វចនានុក្រមខ្មែរ

ជាំ

ដែលជោកបៀមទឹក :

ជាំ គុណនាម a

[ជាំ] choam

ដែលឡើងសម្បុរខ្មៅសៅហ្មង, ខ្មៅខៀវ :

ជាំ គុណនាម b

[ជាំ] choam

ប្រើជាមួយនឹងពាក្យក្រហមក៏បាន :

ជាំ គុណនាម

[ជាំ] choam

ដែលជោកបៀមទឹក :

ជិឃច្ឆា

(រ.ស.) ឃ្លាន :

ជិឃច្ឆា កិរិយាសព្ទ

[ជិ-ឃ័ច-ឆា] chikhchachha≈

(រ.ស.) ឃ្លាន :

ជិញ្ជុវប្បកម្ម

ការដាំទំពាំងបាយជូរ។

ជិញ្ជុវប្បកម្ម នាម

[ជិញ-ជុ-វ័ប-ប៉ៈ-កាំ] chinhchuvbabakkaam≈

ការដាំទំពាំងបាយជូរ។

ជិញ្ជុវប្បករ

អ្នកដាំទំពាំងបាយជូរ។

ជិញ្ជុវប្បករ នាម

[ជិញ-ជុ-វ័ប-ប៉ៈ-ក] chinhchuvbabakka≈

អ្នកដាំទំពាំងបាយជូរ។

ជិណ្ណ

ដែលចាស់ ដែលទ្រុឌទ្រោម ដែលទន់ខ្សោយ។

ជិណ្ណ គុណនាម

[ជិន] chinn

ដែលចាស់ ដែលទ្រុឌទ្រោម ដែលទន់ខ្សោយ។

ជិណ្ណកាយ

កាយចាស់; ដែលមានរូបកាយចាស់គ្រាំគ្រា ទ្រុឌទ្រោម, ទ្រម។

ជិណ្ណកាយ គុ., ន.

[ជិន-ណៈ-កាយ] chinnokay

កាយចាស់; ដែលមានរូបកាយចាស់គ្រាំគ្រា ទ្រុឌទ្រោម, ទ្រម។

ជិណ្ណពាណិជ្ជ

ជំនួញវត្ថុចាស់ៗ។

ជិណ្ណពាណិជ្ជ នាម

[ជិន-ណៈ-ពា-និច] chinnakpeanich≈

ជំនួញវត្ថុចាស់ៗ។

ជិណ្ណពាណិជ្ជករ

ឈ្មួញដែលជួញដូរវត្ថុចាស់ៗ។

ជិណ្ណពាណិជ្ជករ នាម

[ជិន-ណៈ-ពា-និច-ជៈ-ក] chinnakpeanichcheakka≈

ឈ្មួញដែលជួញដូរវត្ថុចាស់ៗ។

ជិណ្ណភាព

ភាពចាស់ ភាពទ្រុឌទ្រោម ភាពទន់ខ្សោយ ភាពគ្មានតម្លៃ។

ជិណ្ណភាព នាម

[ជិន-ណៈ-ភាប] chinnakpheab≈

ភាពចាស់ ភាពទ្រុឌទ្រោម ភាពទន់ខ្សោយ ភាពគ្មានតម្លៃ។

ជិណ្ណរូប

(ម.ព. ជិណ្ណកាយ)។

ជិណ្ណរូប នាម

[ជិន-ណៈ-រូប] chinnakrub≈

(ម.ព. ជិណ្ណកាយ)។

ជិត

ដែលមានសាច់ហាប់ស្និទ្ធជិត; ដែលគ្មានចន្លោះធ្លុះធ្លាយ, គ្មានប្រហោង គ្មានច្រកចេញចូល :

ជិត គុ.កិ., គុ.

[ជិត] chit

ដែលទីទៃពីឆ្ងាយ គឺ ទៀប, ក្បែរ, ខាងគ្នា; ដែលទៅមកឆាប់ដល់ :

ជិត គុ.កិ., គុ.

[ជិត] chit

ដែលមានសាច់ហាប់ស្និទ្ធជិត; ដែលគ្មានចន្លោះធ្លុះធ្លាយ, គ្មានប្រហោង គ្មានច្រកចេញចូល :

ជិត!

សូរសម្ដីហៅដំរីឱ្យដើរចូលមកជិត :

ជិត! ឧទានសព្ទ

[ជិត] chit≈

សូរសម្ដីហៅដំរីឱ្យដើរចូលមកជិត :

ជិតខាង

ដែលនៅក្បែរខាង, ដែលរស់នៅជិតគ្នា, ដែលនៅជាប់របងគ្នា :

ជិតខាង គុណនាម

[ជិត-ខាង] chitkhang≈

ដែលនៅក្បែរខាង, ដែលរស់នៅជិតគ្នា, ដែលនៅជាប់របងគ្នា :

ជិតឈឹង

ជិតស្លុង ជិតមិនលេចសោះ, ដែលមិនលេចឮចេញទៅក្រៅ :

ជិតឈឹង គុណនាម

[ជិត-ឈឹង] chitchhoeng≈

ជិតស្លុង ជិតមិនលេចសោះ, ដែលមិនលេចឮចេញទៅក្រៅ :

ជិតដិត

មិនឆ្ងាយ, ជិតស្និទ្ធ, ស្និទ្ធស្នាល; ដិតដល់ :

ជិតដិត គុណនាម

[ជិត-ដិត] chitdet≈

មិនឆ្ងាយ, ជិតស្និទ្ធ, ស្និទ្ធស្នាល; ដិតដល់ :

ជិតម៏!

(ម.ព. ជិត!) :

ជិតម៏! ឧទានសព្ទ

[ជិត-ម] chitmo≈

(ម.ព. ជិត!) :

ជិតស្និទ្ធ

ជិតដិតណាស់, ស្និទ្ធស្នាល :

ជិតស្និទ្ធ គុណនាម

[ជិត-ស្និត] jitsnet

ជិតដិតណាស់, ស្និទ្ធស្នាល :

ជិតិន្ទ្រិយ

អ្នកដែលសង្រួមភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, កាយ, ចិត្ត មិនឱ្យទាសទៅរកអំពើអាក្រក់។

ជិតិន្ទ្រិយ គុ., ន.

[ជិ-តិន-ទ្រី] chitentri≈

ដែលមានឥន្ទ្រិយឈ្នះហើយ (ដែលឈ្នះឥន្ទ្រិយ),។

ជិតិន្ទ្រិយ នាម

[នាក់-សង់-រួម-អិន-ទ្រី] neaksngoruomaentri≈

អ្នកដែលសង្រួមភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, កាយ, ចិត្ត មិនឱ្យទាសទៅរកអំពើអាក្រក់។

ជិតំ! កិ., គុ., ឧ.

[ជិ-ត័ង] chitngo≈

ពាក្យសម្រាប់ស្រែកបន្លឺថា ឈ្នះហើយ! ឬ ឈ្នះហើយៗ!

ជិតំជិតំ!

(ម.ព. ជិតំ!)។

ជិតំជិតំ! កិ., គុ., ឧ.

[ជិ-ត័ង-ជិ-ត័ង] chitngochitngo≈

(ម.ព. ជិតំ!)។

ជិន

ទើសចិត្ត ណាយចិត្ត ទាស់ចិត្តនឹងអាកប្បកិរិយាឬទង្វើអ្នកណាម្នាក់ :

ជិន កិរិយាសព្ទ

[ជិន] chin

ទ្រាន់ចិត្ត, ណាយចិត្ត, ទាស់ចិត្ត។

ជិន កិរិយាសព្ទ

[ជឹន-រឹក] chin

ទើសចិត្ត ណាយចិត្ត ទាស់ចិត្តនឹងអាកប្បកិរិយាឬទង្វើអ្នកណាម្នាក់ :

ជិនបុត្រ

បុត្ររបស់លោកអ្នកឈ្នះ (ច្រើនហៅបុព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំដៅសេចក្ដីថា ទុកស្មើដូចបុត្រនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ដែលទ្រង់ឈ្នះកិលេសហើយ)។

ជិនបុត្រ នាម

[ជិ-នៈ-បុត] chinbot

បុត្ររបស់លោកអ្នកឈ្នះ (ច្រើនហៅបុព្វជិតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំដៅសេចក្ដីថា ទុកស្មើដូចបុត្រនៃព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ដែលទ្រង់ឈ្នះកិលេសហើយ)។

ជិនវង្ស

វង្សនៃអ្នកឈ្នះ។ ព្រះនាមក្សត្រ ១ព្រះអង្គក្នុងរឿងសាស្ត្រាល្បែងពាក្យកាព្យសម្រាយ; រឿងនុ៎ះឯងក៏ហៅថា រឿងជិនវង្ស ដែរ (ជារឿងប្រតិដ្ឋ "ប្រឌិដ្ឋ")។

ជិនវង្ស នាម

[ជិ-នៈ-វង់] chinvong

វង្សនៃអ្នកឈ្នះ។ ព្រះនាមក្សត្រ ១ព្រះអង្គក្នុងរឿងសាស្ត្រាល្បែងពាក្យកាព្យសម្រាយ; រឿងនុ៎ះឯងក៏ហៅថា រឿងជិនវង្ស ដែរ (ជារឿងប្រតិដ្ឋ "ប្រឌិដ្ឋ")។

ជិនស្រី

លោកអ្នកឈ្នះមានស្រីសួស្ដី (ព្រះពុទ្ធ) :

ជិនស្រី នាម

[ជិ-នៈ-ស្រី] chinsrei

លោកអ្នកឈ្នះមានស្រីសួស្ដី (ព្រះពុទ្ធ) :

ជិនោរស

(ព.ប្រ.) បុត្រនៃព្រះជិនស្រី ឬ ពុទ្ធជិនោរស បុត្រនៃព្រះពុទ្ធជិនស្រី (សមណសក្យបុត្តិយ៍)។

ជិនោរស នាម ១)

[ជិ-នោ-រស់] chinouros

(ម.ព. ជិនបុត្រ)។

ជិនោរស នាម ២)

[ជិ-នោ-រស់] chinouros

(ព.ប្រ.) បុត្រនៃព្រះជិនស្រី ឬ ពុទ្ធជិនោរស បុត្រនៃព្រះពុទ្ធជិនស្រី (សមណសក្យបុត្តិយ៍)។

ជិប

ចំនួនដែលជិប :

ជិប កិរិយាសព្ទ

[ជិប] chib

ផ្អឹបបបូរមាត់បឺតយកតែបន្តិច :

ជិប នាម

[ជិប] chib

ចំនួនដែលជិប :

ជិវ្ហា

អណ្ដាត (រ.ស.) :

ជិវ្ហា នាម

[ជិវ-ហា] chivhea

អណ្ដាត (រ.ស.) :

ជិវ្ហាបសាទ

ឥន្ទ្រិយ គឺអណ្ដាត។

ជិវ្ហាបសាទ នាម

[ជិវ-ហា-ប៉ៈ-សាត] chivheabosat

បសាទរបស់អណ្ដាត, សម្ផស្សអណ្ដាត សម្រាប់ដឹងរសផ្សេងៗ។

ជិវ្ហាបសាទ នាម

[ជិវ-ហា-វិញ-ញាន] chivheabosat

សេចក្ដីដឹងច្បាស់នូវរសជាតិដោយសារអណ្ដាត។

ជិវ្ហាបសាទ នាម

[ជិវ-ហិន-ទ្រី] chivheabosat

ឥន្ទ្រិយ គឺអណ្ដាត។

ជិវ្ហារូបារម្មណ៍

រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យដឹងអំពីរសជាតិ :

ជិវ្ហារូបារម្មណ៍ នាម

[ជិវ-ហា-រូ-ប៉ា-រ៉ម់] chivharubarmo≈

រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យដឹងអំពីរសជាតិ :

ជិះ

ឋិតលើពាហនៈ, នៅលើយានជំនិះ :

ជិះ កិរិយាសព្ទ

[ជិះ] jis

ឋិតលើពាហនៈ, នៅលើយានជំនិះ :

ជិះជាន់

(ព.ប្រ.) សង្កត់សង្កិន, ញាំញី, រាតត្បាតយកទ្រព្យរបស់។

ជិះជាន់ កិរិយាសព្ទ

[ជិះ-ជាន់] chieahchean≈

(ព.ប្រ.) សង្កត់សង្កិន, ញាំញី, រាតត្បាតយកទ្រព្យរបស់។

ជី

ទម្ងន់អនុភាគអំពីតម្លឹង :

ជី សព្វនាម

[ជី] chi

អ្នក, ឯង; ពាក្យគួរសមសម្រាប់ហៅក្មេងប្រុសដែលទើបសឹកពីសាមណេរ ឬសម្រាប់អ្នកធំ, នឹងអ្នកចាស់ហៅ អ្នកតូចជាងឬក្មេងជាងដោយរាប់អាន។

ជី នាម

[ជី] chi

ស្ត្រីដែលកោរសក់ស្លៀកដណ្ដប់សំពត់ស កាន់សីល ១០។

ជី នាម

[ជី] chi

អ្វីៗដែលមានរសជាតិធ្វើឱ្យដំណាំលូតលាស់ល្អ :

ជី នាម

[ជី] chi

គ្រឿងដាំត្បូង រាងសណ្ឋានស្លឹកសីមាសម្រាប់បំពាក់កូនក្មេង។

ជី នាម

[ជី] chi

ទម្ងន់អនុភាគអំពីតម្លឹង :

ជីក

ជ្រនីកមួយប្រភេទធ្វើដោយដែក :

ជីក កិរិយាសព្ទ

[ជីក] chik

ចាក់គាស់ដោយចបជាដើម :

ជីក នាម

[ជីក] chik

ជ្រនីកមួយប្រភេទធ្វើដោយដែក :

ជីករីស

ជីដែលបានមកពីលាមក។

ជីករីស នាម

[ជី-កៈ-រីស] chikakris≈

ជីដែលបានមកពីលាមក។

ជីក្រែង

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

ជីក្រែង នាម

[ជី-ក្រែង] chikraeng

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តសៀមរាប។

ជីងចក់

ឈ្មោះសត្វជើង ៤តូចសន្តានតុកកែអាស្រ័យនៅជញ្ជាំង, នៅពិតានផ្ទះជាដើម, យំឮ ចក់ៗ។

ជីងចក់ នាម

[ជីង-ចក់] chingochak

ឈ្មោះសត្វជើង ៤តូចសន្តានតុកកែអាស្រ័យនៅជញ្ជាំង, នៅពិតានផ្ទះជាដើម, យំឮ ចក់ៗ។

ជីឆាយ

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាងផ្សំពីជីឆាយ សាច់ជ្រូក គ្រឿងសមុទ្រ ជាដើម :

ជីឆាយ នាម ១)

[ជី-ឆាយ] chichhay≈

ឈ្មោះសារាយសមុទ្រក្រៀមពណ៌ខ្មៅមួយប្រភេទប្រើជាគ្រឿងផ្សំម្ហូប។

ជីឆាយ នាម ២)

[ជី-ឆាយ] chichhay≈

ឈ្មោះសម្លទឹកម្យ៉ាងផ្សំពីជីឆាយ សាច់ជ្រូក គ្រឿងសមុទ្រ ជាដើម :

ជីជាតិ

រសជាតិម្យ៉ាងដែលមាននៅក្នុងដីសម្រាប់ធ្វើឱ្យដំណាំលូតលាស់ល្អ :

ជីជាតិ នាម

[ជី-ជាត] chicheate

រសជាតិម្យ៉ាងដែលមាននៅក្នុងដីសម្រាប់ធ្វើឱ្យដំណាំលូតលាស់ល្អ :

ជីដូន

ម្ដាយនៃមាតាឬបិតា (ដូន, យាយ)។

ជីដូន នាម

[ជី-ដូន] chidoun

ម្ដាយនៃមាតាឬបិតា (ដូន, យាយ)។

ជីដូនមួយ

បងប្អូនរួមជីដូនរួមជីតាជាមួយគ្នា។

ជីដូនមួយ នាម

[ជី-ដូន-មួយ] chidounmuoy

បងប្អូនរួមជីដូនរួមជីតាជាមួយគ្នា។

ជីតា

ឪពុកនៃមាតាឬបិតា (តា)។

ជីតា នាម

[ជី-តា] chita

ឪពុកនៃមាតាឬបិតា (តា)។

ជីតុន

ពាក្យសម្រាប់គ្រហស្ថហៅអ្នកបួសដែលជាញាតិឬដែលស្និទ្ធស្នាលដោយបានផ្គត់ផ្គង់ចតុប្បច្ច័យផង។

ជីតុន នាម

[ជី-តុន] chiton

ពាក្យសម្រាប់គ្រហស្ថហៅអ្នកបួសដែលជាញាតិឬដែលស្និទ្ធស្នាលដោយបានផ្គត់ផ្គង់ចតុប្បច្ច័យផង។

ជីទួត

ជីតាឬជីដូននៃមាតាបិតា (ជីតាទួត, ជីដូនទួត ឬតាទួត, យាយទួត)។

ជីទួត នាម

[ជី-ទួត] chituot

ជីតាឬជីដូននៃមាតាបិតា (ជីតាទួត, ជីដូនទួត ឬតាទួត, យាយទួត)។