Khmer Dictionary

នាមប័ណ្ណ

ក្រដាសរឹងជាសន្លឹកតូចៗ មានសរសេរនាមបុគ្គលម្នាក់ៗ។

នាមប័ណ្ណ នាម

[នា-មៈ-ប័ន] neamboann

ក្រដាសរឹងជាសន្លឹកតូចៗ មានសរសេរនាមបុគ្គលម្នាក់ៗ។

ការកំណត់ឈ្មោះ, ការឱ្យឈ្មោះ។ ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណ ច្រើនតែជ្រើសរើសឈ្មោះតាមបង្គាប់ក្នុងក្បួនមហាទក្សា, ឯតាមការណ៍ពិត, ឈ្មោះនោះឥតមានគុណទោសឬសុខទុក្ខល្អអាក្រក់អ្វីទេ គឺតាមតែឱ្យឈ្មោះថាអ្វីក៏បាន, ដូចជាឈ្មោះ កង, កើត, កែវ, គង់, គាំ, ចម្រុង, ចម្រើន, ចាប, ព្រាប, នៅ, រស់, សុខ

នាមប្បញ្ញត្តិ នាម

[នា-ម័ប-ប័ញ-ញ៉ាត់] neambbanhnhotte

ការកំណត់ឈ្មោះ, ការឱ្យឈ្មោះ។ ខ្មែរក្នុងសម័យបុរាណ ច្រើនតែជ្រើសរើសឈ្មោះតាមបង្គាប់ក្នុងក្បួនមហាទក្សា, ឯតាមការណ៍ពិត, ឈ្មោះនោះឥតមានគុណទោសឬសុខទុក្ខល្អអាក្រក់អ្វីទេ គឺតាមតែឱ្យឈ្មោះថាអ្វីក៏បាន, ដូចជាឈ្មោះ កង, កើត, កែវ, គង់, គាំ, ចម្រុង, ចម្រើន, ចាប, ព្រាប, នៅ, រស់, សុខ

នាមរនាប់

នាមសម្រាប់បញ្ជាក់ពីឯកតាសម្គាល់មនុស្ស សត្វ វត្ថុ រង្វាស់រង្វាល់ដែលគេប្រើសម្រាប់រាប់។ នាមរនាប់នៅខាងស្ដាំគុណនាមចំនួនជានិច្ច :

នាមរនាប់ នាម

[នាម-រ-នាប់] neamroneab≈

នាមសម្រាប់បញ្ជាក់ពីឯកតាសម្គាល់មនុស្ស សត្វ វត្ថុ រង្វាស់រង្វាល់ដែលគេប្រើសម្រាប់រាប់។ នាមរនាប់នៅខាងស្ដាំគុណនាមចំនួនជានិច្ច :

នាមវលី

បញ្ជីឈ្មោះ ឬសៀវភៅដែលមានរាយឈ្មោះទំនិញ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗ។

នាមវលី នាម

[នា-មៈ-វ-លី] neameakvoli≈

បញ្ជីឈ្មោះ ឬសៀវភៅដែលមានរាយឈ្មោះទំនិញ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗ។

នាមសព្ទ

សព្ទសម្ដែងនូវឈ្មោះមនុស្ស, សត្វ, ទ្រព្យរបស់នឹងអ្វីៗទាំងពួង :

នាមសព្ទ នាម

[នា-មៈ-ស័ប] neamsaptor

សព្ទសម្ដែងនូវឈ្មោះមនុស្ស, សត្វ, ទ្រព្យរបស់នឹងអ្វីៗទាំងពួង :

នាមាភិធេយ្យ

ឈ្មោះឬនាមដែលតែងតាំងដាក់ឱ្យហៅវីរជនណាម្នាក់ អំពីសម្នាក់មន្ត្រីមានយសស័ក្ដិ ឬអំពីប្រជានុរាស្ត្រ។ វីរបុរសជានាមាភិធេយ្យ តែងតាំងដាក់ឱ្យហៅនរជនណា ដែលមានចិត្តក្លាហានមោះមុត, ចេះការពារស្រុកទេស មិនឱ្យធ្លាក់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃបរទេសគ្រប់គ្រាន់ នឹងចេះគោរពស្រឡាញ់ជនជាតិរួមជាតិដោយមិន

នាមាភិធេយ្យ នាម

[នា-មា-ភិ-ធៃ] neameaphithey≈

ឈ្មោះឬនាមដែលតែងតាំងដាក់ឱ្យហៅវីរជនណាម្នាក់ អំពីសម្នាក់មន្ត្រីមានយសស័ក្ដិ ឬអំពីប្រជានុរាស្ត្រ។ វីរបុរសជានាមាភិធេយ្យ តែងតាំងដាក់ឱ្យហៅនរជនណា ដែលមានចិត្តក្លាហានមោះមុត, ចេះការពារស្រុកទេស មិនឱ្យធ្លាក់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃបរទេសគ្រប់គ្រាន់ នឹងចេះគោរពស្រឡាញ់ជនជាតិរួមជាតិដោយមិន

នាម៉ឺន

មន្ត្រីមានបណ្ដាស័ក្ដិ ១០ហ៊ូពាន់ គឺស័ក្ដិមួយម៉ឺន; ពាក្យនេះជាប់មកពីសម្ដីសៀមថា ន៉ាហ្មឺ់ន "ស្រែមួយម៉ឺន", ន៉ាសែន "ស្រែមួយសែន"; បណ្ដាស័ក្ដិមន្ត្រីធំក្នុងសម័យព្រេងនាយយូរមកហើយ ដែលមានមុខងារត្រូវស្ដីត្រួតត្រា ឬត្រូវបានស្រែមួយហ្មឺន, មួយសែន ជាមុខអាករ; ព្រោះហេតុនោះ ទើបមានព

នាម៉ឺន នាម

[នា-ម៉ឺន] neameun

មន្ត្រីមានបណ្ដាស័ក្ដិ ១០ហ៊ូពាន់ គឺស័ក្ដិមួយម៉ឺន; ពាក្យនេះជាប់មកពីសម្ដីសៀមថា ន៉ាហ្មឺ់ន "ស្រែមួយម៉ឺន", ន៉ាសែន "ស្រែមួយសែន"; បណ្ដាស័ក្ដិមន្ត្រីធំក្នុងសម័យព្រេងនាយយូរមកហើយ ដែលមានមុខងារត្រូវស្ដីត្រួតត្រា ឬត្រូវបានស្រែមួយហ្មឺន, មួយសែន ជាមុខអាករ; ព្រោះហេតុនោះ ទើបមានព

នាយ

ទីឬកន្លែងឆ្ងាយដែលត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លងសមុទ្រ :

នាយ នាម

[នាយ] neay

អ្នកដឹកនាំ, អ្នកត្រួតត្រា, ចៅហ្វាយបន្ទាប់, ចៅហ្វាយរង :

នាយ នាម

[នាយ-កៈ-ប៉ាល់] neay

(ម.ព. កាពីទែន)។

នាយ នាម

[នាយ-សំ-ពៅ] neay

ម្ចាស់សំពៅដែលធ្វើជំនួញទៅមកស្រុកឆ្ងាយៗ ឬអ្នកដឹកនាំបញ្ជាសំពៅ។

នាយ សព្វនាម

[នាយ] neay

សម្រាប់ហៅដោយដំណើរគួរសម ឬលើកតម្កើងចំពោះមនុស្សប្រុសឥតបណ្ដាស័ក្ដិ, ឥតមានមុខការត្រួតត្រាលើគេទេក៏បាន :

នាយ សព្វនាម

[នាយ] neay

ខាងម្ខាងទីទៃពីខាងអាយ, ឯណោះ :

នាយ នាម

[នាយ-សៈ-ម៉ុត] neay

ទីឬកន្លែងឆ្ងាយដែលត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លងសមុទ្រ :

នាយក

អ្នកដែលមានឋានៈបន្ទាប់ពីនាយក :

នាយក នាម a

[នា-យក់] neayouk

អ្នកនាំ, អ្នកដឹកនាំ, អ្នកត្រួតត្រា :

នាយក កិរិយាសព្ទ b

[នា-យក់] neayouk

ប្រើក្លាយមកជា កិ. ថា ត្រួតត្រា ក៏មាន :

នាយក នាម

[នា-យក់-រង] neayouk

អ្នកដែលមានឋានៈបន្ទាប់ពីនាយក :

នាយកដ្ឋាន

ផ្នែកដែលស្ថិតនៅក្រោមចំណុះអគ្គនាយកដ្ឋាននៃក្រសួងឬស្ថាប័នណាមួយ។ នាយកដ្ឋាន មានការិយាល័យផ្សេងៗចំណុះច្រើនទៀត :

នាយកដ្ឋាន នាម

[នា-យក់-កាត់-ឋាន] neaykkatthan≈

ផ្នែកដែលស្ថិតនៅក្រោមចំណុះអគ្គនាយកដ្ឋាននៃក្រសួងឬស្ថាប័នណាមួយ។ នាយកដ្ឋាន មានការិយាល័យផ្សេងៗចំណុះច្រើនទៀត :

នាយកធម៌

ធម៌របស់នាយក, ធម៌សម្រាប់ជនអ្នកដឹកនាំឬអ្នកត្រួតត្រាអ្នកដទៃ :

នាយកធម៌ នាម

[នា-យៈ-កៈ-ធ័រ] neaykathomr

ធម៌របស់នាយក, ធម៌សម្រាប់ជនអ្នកដឹកនាំឬអ្នកត្រួតត្រាអ្នកដទៃ :

នាយករដ្ឋមន្ត្រី

តំណែងជាប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។

នាយករដ្ឋមន្ត្រី នាម

[នា-យក់-រ័ត-ឋៈ-មន់-ត្រី] ឬ [នា-យក់-រ័ត-មន់-ត្រី] neaykrtathakmnotri]rue[neaykrtamnotri≈

តំណែងជាប្រធានគណៈរដ្ឋមន្ត្រី។

នាយចក្របាលទោ

ឋានន្តរនាយទាហានរងជើងទឹក នៅចន្លោះចក្របាលឯកនិងនាយចក្របាលឯក។

នាយចក្របាលទោ នាម

[នាយ-ច័ក-ក្រៈ-បាល-ទោ] neaychkakreakbalto≈

ឋានន្តរនាយទាហានរងជើងទឹក នៅចន្លោះចក្របាលឯកនិងនាយចក្របាលឯក។

នាយចក្របាលឯក

ឋានន្តរនាយទាហានរងជើងទឹកខ្ពស់ជាងនាយចក្របាលទោ។

នាយចក្របាលឯក នាម

[នាយ-ច័ក-ក្រៈ-បាល-អែក] neaychkakreakbalaaek≈

ឋានន្តរនាយទាហានរងជើងទឹកខ្ពស់ជាងនាយចក្របាលទោ។

នាយចំណង់

នាយទាហានដែលមានចិត្តចង់បម្រុងនឹងឡើងទៅកាន់ឋានន្តរជាអនុសេនីយ៍ត្រី គឺឋានន្តររបស់នាយទាហានដែលនៅក្នុងចន្លោះព្រឹន្ទបាលឯកនិងអនុសេនីយ៍ត្រី ហៅថា បេក្ខសេនីយ៍ ក៏បាន។

នាយចំណង់ នាម

[នាយ-ចំ-ណង់] neaychamnang

នាយទាហានដែលមានចិត្តចង់បម្រុងនឹងឡើងទៅកាន់ឋានន្តរជាអនុសេនីយ៍ត្រី គឺឋានន្តររបស់នាយទាហានដែលនៅក្នុងចន្លោះព្រឹន្ទបាលឯកនិងអនុសេនីយ៍ត្រី ហៅថា បេក្ខសេនីយ៍ ក៏បាន។

នាយទាហាន

ទាហានមានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រីឡើងទៅ :

នាយទាហាន នាម

[នាយ-ទា-ហ៊ាន] neayteahean≈

ទាហានមានឋានន្តរសក្ដិខ្ពស់ ចាប់ពីអនុសេនីយ៍ត្រីឡើងទៅ :

នាយទាហានរង

ទាហានមានឋានន្តរសក្ដិ ចាប់ពីពលបាលត្រីដល់ព្រឹន្ទបាលឯក។

នាយទាហានរង នាម

[នាយ-ទា-ហ៊ាន-រង] neayteaheanrngo≈

ទាហានមានឋានន្តរសក្ដិ ចាប់ពីពលបាលត្រីដល់ព្រឹន្ទបាលឯក។

នាយទោ

នាយទី ២, ឋានន្តររបស់ពលទាហានខ្ពស់ជាងពលឯក, ទាបជាងនាយឯក។

នាយទោ នាម

[នាយ-ទោ] neayotou

នាយទី ២, ឋានន្តររបស់ពលទាហានខ្ពស់ជាងពលឯក, ទាបជាងនាយឯក។

នាយនាវីចំណង់

នាយទាហានដែលមានចិត្តចង់បម្រុងនឹងឡើងទៅកាន់ឋានន្តរជាអនុនាវីត្រី គឺឋានន្តររបស់នាយទាហានដែលនៅក្នុងចន្លោះនាយចក្របាលបាលឯកនិងអនុនាវីត្រី។

នាយនាវីចំណង់ នាម

[នាយ-នា-វី-ចំ-ណង់] neayneavichamnngo≈

នាយទាហានដែលមានចិត្តចង់បម្រុងនឹងឡើងទៅកាន់ឋានន្តរជាអនុនាវីត្រី គឺឋានន្តររបស់នាយទាហានដែលនៅក្នុងចន្លោះនាយចក្របាលបាលឯកនិងអនុនាវីត្រី។

នាយឯក

នាយទី ១, ឋានន្តរនៃពលទាហានខ្ពស់ជាងនាយទោ, ទាបជាងពលបាលត្រី។

នាយឯក នាម

[នាយ-អែក] neayok

នាយទី ១, ឋានន្តរនៃពលទាហានខ្ពស់ជាងនាយទោ, ទាបជាងពលបាលត្រី។

នាយិកា

(ម.ព. នាយក)។

នាយិកា នាម

[នា-យិ-កា] neayika≈

(ម.ព. នាយក)។

នារ

ដីដែលមានសណ្ឋានជ្រាលស្រួល។

នារ គុ.កិ., គុ.

[នា] near

ដែលមានអាការៈទេរដោយដំណើររត់ឬដោយជ្រាលស្រួលមិន ចោត :

នារ នាម

[ដី-នា] near

ដីដែលមានសណ្ឋានជ្រាលស្រួល។

នារទជាតក

ឈ្មោះជាតកមួយមានក្នុងរឿងទសជាតក៍។

នារទជាតក នាម

[នា-រៈ-ទៈ-ជា-ដក់] neartocheatak

ឈ្មោះជាតកមួយមានក្នុងរឿងទសជាតក៍។

នារាយណ៍

នាមម្យ៉ាងរបស់វិស្ណុ; នាមនេះហៅដោយអានុភាពដែលវិស្ណុចេះបែងភាគឱ្យកើតជារូបផ្សេងៗ មានរូបមនុស្សជាដើម :

នារាយណ៍ នាម

[នា-រាយ] neareayon

នាមម្យ៉ាងរបស់វិស្ណុ; នាមនេះហៅដោយអានុភាពដែលវិស្ណុចេះបែងភាគឱ្យកើតជារូបផ្សេងៗ មានរូបមនុស្សជាដើម :

នារី

ស្ត្រី, មនុស្សស្រី, នាង។

នារី នាម

[នា-រី] neary

ស្ត្រី, មនុស្សស្រី, នាង។

នារីក្លាហាន

ស្ត្រីក្លាហាន គឺស្ត្រីជាពលរដ្ឋធម្មតា ដែលស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានជាទាហាន ក្នុងគ្រាស្រុកទេសមានភ័យអាសន្ន ជាជំនួយដល់ក្រុមទាហានក្នុងក្របខ័ណ្ឌ (ជាគូដៃនឹងជីវពល)។

នារីក្លាហាន នាម

[នា-រី-ក្លា-ហាន] neariklahan

ស្ត្រីក្លាហាន គឺស្ត្រីជាពលរដ្ឋធម្មតា ដែលស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានជាទាហាន ក្នុងគ្រាស្រុកទេសមានភ័យអាសន្ន ជាជំនួយដល់ក្រុមទាហានក្នុងក្របខ័ណ្ឌ (ជាគូដៃនឹងជីវពល)។

នារីផល

ឈ្មោះឈើមានផ្លែរូបដូចជាស្រីក្រមុំ មានតែក្នុងព្រៃហិមពាន្ត; មានតំណាលក្នុងរឿងបុរាណថា វេលាដែលឈើនេះមានផ្កាផ្លែ, ពួកពិទ្យាធរជ្រួលជ្រើមដណ្ដើមគ្នាបេះផ្កា និងផ្លែឈើនោះ ដោយសេចក្ដីស្នេហាខ្លាំង។

នារីផល នាម

[នា-រី-ផល់] neariphol

ឈ្មោះឈើមានផ្លែរូបដូចជាស្រីក្រមុំ មានតែក្នុងព្រៃហិមពាន្ត; មានតំណាលក្នុងរឿងបុរាណថា វេលាដែលឈើនេះមានផ្កាផ្លែ, ពួកពិទ្យាធរជ្រួលជ្រើមដណ្ដើមគ្នាបេះផ្កា និងផ្លែឈើនោះ ដោយសេចក្ដីស្នេហាខ្លាំង។