វចនានុក្រមខ្មែរ

ដៀមដាម

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងដោយសេចក្ដីក្រោធ, សេចក្ដីច្រណែន, ឫស្យា ដើម្បីឱ្យអ្នកម្ខាងឈឺចិត្ត :

ដៀមដាម កិ., គុ.កិ.

[ដៀម-ដាម] diemdam

និយាយបញ្ចៀសវាសវាងដោយសេចក្ដីក្រោធ, សេចក្ដីច្រណែន, ឫស្យា ដើម្បីឱ្យអ្នកម្ខាងឈឺចិត្ត :

ដៀល

ដៀលឱ្យអាម៉ាស់មុខ, ឱ្យអាប់ឱនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, ឱ្យអាប់កិត្តិយស។

ដៀល កិរិយាសព្ទ

[ដៀល] diel

និយាយរិះគន់, និន្ទា, សកេរ្តិ៍ សឫសគល់, និយាយពាក្យបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ក្នុងទីចំពោះមុខ ឬកំបាំង :

ដៀល កិរិយាសព្ទ

[ដៀល-ត្មះ] diel

ដៀលឱ្យអាម៉ាស់មុខ, ឱ្យអាប់ឱនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ, ឱ្យអាប់កិត្តិយស។

ដៀវ

គេនិយាយថា ទឹមដៀវ គឺទឹមសត្វតែ ១។

ដៀវ គុណកិរិយា

[ដៀវ] diev

គេនិយាយថា ទឹមដៀវ គឺទឹមសត្វតែ ១។

ដេក

(សំនួន.) មិនខំប្រឹងឬបោះបង់ការងារអ្វីមួយ ដោយមានលេសបន្តិចបន្តួច។

ដេក កិរិយាសព្ទ ១)

[ដេក] dek

សម្រេចឥរិយាបថ ១ផ្សេង អំពីឥរិយាបថ ៣គឺ ដើរ, ឈរ, អង្គុយ; គឺដាក់ខ្លួនដេកលើទី, បញ្ឈប់អារម្មណ៍សម្ងំឱ្យលក់។

ដេក កិរិយាសព្ទ ២)

[ដេក] dek

(ព.ប្រ.) ឈប់ដោយមានទាស់ដំណើរ, មិនប្រព្រឹត្តទៅ :

ដេក កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ចាំ-ទៅ] dek

(សំនួន.) មិនបាច់សង្ឃឹមទេ នឹងមិនសម្រេចទេ។ ជួនគេប្រើជាពាក្យគន្លាស់ ថា«ដាំចេក» ទៀតផង :

ដេក កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ផ្សំ-ដួល-រ-មួល-ផ្សំ-គ្រិច] dek

(សំនួន.) មិនខំប្រឹងឬបោះបង់ការងារអ្វីមួយ ដោយមានលេសបន្តិចបន្តួច។

ដេកស៊ី

មិនរកស៊ីធ្វើការសោះ ដោយពឹងទៅលើទ្រព្យដែលមាន ឬអ្នកដទៃចិញ្ចឹម។

ដេកស៊ី កិរិយាសព្ទ

[ដេក-ស៊ី] deksi≈

មិនរកស៊ីធ្វើការសោះ ដោយពឹងទៅលើទ្រព្យដែលមាន ឬអ្នកដទៃចិញ្ចឹម។

ដេកា—

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ១០ឯកតា ហើយមាននិមិត្តសញ្ញា da :

ដេកា— កិរិយាសព្ទ

[ដេ-កា—] deka—≈

បុព្វបទនៃខ្នាតដែលមានតម្លៃស្មើ១០ឯកតា ហើយមាននិមិត្តសញ្ញា da :

ដេញ

កេះ, ត្រេះ, ផ្ទាត់ខ្សែតន្ត្រី :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

បង្អើលឱ្យដើរចេញ, បង្ខំឱ្យដើរ, កម្ចាត់ឱ្យឃ្លាតចេញ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

រត់តាមដើម្បីចាប់ ឬនឹងប្រហារ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ធ្នាក់] denh

ចូលមកតយុទ្ធនឹងធ្នាក់ (បក្សី)។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

ពិនិត្យ, សង្កេតសង្កិន, ឈ្លេចសួរ, តាមរកឱ្យឃើញពិត :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ជើង] denh

ឈ្លេចសួរឱ្យទាស់ជើង, ឱ្យឃើញពិត។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ដោល] denh

សាកសួរជជីកឱ្យច្បាស់ការ, សួរសង្កិនបង្ខំឱ្យឆ្លើយដោះស្រាយ។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ប្រ-យោក] denh

ប្រឡងចំណេះវិជ្ជា, ពិនិត្យចំណេះវិជ្ជាតាមប្រយោគមុខការមានកំណត់, ប្រឡងឱ្យឃើញកម្លាំងចំណេះវិជ្ជាដើម្បីឱ្យបានទទួលសញ្ញាបត្រឬទទួលមុខការអ្វីមួយ។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-ពុត] denh

សង្កេតរកពុត, ពិនិត្យរកឱ្យឃើញពុត។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

ជម្រះមន្ទិលសម្រាំងយកសាច់ល្អបរិសុទ្ធ :

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ-មុក-កា] denh

តថ្លៃ, ដេញថ្លៃ ដណ្ដើមយកមុខការ (ហៅត្រឹមតែ ដេញ ក៏បាន)។

ដេញ កិរិយាសព្ទ

[ដេញ] denh

កេះ, ត្រេះ, ផ្ទាត់ខ្សែតន្ត្រី :

ដេញថ្លៃ

ប្រកួតប្រជែងតម្លៃដើម្បីបានទទួលទំនិញ, បានទទួលសិទ្ធិក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ សេវា ឬក្នុងការអនុវត្តការងារអ្វីមួយ។

ដេញថ្លៃ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដេញ-ថ្លៃ] denhthley≈

តដំឡើងថ្លៃប្រជែងគ្នាដើម្បីឱ្យបានមកខ្លួន។

ដេញថ្លៃ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដេញ-ថ្លៃ] denhthley≈

ប្រកួតប្រជែងតម្លៃដើម្បីបានទទួលទំនិញ, បានទទួលសិទ្ធិក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ទំនិញ សេវា ឬក្នុងការអនុវត្តការងារអ្វីមួយ។

ដេប៉ាតឺម៉ង់

អង្គភាពអប់រំមួយនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យដែលផ្ដោតទៅលើការបណ្ដុះបណ្ដាលមុខវិជ្ជាជំនាញមួយ :

ដេប៉ាតឺម៉ង់ នាម

[ដេ-ប៉ា-តឺ-ម៉ង់] debateumngo≈

អង្គភាពអប់រំមួយនៅក្នុងមហាវិទ្យាល័យដែលផ្ដោតទៅលើការបណ្ដុះបណ្ដាលមុខវិជ្ជាជំនាញមួយ :

ដេប៉ូ

ឃ្លាំងឬកន្លែងដែលគេស្តុកសម្ភារៈ ទំនិញផ្សេងៗ, ឃ្លាំងលក់ចែកចាយទំនិញ :

ដេប៉ូ នាម

[ដេ-ប៉ូ] debou≈

ឃ្លាំងឬកន្លែងដែលគេស្តុកសម្ភារៈ ទំនិញផ្សេងៗ, ឃ្លាំងលក់ចែកចាយទំនិញ :

ដេផ្លាទ័រ

(ម.ព. អប្បផរណាករ)។

ដេផ្លាទ័រ នាម

[ដេ-ផ្លា-ទ័រ] dephleatro≈

(ម.ព. អប្បផរណាករ)។

ដេម៉ារ័រ

ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភ្លើងយានយន្តមានមុខងារបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនីសម្រាប់បញ្ឆេះម៉ាស៊ីន។

ដេម៉ារ័រ នាម

[ដេ-ម៉ា-រ័រ] demarro≈

ផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធភ្លើងយានយន្តមានមុខងារបញ្ជូនចរន្តអគ្គិសនីសម្រាប់បញ្ឆេះម៉ាស៊ីន។

ដេរ

ភ្ជាប់អ្វីៗ ដោយម្ជុលនិងចេស :

ដេរ កិរិយាសព្ទ

[ដេ] der

ភ្ជាប់អ្វីៗ ដោយម្ជុលនិងចេស :

ដេរដាស

ដែលដាសពាស, ពាសពេញ, ត្រៀបត្រា :

ដេរដាស គុ.កិ., គុ.

[ដេ-ដាស] derdas

ដែលដាសពាស, ពាសពេញ, ត្រៀបត្រា :

ដេរប៉ាក់

ភ្ជាប់អ្វីៗដោយម្ជុលនិងចេស ហើយជុលភ្ជាប់រំលេចជាក្បាច់រចនា ឬជារូបអ្វីៗនៅផ្ទៃសំពត់ អាវ ខោ ឬកន្សែង ដោយឌិនជាដើម :

ដេរប៉ាក់ កិរិយាសព្ទ

[ដេ-ប៉ាក់] debak≈

ភ្ជាប់អ្វីៗដោយម្ជុលនិងចេស ហើយជុលភ្ជាប់រំលេចជាក្បាច់រចនា ឬជារូបអ្វីៗនៅផ្ទៃសំពត់ អាវ ខោ ឬកន្សែង ដោយឌិនជាដើម :

ដេស៊ីដ្រូសែនកម្ម

(គីមី.) ប្រតិកម្មគីមីដែលផ្ដាច់អាតូមអ៊ីដ្រូសែនពីម៉ូលេគុល។

ដេស៊ីដ្រូសែនកម្ម នាម

[ដេ-ស៊ី-ដ្រូ-សែន-កាំ] desidrusaenkaam≈

(គីមី.) ប្រតិកម្មគីមីដែលផ្ដាច់អាតូមអ៊ីដ្រូសែនពីម៉ូលេគុល។

ដេស៊ីបែល

ខ្នាតរង្វាស់អាំងតង់ស៊ីតេសូរសំឡេង មាននិមិត្តសញ្ញា dB។

ដេស៊ីបែល នាម

[ដេ-ស៊ី-បែល] desibael≈

ខ្នាតរង្វាស់អាំងតង់ស៊ីតេសូរសំឡេង មាននិមិត្តសញ្ញា dB។

ដេស៊ីលាន

ចំនួន ១០០០ដេស៊ីលាន ១ម៉ឺននហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣៣)។

ដេស៊ីលាន គុណនាម

[ដេ-ស៊ី-លាន] desilean≈

ចំនួន ១០០០ដេស៊ីលាន ១ម៉ឺននហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣៣)។

ដេឡេ

កាលបរិច្ឆេទដែលអ្នកផលិតកំណត់ទុកជាមុនថាចំណីអាហារ ឱសថ ជាដើម អាចប្រើប្រាស់បានត្រឹមតែកាលកំណត់នេះ បើហួសពីនេះអាចបណ្ដាលឱ្យខូចគុណភាព :

ដេឡេ នាម

[ដេ-ឡេ] dele≈

កាលបរិច្ឆេទដែលអ្នកផលិតកំណត់ទុកជាមុនថាចំណីអាហារ ឱសថ ជាដើម អាចប្រើប្រាស់បានត្រឹមតែកាលកំណត់នេះ បើហួសពីនេះអាចបណ្ដាលឱ្យខូចគុណភាព :

ដែក

(ម.ព. ដែកវ៉េ)។

ដែក នាម

[ដែក] daek

លោហជាតិមួយពួក កើតពីជាតិថ្មមានព័ណ៌ក្រមៅ ជាធាតុរឹងជាងពួកលោហជាតិទាំងពួង, មានប្រយោជន៍ប្រើការបានច្រើនយ៉ាងជាងលោហជាតិទាំងពួង។

ដែក នាម

[ដែក-កែង] daek

(ម.ព. ដែកវ៉េ)។

ដែក នាម

[ដែក-ដុល] daek

ដែកដែលនៅទាំងដុំ។

ដែក នាម

[ដែក-តេ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង T ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-ថែប] daek

(ម.ព. ថែប១)។

ដែក នាម

[ដែក-ថ្នាំង-អំ-ពៅ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងមូល មានថ្នាំងញឹកសម្រាប់ឱ្យខាំជាប់មាំជាមួយបេតុង :

ដែក នាម

[ដែក-វ៉េ] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង V ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-អ៊ី] daek

ដែកដែលមានមុខកាត់រាងដូចអក្សរឡាតាំង I ហៅតាមភាសាបារាំង :

ដែក នាម

[ដែក-អ៊ី-ណុក] daek

សំលោហៈមួយប្រភេទដែលច្រែះមិនស៊ី។

ដែកកណ្ដារ

ដែកស្រួចសម្រាប់ក្ដារឬខៃទម្លុះសាច់ឈើ។

ដែកកណ្ដារ នាម

[ដែក-កន់-ដា] daekknoda≈

ដែកស្រួចសម្រាប់ក្ដារឬខៃទម្លុះសាច់ឈើ។

ដែកកិប

(ម.ព. ប្រដាប់កិប)។

ដែកកិប នាម

[ដែក-កិប] daekkeb≈

(ម.ព. ប្រដាប់កិប)។

ដែកកេះ

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានទំហំតូចសម្រាប់បង្កើតភ្លើង មានក្បាលសម្រាប់កេះ១មានបំពង់ដាក់ថ្ម មានប្រឆេះដែលផ្សើមដោយប្រេងកាតឬប្រេងសាំង។ ដែកកេះក្នុងសម័យទំនើប ប្រើឧស្ម័នឆេះ ហើយគ្មានប្រឆេះ :

ដែកកេះ នាម

[ដែក-កេះ] daekkeah≈

ឧបករណ៍ម្យ៉ាងមានទំហំតូចសម្រាប់បង្កើតភ្លើង មានក្បាលសម្រាប់កេះ១មានបំពង់ដាក់ថ្ម មានប្រឆេះដែលផ្សើមដោយប្រេងកាតឬប្រេងសាំង។ ដែកកេះក្នុងសម័យទំនើប ប្រើឧស្ម័នឆេះ ហើយគ្មានប្រឆេះ :