វចនានុក្រមខ្មែរ

ជរា គុណនាម

[ជ-រា-ភិ-ភូត] chorea

ដែលជរាគ្របសង្កត់, ដែលធ្លាក់ចូលស៊ប់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃជរាហើយ។

ជរា នាម

[ជ-រា-ម៉ាច់-ចុ] chorea

ជរានិងសេចក្ដីស្លាប់, ដំណើរស្លាប់ព្រោះជរា (ស្លាប់ ព្រោះចាស់)។

ជរា នាម

[ជ-រា-មៈ-រៈ-ណៈ] chorea

សេចក្ដីគ្រាំគ្រានិងសេចក្ដីស្លាប់។

ជរា នាម

[ជ-រា-ម្រឹ-ត្យូវ] chorea

(ម.ព. ជរាមច្ចុ)។

ជរា នាម

[ជ-រា-ម៉ៃ] chorea

សេចក្ដីមិនសប្បាយ, ឈឺចាប់ព្រោះជរា។

ជរា នាម

[ជ-រា-រោក] chorea

រោគជរា (ជំងឺចាស់)។

ជរា នាម

[ជ-រា-ល័ក-ខៈ-ណៈ] chorea

គ្រឿងសម្គាល់របស់ជរា, គ្រឿងចំណាំឱ្យដឹងថា ជរា ដូចយ៉ាងសក់ស្លូរ, ធ្មេញបាក់ ជាដើម។

ជរា— នាម

[ជៈ-រា—] cheakrea—≈

(ម.ព. ជរា) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជល នាម

[ជល់] chol

ទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-គៈ-មៈ-នា-គំ] chol

ដំណើរទៅមកខាងជើងទឹក, ការដឹកនាំអ្វីៗទៅមកតាមផ្លូវទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ច] chol

សត្វដែលត្រាច់ទៅមកក្នុងទឹក (មានត្រីជាដើម)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ជាត] chol

(ម.ព. ជលជៈ)។

ជល នាម

[ជៈ-ល័ត-ឋាន] chol

ទីតម្កល់ទឹក, ទីដែលគេទប់ខាំងទឹកទុក; ស្រះអណ្ដូង។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ធា] ឬ [ជល់-លៈ-ធា] chol

ប្រទេសដែលទ្រទ្រង់នូវទឹក, ដែលជប់ជក់យកទឹក គឺអន្លង់ទឹកសាប, ភ្នំ ...។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ធា-រៈ-វិត-ទ្យា] ឬ [ជល់-លៈ-ធា-វិត-ទ្យា] chol

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីធារទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ធា-រា] chol

ខ្សែទឹក, ធ្នារទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ធី] chol

សមុទ្រ, ទន្លេសាប។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-និ-ធិ] chol

ឃ្លាំងទឹក (សមុទ្រ)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-នេត] chol

(ម.ព. ជលន័យន៍)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-នៃ] chol

ទឹកភ្នែក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-បាក់-សី] chol

សត្វស្លាបដែលរកស៊ីក្នុងទឹក (មានស្មោញ ក្អែកទឹក ជាដើម)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-បត់] chol

ផ្លូវទឹក, ជើងទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-បាន] chol

ការផឹកទឹក (យ៉ាងដូចផឹកទឹកសម្បថជាដើម) :

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ភា-ជៈ-នៈ] chol

ប្រដាប់សម្រាប់ដាក់ទឹក (ថូទឹក, ផ្តិលទឹក, ក្អមទឹក)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ភាច] ឬ [ជល់-លៈ-ភាច] chol

(ម.ព. ជលភាជនៈ)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-មាក] ឬ [ជល់-មាក] chol

ដូចគ្នានឹង ជលមគ្គ, ប៉ុន្តែខ្មែរយើងច្រើនហៅតែចំពោះប្រឡាយទឹកដែលមានភ្លឺស្រែអមសងខាង សម្រាប់បង្ហូរទឹកអំពីស្រែច្រើន ឱ្យធ្លាក់ទៅកាន់ទីឯទៀត។

ជល នាម

[ជៈ-ល័ម-ពុ-ជៈ] chol

(ម.ព. ជលាពុជៈ)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-យន់] chol

ស្នប់ទឹក, រហាត់ទឹក, នាឡិកាទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-យាត-ត្រា] chol

ការដើរតាមផ្លូវទឹក, ដំណើរខាងផ្លូរទឹក. ដំណើរជើងទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-យាន] ឬ [ជល់-លៈ-យាន] chol

យានជំនិះខាងផ្លូវទឹក, គ្រឿងដឹកនាំទៅមកខាងជើងទឹក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-រស់] chol

អំបិល (ដែលកើតពីទឹកសមុទ្រ)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-លៈ-តា] ឬ [ជៈ-លៈ-លៈ-ដា] chol

រលក, កង្កាញ់រលក។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-សា] chol

(ម.ព. ជលសាគរ)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-សា-គ] chol

សមុទ្រ, ខ្មែរយើងប្រើក្លាយមកជា ជលសា ក៏មាន។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-ស្ថាន] chol

(ម.ព. ជលដ្ឋាន)។

ជល នាម

[ជៈ-លៈ-សៃ] chol

(ម.ព. ជលាស័យ)។

ជល នាម

[ជៈ-លា-កា-សៈ-យាន] chol

អាកាសយាន, យន្តហោះមួយបែបអាចចុះបណ្ដែតលើទឹកបាន។

ជល នាម

[ជៈ-លា-ច-ចា] chol

ឈ្មោះភ្នំតូចក្នុងស្រុកជើងព្រៃ (ខេត្តកំពង់ចាម)។

ជល នាម

[ជៈ-លា-ធា] chol

(ម.ព. ជលធារ)។

ជល គុ., ន.

[ជៈ-លា-ពុ-ជៈ] chol

កំណើតឬសត្វដែលកើតចាកគ័ភ៌ (ទីទៃអំពីកំណើត ៣យ៉ាងគឺ អណ្ឌជៈ, សំសេទជៈ, ឧបបាតិកៈ។

ជល គុ., ន.

[ជៈ-លាម-ពុ-ជៈ] chol

(ម.ព. ជលាពុជៈ)។

ជល នាម

[ជៈ-លា-លៃ] chol

អណ្ដូង, ឃ្លាំងទុកទឹកភ្លៀង, ស្រះ។

ជល នាម

[ជៈ-លា-សៃ] chol

ទន្លេសាប ...។

ជល នាម

[ជៈ-លេស] chol

មហាសមុទ្រ, ទេវតាម្ចាស់សមុទ្រ, ម្ចាស់ទឹកភ្លៀង ១គឺ ព្រះវរុណៈ ដែលខ្មែរយើងច្រើនហៅថា ព្រះពិរុណ គឺមហាសមុទ្រ, ទឹក, ទឹកភ្លៀង :

ជល នាម

[ជៈ-លេ-ស្វៈ-រៈ] chol

(ម.ព. ជលេស)។

ជលគតវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីការនាំវត្ថុរាវទៅតាមបំពង់ទុយោ ដែលជាប្រភពដ៏សំខាន់នៃកម្លាំងមេកានិក :

ជលគតវិទ្យា នាម

[ជៈ-លៈ-គៈ-តៈ-វិត-ទ្យា] cheakleakkeaktakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីការនាំវត្ថុរាវទៅតាមបំពង់ទុយោ ដែលជាប្រភពដ៏សំខាន់នៃកម្លាំងមេកានិក :

ជលជីវសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីជីវិតនៃសរីរាង្គនៅក្នុងទឹក :

ជលជីវសាស្ត្រ នាម

[ជៈ-លៈ-ជី-វៈ-សាស] cheakleakchiveaksas≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីជីវិតនៃសរីរាង្គនៅក្នុងទឹក :

ជលជៈ នាម

[ជៈ-លៈ-ជៈ] cheakleakcheak≈

សត្វ ឬអ្វីៗដែលកើតនិងដុះក្នុងទឹក។

ជលធរ

ពពកដែលបង្កើតកំណកអាកាស, ពពកដែលបង្កជាភ្លៀង, ជលដ្ឋាន :

ជលធរ នាម ១)

[ជៈ-លៈ-ធ] ឬ [ជល់-លៈ-ធ] cheakleakth]orue[chloleaktho≈

អ្នកទ្រទ្រង់នូវទឹក គឺមេឃ, ពពកខាប់ដែលបណ្ដាលឱ្យធ្លាក់ភ្លៀង, សមុទ្រ។

ជលធរ នាម ២)

[ជៈ-លៈ-ធ] ឬ [ជល់-លៈ-ធ] cheakleakth]orue[chloleaktho≈

ពពកដែលបង្កើតកំណកអាកាស, ពពកដែលបង្កជាភ្លៀង, ជលដ្ឋាន :

ជលធារសាស្ត្រ

ផ្នែកមួយនៃភូមិវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធឬរបាយផ្លូវទឹក (មហាសមុទ្រ សមុទ្រ បឹង ទន្លេ ស្ទឹង...) នៃតំបន់មួយ រួមមានវិសាលភាព ប្រភព បណ្ដោយ ភ្នែន និងសណ្ឋានផ្លូវទឹកនោះ។

ជលធារសាស្ត្រ នាម

[ជៈ-លៈ-ធា-រៈ-សាស] ឬ [ជល់-លៈ-ធា-សាស] cheakleaktheareaksas]rue[chloleaktheasas≈

ផ្នែកមួយនៃភូមិវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធឬរបាយផ្លូវទឹក (មហាសមុទ្រ សមុទ្រ បឹង ទន្លេ ស្ទឹង...) នៃតំបន់មួយ រួមមានវិសាលភាព ប្រភព បណ្ដោយ ភ្នែន និងសណ្ឋានផ្លូវទឹកនោះ។

ជលផល នាម

[ជល់-លៈ-ផល់] ឬ [ជៈ-លៈ-ផល់] cholophol

ផលឬផលិតផលដែលបានពីក្នុងទឹក :

ជលភូគព្ភវិទ្យា

ផ្នែកនៃភូគព្ភសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងទឹកនិងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៅលើផ្ទៃខាងលើនិងនៅខាងក្នុងរបស់ផែនដី។

ជលភូគព្ភវិទ្យា នាម

[ជល់-ភូ-គប់-វិត-ទ្យា] ឬ [ជៈ-លៈ-ភូ-គប់-ភៈ-វិត-ទ្យា] chlophukbavittyea]rue[cheakleakphukbapheakvittyea≈

ផ្នែកនៃភូគព្ភសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងទឹកនិងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តនៅលើផ្ទៃខាងលើនិងនៅខាងក្នុងរបស់ផែនដី។

វិទ្យានិយាយអំពីទឹកឱ្យដឹងថា តើទឹកនោះមានអាការៈដូចម្ដេចខ្លះ។ វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទឹកនៃផែនដី (ទឹកសាបនិងទឹកប្រៃ) រួមបញ្ចូលទាំងវដ្ដទឹក លក្ខណៈរូបនិងលក្ខណៈគីមីរបស់ទឹក ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងធនធានទឹក បរិយាកាស រំហួត កំណកអាកាស លំហូរទឹក និងទឹកក្រោមដី។

ជលវិទ្យា នាម

[ជៈ-លៈ-វិត-ទ្យា] cheakleakvittyea≈

វិទ្យានិយាយអំពីទឹកឱ្យដឹងថា តើទឹកនោះមានអាការៈដូចម្ដេចខ្លះ។ វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទឹកនៃផែនដី (ទឹកសាបនិងទឹកប្រៃ) រួមបញ្ចូលទាំងវដ្ដទឹក លក្ខណៈរូបនិងលក្ខណៈគីមីរបស់ទឹក ទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងធនធានទឹក បរិយាកាស រំហួត កំណកអាកាស លំហូរទឹក និងទឹកក្រោមដី។

ជលសាស្ត្រ

(ម.ព. ជលវិទ្យា)។

ជលសាស្ត្រ នាម

[ជៈ-លៈ-សាស] ឬ [ជល់-លៈ-សាស] cheakleaksas]rue[chloleaksas≈

(ម.ព. ជលវិទ្យា)។

ជលសីមា

ដែនដីលិចទឹក តំបន់ទឹកលិច។

ជលសីមា នាម

[ជៈ-លៈ-សី-ម៉ា] ឬ [ជល់-សី-ម៉ា] cheakleakseima]rue[chloseima≈

ដែនដីលិចទឹក តំបន់ទឹកលិច។

ជលស្ដម្ភ

កម្សួលទឹកមានសណ្ឋានជាបង្គោលសសរដ៏ខ្ពស់ ដោយខ្យល់កួចផុសឡើងទៅក្នុងបរិយាកាស :

ជលស្ដម្ភ នាម

[ជៈ-លៈ-ស្ដំ] cheakleaksdam≈

កម្សួលទឹកមានសណ្ឋានជាបង្គោលសសរដ៏ខ្ពស់ ដោយខ្យល់កួចផុសឡើងទៅក្នុងបរិយាកាស :

ជលា—

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជលា— នាម

[ជៈ-លា—] cheaklea—≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជល់

កប, ត្រូវ, ទទួល :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

ទង្គិច, ទង្គុក, ប៉ះត្រូវ, ចំពប់ :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

ប្រយុទ្ធគ្នាដោយស្នែង, ដោយក្បាល, ដោយចំពុះ :

ជល់ កិរិយាសព្ទ

[ជល់] chol

កប, ត្រូវ, ទទួល :

ជល–

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ដូចជា អស្សុជល។

ជល– នាម

[ជល់] chlo≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ដូចជា អស្សុជល។

ជល—

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជល— នាម

[ជៈ-លៈ] cheakleak≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ ដូចជា ជលគមនាគមន៍, ជលចរ, ជលជៈ, ជលជាត, ...។

ជល— នាម

[ជៈ-លៈ] cheakleak≈

(ម.ព. ជល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ជវកម្បនា

ស៊ីនេម៉ាទិក (ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាពីចលនាទាក់ទងនឹងពេលវេលា)។

ជវកម្បនា នាម

[ជៈ-វៈ-កាំ-ប៉ៈ-ណា] cheakveakkaambakna≈

ស៊ីនេម៉ាទិក (ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលសិក្សាពីចលនាទាក់ទងនឹងពេលវេលា)។

ជវនចិត្ត

ចិត្តដែលស្ទុះទៅចាប់អារម្មណ៍។

ជវនចិត្ត នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-ចិត] chovonchett

ចិត្តដែលស្ទុះទៅចាប់អារម្មណ៍។

ជវនដ្ឋាន

ទីតាំងនៃសន្ទុះចិត្ត, លំនៅរបស់សន្ទុះចិត្ត។

ជវនដ្ឋាន នាម

[ជៈ-វៈ-ណ័ត-ឋាន] chovonodthan

ទីតាំងនៃសន្ទុះចិត្ត, លំនៅរបស់សន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថិ

ផ្លូវ, គន្លង, លំអាន នៃសន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថិ នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-វី-ថិ] chovonovithe

ផ្លូវ, គន្លង, លំអាន នៃសន្ទុះចិត្ត។

ជវនវីថី

(ម.ព. ជវនវីថិ)។

ជវនវីថី នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ-វី-ថី] cheakveakneakvithei≈

(ម.ព. ជវនវីថិ)។

ជវនៈ នាម

[ជៈ-វៈ-នៈ] chovoneak

សន្ទុះ, កម្លាំងដែលស្ទុះ, ទំហឹង, ល្បឿន, សន្ទុះចិត្ត។ សេះលឿន។

ជវភាព

ស្ថានភាពប្រជាសាស្ត្រដែលនាំឱ្យ ឬធ្វើឱ្យសកម្មភាពសង្គម សេដ្ឋកិច្ចមានការវិវឌ្ឍ។

ជវភាព នាម ១)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

ភាពនៃសន្ទុះ, ល្បឿន, ដំណើរដែលលឿនរហ័ស, របត់ល្បឿន; រយៈពេលដែលស្ទុះលឿនពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :

ជវភាព នាម ២)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

និយាយជា(ព.ប្រ.) ចំពោះល្បឿនរបស់ចិត្តជាដើមក៏បាន :

ជវភាព នាម ៣)

[ជៈ-វៈ-ភាប] chovopheap

(សេ.ហិ.) កម្លាំងជំរុញឱ្យមានសន្ទុះនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រែប្រួលឥរិយាបថទីផ្សារ សកម្មភាពធុរកិច្ច ការងារ ផលិតកម្ម ការវិនិយោគជាដើម។

ជវភាព នាម

[ជៈ-វៈ-ភាប-ប្រ-ជា-សាស] chovopheap

ស្ថានភាពប្រជាសាស្ត្រដែលនាំឱ្យ ឬធ្វើឱ្យសកម្មភាពសង្គម សេដ្ឋកិច្ចមានការវិវឌ្ឍ។

ជវលេខ

ការសរសេររហ័ស វិធីប្រើសញ្ញាគឺគំនូសសម្រាប់សរសេរ កត់ត្រាឱ្យបានរហ័សតាមទាន់សម្ដីដែលគេថ្លែងបាឋកថា, ជជែកគ្នា, និយាយគ្នាបាន :

ជវលេខ នាម

[ជៈ-វៈ-ឡេក] chovolekh

ការសរសេររហ័ស វិធីប្រើសញ្ញាគឺគំនូសសម្រាប់សរសេរ កត់ត្រាឱ្យបានរហ័សតាមទាន់សម្ដីដែលគេថ្លែងបាឋកថា, ជជែកគ្នា, និយាយគ្នាបាន :

ជវលេខកៈ

អ្នកជវលេខ, អ្នកចេះជវលេខ គឺអ្នកអាចសរសេររហ័សទាន់តាមសម្ដីដែលគេនិយាយបាន។

ជវលេខកៈ នាម

[ជៈ-វៈ-លេ-ខៈ-កៈ] chovolekhakak

អ្នកជវលេខ, អ្នកចេះជវលេខ គឺអ្នកអាចសរសេររហ័សទាន់តាមសម្ដីដែលគេនិយាយបាន។