វចនានុក្រមខ្មែរ

តំណាំងចែក

ចំនួនដែលគេយកទៅចែកនឹងតួចែក :

តំណាំងចែក នាម

[ដំ-ណាំង-ចែក] damnaamngchaek≈

ចំនួនដែលគេយកទៅចែកនឹងតួចែក :

តំណាំងដក

ចំនួនដែលយកមកដកនឹងតួដក :

តំណាំងដក នាម

[តំ-ណាំង-ដក] tamnaamngdka≈

ចំនួនដែលយកមកដកនឹងតួដក :

តំណិច

ភាពតិច, ការដែលបានតិច, ចំនួនដែលមានតិច :

តំណិច នាម

[តំ-ណិច] tamnech

ភាពតិច, ការដែលបានតិច, ចំនួនដែលមានតិច :

តំណិះ

ហេតុ, ដំណើរដែលមានទំនងគួរឱ្យគេតិះដៀល, ពាក្យតិះដៀល :

តំណិះ នាម

[តំ-ណិះ] tamneh

ហេតុ, ដំណើរដែលមានទំនងគួរឱ្យគេតិះដៀល, ពាក្យតិះដៀល :

តំណិះដំណៀល

តំណិះតិះដៀល (ច្រើនតែក្នុងទីកំបាំងមិនចំពោះមុខ)។

តំណិះដំណៀល នាម

[តំ-ណិះ-ដំ-ណៀល] tamnehdamniel

តំណិះតិះដៀល (ច្រើនតែក្នុងទីកំបាំងមិនចំពោះមុខ)។

តំណឹង

អាការៈទង្គឹះចិត្ត តានតឹងនិងថប់អារម្មណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់រហូតដល់ប្រព័ន្ធឈាមរត់ ប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើម ...។

តំណឹង នាម

[តំ-ណឹង] tamnoeng

ការតឹង, សណ្ដាប់ធ្នាប់តឹង, ភាពតឹងតែង :

តំណឹង នាម

[តំ-ណឹង-ចិត] tamnoeng

អាការៈទង្គឹះចិត្ត តានតឹងនិងថប់អារម្មណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលប៉ះពាល់រហូតដល់ប្រព័ន្ធឈាមរត់ ប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើម ...។

តំណុះ

ការតុះ, ភាវៈតុះទញ់គំនិត :

តំណុះ នាម

[តំ-ណុះ] tamnoh

ការតុះ, ភាវៈតុះទញ់គំនិត :

តំណូច

កាលដែលនៅតូច, ភាពដែលនៅតូច, បឋមវ័យ :

តំណូច នាម

[តំ-ណូច] tamnouch

កាលដែលនៅតូច, ភាពដែលនៅតូច, បឋមវ័យ :

តំណែង

របៀបលំដាប់កិត្តិយសមន្ត្រី, មុខក្រសួង, មុខងារ, មុខការ :

តំណែង នាម ១)

[តំ-ណែង] domneng

អ្វីៗដែលគេតែង។

តំណែង នាម ២)

[តំ-ណែង] domneng

របៀបលំដាប់កិត្តិយសមន្ត្រី, មុខក្រសួង, មុខងារ, មុខការ :

តំណោង

ការតោង, វត្ថុសម្រាប់តោង :

តំណោង នាម

[តំ-ណោង] tamnaong

ការតោង, វត្ថុសម្រាប់តោង :

តំនឿ

ភាពតឿ, ដំណើរតឿ :

តំនឿ នាម

[តំ-នឿ] tamnoea

ភាពតឿ, ដំណើរតឿ :

តំនឿន

ការតឿន, ការបង្ខំឱ្យបានឆាប់ :

តំនឿន នាម

[តំ-នឿន] tamnoean

ការតឿន, ការបង្ខំឱ្យបានឆាប់ :

តំបន់

ទីដីដែលមានដីឬថ្មដែលដុះខ្ពស់ត្រដែតឡើងផុតពីផ្ទៃដីរាប :

តំបន់ នាម ១)

[តំ-បន់] domborn

ទី; ប៉ែកដី; ប៉ែកព្រៃ ជាដើម :

តំបន់ នាម ២)

[តំ-បន់] domborn

ទីស្ដីការរាជការមួយផ្នែកតូច មានសង្កាត់ប៉ុណ្ណោះៗ មានអ្នករាជការថ្នាក់លេខាធិការស្រុកម្នាក់ ឬនាយរាជតម្រួតម្នាក់ជាមេគ្រប់គ្រង ជាតំណាងអភិបាលស្រុក ក៏ហៅតំបន់ ដែរ។ តំបន់អូររាំងឪ (ក្នុងស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម), តំបន់ត្រាំខ្នារ (ក្នុងស្រុកបាទីខេត្តតាកែវ)។ល។ មេតំបន់មួយ

តំបន់ នាម ៣)

[តំ-បន់] domborn

ទីឬផ្ទៃដីដែលមានលក្ខណៈសម្គាល់រួមមួយតាមធម្មជាតិឬសិប្បនិម្មិត :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ខ្ពង់-រាប] domborn

ទីដីដែលមានរយៈកម្ពស់ខ្ពស់ និងមានសណ្ឋានរាប :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ឆ្នេ] domborn

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រដែលនៅជាប់នឹងសមុទ្រ :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ដាច់-ស្រ-យ៉ាល] domborn

ទីដីដែលនៅដាច់ឆ្ងាយពីគេ :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ទំ-នាប] domborn

ទីដីដែលមានរយៈកម្ពស់ទាប ឬជួនកាលទាបជាងនីវ៉ូទឹកសមុទ្រទៀតផង :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ប៉ូល] domborn

ទីដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងនិងខាងត្បូងបំផុតនៃផែនដី ហើយទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យតិចបំផុត។ តំបន់ទាំងនោះមានអាកាសធាតុត្រជាក់ (ក្រោមសូន្យអង្សាសេ) ហើយខ្សត់ទឹកភ្លៀងណាស់ គ្មានរដូវច្បាស់លាស់ទេ :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ព្រៃ] domborn

ទីដីដែលសម្បូរទៅដោយដើមឈើដុះគ្របដណ្ដប់យ៉ាងច្រើន បង្កើតបានជាជម្រកសត្វព្រៃ :

តំបន់ នាម

[តំ-បន់-ភ្នំ] domborn

ទីដីដែលមានដីឬថ្មដែលដុះខ្ពស់ត្រដែតឡើងផុតពីផ្ទៃដីរាប :

តំបន់ស

តំបន់ស្ថិតនៅចន្លោះខ្សែព្រំដែនរវាងប្រទេសពីរ ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានវត្តមានកងទ័ព ឬប្រជាជននៅទីនោះ :

តំបន់ស នាម

[តំ-បន់-ស] tambnosa≈

តំបន់ស្ថិតនៅចន្លោះខ្សែព្រំដែនរវាងប្រទេសពីរ ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានវត្តមានកងទ័ព ឬប្រជាជននៅទីនោះ :

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស

តំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់និងបទបញ្ញត្តិដោយឡែកពីតំបន់ដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសតែមួយ និងជាពិសេសដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស :

តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស នាម

[តំ-បន់-សេត-ឋៈ-កិច-ពិ-សែស] tambnosetthakkechpisaes≈

តំបន់ដែលគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់និងបទបញ្ញត្តិដោយឡែកពីតំបន់ដទៃទៀតនៅក្នុងប្រទេសតែមួយ និងជាពិសេសដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស :

តំប៉ុង

(គីមី.) សូលុយស្យុងស្តង់ដាមួយដែលធន់នឹងបម្រែបម្រួល pH នៅពេលដែលបរិមាណតូចមួយនៃអាស៊ីដឬបាសខ្លាំងត្រូវបន្ថែមចូល។

តំប៉ុង នាម

[តំ-ប៉ុង] tambong≈

(គីមី.) សូលុយស្យុងស្តង់ដាមួយដែលធន់នឹងបម្រែបម្រួល pH នៅពេលដែលបរិមាណតូចមួយនៃអាស៊ីដឬបាសខ្លាំងត្រូវបន្ថែមចូល។

តំហយ

(ភូមិ.) ការចុះថយប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ណាមួយក្នុងប្រទេសឬក្នុងតំបន់ណាមួយនៃពិភពលោក។ មូលហេតុសំខាន់ៗនៃការចុះថយប្រជាជនគឺចំណោលជនបទនិងនិរប្រវេសន៍។

តំហយ នាម

[តំ-ហយ] tamhy≈

ការថយ ការថយចុះនៃបរិមាណឬគុណភាព :

តំហយ នាម

[តំ-ហយ-ធ័ម-មៈ-ជាត] tamhythmomeakcheat≈

(ភូមិ.) ចំនួនអ្នកស្លាប់លើសចំនួនអ្នកកើត។

តំហយ នាម

[តំ-ហយ-ប្រ-ជា-ជន់] tamhybrocheachno≈

(ភូមិ.) ការចុះថយប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ណាមួយក្នុងប្រទេសឬក្នុងតំបន់ណាមួយនៃពិភពលោក។ មូលហេតុសំខាន់ៗនៃការចុះថយប្រជាជនគឺចំណោលជនបទនិងនិរប្រវេសន៍។

តះ

ដែលបង្រះត្រដរញ័រៗទទ្រាក់ទទ្រើកវិលៗ :

តះ គុណកិរិយា

[តះ] tah

ដែលបង្រះត្រដរញ័រៗទទ្រាក់ទទ្រើកវិលៗ :

តះៗ

(ម.ព. តះ)។

តះៗ គុណកិរិយា

[តះ-តះ] tahtah≈

(ម.ព. តះ)។

តៈខេ

(ម.ព. តាខេ)។

តៈខេ នាម

[តាក់-ខេ] takkhe

(ម.ព. តាខេ)។

ត្ងោក

ប្រដាប់ឃុំឃាំងមួយប្រភេទ (ពួកឃ្នាង) ធ្វើដោយកំណាត់ឈើឬកំណាត់គល់ឫស្សី មានកាំឬកង់ សម្រាប់ដាក់មនុស្សត្រូវចោទជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលមិនទាន់កាត់ទោសនៅឡើយ (ច្រើនប្រើតែក្នុងរជ្ជកាលសម័យបុរាណ) :

ត្ងោក នាម

[ត្ងោក] tngaok

ប្រដាប់ឃុំឃាំងមួយប្រភេទ (ពួកឃ្នាង) ធ្វើដោយកំណាត់ឈើឬកំណាត់គល់ឫស្សី មានកាំឬកង់ សម្រាប់ដាក់មនុស្សត្រូវចោទជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលមិនទាន់កាត់ទោសនៅឡើយ (ច្រើនប្រើតែក្នុងរជ្ជកាលសម័យបុរាណ) :

ត្នោត

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទផ្សំពីទឹកដែលបានមកពីការច្របាច់ផ្លែត្នោតទុំ លាយច្របល់ជាមួយម្សៅលាយជាមួយស្ករត្នោត រួចយកទៅចំហុយ។ ជួនគេហៅថា អាកោត្នោត ឬនំត្នោត។

ត្នោត នាម

[ត្នោត] tnaot

ឈ្មោះដំណាំតចសារជាតិមួយប្រភេទ ជាដំណាំមានប្រយោជន៍សំខាន់ក្នុងប្រទេសខ្មែរយើង (ព្រោះប្រកបការបានច្រើនយ៉ាង) :

ត្នោត នាម

[ត្នោត-លៃ] tnaot

ដើមត្នោតខ្ពស់ស្រោង, ត្នោតខ្ពស់លើសគេទាំងពួង។

ត្នោត នាម

[ត្នោត] tnaot

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទផ្សំពីទឹកដែលបានមកពីការច្របាច់ផ្លែត្នោតទុំ លាយច្របល់ជាមួយម្សៅលាយជាមួយស្ករត្នោត រួចយកទៅចំហុយ។ ជួនគេហៅថា អាកោត្នោត ឬនំត្នោត។

ត្បក

ខោកដោយក្រញរដៃ :

ត្បក កិរិយាសព្ទ

[ត្បក] tbak

ខោកដោយក្រញរដៃ :

ត្បទ

(ព.បុ.) (ម.ព. ដ្បិត)។

ត្បទ ឈ.

[ត្បត] tbat

(ព.បុ.) (ម.ព. ដ្បិត)។

ត្បាញ

ខ្ទាស់ចេសអំបោះ ឬចេសសូត្រឱ្យកើតជាសំពត់ ឬខ្ទាស់បន្ទោះអ្វីៗ ឱ្យកើតជាល្អីកញ្ជើជាដើម :

ត្បាញ កិរិយាសព្ទ

[ត្បាញ] tbanh

ខ្ទាស់ចេសអំបោះ ឬចេសសូត្រឱ្យកើតជាសំពត់ ឬខ្ទាស់បន្ទោះអ្វីៗ ឱ្យកើតជាល្អីកញ្ជើជាដើម :

ត្បាញអាយ

(ព.ប្រ.) ដែលមានគុណភាពមិនសូវល្អ, ដែលក្លែងក្លាយ :

ត្បាញអាយ គុណនាម

[ត្បាញ-អាយ] tbanhaay≈

(ព.ប្រ.) ដែលមានគុណភាពមិនសូវល្អ, ដែលក្លែងក្លាយ :

ត្បារ

មូរបង្វិល, ដុសខាត់រន្ធ ឬប្រហោងដោយតម្បារ :

ត្បារ កិរិយាសព្ទ

[ត្បា] tbar

មូរបង្វិល, ដុសខាត់រន្ធ ឬប្រហោងដោយតម្បារ :

ត្បាល់

ប្រដាប់សម្រាប់ប្រើការខាងបុក, កិន, ជាន់, បក់ស្រូវជាដើម; ត្បាល់មានច្រើនប្រភេទ :

ត្បាល់ នាម

[ត្បាល់] tbal

ប្រដាប់សម្រាប់ប្រើការខាងបុក, កិន, ជាន់, បក់ស្រូវជាដើម; ត្បាល់មានច្រើនប្រភេទ :

ត្បាល់កិន

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ផ្លែមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងត្បាល់កិន :

ត្បាល់កិន នាម

[ត្បាល់-កិន] tbaloken

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ផ្លែមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងរាងត្បាល់កិន :

ត្បាល់ដែក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងដើមអង្រែដែក សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំតាមតម្រាពេទ្យបុរាណ :

ត្បាល់ដែក នាម

[ត្បាល់-ដែក] tbalodaek

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ជាគូគ្នានឹងដើមអង្រែដែក សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំតាមតម្រាពេទ្យបុរាណ :

ត្បិត

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យរឹត : រឹតត្បិត គឺប្រិតខ្លាំង, ក្បិតក្បៀតពេក :

ត្បិត ឈ.

[ត្បិត] tbet

(ម.ព. ដ្បិត)។

ត្បិត បុព្វបទ

[ត្បិត] tbet

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យរឹត : រឹតត្បិត គឺប្រិតខ្លាំង, ក្បិតក្បៀតពេក :

ត្បិតត្បៀត

(ម.ព. ក្បិតក្បៀត)។

ត្បិតត្បៀត គុណកិរិយា

[ត្បិត-ត្បៀត] tbettbiet≈

(ម.ព. ក្បិតក្បៀត)។

ត្បុត

គាបនឹងតម្បុត :

ត្បុត កិរិយាសព្ទ

[ត្បុត] tbot

គាបនឹងតម្បុត :

ត្បុរ

(ម.ព. ត្បុល)។

ត្បុរ កិរិយាសព្ទ

[ត្បុល] tbor

(ម.ព. ត្បុល)។

ត្បុល

សសុលចូល, មមុលចូល។

ត្បុល កិរិយាសព្ទ

[ត្បុល] tbol≈

សសុលចូល, មមុលចូល។

ត្បូង

ក្បាលចិញ្ចៀនដែលដាំកែវថ្ម។

ត្បូង នាម

[ត្បូង] tbong

ក្បាល :

ត្បូង នាម

[ក្រ-សួង-ត្បូង-កា] tbong

ក្រសួងជាត្បូងនៃការទាំងពួង (ព.បុ.)។

ត្បូង នាម

[ត្បូង-ខ្នើយ] tbong

ប៉ែកខាងដើមនិងខាងចុងរបស់ខ្នើយ។

ត្បូង នាម

[ត្បូង-ដឹង] tbong

ក្បាលដឹងជ្វា។

ត្បូង នាម

[ត្បូង] tbong

ឈ្មោះទិសប្រទល់ចំគ្នានឹងទិសខាងជើង, ទិសទក្សិណ :

ត្បូង នាម

[ត្បូង] tbong

កែវថ្មវិសេសច្រើនប្រភេទមានពេជ្រ, មរកត, កណ្ដៀង, និល, ទទឹម ជាដើម :

ត្បូង នាម

[ត្បូង-ចិញ-ចៀន] tbong

ក្បាលចិញ្ចៀនដែលដាំកែវថ្ម។

ត្បូងខ្មោច

ក្បាច់កញ្ជើ, ល្អី ជាដើម ដែលគេត្បាញលើកជាគោមឱ្យអណ្ដែតខ្ពស់ឡើង។

ត្បូងខ្មោច នាម

[ត្បូង-ខ្មោច] tboungkhmoch≈

ក្បាច់កញ្ជើ, ល្អី ជាដើម ដែលគេត្បាញលើកជាគោមឱ្យអណ្ដែតខ្ពស់ឡើង។

ត្បូងឃ្មុំ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបំបែកចេញពីខេត្តកំពង់ចាមក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។ ក្នុងបុរាណសម័យជាខេត្តសម្រាប់ស្ដេចត្រាញ់ងារជា អ្នកឧកញ៉ា អជ៌ុន (អរជូន)។

ត្បូងឃ្មុំ នាម

[ត្បូង-ឃ្មុំ] tboungkhmuum

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបំបែកចេញពីខេត្តកំពង់ចាមក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។ ក្នុងបុរាណសម័យជាខេត្តសម្រាប់ស្ដេចត្រាញ់ងារជា អ្នកឧកញ៉ា អជ៌ុន (អរជូន)។

ត្បៀត

កៀបនឹងក្លៀក ឬកៀបនឹងតម្បៀត, នឹងម្រាមដៃ។ ប្រជ្រៀតគាបគ្នា។

ត្បៀត កិរិយាសព្ទ

[ត្បៀត] tbiet

កៀបនឹងក្លៀក ឬកៀបនឹងតម្បៀត, នឹងម្រាមដៃ។ ប្រជ្រៀតគាបគ្នា។