វចនានុក្រមខ្មែរ

ឥត គុណនាម

[អិត-កំ-ណើត] ert

ដែលធ្វើអ្វីពុំកើត; ដែលគ្មានសេចក្ដីចម្រើន :

ឥត គុណកិរិយា

[អិត-បី] ert

ពុំមានអ្វី :

ឥត គុណនាម

[អិត-បើ-គិត] ert

ដែលមានគំនិតខ្លីៗ ឬឥតគំនិត :

ឥត គុ., គុ.កិ.

[អិត-អាក់] ert

មិនដែលរអាក់រអួល, មិនដែលអាក់ខាន :

ឥតគិតថ្លៃ

ដោយមិនយកលុយ ឬ អ្វីៗទាំងអស់ :

ឥតគិតថ្លៃ គុណកិរិយា

[អិត-គិត-ថ្លៃ] aetkitthley≈

ដោយមិនយកលុយ ឬ អ្វីៗទាំងអស់ :

ឥតបានការ

(សំនួន.) ដែលគ្មានប្រយោជន៍ ឬដែលចោលម្សៀត :

ឥតបានការ គុណនាម

[អិត-បាន-កា] aetbanka≈

(សំនួន.) ដែលគ្មានប្រយោជន៍ ឬដែលចោលម្សៀត :

ឥតបើ

ពុំសមបើ, ពុំគួរបើ, មិនសមបីបើ; អត់បើអត់ :

ឥតបើ គុណកិរិយា

[អិត-បើ] aetbaeu≈

ពុំសមបើ, ពុំគួរបើ, មិនសមបីបើ; អត់បើអត់ :

ឥតអារ

(វេជ្ជ.) ដែលបង្កកំណើតបាន (មនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ) :

ឥតអារ គុណនាម

[អិត-អា] aetaa≈

(វេជ្ជ.) ដែលបង្កកំណើតបាន (មនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិ) :

ឥតិវុត្តក

ឈ្មោះគម្ពីរសុត្តន្តបិដកមួយផ្នែកក្នុងពួកខុទ្ទកនិកាយ :

ឥតិវុត្តក នាម

[អ៊ិ-តិ-វុត-តៈ-កៈ] ឬ [អ៊ិ-តិ-វុត-ដក់] itevuttak

ឈ្មោះគម្ពីរសុត្តន្តបិដកមួយផ្នែកក្នុងពួកខុទ្ទកនិកាយ :

ឥតិហាស

ឈ្មោះគម្ពីរព្រាហ្មណ៍និយាយអំពីពង្សាវតារពីព្រេងនាយមានរឿងមហាភារតយុទ្ធជាដើម :

ឥតិហាស នាម

[អិ-តិ-ហាស] itehas

ឈ្មោះគម្ពីរព្រាហ្មណ៍និយាយអំពីពង្សាវតារពីព្រេងនាយមានរឿងមហាភារតយុទ្ធជាដើម :

ឥត្ថាគារ

ល្វែងឬបន្ទប់សម្រាប់ព្រះអគ្គមហេសីឬសម្រាប់ភរិយានៃឥស្សរជន, ផ្ទះឬទីដែលមានសុទ្ធតែស្ត្រីស្នំ; ទីខាងក្នុងព្រះរាជវាំង។

ឥត្ថាគារ នាម

[អិត-ថា-គា] itthakear

ល្វែងឬបន្ទប់សម្រាប់ព្រះអគ្គមហេសីឬសម្រាប់ភរិយានៃឥស្សរជន, ផ្ទះឬទីដែលមានសុទ្ធតែស្ត្រីស្នំ; ទីខាងក្នុងព្រះរាជវាំង។

ឥត្ថី

សម្ភោគជាមួយនឹងស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី] itthei

ស្ត្រី, ស្រី។ សម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ កាលបើកវីត្រូវការប្រើ, ដូចជា :

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-កៈ-ថា] itthei

សម្ដីនិយាយពីរឿងស្ត្រី, ពាក្យនិយាយពីស្រីញី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-កល់-យ៉ាន] itthei

(ម.ព. ឥត្ថីរូប)។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-កាម] itthei

អ្នកដែលស្រឡាញ់ស្ត្រីជ្រុលពេក, អ្នកងប់ចិត្តទៅរកស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-កុត] itthei

មាយាស្ត្រី, កិច្ចកលរបស់ស្ត្រី, ពុតស្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] itthei

ចរិយារបស់ស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ជន់] itthei

ពួកស្ត្រី; ស្ត្រីទាំងពួង។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ជាត] itthei

ជាតិជាស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ធុត-តៈ-ភាប] itthei

ភាពនៃមនុស្សឥត្ថីធូត។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ធុត-តៈ] itthei

អ្នកលេងស្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ធូត] itthei

(ម.ព. ឥត្ថីធុត្តៈ)។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ប៉ៈ-មុក] itthei

អ្នកដែលយកស្ត្រីធ្វើជាមុខ, អ្នកដែលអាងតែស្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ភាប] itthei

ភាពជាស្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ភា-វៈ-រូប] itthei

រូបដែលមានភាពជាស្ត្រី, រូបស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ភេត] itthei

ភេទស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-មន់] itthei

(ម.ព. ឥត្ថីកុត្ត)។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-រ័ត] itthei

(ម.ព. ឥត្ថីរ័តន៍)។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-រូប] itthei

លម្អរបស់ស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-រ័ត] itthei

ស្រីរត្ន (ស្ត្រីកែវ) ; ស្ត្រីឆើតឆាយ, នាងឆើតឆោម, នាងឆោមឆាយ; លក្ស្មី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-ល័ក] itthei

លក្ខណ៍ស្ត្រី។

ឥត្ថី នាម

[អិត-ថី-សំ-ភោក] itthei

សម្ភោគជាមួយនឹងស្ត្រី។

ឥត្ថីលិង្គ

(ព.វ.) ភេទស្ត្រី។

ឥត្ថីលិង្គ នាម ១)

[អិត-ថី-លឹង] aettheiloeng≈

លក្ខណៈនៃស្ត្រី។

ឥត្ថីលិង្គ នាម ២)

[អិត-ថី-លឹង] aettheiloeng≈

(ព.វ.) ភេទស្ត្រី។

ឥត្ថី—

(ម.ព. ឥត្ថី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥត្ថី— នាម

[អិត-ថី—] aetthei—≈

(ម.ព. ឥត្ថី) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥត្ថុម្មត្តកៈ

ឆ្កួតស្រី។

ឥត្ថុម្មត្តកៈ នាម

[អិត-ថុម-ម័ត-តៈ-កៈ] aetthommtatakkak≈

ឆ្កួតស្រី។

ឥត—

(ម.ព. ឥត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥត— នាម

[អិត—] aet—≈

(ម.ព. ឥត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧតុ

សមុដ្ឋាននៃរដូវ (មានក្ដៅ, រងាជាដើម) :

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ] uto

រដូវ។

ឧតុ នាម

[ជំ-ងឺ-អុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] uto

ជំងឺដែលកើតព្រោះដំណើរផ្លាស់រដូវ (ហៅ ឧតុបរិណាមជាពាធ ក៏បាន)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-កាល] uto

កាលរដូវគឺកាលដែលគួរតាមរដូវ :

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-នី] uto

ស្ត្រីមានរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណាម] uto

ដំណើរផ្លាស់រដូវ ឬ ប្រែប្រួលរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ណា-ម៉ៈ-ជា-ពាត] uto

(ម.ព. ឫតុបរិណាមជាពាធ ក្នុង ឫតុ)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ប៉ៈ-រ៉ិ-យ៉ោ-សាន] uto

ចុងរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-ម៉ៈ-តី] uto

(ម.ព. ឧតុនី)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-មុក] uto

ដើមរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-រាច] uto

ស្តេចរដូវ គឺ វសន្តរដូវ (រដូវឈើជម្រុះស្លឹកហើយបញ្ចេញត្រួយបញ្ចេញផ្កា។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-វិ-ប៉ៈ-រ៉ិត] uto

ដំណើរផ្លាស់ប្រែអាកាសធាតុក្នុងរដូវនីមួយ (ដូចជារដូវក្ដៅប្រែទៅជាត្រជាក់ជាដើម)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-វិ-ប៉័ល-ឡាស] uto

(ម.ព. ឧតុវិបរិត)។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សន់-ធិ] uto

តំណរដូវ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សន់-និ-បាត] uto

សម័យដែលរដូវមួយទល់គ្នានឹងរដូវមួយ។

ឧតុ នាម

[អ៊ុ-តុ-សៈ-មុត-ឋាន] uto

សមុដ្ឋាននៃរដូវ (មានក្ដៅ, រងាជាដើម) :

ឧតុនិយម

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃភូមិរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីធាតុទាំងឡាយរបស់ធាតុអាកាស (សីតុណ្ហភាព កំណកអាកាស ខ្យល់ សម្ពាធ...) និងស្រាវជ្រាវអំពីលំនាំទាំងឡាយនៃចលនាប្រែប្រួលផ្សេងៗរបស់បរិយាកាស។

ឧតុនិយម នាម ១)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

ដំណើរកំណត់រដូវ; រដូវមួយៗដែលមានកាលកំណត់ផ្សេងពីគ្នា; កាលអនុលោមតាមរដូវ :

ឧតុនិយម នាម ២)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

ឈ្មោះក្រុមរាជការមានភារកិច្ចខាងការពិនិត្យនូវបាតុភូត ដែលកើតមានតាមរដូវឰដ៏បរិយាកាសដូចជា ផ្គរ, ភ្លៀង, រន្ទះ, ខ្យល់ព្យុះ, អ័ព្ទជាដើម :

ឧតុនិយម នាម ៣)

[អ៊ុ-តុ-និ-យំ] autoniyum≈

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃភូមិរូបវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីធាតុទាំងឡាយរបស់ធាតុអាកាស (សីតុណ្ហភាព កំណកអាកាស ខ្យល់ សម្ពាធ...) និងស្រាវជ្រាវអំពីលំនាំទាំងឡាយនៃចលនាប្រែប្រួលផ្សេងៗរបស់បរិយាកាស។