វចនានុក្រមខ្មែរ

នាង

សម្រាប់ហៅកូនប្រុសបង្កើត, កូនស្រីបង្កើត ដោយលំអុត :

នាង នាម

[នាង] neang

ដង្កូវសូត្រ គឺដង្កូវដែលកើតអំពីពងមេអំបៅជាដង្កូវបញ្ចេញសូត្រព័ទ្ធសម្បុកបាំងខ្លួនបាត់, នោះសម្បុកឯងហៅថា សម្បុកនាង ដែលគេសម្រេចឱ្យកើតបានមកជាសរសៃសូត្រ :

នាង នាម

[នាង] neang

ឈ្មោះកូនចត្រង្គមួយប្រភេទ (មានពីរ) សម្រាប់ដាក់តម្រៀបក្បែរខុនទាំងពីរខាង (ទុកជាព្រះអគ្គមហេសី)។

នាង សព្វនាម ១)

[នាង] neang

ពាក្យសម្រាប់និយាយទៅរកមនុស្សស្រីឬប្រុស ដែលមានចំណាស់ថយជាងខ្លួនច្រើន ដោយដំណើរលំអុតលំឱន :

នាង សព្វនាម ២)

[នាង] neang

សម្រាប់ហៅមនុស្សស្រី ដែលមានអាយុតិចក្ដី ច្រើនក្ដី សូម្បីមានយសស័ក្ដិខ្ពស់ក្ដី, ជាពាក្យតំណាលក្នុងរឿងរ៉ាវណាមួយ :

នាង សព្វនាម ៣)

[នាង] neang

សម្រាប់ហៅកូនប្រុសបង្កើត, កូនស្រីបង្កើត ដោយលំអុត :

នាងច្រាល

បង្គោលឈើខ្លឹមឬថ្មមានសណ្ឋានច្រើនតែមូលៗ ប្រើជាគ្រឿងលម្អសម្រាប់ដាក់រាយបញ្ឈរដង្ហែកឹងលើខ្នងព្រំដំបូលប្រាសាទ, វិហារជាដើម ជាគ្រឿងរចនាមួយប្រភេទរបស់ខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យ, សព្វថ្ងៃនេះ ក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ :

នាងច្រាល នាម

[នាង-ច្រាល] neangchral

បង្គោលឈើខ្លឹមឬថ្មមានសណ្ឋានច្រើនតែមូលៗ ប្រើជាគ្រឿងលម្អសម្រាប់ដាក់រាយបញ្ឈរដង្ហែកឹងលើខ្នងព្រំដំបូលប្រាសាទ, វិហារជាដើម ជាគ្រឿងរចនាមួយប្រភេទរបស់ខ្មែរក្នុងបុរាណសម័យ, សព្វថ្ងៃនេះ ក៏នៅមានប្រើខ្លះដែរ :

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកឈើទាលមានសាច់ក្រហមចាស់ ស្រដៀងនឹងឈើទាលដែរ ប៉ុន្តែសាច់រឹងជាងឈើទាល មិនមានជ័រដូចឈើទាលទេ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈដូចឈើទាលដែរ។ នាងដែងនេះ ច្រើនមានក្នុងខេត្តកំពតប៉ែកខាងលិច និងក្នុងស្រុកកំពង់សោម, នៅបរិវេណក្រុងព្រះសីហនុ ក៏សម្បូរឈើនេះដែរ។

នាងដែង នាម

[នាង-ដែង] neangdaeng

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកឈើទាលមានសាច់ក្រហមចាស់ ស្រដៀងនឹងឈើទាលដែរ ប៉ុន្តែសាច់រឹងជាងឈើទាល មិនមានជ័រដូចឈើទាលទេ សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងទព្វសម្ភារៈដូចឈើទាលដែរ។ នាងដែងនេះ ច្រើនមានក្នុងខេត្តកំពតប៉ែកខាងលិច និងក្នុងស្រុកកំពង់សោម, នៅបរិវេណក្រុងព្រះសីហនុ ក៏សម្បូរឈើនេះដែរ។

នាងដៃ

ម្រាមដៃទី ៤គឺម្រាមបន្ទាប់កូនដៃ។

នាងដៃ នាម

[នាង-ដៃ] neangdai

ម្រាមដៃទី ៤គឺម្រាមបន្ទាប់កូនដៃ។

នាងនក់

កម្អួតសត្វត្រចៀកកាំ ដែលវាក្អួតក្នុងវេលាវាខំប្រឹងរមាត់ពង; ប្រើជាថ្នាំត្រជាក់បំបាត់ក្រវល់ក្រវាយ, ជារបស់មានតម្លៃណាស់; ពាក្យសៀមហៅថា រ៉័ងណុក "សម្បុកសត្វស្លាប", ខ្មែរខ្លះហៅក្លាយមកជា នាងនក់ ខ្លះក៏ហៅ រ៉័ងណុក តាមសៀមដែរ ច្រើនមាននៅក្បែរឈូងសមុទ្រ ឬនៅកោះក្នុងសមុទ្រ។

នាងនក់ នាម

[នាង-នក់] neangnok

ឈ្មោះដំឡូងព្រៃមួយប្រភេទ មើមស្រដៀងនឹងដំឡូងត្រែង, ដំឡូងជ្រូក :

នាងនក់ នាម

[នាង-នក់] neangnok

កម្អួតសត្វត្រចៀកកាំ ដែលវាក្អួតក្នុងវេលាវាខំប្រឹងរមាត់ពង; ប្រើជាថ្នាំត្រជាក់បំបាត់ក្រវល់ក្រវាយ, ជារបស់មានតម្លៃណាស់; ពាក្យសៀមហៅថា រ៉័ងណុក "សម្បុកសត្វស្លាប", ខ្មែរខ្លះហៅក្លាយមកជា នាងនក់ ខ្លះក៏ហៅ រ៉័ងណុក តាមសៀមដែរ ច្រើនមាននៅក្បែរឈូងសមុទ្រ ឬនៅកោះក្នុងសមុទ្រ។

នាងនាគ

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ជាបទភ្លេងធំ សម្រាប់លេងក្នុងពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ តាមថ្នាក់ដែលត្រូវលេងបន្ទាប់បទភ្លេងព្រះថោង។

នាងនាគ នាម

[នាង-នាក] neangneak

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ជាបទភ្លេងធំ សម្រាប់លេងក្នុងពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ តាមថ្នាក់ដែលត្រូវលេងបន្ទាប់បទភ្លេងព្រះថោង។

នាងនួន

ឈ្មោះឈើសាច់រឹងមានខ្លឹមធំ ពួកគ្រញូង, ជាឈើមានតម្លៃ។

នាងនួន នាម

[នាង-នួន] neangnuon

ឈ្មោះឈើសាច់រឹងមានខ្លឹមធំ ពួកគ្រញូង, ជាឈើមានតម្លៃ។

នាងផ្អែក

ឈ្មោះឈើធំ ពួកគគីរ។

នាងផ្អែក នាម

[នាង-ផ្អែក] neangphaaek

ឈ្មោះឈើធំ ពួកគគីរ។

នាងរង

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ។

នាងរង នាម

[នាង-រង] neangrong

ឈ្មោះស្រុកធំមួយ ក្នុងអាណាខេត្តកម្ពុជាពីដើម នៅខាងទិសឧត្តរ, បានទៅសៀមជាយូរអង្វែងណាស់ហើយ។

នាងរង នាម

[នាង-រង] neangrong

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ។

នាងវង

ឈ្មោះជីរ ១ប្រភេទ ស្លឹកជមស្រួច ក្លិនប្រហើរ :

នាងវង នាម

[នាង-វង] neangvong

ឈ្មោះជីរ ១ប្រភេទ ស្លឹកជមស្រួច ក្លិនប្រហើរ :

នាងស្វាយ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងដើមសម្បុរស្វាយ។

នាងស្វាយ នាម

[នាង-ស្វាយ] neangsvay

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ស្លឹកនិងដើមសម្បុរស្វាយ។

នាច

(ព.ប្រ.) គឺជួនកាលមានលាភសក្ការៈសម្បូរ ជួនកាលក៏អត្តខាត់ ដូចជាទឹកជោរនាច។

នាច កិរិយាសព្ទ

[នាច] neach

ស្រក, ថយចុះហើយនិងមានជោរឡើងវិញ (ទឹក) :

នាច កិរិយាសព្ទ

[នាច] neach

(ព.ប្រ.) គឺជួនកាលមានលាភសក្ការៈសម្បូរ ជួនកាលក៏អត្តខាត់ ដូចជាទឹកជោរនាច។

នាដ

របាំ, ការរាំចាក់ក្បាច់។

នាដ នាម

[នាត] nead

របាំ, ការរាំចាក់ក្បាច់។

នាដក

អ្នករបាំ, អ្នករាំចាក់ក្បាច់។

នាដក នាម

[នា-ដៈ-កៈ] ឬ [នា-ដៈ-ក] neadak

អ្នករបាំ, អ្នករាំចាក់ក្បាច់។

នាដកម្ម

ដូចគ្នានឹង នាដ ដែរ។

នាដកម្ម នាម

[នា-ដៈ-កាំ] neadkomm

ដូចគ្នានឹង នាដ ដែរ។

នាដករ

(ម.ព. នាដក) :

នាដករ នាម

[នា-ដៈ-ក] neadakka≈

(ម.ព. នាដក) :

នាដករស

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះតុបតែងរៀបរៀងដំណើររឿងឱ្យមានឈុតនិងឆាក ឈុត ដើម្បីសម្ដែងជាសិល្បៈទស្សនីយភាព។

នាដករស នាម

[នា-ដៈ-កៈ-រស់] neadakkakrsa≈

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះតុបតែងរៀបរៀងដំណើររឿងឱ្យមានឈុតនិងឆាក ឈុត ដើម្បីសម្ដែងជាសិល្បៈទស្សនីយភាព។

នាដកសាល

សាលនៃអ្នករបាំ, រោងរាំ, រោងល្ខោន។

នាដកសាល នាម

[នា-ដៈ-កៈ-សាល] neadkasal

សាលនៃអ្នករបាំ, រោងរាំ, រោងល្ខោន។

នាដកអក្សរសិល្ប៍

(អ.សិ.) អត្ថបទអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តែងឡើងដោយរៀបចំឱ្យមានឈុតនិងឆាក សម្រាប់យកទៅសម្ដែងសិល្បៈល្ខោន :

នាដកអក្សរសិល្ប៍ នាម

[នា-ដៈ-កៈ-អាក់-ស-សិល] neadakkakaaksasel≈

(អ.សិ.) អត្ថបទអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទ ដែលកវី អ្នកនិពន្ធ តែងឡើងដោយរៀបចំឱ្យមានឈុតនិងឆាក សម្រាប់យកទៅសម្ដែងសិល្បៈល្ខោន :

នាដកា

ស្រីរបាំ។

នាដកា នាម

[នា-ដៈ-កា] neadka

ស្រីរបាំ។

នាដការី

(ម.ព. នាដកា) :

នាដការី នាម

[នា-ដៈ-កា-រ៉ី] neadakkarei≈

(ម.ព. នាដកា) :

នាដកីឡា

ល្ខោនសត្វ, ល្បែងនៃជនអ្នករាំ ល្បែងនៃអ្នករាំ ល្បែងរបាំ។

នាដកីឡា នាម

[នៈ-ដៈ-កី-ឡា] neakdakkeila≈

ល្ខោនសត្វ, ល្បែងនៃជនអ្នករាំ ល្បែងនៃអ្នករាំ ល្បែងរបាំ។

នាដសាស្ត្រ

ការសិក្សាអំពីរបាំ ល្ខោន និងការសម្ដែង :

នាដសាស្ត្រ នាម

[នា-ដៈ-សាស] neadaksas≈

ការសិក្សាអំពីរបាំ ល្ខោន និងការសម្ដែង :

នាដ្យកថា

នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងល្ខោន ដោយលើកយករឿងវិបត្តិ ទំនាស់របស់មនុស្សក្នុងសង្គមនៃសម័យកាលណាមួយ ទោះជារឿងវិបត្តិទាំងនោះពិតក្ដី មិនពិតក្ដី មកធ្វើជាប្រធានរឿង ដោយបង្កើតបរិយាកាស តឹងតែង ធូរស្រាល ជ័យជម្នះ បរាជ័យ ស្លាប់រស់ កម្សត់ ភិតភ័យ តក់ស្លុត

នាដ្យកថា នាម

[នា-ដ្យៈ-កៈ-ថា] neadyeakkaktha≈

នាដកអក្សរសិល្ប៍មួយប្រភេទដែលកវី អ្នកនិពន្ធតាក់តែងជារឿងល្ខោន ដោយលើកយករឿងវិបត្តិ ទំនាស់របស់មនុស្សក្នុងសង្គមនៃសម័យកាលណាមួយ ទោះជារឿងវិបត្តិទាំងនោះពិតក្ដី មិនពិតក្ដី មកធ្វើជាប្រធានរឿង ដោយបង្កើតបរិយាកាស តឹងតែង ធូរស្រាល ជ័យជម្នះ បរាជ័យ ស្លាប់រស់ កម្សត់ ភិតភ័យ តក់ស្លុត

នាដ្យរស

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះបង្ហាញទំនាស់វិបត្តិប្រឆាំងគ្នានៃតួអង្គបដិបក្ខ នៅក្នុងដំណើររឿង ជួនកាលបង្ហាញពីភាពតានតឹង ភាពធូរស្រាល ទុក្ខសោក ដែលនាំឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ កម្សត់ ក្ដុកក្ដួល រន្ធត់ អាណិត អាសូរ... :

នាដ្យរស នាម

[នា-ដ្យៈ-រស់] neadyeakrsa≈

តម្លៃដែលមាននៅក្នុងអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដោយកវី អ្នកនិពន្ធចេះបង្ហាញទំនាស់វិបត្តិប្រឆាំងគ្នានៃតួអង្គបដិបក្ខ នៅក្នុងដំណើររឿង ជួនកាលបង្ហាញពីភាពតានតឹង ភាពធូរស្រាល ទុក្ខសោក ដែលនាំឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ កម្សត់ ក្ដុកក្ដួល រន្ធត់ អាណិត អាសូរ... :

នាថ

អធិបតី, ម្ចាស់, ចៅហ្វាយ, នាយ; ដែលជាទីពឹង, ជាពំនាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នាថ ន., គុ.

[នាត] neath

អធិបតី, ម្ចាស់, ចៅហ្វាយ, នាយ; ដែលជាទីពឹង, ជាពំនាក់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នាទី

មុខក្រសួង, មុខងារ, មុខការ :

នាទី នាម ១)

[នា-ទី] neaty

នាឡិ។ ឈ្មោះមាត្រារាប់ពេលវេលាក្នុងចំនួន ៦០នាឡិកា (៦០មីនុត) :

នាទី នាម ២)

[នា-ទី] neaty

កន្លែងនីមួយៗមាន ព្រំចារឹកដែលគេបានកំណត់ស្រេចហើយ :

នាទី នាម ៣)

[នា-ទី] neaty

មុខក្រសួង, មុខងារ, មុខការ :

នានា

ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នានា គុណនាម

[នា-នា] neanea

ផ្សេងៗ, ទីទៃៗ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នានាជាតិ

ជាតិផ្សេងៗ, ទីទៃពីគ្នា; ដែលមានជាតិផ្សេងៗ, ទីទៃពីគ្នា។

នានាជាតិ ន., គុ.

[នា-នា-ជាត] neaneacheat

ជាតិផ្សេងៗ, ទីទៃពីគ្នា; ដែលមានជាតិផ្សេងៗ, ទីទៃពីគ្នា។

នានានុក្រម

លំដាប់, របៀបផ្សេងគ្នា, ដែលមានលំដាប់, របៀបផ្សេងពីគ្នា។

នានានុក្រម ន., គុ.

[នា-នា-នុ-ក្រំ] neaneanukrom

លំដាប់, របៀបផ្សេងគ្នា, ដែលមានលំដាប់, របៀបផ្សេងពីគ្នា។

នានានុភាព

អានុភាពផ្សេងគ្នា; ដែលមានអានុភាពទីទៃពីគ្នា។

នានានុភាព ន., គុ.

[នា-នា-នុ-ភាប] neaneanupheap

អានុភាពផ្សេងគ្នា; ដែលមានអានុភាពទីទៃពីគ្នា។

នានាប្រទេស

ប្រទេសផ្សេង; ដែលកើត, ដែលនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងគ្នា ឬដែលមកអំពីប្រទេសផ្សេងគ្នា :

នានាប្រទេស ន., គុ.

[នា-នា-ប្រ-ទេស] neaneabrotes

ប្រទេសផ្សេង; ដែលកើត, ដែលនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងគ្នា ឬដែលមកអំពីប្រទេសផ្សេងគ្នា :

នានាសំវាស

លំនៅផ្សេងគ្នា; ដែលមានលំនៅទីទៃពីគ្នា :

នានាសំវាស គុណនាម

[នា-នា-សង់-វ៉ាស] neaneasamveas

ដែលមានសំវាសផ្សេងពីគ្នា :

នានាសំវាស នាម

[នា-នា-សង់-វ៉ាស] neaneasamveas

លំនៅផ្សេងគ្នា; ដែលមានលំនៅទីទៃពីគ្នា :

នាបី

រីឯ, ធម្មតាឯ, ដែលហៅថា (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នាបី ធ.

[នា-បី] neabei

រីឯ, ធម្មតាឯ, ដែលហៅថា (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

នាភី

ផ្ចិត; (រ.ស.) ព្រះនាភី។

នាភី នាម

[នា-ភី] neaphi

ផ្ចិត; (រ.ស.) ព្រះនាភី។

នាម

ប្រដាប់នេសាទមច្ឆជាតិ ធ្វើដោយខ្សែធ្មៃមានក្រឡាបួនជ្រុងស្មើ មានខ្សែដៃពីរ មានថ្មសណ្ដូនជើង មានក្រវិលរូតមាត់ សម្រាប់មនុស្សពីរនាក់ជិះលើទូកក្បាលកន្សៃកាន់ចុងប្រដាប់នោះម្ខាងម្នាក់ អុំវាតទូកបញ្ឆៀងទទឹងខ្សែទឹកបណ្ដែតសំរៀមតាមខ្សែទឹក, កាលបើមានត្រីជាប់ ក៏អាចដឹងភ្លាម :

នាម កិរិយាសព្ទ

[នាម] neam

ឈ្មោះថា, ហៅថា :

នាម នាម

[នាម] neam

ឈ្មោះ; (រ.ស.) ព្រះនាម, ទ្រង់ព្រះនាម ... :

នាម នាម

[នាម] neam

សម្ដីសម្ដែងនូវឈ្មោះជាគ្រឿងកំណត់សម្គាល់ឱ្យហៅបាន, ដូចពាក្យថា មនុស្ស, សត្វ, ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, ស្រែ, ចម្ការ ជាដើម ហៅថា នាម (ព. វ.)។

នាម នាម

[នាម] neam

ឈ្មោះមូលកច្ចាយននិទ្ទេសទី ២(បែបវេយ្យាករណ៍សម្រាប់រៀនភាសាបាលី) :

នាម នាម

[នាម] neam

ប្រដាប់នេសាទមច្ឆជាតិ ធ្វើដោយខ្សែធ្មៃមានក្រឡាបួនជ្រុងស្មើ មានខ្សែដៃពីរ មានថ្មសណ្ដូនជើង មានក្រវិលរូតមាត់ សម្រាប់មនុស្សពីរនាក់ជិះលើទូកក្បាលកន្សៃកាន់ចុងប្រដាប់នោះម្ខាងម្នាក់ អុំវាតទូកបញ្ឆៀងទទឹងខ្សែទឹកបណ្ដែតសំរៀមតាមខ្សែទឹក, កាលបើមានត្រីជាប់ ក៏អាចដឹងភ្លាម :