញ

សភាព ឬសាច់ដែលជ្រួញ។

ជម្រួញ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រួញ] chomruonh

ធ្វើឱ្យជ្រួញ :

ជម្រួញ នាម

[ជំ-រួញ] chomruonh

សភាព ឬសាច់ដែលជ្រួញ។

ជម្រើស

របស់ដែលបានស្រាល់ជ្រើស, វត្ថុដែលបានរើសរួចហើយ :

ជម្រើស នាម

[ជំ-រើស] jumrers

របស់ដែលបានស្រាល់ជ្រើស, វត្ថុដែលបានរើសរួចហើយ :

ជម្រេញ

ធ្វើឱ្យជ្រេញ; ផ្អាប់ទុកឱ្យជ្រេញ :

ជម្រេញ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រេញ] chomrenh

ធ្វើឱ្យជ្រេញ; ផ្អាប់ទុកឱ្យជ្រេញ :

ជម្រែក

ការដែលជ្រែក, អំពើដែលជ្រៀតជ្រែកចូល (ម.ប្រ.)។

ជម្រែក នាម

[ជំ-រែក] chomreaek

ការដែលជ្រែក, អំពើដែលជ្រៀតជ្រែកចូល (ម.ប្រ.)។

ជម្រោង

ការជ្រោងឡើង; ប្រជុំអ្វីៗ មានឫស្សីជាដើមដែលលើកបញ្ឈរ ជ្រោងឡើង :

ជម្រោង នាម

[ជំ-រោង] chomroung

ការជ្រោងឡើង; ប្រជុំអ្វីៗ មានឫស្សីជាដើមដែលលើកបញ្ឈរ ជ្រោងឡើង :

ជម្រៅ

ទីជម្រៅ គឺទ្វារមគ្គស្ត្រី (ពាក្យបញ្ចៀស) :

ជម្រៅ នាម ១)

[ជំ-រៅ] chomrov

ទីដែលជ្រៅ; សភាពដែលជ្រៅ។

ជម្រៅ គុណនាម ២)

[ជំ-រៅ] chomrov

ទីជម្រៅ គឺទ្វារមគ្គស្ត្រី (ពាក្យបញ្ចៀស) :

ជម្រះ

ធ្វើឱ្យជ្រះស្រឡះថាមានឬពុំមានទោស :

ជម្រះ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រះ] chomreah

ធ្វើឱ្យជ្រះ, ឱ្យស្អាត, ធ្វើឱ្យដាច់ស្រេច :

ជម្រះ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រះ-ក្ដី] chomreah

ធ្វើឱ្យជ្រះស្រឡះទៅលើរឿងក្ដីណាមួយ :

ជម្រះ កិរិយាសព្ទ

[ជំ-រះ-ទោស] chomreah

ធ្វើឱ្យជ្រះស្រឡះថាមានឬពុំមានទោស :

ជម្រះបញ្ជី

(សំនួន.) ដោះស្រាយគំនុំចាស់ :

ជម្រះបញ្ជី កិរិយាសព្ទ ១)

[ជំ-រះ-ប័ញ-ជី] chomreahbonhchi

ធ្វើឱ្យជ្រះស្រឡះដាច់ស្រេចនូវអ្វីៗដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ :

ជម្រះបញ្ជី កិរិយាសព្ទ ២)

[ជំ-រះ-ប័ញ-ជី] chomreahbonhchi

(សំនួន.) ដោះស្រាយគំនុំចាស់ :

ជម្លើយ

អាការៈដែលឈ្លើយ, ដំណើរឆ្គាំឆ្គង :

ជម្លើយ គុណនាម

[ជំ-លើយ] chomlauy

ដែលឈ្លើយ, ដែលឆ្គាំឆ្គង :

ជម្លើយ នាម

[ជំ-លើយ] chomlauy

អាការៈដែលឈ្លើយ, ដំណើរឆ្គាំឆ្គង :

ជម្លៀស

បញ្ចៀសប្រជាជនចេញជាបណ្ដោះអាសន្នពីកន្លែងណាមួយដែលកើតមានឬនឹងអាចកើតមានគ្រោះថ្នាក់ ទៅកាន់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព។

ជម្លៀស នាម ១)

[ជំ-លៀស] chomlies

ការឈ្លៀស។

ជម្លៀស កិរិយាសព្ទ ២)

[ជំ-លៀស] chomlies

បញ្ចៀសប្រជាជនចេញជាបណ្ដោះអាសន្នពីកន្លែងណាមួយដែលកើតមានឬនឹងអាចកើតមានគ្រោះថ្នាក់ ទៅកាន់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព។

ជម្លោះ

វិវាទ, ដំណើរឈ្លោះ :

ជម្លោះ នាម

[ជំ-លោះ] chomluoh

វិវាទ, ដំណើរឈ្លោះ :

ជយភូមិ

ភូមិមានជ័យ, ទីដែលមានជ័យជម្នះ, ទីដែលបោះទ័ពសន្មតថានឹងមានជ័យ ឬទីដែលបោះទ័ពតយុទ្ធមានជ័យហើយ។

ជយភូមិ នាម

[ជៈ-យៈ-ភូមិ] ឬ [ជៃ-យៈ-ភូម] cheakyeakphumi]rue[cheyyeakphum≈

ភូមិមានជ័យ, ទីដែលមានជ័យជម្នះ, ទីដែលបោះទ័ពសន្មតថានឹងមានជ័យ ឬទីដែលបោះទ័ពតយុទ្ធមានជ័យហើយ។

ជយភេរី

ស្គរជ័យ។

ជយភេរី នាម

[ជៈ-យៈ-ភេ-រី] cheakyeakpheri≈

ស្គរជ័យ។

ជយមង្គល

ជម្នះនិងសេចក្ដីចម្រើន, សេចក្ដីចម្រើនព្រោះជ័យជម្នះ។

ជយមង្គល នាម

[ជៈ-យៈ-ម័ង-គល់] ឬ [ជៃ-មង់-គល់] cheakyeakmngokl]orue[cheymngoklo≈

ជម្នះនិងសេចក្ដីចម្រើន, សេចក្ដីចម្រើនព្រោះជ័យជម្នះ។

ជយមន្ត

មន្ត, អាគម សម្រាប់សូត្រប្រសិទ្ធីឱ្យមានជ័យជម្នះ។

ជយមន្ត នាម

[ជៈ-យៈ-មន់] ឬ [ជៃ-យៈ-មន់] cheakyeakmn]orue[cheyyeakmno≈

មន្ត, អាគម សម្រាប់សូត្រប្រសិទ្ធីឱ្យមានជ័យជម្នះ។

ជយានុភាព

អានុភាពនៃជ័យជម្នះ :

ជយានុភាព នាម

[ជៈ-យា-នុ-ភាប] cheakyeanupheab≈

អានុភាពនៃជ័យជម្នះ :

ជយាវុធ

អាវុធមានជ័យ គឺអាវុធដែលគេប្រសិទ្ធីសន្មតថាមានជ័យ។

ជយាវុធ នាម

[ជៈ-យា-វុត] cheakyeavut≈

អាវុធមានជ័យ គឺអាវុធដែលគេប្រសិទ្ធីសន្មតថាមានជ័យ។

ជយោ!

ពាក្យសម្រាប់ស្រែក, បន្លឺថា សូមឱ្យមានជ័យ! ឬថា ឈ្នះហើយ!

ជយោ! ឧទានសព្ទ

[ជៈ-យោ] ឬ [ជៃ-យោ] cheakyo]rue[cheyyo≈

ពាក្យសម្រាប់ស្រែក, បន្លឺថា សូមឱ្យមានជ័យ! ឬថា ឈ្នះហើយ!

ជយ—

(ម.ព. ជ័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជយ— ឧទានសព្ទ

[ជៈ-យៈ—] cheakyeak—≈

(ម.ព. ជ័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជរ គុណនាម

[ជ] chor

ដែលមានជរ :

ជរ នាម

[ជ] chor

ក្បាច់រំលេចសម្រាប់ដាក់ប្រកបត្រង់ជាយ, ត្រង់រឹម, ត្រង់ហាម :

ជរកុប្បនា

(ម.ព. គ្រុន{¥¥}១{££})។

ជរកុប្បនា នាម

[ជៈ-រៈ-កុប-ប៉ៈ-ណា] cheakreakkobbakna≈

(ម.ព. គ្រុន១)។

ជរជាយ

ដែលមានជរនៅជាយស្លុយត្រសាយ, ដែលស្លុយលយសាយចេញទៅខាង :

ជរជាយ គុណនាម

[ជ-ជាយ] chorcheay

ដែលមានជរនៅជាយស្លុយត្រសាយ, ដែលស្លុយលយសាយចេញទៅខាង :

ជរជួរ

ដែលស្លុយមានជររត់ជួរ, ដែលស្រុងរត់ជួរ :

ជរជួរ គុណនាម

[ជ-ជួ] chorchuor

ដែលស្លុយមានជររត់ជួរ, ដែលស្រុងរត់ជួរ :

ជរា

គ្រឿងសម្គាល់របស់ជរា, គ្រឿងចំណាំឱ្យដឹងថា ជរា ដូចយ៉ាងសក់ស្លូរ, ធ្មេញបាក់ ជាដើម។

ជរា គុណនាម

[ជៈ-រា] ឬ [ជ-រា] chorea

ដែលគ្រាំគ្រា, ដែលទ្រុឌទ្រោម, ទ្រម, ចាស់។

ជរា នាម

[ជៈ-រា] ឬ [ជ-រា] chorea

សេចក្ដីគ្រាំគ្រា, ទ្រុឌទ្រោម, ទ្រម; ចំណាស់។

ជរា គុណនាម

[ជៈ-រា-ទុប-ពល់] chorea

ដែលថយកម្លាំងព្រោះជរា។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-កាល] chorea

រោគក្អកចាស់, ជំងឺក្អកបណ្ដាលឱ្យឆាប់ចាស់។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-ទុក] chorea

ទុក្ខដែលកើតព្រោះជរា។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-ទុប-ពៈ-លៈ-ភាប] chorea

ដំណើរថយកម្លាំងព្រោះជរា។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-ធ័រ] chorea

ជរាជាធម្មតា ដែលអ្នកណាមួយ ឬអ្វីមួយ ក៏គេចវាងមិនផុត។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-ពាត] chorea

ជំងឺចាស់។

ជរា នាម

[ជៈ-រា-ភាប] chorea

ភាវៈនៃជរា, កំណើតនៃជរា។