Khmer Dictionary

និមិត្តរូបារម្មណ៍ នាម

[និ-មិត-តៈ-រូ-បា-រ៉ម់] ឬ [និ-មិត-រូ-បា-រ៉ម់] nimittakrubarm]orue[nimitrubarmo≈

រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ រំលេចឱ្យឃើញជាសញ្ញាភាពដែលជាតំណាងឱ្យមតិ ទស្សនៈណាមួយ :

និមិត្តរូបារម្មណ៍ នាម

[និ-មិត-តៈ-រូប-និ-យំ] nimittakrubniyum≈

ការប្រើនិមិត្តរូបនានាដើម្បីតំណាងឱ្យគំនិតផ្សេងៗ ជាពិសេសនៅក្នុងសិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ និងភាពយន្ត :

និមិត្តសញ្ញា

គ្រឿងសម្គាល់ ជារូប លេខ អក្សរ ប្រើសម្រាប់សម្គាល់ន័យ ជាពិសេសនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចជាគណិតវិទ្យា តន្ត្រីជាដើម :

និមិត្តសញ្ញា នាម

[និ-មិត-តៈ-ស័ញ-ញ៉ា] nimittaksnhonha≈

គ្រឿងសម្គាល់ ជារូប លេខ អក្សរ ប្រើសម្រាប់សម្គាល់ន័យ ជាពិសេសនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ ដូចជាគណិតវិទ្យា តន្ត្រីជាដើម :

និមិត្តហេតុ

ហេតុជាគ្រឿងចំណាំឬសម្គាល់។ សព្វថ្ងៃប្រើពាក្យនេះសំដៅយកអាការៈនៃរោគឬប្រភេទនៃជំងឺ ដែលនាំឱ្យដឹងបានដោយគ្រឿងសម្គាល់ផ្សេងៗ :

និមិត្តហេតុ នាម

[និ-មិត-តៈ-ហែត] nimittheto

ហេតុជាគ្រឿងចំណាំឬសម្គាល់។ សព្វថ្ងៃប្រើពាក្យនេះសំដៅយកអាការៈនៃរោគឬប្រភេទនៃជំងឺ ដែលនាំឱ្យដឹងបានដោយគ្រឿងសម្គាល់ផ្សេងៗ :

និមុត្តិ

ការដោះលែង, ការឱ្យរួចខ្លួន, ការឱ្យរួចស្រឡះ។

និមុត្តិ នាម

[និ-មុត-តិ] nimutte≈

ការដោះលែង, ការឱ្យរួចខ្លួន, ការឱ្យរួចស្រឡះ។

និមុត្តិកិច្ច

ការសងបំណុល, ការបង់ប្រាក់។

និមុត្តិកិច្ច នាម

[និ-មុត-តិ-កិច] nimuttekech≈

ការសងបំណុល, ការបង់ប្រាក់។

និមុត្តិធានា

ការធានាឱ្យរួចពីការបង់ប្រាក់, ការធានាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។

និមុត្តិធានា នាម ១)

[និ-មុត-តិ-ធា-នា] nimuttetheanea≈

ការអនុញ្ញាតឱ្យទំនិញអាចបន្តការដឹកជញ្ជូនទៅមុខទៀត។

និមុត្តិធានា នាម ២)

[និ-មុត-តិ-ធា-នា] nimuttetheanea≈

ការធានាឱ្យរួចពីការបង់ប្រាក់, ការធានាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។

និមូលវិចារណ៍

ការធ្លាក់ចុះពីតម្លៃដើម។

និមូលវិចារណ៍ នាម

[និ-មូល-វិ-ចា] nimulvicha≈

ការធ្លាក់ចុះពីតម្លៃដើម។

និម្មល

(ម.ព. និមល)។

និម្មល នាម

[និម-មល់] nimmlo≈

(ម.ព. និមល)។

និម្មានរតី

ឈ្មោះស្ថានសួគ៌ក្នុងឆកាមាវចរជាន់ទីប្រាំ។

និម្មានរតី នាម

[និម-មា-នៈ-រៈ-តី] ឬ [និម-មា-នៈ-រៈ-ដី] nimmeanorotei

ឈ្មោះស្ថានសួគ៌ក្នុងឆកាមាវចរជាន់ទីប្រាំ។

និម្មាបនកម្ម

អំពើឬការបង្កើតអ្វីៗដោយឫទ្ធិ។ សិល្បៈផ្នែកខាងការសាង ឬតាក់តែងនូវវត្ថុផ្សេងៗឱ្យបានល្អឆើតឆាយដូចជានិម្មិត :

និម្មាបនកម្ម នាម

[និម-មា-ប៉ៈ-ណៈ-កាំ] nimmeabnokomm

អំពើឬការបង្កើតអ្វីៗដោយឫទ្ធិ។ សិល្បៈផ្នែកខាងការសាង ឬតាក់តែងនូវវត្ថុផ្សេងៗឱ្យបានល្អឆើតឆាយដូចជានិម្មិត :

និម្មាបនិក

អ្នកធ្វើឬបង្កើតអ្វីៗដោយឫទ្ធិ។ អ្នកកាន់កាប់មុខការខាងកសាងលំអតាក់តែង ...។

និម្មាបនិក នាម

[និម-មា-ប៉ៈ-និក] nimmeabanik

អ្នកធ្វើឬបង្កើតអ្វីៗដោយឫទ្ធិ។ អ្នកកាន់កាប់មុខការខាងកសាងលំអតាក់តែង ...។

និម្មិត

(ម.ព. និមិត)។

និម្មិត កិរិយាសព្ទ ១)

[និម-មិត] nimmit≈

បង្កើតដោយឫទ្ធិ កាឡាខ្លួន ដំណែងខ្លួន :

និម្មិត កិរិយាសព្ទ ២)

[និម-មិត] nimmit≈

(ម.ព. និមិត)។

និម្មិតកម្ម

(អ.សិ.) ការបង្កើតស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ដោយសំយោគរវាងអនុកម្ម និងនវកម្ម :

និម្មិតកម្ម នាម

[និម-មិ-តៈ-កាំ] nimmitakkaam≈

(អ.សិ.) ការបង្កើតស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ដោយសំយោគរវាងអនុកម្ម និងនវកម្ម :

និយតមិច្ឆាទិដ្ឋិ

សេចក្ដីប្រកាន់ខុសថាទៀង គឺយល់ឃើញខុសថាមនុស្សសត្វទាំងអស់ កាលបើស្លាប់ទៅ, ធ្លាប់កើតជាជាតិអ្វី ក៏មកកើតជាជាតិនោះទៀត (ទិដ្ឋិនេះតាមពុទ្ធសាសនាថាមានទោសធ្ងន់)។

និយតមិច្ឆាទិដ្ឋិ នាម

[និ-យៈ-តៈ-មិច-ឆា-ទិត-ឋិ] niytamichchhatidthe

សេចក្ដីប្រកាន់ខុសថាទៀង គឺយល់ឃើញខុសថាមនុស្សសត្វទាំងអស់ កាលបើស្លាប់ទៅ, ធ្លាប់កើតជាជាតិអ្វី ក៏មកកើតជាជាតិនោះទៀត (ទិដ្ឋិនេះតាមពុទ្ធសាសនាថាមានទោសធ្ងន់)។

និយម

សេចក្ដីកំណត់, ធម្មតា, ធម្មជាតិ។

និយម កិរិយាសព្ទ

[និ-យំ] niyum

កំណត់, អនុលោមតាម។

និយម នាម

[និ-យំ] niyum

សេចក្ដីកំណត់, ធម្មតា, ធម្មជាតិ។

និយាម

លក្ខណៈសម្រាប់វិនិច្ឆ័យឬគោលការណ៍កំណត់ប្រភេទទំនិញត្រូវផលិត ឬលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសផលិតកម្ម :

និយាម នាម

[និ-យាម] niyeam≈

ស្តង់ដាឬគំរូដែលគេស្គាល់ជាទូទៅ ដូចជានិយាមច្បាប់ជាដើម, ស្តង់ដាឬកម្រិតវាស់អាកប្បកិរិយាឬបំណិនដែលគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅនៅក្នុងសហគមន៍ឬសង្គមមួយ :

និយាម នាម

[និ-យាម] niyeam≈

លក្ខណៈសម្រាប់វិនិច្ឆ័យឬគោលការណ៍កំណត់ប្រភេទទំនិញត្រូវផលិត ឬលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសផលិតកម្ម :

និយាមកា

ចំនួនតួលេខជាមុំឬជាបន្ទាត់ ដែលកំណត់អំពីទីតាំងរបស់ចំណុចនីមួយៗនៅក្នុងបណ្ដាញឬប្រព័ន្ធកំណត់មួយ។

និយាមកា នាម

[និ-យាម-កា] niyeamka≈

ចំនួនតួលេខជាមុំឬជាបន្ទាត់ ដែលកំណត់អំពីទីតាំងរបស់ចំណុចនីមួយៗនៅក្នុងបណ្ដាញឬប្រព័ន្ធកំណត់មួយ។

និយាយ

(សំនួន.) (ព.សា) ពាក្យនាំមុខសម្រាប់ចាប់ផ្ដើមបន្តសម្ដី :

និយាយ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ] niyey

នាំសម្ដីចេញ គឺពោលពាក្យ, ស្ដី, ថា :

និយាយ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ខ្សឹប-ខ្សឹប] niyey

និយាយតិចៗស្ទើរតែមិនឮសំឡេង :

និយាយ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-ដើម] niyey

និយាយអំពីអ្នកដទៃប្រាប់ដល់អ្នកដទៃដោយកំបាំងមុខ :

និយាយ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-លេង] niyey

និយាយកំប្លែង, និយាយអំពីរឿងអ្វីមួយសម្រាប់ជាការកម្សាន្តសប្បាយ :

និយាយ កិរិយាសព្ទ

[និ-យាយ-លេង] niyey

(សំនួន.) (ព.សា) ពាក្យនាំមុខសម្រាប់ចាប់ផ្ដើមបន្តសម្ដី :

និយោជក

អ្នកដឹកនាំ, អ្នកបង្គាប់ឬប្រើឱ្យគេធ្វើការផ្សេងៗ។

និយោជក នាម

[និ-យោ-ជក់] niyouchok

អ្នកដឹកនាំ, អ្នកបង្គាប់ឬប្រើឱ្យគេធ្វើការផ្សេងៗ។

និយោជិត

អ្នកដែលគេប្រើឱ្យធ្វើការ; កូនឈ្នួល; ភ្នាក់ងារដែលធ្វើការក្រោមបង្គាប់ចៅហ្វាយនាយក្នុងគ្រឹះស្ថានឯកជនឬក្នុងក្រសួងរាជការ :

និយោជិត នាម

[និ-យោ-ជិត] niyouchit

អ្នកដែលគេប្រើឱ្យធ្វើការ; កូនឈ្នួល; ភ្នាក់ងារដែលធ្វើការក្រោមបង្គាប់ចៅហ្វាយនាយក្នុងគ្រឹះស្ថានឯកជនឬក្នុងក្រសួងរាជការ :

និយោជិតា

(ម.ព. និយោជិត)។

និយោជិតា នាម

[និ-យោ-ជិ-តា] niyochita≈

(ម.ព. និយោជិត)។

និយ័ត

ប្រាកដ, ជឿជាក់, មិនប្រែប្រួល, ធម្មតា, ត្រឹមត្រូវតាមធម្មតា :

និយ័ត គុណនាម

[និ-យ៉ាត់] niyat≈

ប្រាកដ, ជឿជាក់, មិនប្រែប្រួល, ធម្មតា, ត្រឹមត្រូវតាមធម្មតា :

និយ័តកម្ម

ការធ្វើឱ្យមានភាពទៀងទាត់ ការធ្វើឱ្យមានភាពធម្មតា :

និយ័តកម្ម នាម

[និ-យ៉ាត់-តៈ-កាំ] niyattakkaam≈

ការធ្វើឱ្យមានភាពទៀងទាត់ ការធ្វើឱ្យមានភាពធម្មតា :

និយ័តករ

អ្នកធ្វើនិយ័តកម្ម :

និយ័តករ នាម

[និ-យ៉ាត់-តៈ-ក] niyattakka≈

អ្នកធ្វើនិយ័តកម្ម :

និយ័តភាព

ភាពប្រាកដ, ភាពជឿជាក់, ភាពមិនប្រែប្រួល, ភាពធម្មតា, ភាពត្រឹមត្រូវតាមធម្មតា :

និយ័តភាព នាម

[និ-យ៉ាត់-តៈ-ភាប] niyattakpheab≈

ភាពប្រាកដ, ភាពជឿជាក់, ភាពមិនប្រែប្រួល, ភាពធម្មតា, ភាពត្រឹមត្រូវតាមធម្មតា :

និយ័តភាវូបនីយកម្ម

ការផ្លាស់ប្ដូរទិសដៅចំណាយពីខ្ទង់ថវិកាមួយទៅខ្ទង់ថវិកាមួយទៀតនៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំសារពើពន្ធណាមួយ :

និយ័តភាវូបនីយកម្ម នាម

[និ-យ៉ាត់-តៈ-ភា-វូ-បៈ-នី-យៈ-កាំ] niyattakpheavubakniyeakkaam≈

ការផ្លាស់ប្ដូរទិសដៅចំណាយពីខ្ទង់ថវិកាមួយទៅខ្ទង់ថវិកាមួយទៀតនៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំសារពើពន្ធណាមួយ :

និយ្យានិកធម៌

ធម៌សម្រាប់ដឹកនាំ ឬយឹតយោងស្រោចស្រង់សត្វឱ្យរួចចាកទុក្ខ :

និយ្យានិកធម៌ នាម

[និយ-យា-និ-កៈ-ធ័រ] niyyeanikothomr

ធម៌សម្រាប់ដឹកនាំ ឬយឹតយោងស្រោចស្រង់សត្វឱ្យរួចចាកទុក្ខ :

និរគុណ

ដែលរមឹលគុណគេ :

និរគុណ គុណនាម ១)

[និ-រៈ-គុន] nirokun

ដែលឥតគុណឥតប្រយោជន៍ :

និរគុណ គុណនាម ២)

[និ-រៈ-គុន] nirokun

ដែលរមឹលគុណគេ :

និរណេត្រ

អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី (ចៅក្រម)។

និរណេត្រ នាម

[និ-រៈ-នេត] nirnetror

អ្នកពិភាក្សាក្ដី, អ្នកជំនុំក្ដី (ចៅក្រម)។

និរតី

ឈ្មោះអនុទិសមួយជាចន្លោះទិសទក្សិណនិងទិសបស្ចិម :

និរតី នាម

[និ-រៈ-ដី] ឬ [និ-ដី] nirotei

ឈ្មោះអនុទិសមួយជាចន្លោះទិសទក្សិណនិងទិសបស្ចិម :

និរទុក្ខ

ដែលឥតទុក្ខ, ឥតព្រួយ។ សរសេរក្លាយជា នេរទុក្ខ ក៏មាន។

និរទុក្ខ គុណនាម

[និ-រៈ-ទុក] nirtukkhar

ដែលឥតទុក្ខ, ឥតព្រួយ។ សរសេរក្លាយជា នេរទុក្ខ ក៏មាន។

និរទេស

បំបរបង់ឱ្យចេញពីស្រុក, ពីនគរខ្លួនទៅស្រុក, នគរដទៃ។

និរទេស នាម a

[និ-រៈ-ទេស] nirotes

ដំណើរបំបរបង់ឱ្យចេញពីស្រុក, ពីនគរខ្លួនទៅនៅស្រុក, នគរឯទៀត។

និរទេស កិរិយាសព្ទ b

[និ-រៈ-ទេស] nirotes

បំបរបង់ឱ្យចេញពីស្រុក, ពីនគរខ្លួនទៅស្រុក, នគរដទៃ។

និរទោស

ដែលឥតទោស, ដែលគ្មានកំហុស :

និរទោស គុណនាម

[និ-រៈ-ទោស] nirotous

ដែលឥតទោស, ដែលគ្មានកំហុស :

និរន្តរ គុណកិរិយា

[និ-រ៉ន់-ដ] nirntor

ដែលឥតមានចន្លោះ, ជានិច្ច, ឥតស្រាក, ឥតឈប់, ឥតល្ហែ :

និរន្តរភាព

ភាពដែលឤចកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ឥតដាច់ ឬលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ជាបន្តបន្ទាប់ឥតដាច់នៃធនធានសេដ្ឋកិច្ចឬហិរញ្ញវត្ថុ ដោយពុំគិតបញ្ចូលការរក្សាបាន ឬការពង្រីកបាននូវគុណភាព និងវឌ្ឍនភាព :

និរន្តរភាព នាម

[និ-រ៉ន់-តៈ-រ៉ៈ-ភាប] nirntoropheap

ភាពដែលឤចកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ឥតដាច់ ឬលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ជាបន្តបន្ទាប់ឥតដាច់នៃធនធានសេដ្ឋកិច្ចឬហិរញ្ញវត្ថុ ដោយពុំគិតបញ្ចូលការរក្សាបាន ឬការពង្រីកបាននូវគុណភាព និងវឌ្ឍនភាព :

និរន្តរាយ

ការមិនមានអន្តរាយ, ដំណើរដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់ :

និរន្តរាយ នាម

[និ-រន់-តៈ-រ៉ាយ] nirntoreay

ការមិនមានអន្តរាយ, ដំណើរដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់ :

និរន្តរ៍

(ម.ព. និរន្តរ)។

និរន្តរ៍ គុណកិរិយា

[និ-រ៉ន់] nirno≈

(ម.ព. និរន្តរ)។

និរប្រវេស

(ម.ព. និរប្រវេសន៍)។

និរប្រវេស នាម

[និ-រៈ-ប្រ-វេស] nireakbroves≈

(ម.ព. និរប្រវេសន៍)។

និរប្រវេសន៍

បម្លាស់លំនៅនៃប្រជាជនដែលចេញពីប្រទេសកំណើតឬប្រទេសណាមួយ ដែលកំពុងរស់នៅដើម្បីទៅរស់នៅប្រទេសផ្សេងទៀត :

និរប្រវេសន៍ នាម ១)

[និ-រៈ-ប្រ-វេស] nireakbroves≈

ពលករ ឬកម្មករដែលចេញទៅធ្វើការ ឬរស់នៅឯប្រទេសដទៃ។

និរប្រវេសន៍ នាម ២)

[និ-រៈ-ប្រ-វេស] nireakbroves≈

បម្លាស់លំនៅនៃប្រជាជនដែលចេញពីប្រទេសកំណើតឬប្រទេសណាមួយ ដែលកំពុងរស់នៅដើម្បីទៅរស់នៅប្រទេសផ្សេងទៀត :

និរភ័យ

ដែលឥតភ័យ, ឥតខ្លាច។ សរសេរក្លាយជា នេរភ័យ ក៏មាន។

និរភ័យ គុណនាម

[និ-រៈ-ភៃ] nirophey

ដែលឥតភ័យ, ឥតខ្លាច។ សរសេរក្លាយជា នេរភ័យ ក៏មាន។

និរមិត

(ម.ព. និមិត)។

និរមិត កិរិយាសព្ទ

[និ-រៈ-មិត] niromit

(ម.ព. និមិត)។

និរយបាល

អ្នកត្រួតត្រាសត្វនរក, យមបាលនៅឋាននរក។

និរយបាល នាម

[និ-រៈ-យៈ-បាល] nireakyeakbal≈

អ្នកត្រួតត្រាសត្វនរក, យមបាលនៅឋាននរក។

និរាករណ៍

ការរំលាយ, ការបដិសេធចោល, មោឃកម្ម; ការលុបចោលលែងឱ្យប្រើបទប្បញ្ញត្តិចាស់ដោយមានបទប្បញ្ញត្តិថ្មីមកជំនួស។

និរាករណ៍ នាម

[និ-រា-ក] nireaka≈

ការរំលាយ, ការបដិសេធចោល, មោឃកម្ម; ការលុបចោលលែងឱ្យប្រើបទប្បញ្ញត្តិចាស់ដោយមានបទប្បញ្ញត្តិថ្មីមកជំនួស។

និរាណានិគមកម្ម

ដំណើរការដែលប្រទេសឬតំបន់ណាមួយជាទឹកដីអាណានិគមទទួលបានមកវិញនូវឯករាជ្យជាតិ :

និរាណានិគមកម្ម នាម

[និ-រា-ណា-និ-គំ-មៈ-កាំ] nireananikummeakkaam≈

ដំណើរការដែលប្រទេសឬតំបន់ណាមួយជាទឹកដីអាណានិគមទទួលបានមកវិញនូវឯករាជ្យជាតិ :

និរាស

ដំណើរអស់បំណង, អស់សង្ឃឹម; ដែលអស់បំណង។

និរាស កិរិយាសព្ទ

[និ-រាស] nireas

ប្រាស, ឃ្លាតឆ្ងាយ។