វចនានុក្រមខ្មែរ

ទារាធីន នាម

[ទា-រា-ធីន] teareathin

អ្នកដែលលុះក្នុងអំណាចប្រពន្ធត្រួតត្រាលើ, អ្នកដែលពឹងផ្អែកផ្ដេកគំនិតនឹងកិច្ចការសព្វគ្រប់ទៅលើប្រពន្ធ។

ទារានុគ្រោះ នាម

[ទា-រា-នុ-គ្រោះ] teareanukruoh

ការអនុគ្រោះភរិយា។

ទារិកា នាម

[ទា-រិ-កា] tearika

ក្មេងស្រី, ក្មេងស្រីតូច :

ទារុកម្ម នាម

[ទា-រុ-កាំ] tearukomm

ការឈើ, ការធ្វើឈើ, ការកាប់ឈើឬកាប់ឧស។

ទារុណ គុណនាម

[ទា-រុន] tearun

កាច, កាចអាក្រក់, អាក្រក់ :

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តាក់តែងជារឿងល្ខោន បង្កើតជាដំណើររឿងវឹកវរ កម្សត់ ព្រាត់ប្រាសធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ញាប់ញ័រ រន្ធត់ចិត្ត អាណិតអាសូរតួអង្គទន់ខ្សោយ ដែលត្រូវតួអង្គខ្លាំងសង្កត់សង្កិន ធ្វើទុក្ខទារុណកម្មបំពារបំពាន :

ទារុណកថា នាម

[ទា-រុ-ណៈ-កៈ-ថា] tearunakkaktha≈

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តាក់តែងជារឿងល្ខោន បង្កើតជាដំណើររឿងវឹកវរ កម្សត់ ព្រាត់ប្រាសធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ញាប់ញ័រ រន្ធត់ចិត្ត អាណិតអាសូរតួអង្គទន់ខ្សោយ ដែលត្រូវតួអង្គខ្លាំងសង្កត់សង្កិន ធ្វើទុក្ខទារុណកម្មបំពារបំពាន :

ទារុណកម្ម

អំពើកាច, អំពើអាក្រក់, អំពើសាហាវយង់ឃ្នង :

ទារុណកម្ម នាម

[ទា-រុ-ណៈ-កាំ] tearunkomm

អំពើកាច, អំពើអាក្រក់, អំពើសាហាវយង់ឃ្នង :

ទារុណភាព

ភាវៈកាច, ភាពជាអ្នកកាច; ភាវៈឬដំណើរអាក្រក់, ការឃោរឃៅ។

ទារុណភាព នាម

[ទា-រុ-ណៈ-ភាប] tearunpheap

ភាវៈកាច, ភាពជាអ្នកកាច; ភាវៈឬដំណើរអាក្រក់, ការឃោរឃៅ។

ទារុណរស

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមានក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការជិះជាន់ ការព្យាបាទ ការរំលោភ ការធ្វើទុក្ខទោស ការដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងឃោរឃៅរបស់តួអង្គខ្លាំងទៅលើតួអង្គទន់ខ្សោយគ្មានសមត្ថភាពឱ្យរងទុក្ខភ័យរហូតបាត់បង់ជីវិតក៏សឹងមាន :

ទារុណរស នាម

[ទា-រុ-ណៈ-រស់] tearunakrsa≈

(អ.សិ.) តម្លៃដែលមានក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ដោយកវី អ្នកនិពន្ធ ចេះបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការជិះជាន់ ការព្យាបាទ ការរំលោភ ការធ្វើទុក្ខទោស ការដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងឃោរឃៅរបស់តួអង្គខ្លាំងទៅលើតួអង្គទន់ខ្សោយគ្មានសមត្ថភាពឱ្យរងទុក្ខភ័យរហូតបាត់បង់ជីវិតក៏សឹងមាន :

ទារុណវិបត្ត

កំហុសឆ្គង ឬបរាជ័យ ដែលនាំឱ្យតួអង្គសំខាន់នៃទារុណកថា ឈានទៅដល់មហន្តរាយជាយថាហេតុ។ បច្ចេកសព្ទនេះប្រើដោយអារីស្តូត។

ទារុណវិបត្ត នាម

[ទា-រុ-ណៈ-វិ-បាត់] tearunakvibat≈

កំហុសឆ្គង ឬបរាជ័យ ដែលនាំឱ្យតួអង្គសំខាន់នៃទារុណកថា ឈានទៅដល់មហន្តរាយជាយថាហេតុ។ បច្ចេកសព្ទនេះប្រើដោយអារីស្តូត។

ទារុណហាសកថា

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងល្ខោន ដោយបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការឈឺចាប់ ព្រួយបារម្ភ កម្សត់ ព្រាត់ប្រាស អស់សង្ឃឹម លាយឡំនឹងការរំភើប សប្បាយរីករាយ ទៅតាមសកម្មភាពតួអង្គនៃរឿងធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់មានអារម្មណ៍ញាប់ញ័ររន្ធត់ចិត្តអាណិតអាសូរផងនិងម

ទារុណហាសកថា នាម

[ទា-រុ-ណៈ-ហា-សៈ-កៈ-ថា] tearunakhasakkaktha≈

(អ.សិ.) នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងល្ខោន ដោយបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការឈឺចាប់ ព្រួយបារម្ភ កម្សត់ ព្រាត់ប្រាស អស់សង្ឃឹម លាយឡំនឹងការរំភើប សប្បាយរីករាយ ទៅតាមសកម្មភាពតួអង្គនៃរឿងធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្ដាប់មានអារម្មណ៍ញាប់ញ័ររន្ធត់ចិត្តអាណិតអាសូរផងនិងម

ទារុម័យ

ដែលគេធ្វើដោយឈើ, ហើយដោយឈើ; អ្វីៗដែលគេយកឈើធ្វើ :

ទារុម័យ គុ., ន.

[ទា-រុ-ម៉ៃ] tearumey

ដែលគេធ្វើដោយឈើ, ហើយដោយឈើ; អ្វីៗដែលគេយកឈើធ្វើ :

ទាល គុណនាម

[ទាល] teal

ទីទៃពីស្រួច, ដែលមានចុងគ្រមែល :

ទាល់

ឈ្មោះត្រាវគោកមួយប្រភេទ ពួកធ្មៅ, យកដើមប្រើធ្វើជាបន្លែស្លបាន។

ទាល់ កិ., គុ.

[ទាល់] teal

មិនរហូត, ទញ់តុះ, ទើសផ្លូវ, ទើសដំណើរ; ខ្វះខាត, មិនគ្រប់គ្រាន់ :

ទាល់ នាម

[ទាល់] teal

ឈ្មោះត្រាវគោកមួយប្រភេទ ពួកធ្មៅ, យកដើមប្រើធ្វើជាបន្លែស្លបាន។

ទាល់ដៃទាល់ជើង

(សំនួន.) គ្មានលទ្ធភាពឬគ្មានគ្នីគ្នាជួយធ្វើកិច្ចការ :

ទាល់ដៃទាល់ជើង គុណកិរិយា

[ទាល់-ដៃ-ទាល់-ជើង] tealdaitealcheung≈

(សំនួន.) គ្មានលទ្ធភាពឬគ្មានគ្នីគ្នាជួយធ្វើកិច្ចការ :

[ទា-សី-ទា-សា] teas

(ម.ព. ទាសាទាសី)។

ទាសករ

មនុស្សដែលត្រូវបានគេគ្រប់គ្រង លក់ដូរ និងបង្ខំឱ្យធ្វើការគ្រប់បែបយ៉ាងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌដើម្បីផលប្រយោជន៍ម្ចាស់ទាសករ ហើយសូម្បីតែជីវិតក៏មិនមែនជារបស់ខ្លួនដែរ។

ទាសករ នាម

[ទា-សៈ-ក] teasakar

មនុស្សដែលត្រូវបានគេគ្រប់គ្រង លក់ដូរ និងបង្ខំឱ្យធ្វើការគ្រប់បែបយ៉ាងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌដើម្បីផលប្រយោជន៍ម្ចាស់ទាសករ ហើយសូម្បីតែជីវិតក៏មិនមែនជារបស់ខ្លួនដែរ។

ទាសផ្ដាស

ខ្ទាតចេញខុសពីគន្លង, ខុសរបៀប, ខុសច្បាប់, ខុសសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ទាសផ្ដាស កិរិយាសព្ទ

[ទាស-ផ្ដាស] teasphdas≈

ខ្ទាតចេញខុសពីគន្លង, ខុសរបៀប, ខុសច្បាប់, ខុសសណ្ដាប់ធ្នាប់។

ទាសពាណិជ្ជកម្ម

ជំនួញមនុស្សសម្រាប់យកទៅធ្វើជាខ្ញុំបម្រើ។

ទាសពាណិជ្ជកម្ម នាម

[ទា-សៈ-ពា-និច-ជៈ-កាំ] teasakpeanichcheakkaam≈

ជំនួញមនុស្សសម្រាប់យកទៅធ្វើជាខ្ញុំបម្រើ។

ទាសភាព

ភាពនៃមនុស្សដែលជាខ្ញុំកំដរ, ជាបាវព្រាវ; ដំណើរដែលនៅជាខ្ញុំកញ្ជះគេ :

ទាសភាព នាម

[ទា-សៈ-ភាប] teasapheap

ភាពនៃមនុស្សដែលជាខ្ញុំកំដរ, ជាបាវព្រាវ; ដំណើរដែលនៅជាខ្ញុំកញ្ជះគេ :

ឈ្មោះរោគកើតដោយអាហារចំណី ឬដោយធ្វើការអ្វីធ្ងន់ ក្នុងវេលាដែលខ្លួនមិនទាន់ជាស្រឡះអំពីអំណាចសម្រាលកូនឬអំពីជំងឺណាមួយ។

ទាស់ កិ., គុ.

[ទាស់] teas

ទទឹង, មិនរបបគ្នា, ខុសគ្នា, ឈ្លោះគ្នា; មិនស្រួល; លាប់ព្រោះអាហារចំណី ...។

ទាស់ កិរិយាសព្ទ

[ទាស់-ចិត] teas

ឃ្នើសចិត្ត ទើសចិត្ត, មិនត្រូវចិត្ត :

ទាស់ នាម

[ទាស់] teas

ឈ្មោះរោគកើតដោយអាហារចំណី ឬដោយធ្វើការអ្វីធ្ងន់ ក្នុងវេលាដែលខ្លួនមិនទាន់ជាស្រឡះអំពីអំណាចសម្រាលកូនឬអំពីជំងឺណាមួយ។

ទាស់ទាក់

អាក់ខាន, មានឧបសគ្គ, ទើមិនសម្រេចប្រយោជន៍, ទៅមិនដល់ដោយមានអ្វីរំខាន, រាំងស្ទះ។

ទាស់ទាក់ គុ.កិ., គុ.

[ទាស់-ទាក់] teasteak≈

អាក់ខាន, មានឧបសគ្គ, ទើមិនសម្រេចប្រយោជន៍, ទៅមិនដល់ដោយមានអ្វីរំខាន, រាំងស្ទះ។

ទាស់ទែង

(ម.ព. ទាស់{¥¥}១{££})។

ទាស់ទែង កិរិយាសព្ទ

[ទាស់-ទែង] teasteng≈

(ម.ព. ទាស់១)។

ទាហាន

អ្នកហានក្លា, អ្នកមិនខ្លាច, អ្នកច្បាំង, យោធា, សេនាក្នុងក្រុមយុទ្ធនា :

ទាហាន កិរិយាសព្ទ ១)

[ទា-ហ៊ាន] teahan

ហ៊ាន, ហានក្លា, មិនខ្លាច :

ទាហាន គុណនាម ២)

[ទាំង-ពួង] teangpoung

ទាំងមូល, ទាំងអស់, ទាំងស្រុង, សព្វគ្រប់។ សម័យពីដើមច្រើនសរសេរ ទាំងប៉ួង, តែសម័យឥឡូវសរសេរ ទាំងពួង រត់របបអស់ហើយ។

ទាំងមូល

ទាំងស្រុង, ទាំងអស់ :

ទាំងមូល សព្វនាម

[ទាំង-មូល] tangmoul

ទាំងស្រុង, ទាំងអស់ :

ទាំងស្រុង

ដោយដំណើរជាកំរោលទាំងអស់ :

ទាំងស្រុង សព្វនាម

[ទាំង-ស្រុង] teangrung

ទាំងអស់; ទាំងមូល ពេញទី :

ទាំងស្រុង សព្វនាម

[ទាំង-ស្រុង-ទាំង-កំ-រ៉ោល] teangrung

ដោយដំណើរជាកំរោលទាំងអស់ :

ទាំងហ្លាយ

(ម.ព. ទាំងឡាយ)។

ទាំងហ្លាយ គុណនាម

[ទាំង-ឡាយ] teangleay

(ម.ព. ទាំងឡាយ)។

ទាំងឡាយ

អស់ទាំង, ទាំងអស់, រាល់; ពាក្យប្រាប់ចំនួនច្រើន សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់នឹងចុងនាមសព្ទជាពហុវចនៈ :

ទាំងឡាយ គុណនាម

[ទាំង-ឡាយ] teanglay

អស់ទាំង, ទាំងអស់, រាល់; ពាក្យប្រាប់ចំនួនច្រើន សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់នឹងចុងនាមសព្ទជាពហុវចនៈ :

ទាំងអស់

គ្រប់ ពេញលេញ រាល់។

ទាំងអស់ គុ., គុ.កិ.

[ទាំង-អស់] teangs

គ្រប់ ពេញលេញ រាល់។

ទាំងៗ

សូរសំឡេងស្គរយ៉ាងធំបំផុតសម្រាប់ទូងយាម។

ទាំងៗ ឧទានសព្ទ

[ទាំង-ទាំង] teang

សូរសំឡេងស្គរយ៉ាងធំបំផុតសម្រាប់ទូងយាម។

ទាំមីង

ឈ្មោះភ្លេងប្រគំមួយប្រភេទ មានគងវង់, គងធំ, ស្គរធំ, ស្រឡៃ វាយដំផ្លុំលាយគ្នា សម្រាប់ប្រគំក្នុងឱកាសបុណ្យសព (ច្រើនមានក្នុងខេត្តក្រៅ មានខេត្តសៀមរាបជាដើម)។

ទាំមីង នាម

[ទាំ-មីង] toamng

ឈ្មោះភ្លេងប្រគំមួយប្រភេទ មានគងវង់, គងធំ, ស្គរធំ, ស្រឡៃ វាយដំផ្លុំលាយគ្នា សម្រាប់ប្រគំក្នុងឱកាសបុណ្យសព (ច្រើនមានក្នុងខេត្តក្រៅ មានខេត្តសៀមរាបជាដើម)។

ទាំៗ

(ម.ព. ទាំងៗ)។

ទាំៗ នាម

[ទាំ-ទាំ] toam

(ម.ព. ទាំងៗ)។

ទិគម្ពរ

អ្នកយកទិសជាសម្លៀក គឺអ្នកបួសដែលកាន់លិទ្ធិអាក្រាតមិនស្លៀកសំពត់។

ទិគម្ពរ នាម

[ទិ-គ័ម-ព] tikmpor

អ្នកយកទិសជាសម្លៀក គឺអ្នកបួសដែលកាន់លិទ្ធិអាក្រាតមិនស្លៀកសំពត់។

ទិងទាំង

(ម.ព. ទីងទាំង)។

ទិងទាំង គុ., គុ.កិ.

[ទិង-ទាំង] tingteang

(ម.ព. ទីងទាំង)។

ទិច

ចុចចាក់ដោយទ្រនិច :