ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ត្រ-ដក់] trodok
ឈ្មោះសត្វស្លាបពួករនាល តែមានរូបសណ្ឋានធំខ្ពស់ចង្គ្រោងជាងរនាល មានសម្បុរប្រផេះ ចំពុះធំវែង, កវែង ខាងក្រោមមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងថង់ គេច្រើនហៅថា យាម, ក្បាលរលីងកណ្ដាល, មានមច្ឆជាតិជាចំណី។ មានមួយប្រភេទផ្សេងទៀតហៅ ត្រដក់គម្រង់ ស៊ីគម្រង់សាកសពផ្សេងៗ។
សន្សំលាក់លៀប ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ :
[ត្រ-ដក់-ត្រ-សុំ] tradakatrasoam
សន្សំលាក់លៀប ក្បិតក្បៀតទុកសំចៃ :
ខំប្រឹង, ខំស្ទុះឡើង ដោយកម្លាំងយ៉ាងតិច :
[ត្រ-ដ] tradar
ខំប្រឹង, ខំស្ទុះឡើង ដោយកម្លាំងយ៉ាងតិច :
ត្រដាបត្រដួស លំបាកលំបិន ស្ទើរនឹងដួលរលំ :
[ត្រ-ដ-ខ្យល់] trodakhayl≈
ដង្ហក់ក្នុងអាការៈហៀបនឹងដាច់ខ្យល់ ហៀបនឹងស្លាប់ :
[ត្រ-ដ-ខ្យល់] trodakhayl≈
ត្រដាបត្រដួស លំបាកលំបិន ស្ទើរនឹងដួលរលំ :
(ម.ព. ត្រដាងដៃ)។
[ត្រ-ដាង] trodang
លាលាត, សន្ធឹង :
[ត្រ-ដាង-ដៃ] trodang
កាងដៃ, កាងស្លាប សន្ធឹងស្រទាង។
[ត្រ-ដាង-ស្លាប] trodang
(ម.ព. ត្រដាងដៃ)។
ដែលរីកសាយទៅខាង មានជាលំអានធំ :
[ត្រ-ដាច] trodach
ដែលរីកសាយទៅខាង មានជាលំអានធំ :
លំបាក, ទន់ទាប, ដុនដាប, ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់ :
[ត្រ-ដាប-ត្រ-ដួស] trodabtroduos
លំបាក, ទន់ទាប, ដុនដាប, ស្ទើរស្លាប់ស្ទើររស់ :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រដុស :
[ត្រ-ដាល់] trodal
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រដុស :
និយាយជាប់ៗអណ្ដាត, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយរបៀបនេះ :
[ត្រ-ដិត] tradet
ឈ្មោះវល្លិរំអិលមួយប្រភេទ ច្រើនដុះនៅដីទួលត្រជាក់ក្បែរគល់ឈើធំ ឬនៅដំបូកជាដើម, ដើមខ្ចីនិងស្លឹកវាបើយកមកច្របាច់លាយនឹងទឹកចេញជារំអិលអន្លាយ មានជាតិរមាស់បន្តិចៗប្រើធ្វើជាថ្នាំត្រជាក់បាន។
[ត្រ-ដិត] tradet
និយាយជាប់ៗអណ្ដាត, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយរបៀបនេះ :
ដែលខ្ពស់ស្ដឹង, ដែលអណ្ដែតស្ដឹង :
[ត្រ-ដឹង] trodoeng
ដែលខ្ពស់ស្ដឹង, ដែលអណ្ដែតស្ដឹង :
ខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹម :
[ត្រ-ដឹម] tradoem
ខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹម :
ដុសរឿយៗ, កកិត :
[ត្រ-ដុស] trodos
ដុសរឿយៗ, កកិត :
ដែលខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមទៅខាងលើ :
[ត្រ-ដួច] traduoch
ដែលខ្ពស់ឆ្ងាយសន្លឹមទៅខាងលើ :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដរ :
[ត្រ-ដេ] trade
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដរ :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដាប :
[ត្រ-ដេប] trodeb
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យត្រដាប :
ឈ្មោះសត្វស្លាបពួកចចាត ពួករងាវកកធ្វើរន្ធក្នុងដីជាលំនៅ :
[ត្រ-ដេវ] tradev
ឈ្មោះសត្វស្លាបពួកចចាត ពួករងាវកកធ្វើរន្ធក្នុងដីជាលំនៅ :
[ត្រ-ដេវ-វ៉ិច] trodevovich
ឈ្មោះសត្វស្លាបដោយសន្មតតាមសូរដែលវាយំ, ច្រើននៅអាស្រ័យតែនឹងទីវាលទំនាបដេកតែនៅលើផែនដី, តាមពាក្យបោរាណាចារ្យថា វាដេកផ្ងារយកជើងច្រោងឡើងលើ ព្រោះខ្លាចក្រែងមេឃរលំសង្កត់, ជាបក្សីចេះថែរក្សាស៊ុតរបស់វាដោយប្រយ័ត្នជាបំផុត។
(ម.ព. ត្រដេវវិច)។
[ត្រ-ដេវ-វ៉ិច] trodevvech≈
(ម.ព. ត្រដេវវិច)។
(ម.ព. ត្រដេ)។
[ត្រ-ដែ] trodae≈
(ម.ព. ត្រដេ)។
ដែលសាត់អណ្ដែតខ្ពស់ឡើងៗ ហើយកាន់តែឆ្ងាយទៅៗ :
[ត្រ-ដែត] tradaet
ដែលសាត់អណ្ដែតខ្ពស់ឡើងៗ ហើយកាន់តែឆ្ងាយទៅៗ :
ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, ខ្ពស់សន្លឹមសន្លោច។ មើលទៅឃើញខ្ពស់ស្ដឹង។
[ត្រ-ដែត-ត្រ-ដឹង] trodaettrodoeng≈
ខ្ពង់ខ្ពស់មហិមា, ខ្ពស់សន្លឹមសន្លោច។ មើលទៅឃើញខ្ពស់ស្ដឹង។
ខ្ពស់អណ្ដែតឡើងនិងខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹមឡើង។
[ត្រ-ដែត-ត្រ-ដឹម] tradaettradoem
ខ្ពស់អណ្ដែតឡើងនិងខ្ពស់ត្រដួចសន្លឹមឡើង។
ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ មានមេមានគ្រាប់មានសំឡេងលាន់ឮ សម្រាប់ចងព្យួរនៅកគោ, ក្របី, ដំរី, សេះ។ ឈើឬឫស្សីដែលគេលកចោះជាប្រហោងតែម្ខាងសម្រាប់វាយចាំយាមល្បាតជាដើម :
[ត្រ-ដោក] tradaok
ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ មានមេមានគ្រាប់មានសំឡេងលាន់ឮ សម្រាប់ចងព្យួរនៅកគោ, ក្របី, ដំរី, សេះ។ ឈើឬឫស្សីដែលគេលកចោះជាប្រហោងតែម្ខាងសម្រាប់វាយចាំយាមល្បាតជាដើម :
ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សី សម្រាប់ប្រហកច្រកក្ដារមូរត្បាញ។
[ត្រ-ដោក-ក្ដា] tradaokkdar
ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សី សម្រាប់ប្រហកច្រកក្ដារមូរត្បាញ។
ឈើរណបអបនៅគែមទូកត្រង់ខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ សម្រាប់ប្រហកជើងចែវ។
[ត្រ-ដោក-ជើង-ចែវ] trodaokchaungochaev
ឈើរណបអបនៅគែមទូកត្រង់ខាងក្បាលឬខាងកន្សៃ សម្រាប់ប្រហកជើងចែវ។
ដែលខ្ពស់ជាដុំត្រសុំទៅឯអាកាស ឬដែលសាត់អណ្ដែតកណ្ដាលអាកាសជាដុំមូលគ្នា :
[ត្រ-ដោម] trodaom
ដែលខ្ពស់ជាដុំត្រសុំទៅឯអាកាស ឬដែលសាត់អណ្ដែតកណ្ដាលអាកាសជាដុំមូលគ្នា :
ស្រាយ, រុះសូត្រឬអំបោះ ដែលចំពាក់ចាក់ស្រេះ ឱ្យមានរបៀបស្រួលល្អឡើងវិញ :
[ត្រ-ដោះ] trodaoh
ស្រាយ, រុះសូត្រឬអំបោះ ដែលចំពាក់ចាក់ស្រេះ ឱ្យមានរបៀបស្រួលល្អឡើងវិញ :
(ម.ព. និស្សារណ៍)។
[ត្រ-ណក] tronka≈
(ម.ព. និស្សារណ៍)។
ដំណើរ ឬអំពើដែលតម :
[ត្រ-ណម] tranam
ដំណើរ ឬអំពើដែលតម :
សេចក្ដីអាក់អន់ចិត្ត, សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។
[ត្រ-ណាក់-ចិត្ត] tronakochett
សេចក្ដីអាក់អន់ចិត្ត, សេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។
យ៉ាងកញ្ឆក់កញ្ឆែង យ៉ាងរាត់រាយ :
[ត្រ-ណាត់-ត្រ-ណែង] tronattronaeng≈
យ៉ាងកញ្ឆក់កញ្ឆែង យ៉ាងរាត់រាយ :
(ព.ប្រ.) គឺជាប់ទោសទាំងមួយពួកឬទាំងមួយក្រុមរួមក្នុងពន្ធនាគារជាមួយគ្នា។
[ត្រ-ណោត] tronaot
វល្លិ, ចម្រៀកផ្ដៅ, ដើមរពាក់ឬខ្សែជាដើម សម្រាប់ដោតអ្វីៗដែលគួរដោតបាន :
[កាស-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot
កាសចំនួន ១០តៀន, ក្នុងមួយតៀនមាន ៦០កាស, មួយត្រណោតត្រូវជា ៦រយកាស, ដប់ត្រណោតហៅថា មួយបាច់ មាន ៦ពាន់កាស (មានប្រើតែក្នុងសម័យចាយកាស)។ ហៅ ហ្វ្រង្សចាស់ ប្រទេសបារាំងថា ត្រណោតដែរ ហៅដោយធៀបនឹងកាសមួយត្រណោត; ក្នុងសម័យនោះមានសម្ដីថា ត្រណោតខ្មែរ, ត្រណោតបារាំង។
[ចាប់-បាន-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot
(ព.ប្រ.) ចាប់ចោរបានទាំងមួយពួក ហើយដាក់ឃ្នាងឬដាក់ខ្នោះដៃចងភ្ជាប់គ្នាបណ្ដើរទៅកាន់ទីឃុំឃាំង។
[ជាប់-ទោស-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot
(ម.ព. ជាប់មួយត្រណោត)។
[ជាប់-មួយ-ត្រ-ណោត] tronaot
(ព.ប្រ.) គឺជាប់ទោសទាំងមួយពួកឬទាំងមួយក្រុមរួមក្នុងពន្ធនាគារជាមួយគ្នា។
ដែលរត់តិចៗមិនមាំមួនហើយធូរទន់ផតៗ :
[ត្រត-ត្រត] trat
ដែលរត់តិចៗមិនមាំមួនហើយធូរទន់ផតៗ :
ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ឬឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លាព្រៃ តែតូចជាងស្លាព្រៃ ហៅ ត្រថុកភ្នំ។
[ត្រ-ថុក] trothok
ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ឬឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ដើមស្រដៀងនឹងស្លាព្រៃ តែតូចជាងស្លាព្រៃ ហៅ ត្រថុកភ្នំ។
(ម.ព. ទំពាំងបារាំង)។
[ត្រ-ថុក-ទេស] trothoktes≈
(ម.ព. ទំពាំងបារាំង)។
ឈ្មោះប្រទាលដើមស្រដៀងនឹងទាល់តែតូចជាងទាល់ ច្រើនដុះនៅដីជើងភ្នំ ឬនៅលើទួល, ដើមប្រើជាអាហារបាន :
[ត្រ-ថឿង] trothoeang
ឈ្មោះស្មៅពួកធ្មៃ, ពួកក្រចៅ សម្បកសម្រាប់វេញខ្សែ។
[ត្រ-ថឿង] trothoeang
ឈ្មោះប្រទាលដើមស្រដៀងនឹងទាល់តែតូចជាងទាល់ ច្រើនដុះនៅដីជើងភ្នំ ឬនៅលើទួល, ដើមប្រើជាអាហារបាន :
[ត្រ-បក] trabak
ស្រទាប់ :
[ត្រ-បក] trabak
ចំនួនម្លូ ១០ស្នើ គឺម្លូ ២០សន្លឹក :
ឈ្មោះក្បាច់រចនាមួយប្រភេទ មានទ្រង់សណ្ឋានជារូបត្របកផ្កាឈូក :
[ត្រ-បក-ឈូក] trobokchhuk
ឈ្មោះក្បាច់រចនាមួយប្រភេទ មានទ្រង់សណ្ឋានជារូបត្របកផ្កាឈូក :
ខាំ, លេបស៊ីដោយរហ័ស (ពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះតែខាងសត្វតិរច្ឆាន) :
[ត្រ-បាក់] trabak
ខាំ, លេបស៊ីដោយរហ័ស (ពាក្យសម្រាប់ប្រើចំពោះតែខាងសត្វតិរច្ឆាន) :
ដែលលឿនញាប់ខ្មាញ់ដូចគេត្របាញ់ :
[ត្រ-បាញ់] trabanh
វេញឬត្រកួញឱ្យខ្មាញ់, មូរបង្វិលយ៉ាងញាប់ឱ្យចូលណែនខ្មាញ់ជាធ្លុងមួយ :
[ត្រ-បាញ់] trabanh
ដែលលឿនញាប់ខ្មាញ់ដូចគេត្របាញ់ :
ដែលបះងើយងើបជាងគេ មានលំនាំ, ទំនង មិនស្មើគ្នា :
[ត្រ-បាំង-បះ] trabangbah
ដែលបះងើយងើបជាងគេ មានលំនាំ, ទំនង មិនស្មើគ្នា :
ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែមានរសជូរផ្អែមប្រើជាចំណី, ជាដំណាំឬដុះឯងតាមព្រៃក្បែរភូមិ។
[ត្រ-បែក] trorbaek
ឈ្មោះឈើពួកមួយ ផ្លែមានរសជូរផ្អែមប្រើជាចំណី, ជាដំណាំឬដុះឯងតាមព្រៃក្បែរភូមិ។
ឈ្មោះឈើព្រៃរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចជាងត្របែកព្រៃ តែផ្កាមានសណ្ឋានដូចត្របែកព្រៃដែរ។
[ត្រ-បែក-ជូ] trabaekachur
ឈ្មោះឈើព្រៃរនាមមួយប្រភេទ ស្លឹកតូចជាងត្របែកព្រៃ តែផ្កាមានសណ្ឋានដូចត្របែកព្រៃដែរ។
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាសម្បុរស្រគាំលាយស្វាយនិងក្រហម ដើមចាប់ច្រឡំគ្នានឹងស្រឡៅ ប៉ុន្តែតូចៗជាងស្រឡៅដើមច្រើនតែវៀច។
[ត្រ-បែក-ព្រៃ] trabaekprey
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាសម្បុរស្រគាំលាយស្វាយនិងក្រហម ដើមចាប់ច្រឡំគ្នានឹងស្រឡៅ ប៉ុន្តែតូចៗជាងស្រឡៅដើមច្រើនតែវៀច។
ចងហើយរឹតដោយមេកំព្រាឬកូនកំព្រា :
[ត្រ-បែង] trobaeng
ចងហើយរឹតដោយមេកំព្រាឬកូនកំព្រា :
តម្រុយធ្វើដោយប្រទាស មានដងខ្ពស់ដាក់ឱ្យមើលឃើញពីចម្ងាយសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យដឹងទីគយល្បាត :
[ត្រ-បែង-ដៃ] trobaengdai
តម្រុយធ្វើដោយប្រទាស មានដងខ្ពស់ដាក់ឱ្យមើលឃើញពីចម្ងាយសម្រាប់សម្គាល់ឱ្យដឹងទីគយល្បាត :