ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

តុលាការ នាម

[តុ-ឡា-កា] toleakar

ការថ្លឹង, ការស្ទង់ មិនឱ្យមានល្អៀង; ឬអ្នកស្ទង់តម្រង់សេចក្ដី។

តុលាការ នាម

[តុ-ឡា-កា] toleakar

ក្រសួងជម្រះក្ដី ឬចៅក្រមអ្នកវិនិច្ឆ័យក្ដី។

តុលាការ នាម

[តុ-ឡា-កា-កំ-ពូល] toleakar

សាលាជម្រះក្ដីខ្ពស់បំផុតដែលមានសមត្ថកិច្ចសម្រេចលើបណ្ដឹងសាទុក្ខជាដើម។

តុលាការ នាម

[តុ-ឡា-កា-តេ-ឡេ] toleakar

(សំនួន.) តុលាការដែលមិនឯករាជ្យ។

តុល្យ

(ម.ព. ឌុន និង តុល្យាធិករណៈ (ព.វ.)។

តុល្យ គុ., ន.

[តុល-យ៉ៈ] ឬ [តុល] tolyor

(ម.ព. ឌុន និង តុល្យាធិករណៈ (ព.វ.)។

តុល្យការ

ការស្មើភាគគ្នា, ការថ្លឹងឱ្យមានទម្ងន់ស្មើគ្នា; បញ្ជីគិតគូរគ្នេរគ្នាន់ឱ្យដឹងមុខចំណូលចំណាយ :

តុល្យការ នាម

[តុល-យ៉ៈ-កា] tolyokar

ការស្មើភាគគ្នា, ការថ្លឹងឱ្យមានទម្ងន់ស្មើគ្នា; បញ្ជីគិតគូរគ្នេរគ្នាន់ឱ្យដឹងមុខចំណូលចំណាយ :

តុល្យភាព

(គីមី.) ស្ថានភាពលំនឹងរវាងធាតុនានានៅក្នុងភាវៈរស់ ដូចជាលំនឹងអត្រាអេឡិចត្រូលីត អាស៊ីដ បាស។

តុល្យភាព នាម ១)

[តុល-យ៉ៈ-ភាប] tolyopheap

(ម.ព. តុល្យការ)។

តុល្យភាព នាម ២)

[តុល-យ៉ៈ-ភាប] tolyopheap

(គីមី.) ស្ថានភាពលំនឹងរវាងធាតុនានានៅក្នុងភាវៈរស់ ដូចជាលំនឹងអត្រាអេឡិចត្រូលីត អាស៊ីដ បាស។

តុល្យាការ

អាការៈថ្លឹងមើលឱ្យដឹងនូវភាគស្មើគ្នា, តារាង ឬបញ្ជីគិតគូរឱ្យដឹងនូវកិច្ចការផ្សេងៗ :

តុល្យាការ នាម

[តុល-យ៉ា-កា] tolyeakar

អាការៈថ្លឹងមើលឱ្យដឹងនូវភាគស្មើគ្នា, តារាង ឬបញ្ជីគិតគូរឱ្យដឹងនូវកិច្ចការផ្សេងៗ :

តុល្យាធិករណៈ

គុណនាមដែលជាវិសេសនៈរបស់នាមនាម, ដូចជា ផ្ទះធំខ្ពស់; ធំនិងខ្ពស់ ជាតុល្យាធិករណៈ (វិសេសនៈ) របស់ផ្ទះ (ព.វ.)។

តុល្យាធិករណៈ គុ., ន. ១)

[តុល-យ៉ា-ធិ-កៈ-រៈ-ណៈ] tolyeathikaronak

ដែលស្មើគ្នា, ដែលប៉ុនគ្នា, ដូចគ្នា។

តុល្យាធិករណៈ គុ., ន. ២)

[តុល-យ៉ា-ធិ-កៈ-រៈ-ណៈ] tolyeathikaronak

គុណនាមដែលជាវិសេសនៈរបស់នាមនាម, ដូចជា ផ្ទះធំខ្ពស់; ធំនិងខ្ពស់ ជាតុល្យាធិករណៈ (វិសេសនៈ) របស់ផ្ទះ (ព.វ.)។

តុសិត

ឈ្មោះឋានកាមាវចរសួគ៌ជាន់ទី ៤, មានព្រះបាទសន្តុសិតទេវរាជជាអធិបតីគ្រប់គ្រង; ព្រះពោធិសត្វ, ព្រះពុទ្ធបិតា, ព្រះពុទ្ធមាតា និងអស់លោកអ្នកមានបុណ្យវិសេសឯទៀតៗ តែងចាប់កំណើតកើតនៅអាស្រ័យក្នុងឋាននេះជាញឹកញយ; ព្រះបរមពោធិសត្វរាល់អង្គ, ក្នុង ១ជាតិ មុននឹងបានត្រាស់ជាព្រះសព្វញ្ញុពុទ

តុសិត នាម

[ដុះ-សិត] ឬ [តុ-សិត] toset

ឈ្មោះឋានកាមាវចរសួគ៌ជាន់ទី ៤, មានព្រះបាទសន្តុសិតទេវរាជជាអធិបតីគ្រប់គ្រង; ព្រះពោធិសត្វ, ព្រះពុទ្ធបិតា, ព្រះពុទ្ធមាតា និងអស់លោកអ្នកមានបុណ្យវិសេសឯទៀតៗ តែងចាប់កំណើតកើតនៅអាស្រ័យក្នុងឋាននេះជាញឹកញយ; ព្រះបរមពោធិសត្វរាល់អង្គ, ក្នុង ១ជាតិ មុននឹងបានត្រាស់ជាព្រះសព្វញ្ញុពុទ

តុស្ដី

សេចក្ដីត្រេកអរ (តម្រេក), អំណរ (ព.កា.)។

តុស្ដី នាម

[តុះ-ស្ដី] ឬ [ដុះ-ស្ដី] tosdei

សេចក្ដីត្រេកអរ (តម្រេក), អំណរ (ព.កា.)។

តុំយ៉ាំ

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទ ជាទូទៅមានរសហឹរ ប្រើគ្រឿងទេសដូចស្ងោរជ្រក់ដែរ ប្លែកតែដាក់ម្ទេសក្រហមក្រៀមនិងម្សៅតុំយ៉ាំ។

តុំយ៉ាំ នាម

[តុំ-យ៉ាំ] toamyaam

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទ ជាទូទៅមានរសហឹរ ប្រើគ្រឿងទេសដូចស្ងោរជ្រក់ដែរ ប្លែកតែដាក់ម្ទេសក្រហមក្រៀមនិងម្សៅតុំយ៉ាំ។

តុះ

ទញ់, ទាល់, គិតអ្វីមិនលេច :

តុះ កិរិយាសព្ទ

[តុះ] toh

ទញ់, ទាល់, គិតអ្វីមិនលេច :

តូង

សូរដួល, រលំ, វាយ :

តូង គុ.កិ., គុ.

[តូង] toung

(ព.ប្រ.) ខឹងតូង គឺខឹងច្រឡោត។

តូង ឧទានសព្ទ

[តូង] toung

សូរដួល, រលំ, វាយ :

តូងតាង ឧទានសព្ទ

[តូង-តាង] toungotang

(ម.ព. តុងតាំង)។

តូច

ដែលតូចតាច អន់ថយ (ច្រើនប្រើសំដៅឋានៈក្នុងសង្គម) :

តូច គុណនាម

[តូច] touch

ទីទៃពីធំ គឺមានសំណុំសំនួនស្ដួចស្ដៀវរៀវឆ្មារ នឹងរាប់ជាធំមាំមួនពុំបាន។ (ព.សា.) ថា ទូច; ពាក្យទំយើថា នូច (តាមទម្លាប់ដោយស្រុក)។

តូច កិរិយាសព្ទ

[តូច-ចិត] touch

អាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត :

តូច គុណនាម

[តូច-ទាប] touch

ដែលតូចតាច អន់ថយ (ច្រើនប្រើសំដៅឋានៈក្នុងសង្គម) :

តូចតាច

ល្អិតល្អោច កំប៉ិកកំប៉ុក មិនសូវសំខាន់។

តូចតាច គុណនាម

[តូច-តាច] touchtach

ល្អិតល្អោច កំប៉ិកកំប៉ុក មិនសូវសំខាន់។

តូតឹម

វត្ថុ សត្វ រុក្ខជាតិឬបាតុភូតធម្មជាតិដទៃទៀត ដែលគេគោរពយ៉ាងខ្លាំងថា ជាសញ្ញារបស់ក្រុមមនុស្សឬសង្គមណាមួយ ហើយជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗរបស់ពួកគេ :

តូតឹម នាម

[តូ-តឹម] toutoem

វត្ថុ សត្វ រុក្ខជាតិឬបាតុភូតធម្មជាតិដទៃទៀត ដែលគេគោរពយ៉ាងខ្លាំងថា ជាសញ្ញារបស់ក្រុមមនុស្សឬសង្គមណាមួយ ហើយជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗរបស់ពួកគេ :

តូតឹមនិយម

(ទស្សន.) ជំនឿសាសនាដែលផ្អែកលើប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញមួយ ដូចជា ជឿលើគំនិត សញ្ញា ការប្រតិបត្តិជាដើមដោយផ្អែកលើទំនាក់ទំនងដែលបានសន្មតរវាងបុគ្គល ក្រុម សង្គម និងវត្ថុធម្មជាតិដែលគេស្គាល់ថាជាតូតឹម។

តូតឹមនិយម នាម

[តូ-តឹម-និ-យំ] toutoemniyum

(ទស្សន.) ជំនឿសាសនាដែលផ្អែកលើប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញមួយ ដូចជា ជឿលើគំនិត សញ្ញា ការប្រតិបត្តិជាដើមដោយផ្អែកលើទំនាក់ទំនងដែលបានសន្មតរវាងបុគ្គល ក្រុម សង្គម និងវត្ថុធម្មជាតិដែលគេស្គាល់ថាជាតូតឹម។

តូន នាម

[តូន] toun

(ម.ព. តោន)។

តូប

ខ្ទមមានល្វែងតែ ១មានជញ្ជាំងជុំវិញ មើលទៅឃើញកន្តូប :

តូប នាម

[តូប] toub

ខ្ទមមានល្វែងតែ ១មានជញ្ជាំងជុំវិញ មើលទៅឃើញកន្តូប :

តូមៗ ឧទានសព្ទ

[តូម-តូម] toumtoum

(ម.ព. តួមៗ)។

តួ

សំបុត្រ, សំបុត្រអនុញ្ញាត, សំបុត្រប្រាប់ទំនិញ :

តួ នាម ១)

[តួ] tur

រូប, រាង, សព៌ាង្គកាយ, ខ្លួន :

តួ នាម ២)

[តួ] tur

សេចក្ដីសំខាន់នៃខ្លឹមសារ :

តួ នាម ៣)

[តួ] tur

មនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ តំណាងឱ្យសភាវៈផ្សេងៗ នៅក្នុងទម្រង់សិល្បៈណាមួយ ដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកនិពន្ធ។

តួ នាម

[តួ] tur

ទាសៈ, ទាសី ក៏ហៅថា តួ បានដែរ :

តួ នាម

[តួ] tur

សំបុត្រ, សំបុត្រអនុញ្ញាត, សំបុត្រប្រាប់ទំនិញ :

តួច

ពាក្យបរិវារសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យតិច :

តួច បុព្វបទ

[តួច] tuoch

ពាក្យបរិវារសម្រាប់ប្រើផ្សំនឹងពាក្យតិច :

តួចែក

ចំនួនដែលគេយកតំណាំងចែកទៅចែកជាមួយ :

តួចែក នាម

[តួ-ចែក] tuochaek

ចំនួនដែលគេយកតំណាំងចែកទៅចែកជាមួយ :

តួដក

ចំនួនដែលយកទៅដកពីតំណាងដក :

តួដក នាម

[តួ-ដក] tuodka

ចំនួនដែលយកទៅដកពីតំណាងដក :

តួន

ឈ្មោះសំពត់សូត្រសាច់ម៉ដ្ឋរលើប (មកពីប្រទេសក្រៅ)។

តួន នាម ១)

[តួន] tuon

លោក, អ្នក។

តួន នាម ២)

[តួន] tuon

ឈ្មោះសំពត់សូត្រសាច់ម៉ដ្ឋរលើប (មកពីប្រទេសក្រៅ)។

តួនាទី

ភារកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតាមមុខងាររបស់ខ្លួន :

តួនាទី នាម

[តួ-នា-ទី] tuoneati

ភារកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតាមមុខងាររបស់ខ្លួន :

តួមៗ ឧទានសព្ទ

[តួម-តួម] tuom

សូរសព្ទសាយដៀវ។

តួយ៉ាង

បែបយ៉ាង; តម្រាប់; ឧទាហរណ៍; គំរូ តំណាង :

តួយ៉ាង នាម

[តួ-យ៉ាង] turyang

បែបយ៉ាង; តម្រាប់; ឧទាហរណ៍; គំរូ តំណាង :

តួរង

មនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ ដែលសម្ដែងជាតួសំខាន់បន្ទាប់ពីតួឯក នៅក្នុងរឿងណាមួយ :

តួរង នាម

[តួ-រង] tuorong

មនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ ដែលសម្ដែងជាតួសំខាន់បន្ទាប់ពីតួឯក នៅក្នុងរឿងណាមួយ :

តួលេខ

ចំនួនដែលបានទទួលក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ហើយត្រូវបានកត់ត្រាសម្រាប់ផ្ដល់ព័ត៌មាន :

តួលេខ នាម

[តួ-ឡេក] tuolekh

ចំនួនដែលបានទទួលក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយ ហើយត្រូវបានកត់ត្រាសម្រាប់ផ្ដល់ព័ត៌មាន :

តួសម្ដែង

សិល្បករ សិល្បការិនី ដែលសម្ដែងនៅលើឆាក ក្នុងទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងភាពយន្ត ដោយប្រើចលនាកាយវិការ ពាក្យពេចន៍ ចម្រៀង ការរាំ ការប្រគំតន្ត្រី បង្កើតឡើង ដោយអ្នកដឹកនាំ :

តួសម្ដែង នាម

[តួ-សំ-ដែង] tuosmdeaeng

សិល្បករ សិល្បការិនី ដែលសម្ដែងនៅលើឆាក ក្នុងទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងភាពយន្ត ដោយប្រើចលនាកាយវិការ ពាក្យពេចន៍ ចម្រៀង ការរាំ ការប្រគំតន្ត្រី បង្កើតឡើង ដោយអ្នកដឹកនាំ :

តួអង្គ

តួអង្គដែលតំណាងក្រុមមនុស្ស ឬ វណ្ណៈណាមួយក្នុងសង្គម :

តួអង្គ នាម

[តួ-អង់] tuoang

មនុស្ស អមនុស្ស សត្វ វត្ថុ រុក្ខជាតិ ដែលមានសកម្មភាពនៅក្នុងរឿង :

តួអង្គ នាម

[តួ-អង់-តួ-យ៉ាង] tuoangtuoyang

តួអង្គដែលតំណាងក្រុមមនុស្ស ឬ វណ្ណៈណាមួយក្នុងសង្គម :

តួឯក

តួលេខមួយ, តួប្រិមប្រិយ គឺបុរសឬស្ត្រីដែលឆើតឆាយជាងគេក្នុងរបាំ, ល្ខោនឬភាពយន្ត :

តួឯក នាម

[តួ-អែក] tuoek

តួលេខមួយ, តួប្រិមប្រិយ គឺបុរសឬស្ត្រីដែលឆើតឆាយជាងគេក្នុងរបាំ, ល្ខោនឬភាពយន្ត :

តើ

អន្ទាក់ដាក់ស្វា :

តើ គុណកិរិយា

[តើ] ter

ពាក្យសម្រាប់និយាយប្រថួនបំពេញឱ្យលះសេចក្ដីសង្ស័យ ដូចពាក្យថា មិនមែនប្អូនខ្ញុំទេ មាខ្ញុំទេតើ; ដូច្នេះទេតើ; អ្នកមកតើមានការអ្វី?; ធម៌ ៨យ៉ាង តើគឺអ្វីខ្លះ?។

តើ នាម

[តើ] ter

អន្ទាក់ដាក់ស្វា :

តើក

អាការៈរបស់ត្រីនៅក្រោមកន្លើត សណ្ឋានដូចកន្លើត :

តើក នាម

[តើក] taeuk

អាការៈរបស់ត្រីនៅក្រោមកន្លើត សណ្ឋានដូចកន្លើត :

តើកៗ

រវើកៗ, តិចៗ ដូចតើកត្រីដែលកម្រើក :

តើកៗ គុណកិរិយា

[តើក-តើក] taeuk

រវើកៗ, តិចៗ ដូចតើកត្រីដែលកម្រើក :

តើតៗ

ជ្រុលលឿនចុងជើងចំតើតដោយរអិល ដោយភ្លាត់ចំណាប់ស្ទើរនឹងដួល :

តើតៗ គុណកិរិយា

[តើត-តើត] taeut

ជ្រុលលឿនចុងជើងចំតើតដោយរអិល ដោយភ្លាត់ចំណាប់ស្ទើរនឹងដួល :

តើន

ភ្ញាក់ពីដេក ខ្មែរយើងប្រើចំពោះតែ (រ.ស.) និង (ស.ស.) :

តើន នាម

[តើន] taeun

ភ្ញាក់ពីដេក ខ្មែរយើងប្រើចំពោះតែ (រ.ស.) និង (ស.ស.) :

តើយ

ឈ្មោះប្រទាលពួករំចេក, ស្លឹកស្រពាប់ មានក្លិនប្រហើរឈ្ងប់ :

តើយ នាម

[តើយ] taeuy

ឈ្មោះប្រទាលពួករំចេក, ស្លឹកស្រពាប់ មានក្លិនប្រហើរឈ្ងប់ :

តឿ

ទាប, ដែលទាបណាស់ប្លែកពីធម្មតា អស់ចម្រើនកម្ពស់ទៅទៀត :

តឿ គុណនាម

[តឿ] toea

ទាប, ដែលទាបណាស់ប្លែកពីធម្មតា អស់ចម្រើនកម្ពស់ទៅទៀត :

តឿន

រំលឹកឱ្យធ្វើការ។

តឿន កិរិយាសព្ទ

[តឿន] toean

និយាយបង្ខំឱ្យបានឆាប់។