Khmer Dictionary

ទៀនវស្សា នាម

[ទៀន-វ័ស-សា] tienvossa

ទៀនធំស្រដៀងគ្នានឹងទៀនជ័យ ប៉ុន្តែសិតដោយក្រមួនច្រើនតាមបាន ដែលទាយកទាយិកាធ្វើប្រគេនភិក្ខុសង្ឃក្នុងថ្ងៃ១៥កើតឬថ្ងៃ១រោចខែអាសាឍសម្រាប់ព្រះភិក្ខុសង្ឃអុជបូជាចំពោះព្រះរត្នត្រ័យរាល់យប់ ក្នុងរដូវវស្សា :

ទៀប

ជិត, ក្បែរ :

ទៀប នាម

[ទៀប] tieb

ឈ្មោះឈើដំណាំពួកមាក់បាត ជាដំណាំមានដើមទាបៗ ល្មមបេះផ្លែបានដោយងាយ, ផ្លែទុំប្រើជាបង្អែមស្រស់, ទៀបមាន ៣ប្រភេទគឺ។

ទៀប នាម

[ទៀប-ទេស] tieb

(ម.ព. ទៀបបន្លា)។

ទៀប នាម

[ទៀប-បន់-ឡា] tieb

មានផ្លែធំច្រឡោ មានពកខ្ពស់ៗ ស្ទើរនឹងហៅថាបន្លាក៏បាន ប៉ុន្តែមិនស្រួចដល់មុតដៃទេ ផ្លែទុំមានសាច់ជ្រាយ មានរសជូរបន្តិចៗ បើដាំនៅដីល្អ មិនសូវជូរប៉ុន្មានទេ; ទៀបនេះមានពូជដំបូងមកពីបរទេស គេច្រើនហៅថា ទៀបបារាំង; តាមទម្លាប់ខ្មែរ, បើពូជដំណាំឬរបស់អ្វីដែលមកពីបរទេស គេច្រើនតែហៅថា .

ទៀប នាម

[ទៀប-បាយ] tieb

ទៀបមានផ្លែទុំសាច់ជ្រាយងាយរលេះ មានរសផ្អែមឈ្ងុយឆ្ងាញ់។

ទៀប នាម

[ទៀប-សាច់-ជ្រាយ] tieb

(ម.ព. ទៀបបាយ)។

ទៀប នាម

[ទៀប-សាច់-ស្វិត] tieb

(ម.ព. ទៀបស្វិត)។

ទៀប នាម

[ទៀប-ស្វិត] tieb

ទៀបមានផ្លែប៉ុនគ្នានឹងទៀបបាយដែរ ប៉ុន្តែមានសាច់ស្វិត មិនងាយរលេះ ទុកបានយូរជាងទៀបបាយ មានរសផ្អែមខ្សោយបន្តិចជាងទៀបបាយ។

ទៀប ធ.

[ទៀប] tieb

ជិត, ក្បែរ :

ទៀបកោះ

ដូចគ្នានឹង ស្ទើរកោះ ដែរ គឺជានាមតែមួយហៅ ទៀបកោះ ក៏បាន ស្ទើរកោះ ក៏បាន។

ទៀបកោះ នាម

[ទៀប-កោះ] tiebkaoh

ដូចគ្នានឹង ស្ទើរកោះ ដែរ គឺជានាមតែមួយហៅ ទៀបកោះ ក៏បាន ស្ទើរកោះ ក៏បាន។

ទៀវ

ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ មាត្រស្រដៀងនឹងលលក, សម្បុរស្លាបខាងក្រៅប្រផេះ ខាងក្នុងខៀវ កាលណាហើរទើបឃើញខៀវ, ក្បាលធំ, សំឡេងស្អា យំឮសូរខ្លាំងមិនសមនឹងមាត្រ មានសត្វល្អិតដូចជាចង្រិត, កណ្ដូប, ក្អាត់និងកូនកង្កែបជាដើមជាអាហារ។

ទៀវ នាម

[ទៀវ] tiev

ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ មាត្រស្រដៀងនឹងលលក, សម្បុរស្លាបខាងក្រៅប្រផេះ ខាងក្នុងខៀវ កាលណាហើរទើបឃើញខៀវ, ក្បាលធំ, សំឡេងស្អា យំឮសូរខ្លាំងមិនសមនឹងមាត្រ មានសត្វល្អិតដូចជាចង្រិត, កណ្ដូប, ក្អាត់និងកូនកង្កែបជាដើមជាអាហារ។

ទេ

ពាក្យបដិសេធជាទំនាស់ផ្ទុយគ្នានឹងពាក្យ អើ :

ទេ គុណកិរិយា

[ទេ] tae

ពាក្យបដិសេធជាទំនាស់ផ្ទុយគ្នានឹងពាក្យ អើ :

ទេញ

រេញ; ខ្លីខុសខ្នាត :

ទេញ គុណនាម

[ទេញ] tenh

រេញ; ខ្លីខុសខ្នាត :

ទេតើ

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីបញ្ជាក់ដែលផ្ទុយគ្នាពីដំណើរផ្សេង :

ទេតើ គុណកិរិយា

[ទេ-តើ] tetaeu

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីបញ្ជាក់ដែលផ្ទុយគ្នាពីដំណើរផ្សេង :

ទេត្យ

(ម.ព. ទេព)។

ទេត្យ នាម ១)

[ទែត] tetyar

ឈ្មោះបិសាចពួក១; ខ្មែរយើងច្រើនហៅក្លាយមកថា ទែព :

ទេត្យ នាម ២)

[ទែត] tetyar

(ម.ព. ទេព)។

ទេទើរ

(ម.ព. ទីទើរ)។

ទេទើរ កិរិយាសព្ទ

[ទេ-ទើ] tetaur

(ម.ព. ទីទើរ)។

ទេព

(ម.ព. ទេពអប្សរ)។

ទេព នាម

[ទេប] tep

ទេវតា។

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-ក័ញ-ញ៉ា] ឬ [ទេប-ក័ញ-ញ៉ា] tep

ស្រីក្រមុំទេពតា, ទេពធីតាក្រមុំ :

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-ច-យ៉ុត] ឬ [ទេប-ច-យ៉ុត] tep

ទេវតាដែលឃ្លាតចាកទេវលោក, សត្វដែលឃ្លាតចាកទេវលោកមក គឺសត្វដែលស្លាប់អំពីទេវលោកមកកើតជាមនុស្ស។

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-ច-យ៉ុត] ឬ [ទេប-ច-យ៉ុត] tep

ដំណើរឃ្លាតចាកទេវលោក គឺដំណើរទទួលមរណភាពរបស់ទេវតា។

ទេព នាម

[ទេប-ជំ-នុំ] tep

ប្រជុំទេវតា ឬទេវតាអ្នកជំនុំកិច្ចការ។

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-នា-រី] ឬ [ទេប-នា-រី] tep

ដូចគ្នានឹង ទិព្វនារី។

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-និ-ក] ឬ [ទេប-និ-ក] tep

ពពួកទេវតា :

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-និ-កាយ] ឬ [ទេប-និ-កាយ] tep

ពួកទេវតា, ពពួកទេពតា។

ទេព គុ., ន.

[ទេប-និ-មន់] tep

អ្នកដែលពួកទេវតាអញ្ជើញឱ្យចុះមកកើតជាមនុស្ស។

ទេព នាម

[ទេប-និ-មន់] tep

ដំណើរអញ្ជើញរបស់ពួកទេវតា ឬដំណើរដែលពួកទេពតាអញ្ជើញទេវតាណាមួយឱ្យចុះមកកើតជាមនុស្ស។

ទេព នាម

[ទេប-រ-បាំ] tep

ងារមន្ត្រីទីចាងហ្វាងពួករបាំព្រះរាជទ្រព្យតាំងដោយសន្មតិលើកថាមានចំណេះខាងរាំ ប្រៀបដូចជារបាំរបស់ទេព្តា។

ទេព នាម

[ទេ-ពៈ-លេ-ខា] ឬ [ទេប-លេ-ខា] tep

ងារមន្ត្រីជាងគំនូរ តាំងដោយសន្មតិថាជាអ្នកចេះគូរល្អ ប្រៀបប្រដូចនឹងគំនូរទេវតា។

ទេព នាម

[ទេប-វិ-មាន] tep

វិមានរបស់ទេវតា, លំនៅទេពតា (ហៅ ទេពពិមាន ក៏បាន)។

ទេព នាម

[ទេប-សេ-ណា] tep

ងារមន្ត្រីក្នុងក្រុមព្រះរាជមន្ទីរ តាំងដោយសន្មតិថាមានអានុភាពអង់អាច ប្រៀបដូចជាសេនានៃទេពតា។

ទេព នាម

[ទេប-ស្ត្រី] tep

ស្រីទេពតា, ស្រីអប្សរ, ស្រីសួគ៌ :

ទេព នាម

[ទេប-អ័ក-ស] tep

(ម.ព. ទេពអប្សរ)។

ទេពកោសល្យ

ភាពជាអ្នកវាងវៃយ៉ាងឆ្នើមពីធម្មជាតិ, ភាពប៉ិនប្រសប់យ៉ាងខ្ពស់ :

ទេពកោសល្យ នាម

[ទេប-កោ-សល់] tebkaoslo≈

ភាពជាអ្នកវាងវៃយ៉ាងឆ្នើមពីធម្មជាតិ, ភាពប៉ិនប្រសប់យ៉ាងខ្ពស់ :

ទេពតា

អមនុស្សដែលជាទិព្យ, អមរ។

ទេពតា នាម

[ទេ-ព្តា] tepta≈

អមនុស្សដែលជាទិព្យ, អមរ។

ទេពទារូ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូប, ច្រើនប្រើជាថ្នាំខ្យល់។

ទេពទារូ នាម

[ទេប-ទា-រូ] tebtearu≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកមានក្លិនក្រអូប, ច្រើនប្រើជាថ្នាំខ្យល់។

ទេពធីតា

កូនស្រីនៃទេពតា, ស្រីទេពតា :

ទេពធីតា នាម

[ទេ-ពៈ-ធី-តា] ឬ [ទេប-ធី-តា] tepeakthita]rue[tebthita≈

កូនស្រីនៃទេពតា, ស្រីទេពតា :

ទេពនិម្មិត

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាងារមន្ត្រីជាងគំនូរដែលមានថ្វីដៃគូរល្អប្រដូចនឹងគំនូរដែលទេវតានិម្មិត :

ទេពនិម្មិត គុ., ន.

[ទេប-និម-មិត] tebnimmit≈

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាងារមន្ត្រីជាងគំនូរដែលមានថ្វីដៃគូរល្អប្រដូចនឹងគំនូរដែលទេវតានិម្មិត :

ទេពប្រណម្យ

រូបទេពតាសំពះ; ច្រើនធ្វើឱ្យឃើញតែពីត្រឹមផ្ចិតឡើងទៅលើ :

ទេពប្រណម្យ នាម

[ទេប-ប្រ-ណំ] tebbronam≈

រូបទេពតាសំពះ; ច្រើនធ្វើឱ្យឃើញតែពីត្រឹមផ្ចិតឡើងទៅលើ :

ទេពរំដួល

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ។

ទេពរំដួល នាម

[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈

ឈ្មោះមន្តស្នេហ៍មុខមួយប្រភេទ ដែលអ្នកប្រកាន់ជឿខាងរបៀនស្នេហ៍ សន្មតហៅដោយអំនួតថា កាលបើប្រសិទ្ធី ឬសូត្រកាលណា សូម្បីទេពតាក៏រំជួលចិត្តស្រឡាញ់តែរាល់គ្នាដែរ។

ទេពរំដួល នាម

[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្កាក្លិនពិដោរឈ្ងប់, ច្រើនមានតែនៅភ្នំខ្លះដោយអន្លើ គេថាច្រើនមានក្នុងស្រុកកំពង់សោម ខេត្តកោះកុង។

ទេពរំដួល នាម

[ទេប-រំ-ដួល] tebrumduol≈

ឈ្មោះបទភ្លេងមួយប្រភេទ។

ទេពអប្សរ

ស្ត្រីទេពតា, ស្រីសួគ៌ :

ទេពអប្សរ នាម

[ទេប-អ័ប-ស] tebabsa≈

ស្ត្រីទេពតា, ស្រីសួគ៌ :

ទេពា

ទេពតាអ្នករក្សាមនុស្ស ឬរក្សាអ្វីៗ; ប្រើជា ទេព្រក្ស ក៏មាន។

ទេពា នាម

[ទេ-ពា] tepea≈

ទេវតាទាំងឡាយ, ពួកទេវតា។

ទេពា នាម

[ទេ-ពា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] tepeathibakdei≈

ព្រះនាមព្រះសិវៈ មានន័យថា ស្តេចទេវតា។

ទេពា នាម

[ទេ-ពា-រ័ក] tepearka≈

ទេពតាអ្នករក្សាមនុស្ស ឬរក្សាអ្វីៗ; ប្រើជា ទេព្រក្ស ក៏មាន។

ទេពី

ភរិយាធំរបស់ព្រះសម្មតិទេព គឺស្ត្រីជាភរិយានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ ដែលស្ដេចបានអភិសេកតាំងពេញទីជាមហេសី ឬជាអគ្គមហេសី។

ទេពី នាម

[ទេ-ពី] tepi

ភរិយាធំរបស់ព្រះសម្មតិទេព គឺស្ត្រីជាភរិយានៃក្សត្រទ្រង់រាជ្យ ដែលស្ដេចបានអភិសេកតាំងពេញទីជាមហេសី ឬជាអគ្គមហេសី។

ទេព្តា

(ម.ព. ទេពតា)។

ទេព្តា នាម

[ទេ-ប៉្ដា] tepda

(ម.ព. ទេពតា)។

ទេព្រក្ស

(ម.ព. ទេពារក្ស ក្នុង ទេពា)។

ទេព្រក្ស នាម

[ទេ-ព្រ័ក] teproksar

(ម.ព. ទេពារក្ស ក្នុង ទេពា)។

ទេព្វិរូ

(ម.ព. ទេពទារូ)។

ទេព្វិរូ នាម

[ទេប-ពិ-រូ] tebpiru≈

(ម.ព. ទេពទារូ)។

ទេព—

(ម.ព. ទេព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទេព— នាម

[ទេប—] teb—≈

(ម.ព. ទេព) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទេយ្យទាន

ឈ្មោះវត្ថុដែលគេត្រូវឱ្យជាទាន; បច្ច័យទាំង ៤មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ក៏ហៅថា ទេយ្យទាន :

ទេយ្យទាន នាម

[ទៃ-យៈ-ទាន] teyyotean

ឈ្មោះវត្ថុដែលគេត្រូវឱ្យជាទាន; បច្ច័យទាំង ៤មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ក៏ហៅថា ទេយ្យទាន :

ទេយ្យធម៌

ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។

ទេយ្យធម៌ នាម

[ទៃ-យៈ-ធ័រ] teyyothor

ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។

ទេយ្យវត្ថុ

ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។

ទេយ្យវត្ថុ នាម

[ទៃ-យៈ-វ័ត-ថុ] teyyvottho

ដូចគ្នានឹង ទេយ្យទាន។

ទេរ

ដែលទ្រេត, ជ្រេ, ជ្រាល :

ទេរ គុណនាម

[ទេ] ter

ដែលទ្រេត, ជ្រេ, ជ្រាល :

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ] tev

(ម.ព. ទេព) :

ទេវ នាម ១)

[ទេ-វៈ-រាច] tev

ស្ដេចនៃទេវតា ឬទេវតាជាស្ដេច; ព្រះឥន្ទ្រ។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ស្ថាន] tev

ទី, លំនៅរបស់ទេវតា។

ទេវ នាម ២)

[ទេ-វៈ-រាច] tev

ព្រះរាជាដែលបង្កើតអំណាចទិព្វ ជាអាទិទេពផងនិងជាមនុស្សលោកផង ដើម្បីមានអំណាចខាងស្មារតីលើសាមន្តរាជ :

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ស្ថាន] tev

ប្រាសាទ, អាស្រម, រោងតម្កល់ទេវរូបតាមសណ្ដាប់ពួកព្រាហ្មណ៍។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ក័ញ-ញ៉ា] tev

(ម.ព. ទេពកញ្ញា ក្នុង ទេព)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ដា] tev

(ម.ព. ទេព និង ទេពតា)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ដា-ពៈ-លី] tev

គ្រឿងបូជាចំពោះទេវតា។ ទេវតាពលីមាន២យ៉ាង គឺ ១- ខាងពុទ្ធសាសនាប្រើឧទ្ទិស ចំណែកបុណ្យជូនចំពោះទេវតា; ២- ខាងលទ្ធិខ្លះក្រៅពីពុទ្ធសាសនា ប្រើបូជាវត្ថុផ្សេងៗមានភោជនាហារជាដើម ចំពោះទេវតា។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ទូត] tev

បម្រើរបស់ទេវតា, ទេវតាអ្នកទទួលខ្លួនបម្រើសម្រេចកិច្ចការអ្វីម្យ៉ាងៗ។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ទេប] tev

ទេវតារបស់ទេវតា ឬទេវតាកន្លងលើសអស់ទេវតា (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; ព្រះព្រហ្ម)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ធ័រ] tev

ធម៌សម្រាប់ទេវតា ឬធម៌សម្រាប់ធ្វើបុគ្គលឱ្យបានជាទេវតា; ទេវធម៌មាន២យ៉ាង គឺ ហិរិ សេចក្ដីខ្មាសអំពើអាក្រក់; ឱត្តប្បៈ សេចក្ដីរាងចាលរអានឹងអំពើអាក្រក់ :

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ធី-ដា] tev

(ម.ព. ទេពធីតា)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-នា-គៈ-រី] tev

ឈ្មោះអក្សរមួយបែបរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា មានតាំងពីយូរអង្វែងហើយដរាបមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ, សម្រាប់កត់ត្រាភាសាសំស្ក្រឹត :

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-នា-រី] tev

(ម.ព. ទិព្វនារី ក្នុង ទិព្វ)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-និ-ក] tev

(ម.ព. ទេពនិករ ក្នុង ទេព)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-និ-កាយ] tev

(ម.ព. ទេពនិកាយ ក្នុង ទេព)។

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-ប័ញ-ជា] tev

សេចក្ដីបង្គាប់របស់ទេវតា :

ទេវ នាម

[ទេ-វៈ-បុត] tev

ទេវតាប្រុស។