Khmer Dictionary

ដុន! ឧទានសព្ទ

[ដុន] don≈

ពាក្យសម្រាប់ប្រើឱ្យដំរីថយ គឺបង្គាប់ថា ថយ! ឬថា ឯងចូរថយ! :

ដុនដាប

ដែលទន់ថយ, ទន់ទាប ដាបណាស់, ដែលស្រុតចុះ, ធ្លាក់ចុះ, ទ្រុឌទ្រោម, យ៉ាប់យ៉ឺន :

ដុនដាប គុ., គុ.កិ.

[ដុន-ដាប] dondab≈

ដែលទន់ថយ, ទន់ទាប ដាបណាស់, ដែលស្រុតចុះ, ធ្លាក់ចុះ, ទ្រុឌទ្រោម, យ៉ាប់យ៉ឺន :

មែកឈើផ្សេងៗដែលគេយកទៅបោះដោតផ្ដុំគ្នាក្នុងទឹក ធ្វើជាទីជម្រក ដើម្បីឱ្យត្រីចូលមកនៅកុះកុំច្រើន, កាលណាគេដឹងថាមានត្រីចូលមកជ្រកនៅច្រើនហើយ គេយកបណ្ដាញមងទៅរាយព័ទ្ធជុំវិញ ហើយរើសម្រាស់នោះចេញអស់ ទើបក្រសោបចាប់យកត្រីបានដោយងាយ :

ដុប កិ., គុ.កិ.

[ដុប] dob

ដែលឡើងជិះសេះជាដើម ជាប់មិនធ្លាក់ មើលទៅឃើញឆ្ដុប។

ដុប នាម

[ដុប] dob

គុម្ពោត (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

ដុប នាម

[ដុប] dob

មែកឈើផ្សេងៗដែលគេយកទៅបោះដោតផ្ដុំគ្នាក្នុងទឹក ធ្វើជាទីជម្រក ដើម្បីឱ្យត្រីចូលមកនៅកុះកុំច្រើន, កាលណាគេដឹងថាមានត្រីចូលមកជ្រកនៅច្រើនហើយ គេយកបណ្ដាញមងទៅរាយព័ទ្ធជុំវិញ ហើយរើសម្រាស់នោះចេញអស់ ទើបក្រសោបចាប់យកត្រីបានដោយងាយ :

ដុបៗ

ឆ្អិនខ្លះ ឆៅខ្លះ រដុបៗ ស្រោលៗ :

ដុបៗ គុណនាម

[ដុប-ដុប] dob

ឆ្អិនខ្លះ ឆៅខ្លះ រដុបៗ ស្រោលៗ :

ដុល

មិនទាន់កែច្នៃ មិនទាន់បំបែក ឬមិនទាន់បំប្លែង មិនទាន់កាត់ចេញផ្នែកណាមួយ :

ដុល នាម ១)

[ដុល] dol

ដុំធំ, កំណាត់ធំ :

ដុល គុណនាម ២)

[ដុល] dol

មិនទាន់កែច្នៃ មិនទាន់បំបែក ឬមិនទាន់បំប្លែង មិនទាន់កាត់ចេញផ្នែកណាមួយ :

ដុល្លារ

ឈ្មោះរូបិយវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក។

ដុល្លារ នាម

[ដុល-ឡា] dollar

ឈ្មោះរូបិយវត្ថុរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក។

ដុស

ខាត់ជម្រះឱ្យស្អាត, ឱ្យរលីង, ឱ្យជ្រះអស់មន្ទិល។

ដុស កិរិយាសព្ទ

[ដុស] dos

ខាត់, រំលីង, ពួត, ជម្រះដោយសាប៊ូ :

ដុស កិរិយាសព្ទ

[ដុស-ខាត់] dos

ខាត់ជម្រះឱ្យស្អាត, ឱ្យរលីង, ឱ្យជ្រះអស់មន្ទិល។

ដុសក្អែល

(ព.ប្រ.) សម្អាតអ្វីដែលអវិជ្ជមានចេញពីខ្លួន។

ដុសក្អែល កិរិយាសព្ទ

[ដុស-ក្អែល] doskaael≈

(ព.ប្រ.) សម្អាតអ្វីដែលអវិជ្ជមានចេញពីខ្លួន។

ដុំ

ឈើមូលមានដំណាប់បញ្ចុះគល់កាំមានប្រហោងសម្រាប់ស៊កភ្លៅ :

ដុំ នាម ១)

[ដុំ] dum

កំណាត់, បំណែក, កង់; ភាគឬប៉ែក ដែលជាប់មូលគ្នា, ដែលរួមគ្នា :

ដុំ នាម ២)

[ដុំ] dum

ឈើមូលមានដំណាប់បញ្ចុះគល់កាំមានប្រហោងសម្រាប់ស៊កភ្លៅ :

ដុំកំភួន

ធំដុំ, ដែលមានចំណូលទាំងដុំៗ, ធ្ងន់ដុនដាប, ដែលពិតប្រាកដ :

ដុំកំភួន គុណនាម

[ដុំ-កំ-ភួន] doamkamphuon

ធំដុំ, ដែលមានចំណូលទាំងដុំៗ, ធ្ងន់ដុនដាប, ដែលពិតប្រាកដ :

ដុំដៃ

ចុងឆ្អឹងធំត្រង់ប្រទល់កែងដៃ :

ដុំដៃ នាម

[ដុំ-ដៃ] doamdai

ចុងឆ្អឹងធំត្រង់ប្រទល់កែងដៃ :

ដុំពក

ទុយម័រម៉ាលីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកកាចដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដែលបង្កជាជំងឺមហារីក :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក] doampka≈

ទុយម័រ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ក្រ-ពេញ] doampkakropenh≈

អាដេណូម, ដុំពកបេនីញនៃក្រពេញណាមួយដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធដូចក្រពេញនោះនិងមានស្រោមរុំព័ទ្ធយ៉ាងមាំហើយមានសកម្មភាពសេក្រេស្យុងខ្លាំងក្លាជាងធម្មតា :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ខ្លាញ់] doampkakhleanh≈

លីប៉ូម, ដុំពកបេនីញនៃជាលិកាខ្លាញ់មានស្រោមរុំព័ទ្ធជុំវិញដែលគ្មានទំនាក់ទំនងនឹងជាលិកាខាងក្រៅ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-បេ-នីញ] doampkabeninh≈

ទុយម័របេនីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកស្លូត ដែលពុំទាន់មានលក្ខណៈកាចសាហាវ :

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ភ្នាស] doampkaphneas≈

ដុំពកកាច កើតឡើងពីជាលិកាភ្នាសមិនប្រក្រតីរបស់សរីរាង្គ ដែលជាមហារីក។

ដុំពក នាម

[ដុំ-ពក-ម៉ា-លីញ] doampkamalinh≈

ទុយម័រម៉ាលីញ, ការដុះសាច់មិនប្រក្រតីនៃជាលិកាជាដុំពកកាចដែលមានលក្ខណៈកាចសាហាវដែលបង្កជាជំងឺមហារីក :

ដុំពកវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីដុំពកនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ។

ដុំពកវិទ្យា នាម

[ដុំ-ពក-វិត-ទ្យា] doampkavittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីដុំពកនៃជាលិកាផ្សេងៗរបស់សរីរាង្គ។

ដុំពកស្លូត

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ដុំពកបេនីញ ក្នុង ដុំពក)។

ដុំពកស្លូត នាម

[ដុំ-ពក-ស្លូត] doampkaslut≈

(វេជ្ជ.) (ម.ព. ដុំពកបេនីញ ក្នុង ដុំពក)។

ដុំសាក

(ម.ព. ឆ្នាំងសាក)។

ដុំសាក នាម

[ដុំ-សាក] doamsak≈

(ម.ព. ឆ្នាំងសាក)។

ដុះ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដុះ] doh

ចាប់កើត, កកើត, មានពន្លក, មានដើមដងឡើង :

ដុះ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដុះ] doh

ចម្រើនឡើង :

ដុះដាល

ដែលចេះតែរីកចម្រើនដោយធនធាន, ដែលកើតកាលវាលគុម្ព :

ដុះដាល កិរិយាសព្ទ a

[ដុះ-ដាល] dohdal

លូតលាស់ រីកចម្រើនឡើងជាលំដាប់ហើយទទួលបានជោគជ័យក្នុងវិស័យណាមួយ :

ដុះដាល គុណកិរិយា b

[ដុះ-ដាល] dohdal

ដែលចេះតែរីកចម្រើនដោយធនធាន, ដែលកើតកាលវាលគុម្ព :

ដូង

ឈើស្រុកមានផ្លែជាអាហារ ផ្លែមានទឹក មានសាច់ខាងក្នុងរលា កាលណាទុំសាច់នោះមានប្រេង; ដូងមានច្រើនប្រភេទគឺ :

ដូង នាម

[ដូង] dong

ឈើស្រុកមានផ្លែជាអាហារ ផ្លែមានទឹក មានសាច់ខាងក្នុងរលា កាលណាទុំសាច់នោះមានប្រេង; ដូងមានច្រើនប្រភេទគឺ :

ដូងចែម

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានសាច់រឹងជាប់ល្អស្រដៀងនឹងឈើបេង ប្រើធ្វើជាតុទូជាដើមបាន។

ដូងចែម នាម

[ដូង-ចែម] doungchaem

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានសាច់រឹងជាប់ល្អស្រដៀងនឹងឈើបេង ប្រើធ្វើជាតុទូជាដើមបាន។

ដូងជក់

ឈ្មោះតាលព្រឹក្សមួយប្រភេទ សាច់គ្រាប់ក្នុងផ្លែប្រើសម្រាប់ធ្វើចាហួយ «ឡុកឈិត» ហើយដើមអាចច្រៀកដំវេញជាខ្សែបាន។ អ្នកខ្លះហៅ ដើមដូងព្រៃ ឬដើមឡុកឈិត។

ដូងជក់ នាម

[ដូង-ជក់] doungchka≈

ឈ្មោះតាលព្រឹក្សមួយប្រភេទ សាច់គ្រាប់ក្នុងផ្លែប្រើសម្រាប់ធ្វើចាហួយ «ឡុកឈិត» ហើយដើមអាចច្រៀកដំវេញជាខ្សែបាន។ អ្នកខ្លះហៅ ដើមដូងព្រៃ ឬដើមឡុកឈិត។

ដូងត្នោត

ដូងដែលមានផ្លែជាប់រដុបរដៀនដូចធ្លាយត្នោត (មិនសូវមាន)។

ដូងត្នោត នាម

[ដូង-ត្នោត] doungtnot≈

ដូងដែលមានផ្លែជាប់រដុបរដៀនដូចធ្លាយត្នោត (មិនសូវមាន)។

ដូងប្រេង

ឈ្មោះតាលព្រឹក្សមួយប្រភេទមានផ្លែជាចង្កោមសម្រាប់ចម្រាញ់យកប្រេង :

ដូងប្រេង នាម

[ដូង-ប្រេង] doungbreng≈

ឈ្មោះតាលព្រឹក្សមួយប្រភេទមានផ្លែជាចង្កោមសម្រាប់ចម្រាញ់យកប្រេង :

ដូងព្រះ

វល្លិមានផ្កាតូចៗ សម្បុរលឿងទុំ, មានផ្លែបរិភោគបាន។ មានដូងព្រះ១ប្រភេទទៀតមានដើម, ធាង, ស្លឹកស្រដៀងនឹងលម៉ើ តែស្រួចរឹង ដើមទាបៗ មានផ្លែបរិភោគបាន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ដូងទន្សាយ)។

ដូងព្រះ នាម

[ដូង-ព្រះ] doungpreah

វល្លិមានផ្កាតូចៗ សម្បុរលឿងទុំ, មានផ្លែបរិភោគបាន។ មានដូងព្រះ១ប្រភេទទៀតមានដើម, ធាង, ស្លឹកស្រដៀងនឹងលម៉ើ តែស្រួចរឹង ដើមទាបៗ មានផ្លែបរិភោគបាន (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ដូងទន្សាយ)។

ដូច

ដូចសព្វមួយដង ដូចរាល់ពេល ជាធម្មតា ជាប្រក្រតី :

ដូច កិរិយាសព្ទ

[ដូច] doch

មានសណ្ឋាន មានរូបត្រូវគ្នា ឱ្យចាប់ច្រឡំ :

ដូច ធ.

[ដូច] doch

(ម.ព. ដូចជា)។

ដូច គុណកិរិយា

[ដូច-សប់-ដង] doch

ដូចសព្វមួយដង ដូចរាល់ពេល ជាធម្មតា ជាប្រក្រតី :

ដូចជា

ជាឧទាហរណ៍, រួមមាន, ពាក្យដែលប្រើដាក់ពីខាងមុខការរៀបរាប់ :

ដូចជា ធ.

[ដូច-ជា] dochchea

(ព.ប្រ.) ធៀបប្រដូចវត្ថុមួយទៅវត្ថុមួយទៀត សភាវៈមួយទៅសភាវៈមួយទៀត មនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត :

ដូចជា គុណកិរិយា

[ដូច-ជា] dochchea

ទំនងជា ហាក់ ប្រហែលជា :

ដូចជា គុណកិរិយា

[ដូច-ជា] dochchea

ជាឧទាហរណ៍, រួមមាន, ពាក្យដែលប្រើដាក់ពីខាងមុខការរៀបរាប់ :

ដូចដែល

(ម.ព. ដដែល)។

ដូចដែល គុណកិរិយា

[ដូច-ដែល] douchdael

(ម.ព. ដដែល)។

ដូចនេះ

ពាក្យសម្ដែងលទ្ធផលឬការសន្និដ្ឋាន :

ដូចនេះ ឈ.

[ដូច-នេះ] douchneeah≈

ពាក្យសម្ដែងលទ្ធផលឬការសន្និដ្ឋាន :

ដូចម្ដេច

បែបណា យ៉ាងណា យ៉ាងម៉េច (ពាក្យសម្រាប់ចោទសួរ) :

ដូចម្ដេច គុណកិរិយា

[ដូច-ម្ដិច] douchmdech

បែបណា យ៉ាងណា យ៉ាងម៉េច (ពាក្យសម្រាប់ចោទសួរ) :

ដូចយ៉ាង

ដែលមានសណ្ឋានរូបទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា ស្រដៀងគ្នា, ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា :

ដូចយ៉ាង គុណកិរិយា

[ដូច-យ៉ាង] douchyang

ដែលមានសណ្ឋានរូបទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា ស្រដៀងគ្នា, ប្រហាក់ប្រហែលគ្នា :

ដូច្នឹង

ដូចហ្នឹង, ដូចនេះ, ដូច្នេះ។

ដូច្នឹង ឈ.

[ដូច-ច្នឹង] douchnoeng

ដូចហ្នឹង, ដូចនេះ, ដូច្នេះ។

ដូច្នេះ

ដូចនេះ, យ៉ាងនេះ ។

ដូច្នេះ គុណកិរិយា

[ដូច-ច្នេះ] dochchnes

ដូចនេះ, យ៉ាងនេះ ។

ដូច្នោះ

ដូចនោះ, យ៉ាងនោះ ។

ដូច្នោះ គុណកិរិយា

[ដូច-ច្នោះ] dochjnos

ដូចនោះ, យ៉ាងនោះ ។

ដូន

ប៉ះ, ទង្គិច, ទង្គុកគ្នា (ម.ប្រ.)។

ដូន នាម

[ដូន] doun

ជីដូន (យាយ) :

ដូន នាម

[ដូន-ចាស់] doun

យាយ ជីដូន ស្ត្រីដែលមានវ័យចាស់ជរា :

ដូន នាម

[ដូន] doun

ពាក្យអារក្ខសម្រាប់ហៅ ស្នំ គឺស្រីអ្នកអង្វរករ។

ដូន កិរិយាសព្ទ

[ដូន] doun

ប៉ះ, ទង្គិច, ទង្គុកគ្នា (ម.ប្រ.)។

ដូនជី

យាយជី គឺឧបាសិកាដែលកោរសក់ស្លៀកដណ្ដប់សំពត់ស ឬសំពត់លឿង កាន់សីល ១០ជានិច្ច (ច្រើនតែស្ត្រីចាស់ៗ, តែទោះបីស្ត្រីនៅក្មេងក៏ដោយ បើប្រព្រឹត្តកាន់វត្តប្រតិបត្តិដូច្នេះ ក៏ហៅ ដូនជី ដែរ)។

ដូនជី នាម

[ដូន-ជី] dounchi

យាយជី គឺឧបាសិកាដែលកោរសក់ស្លៀកដណ្ដប់សំពត់ស ឬសំពត់លឿង កាន់សីល ១០ជានិច្ច (ច្រើនតែស្ត្រីចាស់ៗ, តែទោះបីស្ត្រីនៅក្មេងក៏ដោយ បើប្រព្រឹត្តកាន់វត្តប្រតិបត្តិដូច្នេះ ក៏ហៅ ដូនជី ដែរ)។