Khmer Dictionary

បាត់ កិរិយាសព្ទ

[បាត់-ផ្សែង] bat

ឆ្ងាយមើលផ្សែងឬមើលធូលីហុយមិនឃើញ :

បាត់ កិរិយាសព្ទ

[បាត់-យស់] bat

ខូចយសស័ក្ដិ, អស់បរិវារ, អស់គ្នីគ្នា។

បាត់ដឹង

ឈ្មោះទីប្រជុំជនមួយក្នុងស្រុកឧដុង្គ ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជាទីតាំងនៃស្រុកឧដុង្គ។

បាត់ដឹង នាម

[បាត់-ដឹង] batadoeng

ឈ្មោះទីប្រជុំជនមួយក្នុងស្រុកឧដុង្គ ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ ជាទីតាំងនៃស្រុកឧដុង្គ។

បាត់ដំបង

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលមានក្រុងបាត់ដំបងជាទីរួមខេត្ត។

បាត់ដំបង នាម

[បាត់-ដំ-បង] batdambngo≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលមានក្រុងបាត់ដំបងជាទីរួមខេត្ត។

បាត់បង់

ស្លាប់, ស្លាប់បាត់ទៅហើយ (ពាក្យរាបសា សម្រាប់ប្រជាជនទាំងពួង)។

បាត់បង់ កិរិយាសព្ទ

[បាត់-បង់] batobong

ស្លាប់, ស្លាប់បាត់ទៅហើយ (ពាក្យរាបសា សម្រាប់ប្រជាជនទាំងពួង)។

បាត់វិញ្ញាណ

គាំងវិញ្ញាណ, ស្លន់ភាន់ភាំងគាំងបាត់សេចក្ដីដឹងជាក់ (ស្លាប់) :

បាត់វិញ្ញាណ កិរិយាសព្ទ

[បាត់-វិញ-ញាន] batvinhnhean≈

គាំងវិញ្ញាណ, ស្លន់ភាន់ភាំងគាំងបាត់សេចក្ដីដឹងជាក់ (ស្លាប់) :

បាត់ស្មារតី

គាំងស្មារតី, ស្លន់ភាន់ភាំងគាំងស្មារតីនឹកមិនឃើញ ព្រោះភ័យខ្លាច :

បាត់ស្មារតី កិរិយាសព្ទ

[បាត់-ស្មា-រ-ដី] batsmearodei≈

គាំងស្មារតី, ស្លន់ភាន់ភាំងគាំងស្មារតីនឹកមិនឃើញ ព្រោះភ័យខ្លាច :

បាត្រ នាម

[បាត] batrar

ភាជនៈធ្វើដោយដែកឬដោយដី មានរាងជ្រៅក្រឡូមសម្រាប់បព្វជិតក្នុងពុទ្ធសាសនាប្រើការទទួលចង្ហាន់ :

បាត្រ នាម

[គ្រប-បាត] batrar

ប្រដាប់សម្រាប់គ្របពីលើមាត់បាត្រ។

បាត្រ នាម

[យោក-បាត] batrar

ខ្សែតម្បារសំប៉ែតដែលចងភ្ជាប់នឹងស្លោកបាត្រសម្រាប់ស្ពាយ។

ខ្ញុំព្រះបាទម្ចាស់ បុ. ខ្ញុំ, ខ្លួនខ្ញុំ; ពាក្យសម្រាប់មន្ត្រីស័ក្ដិតូចឬរាស្ត្រប្រជានិយាយទៅរកសេនាបតី, រដ្ឋមន្ត្រី; សរសេរជា ខ្ញុំប្របាទម្ចាស់ ក៏មាន។ ខ្ញុំព្រះបាទ បុ. ខ្ញុំ, ខ្លួនខ្ញុំ; ពាក្យសម្រាប់មន្ត្រីស័ក្ដិធំតែមិនមែនសេនាបតី, មិនមែនជារដ្ឋមន្ត្រី និយាយទៅរកសេនា

បាទ នាម ១)

[បាត] bart

ជើង (រ.ស.) :

បាទ នាម ២)

[បាត] bart

ឃ្លាសង្កាត់របស់គាថា, របស់កាព្យឃ្លោង :

បាទ នាម

[បាត] bart

ឈ្មោះប្រាក់បុរាណតម្លៃ ៦០សេន :

បាទ ឧ., គុ.កិ.

[បាត] bart

អើ; ពាក្យសម្រាប់បុរសឆ្លើយ :

បាទ សព្វនាម

[បាត] bart

ខ្ញុំព្រះបាទម្ចាស់ បុ. ខ្ញុំ, ខ្លួនខ្ញុំ; ពាក្យសម្រាប់មន្ត្រីស័ក្ដិតូចឬរាស្ត្រប្រជានិយាយទៅរកសេនាបតី, រដ្ឋមន្ត្រី; សរសេរជា ខ្ញុំប្របាទម្ចាស់ ក៏មាន។ ខ្ញុំព្រះបាទ បុ. ខ្ញុំ, ខ្លួនខ្ញុំ; ពាក្យសម្រាប់មន្ត្រីស័ក្ដិធំតែមិនមែនសេនាបតី, មិនមែនជារដ្ឋមន្ត្រី និយាយទៅរកសេនា

បាទចរណ៍

ការដើរដោយជើងឥតមានយានជំនិះ (ការដើរជើង)។

បាទចរណ៍ នាម

[បា-ទៈ-ច] batcharon

ការដើរដោយជើងឥតមានយានជំនិះ (ការដើរជើង)។

បាទចារ

(ម.ព. បាទចរណ៍)។

បាទចារ នាម

[បា-ទៈ-ចា] bateakcha≈

(ម.ព. បាទចរណ៍)។

បាទចារិនី

(ម.ព. បាទចារី)។

បាទចារិនី នាម

[បា-ទៈ-ចា-រិ-នី] bateakcharini≈

(ម.ព. បាទចារី)។

បាទចារី

អ្នកត្រាច់ទៅដោយជើង, អ្នកដើរជើង ទាហានថ្មើរជើង។

បាទចារី នាម

[បា-ទៈ-ចា-រ៉ី] batchari

អ្នកត្រាច់ទៅដោយជើង, អ្នកដើរជើង ទាហានថ្មើរជើង។

បាទបរិចារិកា

ស្ត្រីអ្នកបម្រើជិតជើង (ភរិយា)។

បាទបរិចារិកា នាម

[បា-ទៈ-ប-រ៉ិ-ចា-រ៉ិ-កា] ឬ [បា-ទៈ-ប៉ៈ-រ៉ិ-ចា-រ៉ិ-កា] batboricharika

ស្ត្រីអ្នកបម្រើជិតជើង (ភរិយា)។

បាទមូល

ទីតាំងនៃជើង, ទីជិតជើង :

បាទមូល នាម

[បា-ទៈ-មូល] batomul

ទីតាំងនៃជើង, ទីជិតជើង :

បាទយុគល

ជើងទាំងគូ (រ.ស.) :

បាទយុគល នាម

[បា-ទៈ-យុ-គល់] batyukol

ជើងទាំងគូ (រ.ស.) :

បាទា

ជើងទាំងឡាយ, ជើងទាំងពីរ :

បាទា នាម

[បា-ទា] batea

ជើងទាំងឡាយ, ជើងទាំងពីរ :

បាទី

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកបាទី ក្នុងខេត្តតាកែវ។

បាទី នាម

[បា-ទី] bati

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកបាទី ក្នុងខេត្តតាកែវ។

បាទុក

ទ្រនាប់ជើង (ដែលធ្វើដោយឈើឬស្មៅ ឬក៏ធ្វើពីអ្វីផ្សេងៗ ក្រៅពីស្បែក) ; ច្រើនប្រើជា (រ.ស.) ថា :

បាទុក នាម

[បា-ទុក] batuk

ទ្រនាប់ជើង (ដែលធ្វើដោយឈើឬស្មៅ ឬក៏ធ្វើពីអ្វីផ្សេងៗ ក្រៅពីស្បែក) ; ច្រើនប្រើជា (រ.ស.) ថា :

បាទុកា

(ម.ព. បាទុក)។

បាទុកា នាម

[បា-ទុ-កា] batuka≈

(ម.ព. បាទុក)។

បាន កិរិយាសព្ទ

[បាន] ban

សម្រេច, សម្រេចប្រយោជន៍, ដល់ព្រម, សមប្រកប, កប :

បាន កិរិយាសព្ទ

[ដេក-បាន] ban

ដេកលក់ស្រួល, ដេកស្កប់។

បាន កិរិយាសព្ទ

[បាន-ការ] ban

កើតការ, សម្រេចការ។

បាន កិរិយាសព្ទ

[បាន-ចិត្ត] ban

ឡើងទឹកចិត្ត នាំឱ្យអង់អាចព្រហើនដោយស្គាល់ចិត្ត។

បាន កិរិយាសព្ទ

[បាន-ដៃ] ban

ស៊ប់ឬលុះក្នុងកណ្ដាប់ដៃ។

បាន កិរិយាសព្ទ

[ស៊ី-បាន] ban

ស៊ីចូល, ស៊ីឆ្ងាញ់, ស៊ីឆ្អែតស្កប់ស្កល់។

បាន កិរិយាសព្ទ

[បាន] ban

ពាក្យជាជំនួយកិរិយាសព្ទជាអតីតកាលសម្រាប់និយាយផ្សំខាងដើមនៃកិរិយាសព្ទដើម្បីឱ្យច្បាស់លាស់ថា រួចហើយ ដូចជា បានឃើញ, បានដឹង, បានឮ, បានឱ្យ ជាដើម។

បាន គុ.កិ., គុ.

[បាន] ban

ដែលល្អ, ល្អជា; ច្រើន, បានច្រើន : ចិត្តបាន គឺចិត្តជា, ចិត្តល្អ, ចេះឈឺឆ្អាលគេ :

បាន នាម

[បាន] ban

(ម.ព. អដ្ឋបាន)។

បានតែ

ត្រឹមតែ មិនហួសពីនេះ, គួរតែ សមតែ :

បានតែ គុណកិរិយា

[បាន-តែ] bantae≈

ត្រឹមតែ មិនហួសពីនេះ, គួរតែ សមតែ :

បានីយ

ផ្ទះឬទីកន្លែងនៃគ្រឿងផឹក, ទីលក់គ្រឿងផឹកផ្សេងៗ។

បានីយ គុណនាម

[ប៉ា-ណី-យៈ] ឬ [ប៉ា-នី] baneiyeak]rue[bani≈

ដែលគេគប្បីផឹក, ដែលគួរផឹកបាន, ដែលសម្រាប់ផឹក។

បានីយ នាម

[ប៉ា-ណី-យៈ] ឬ [ប៉ា-នី] baneiyeak]rue[bani≈

ទឹកដែលគួរផឹកបាន, ទឹកសម្រាប់ផឹក។

បានីយ នាម

[ប៉ា-ណី-យ៉ាត់-ឋាន] baneiyatthan≈

ផ្ទះឬទីកន្លែងនៃគ្រឿងផឹក, ទីលក់គ្រឿងផឹកផ្សេងៗ។

បានីយភោជនីយដ្ឋាន

កន្លែងសម្រាប់បរិភោគអាហារ ឬផឹកភេសជ្ជៈ ឬស្រាជាដើម។

បានីយភោជនីយដ្ឋាន នាម

[ប៉ា-ណី-យៈ-ភោ-ជៈ-នី-យ៉ាត់-ឋាន] baneiyeakphocheakniyatthan≈

កន្លែងសម្រាប់បរិភោគអាហារ ឬផឹកភេសជ្ជៈ ឬស្រាជាដើម។

បាប គុណនាម ១)

[បាប] bab

ដែលលាមក, អាក្រក់, ពុំប្រសើរ :

បាប នាម ២)

[បាប] bab

អំពើលាមក, អាក្រក់, ពុំប្រសើរ :

បាបកម្ម

អំពើអាក្រក់។

បាបកម្ម នាម

[បា-ប៉ៈ-កាំ] babkamm

អំពើអាក្រក់។

បាបគ្រោះ

គ្រោះអាក្រក់, គ្រោះកាច។

បាបគ្រោះ នាម

[បា-ប៉ៈ-គ្រោះ] babkruoh

គ្រោះអាក្រក់, គ្រោះកាច។

បាបចិត្ត

ចិត្តបាប គឺចិត្តលាមក, អាក្រក់។

បាបចិត្ត នាម

[បា-ប៉ៈ-ចិត] babchett

ចិត្តបាប គឺចិត្តលាមក, អាក្រក់។

បាបធម៌

ធម៌លាមក, អាក្រក់ គឺសភាវៈដែលជាជំនួយចិត្ត នាំចិត្តឱ្យហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់ ដូចយ៉ាងសេចក្ដីច្រណែនឈ្នានីស, ឥតអៀនខ្មាស ឥតរាងរអាទៅរកអំពើអាក្រក់ ជាដើម។

បាបធម៌ នាម

[បា-ប៉ៈ-ធ័រ] babathomr

ធម៌លាមក, អាក្រក់ គឺសភាវៈដែលជាជំនួយចិត្ត នាំចិត្តឱ្យហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់ ដូចយ៉ាងសេចក្ដីច្រណែនឈ្នានីស, ឥតអៀនខ្មាស ឥតរាងរអាទៅរកអំពើអាក្រក់ ជាដើម។

បាបមិត្ត

មិត្រអាក្រក់ គឺមិត្រដែលនាំឱ្យខូចខាតប្រយោជន៍, នាំឱ្យមានសេចក្ដីវិនាសផ្សេងៗ :

បាបមិត្ត នាម

[បា-ប៉ៈ-មិត] babmitt

មិត្រអាក្រក់ គឺមិត្រដែលនាំឱ្យខូចខាតប្រយោជន៍, នាំឱ្យមានសេចក្ដីវិនាសផ្សេងៗ :

បាពួន

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយនៅក្នុងកំពែងនគរធំ ក្នុងខេត្តសៀមរាប; តាមឈ្មោះដើមថា ហេមាទ្រិ “ភ្នំមាស”។

បាពួន នាម

[បា-ពួន] bapuon

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយនៅក្នុងកំពែងនគរធំ ក្នុងខេត្តសៀមរាប; តាមឈ្មោះដើមថា ហេមាទ្រិ “ភ្នំមាស”។

បាភ្នំ

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាស្រុក ហៅថា ស្រុកបាភ្នំ នៅក្នុងខេត្តព្រៃវែង។

បាភ្នំ នាម

[បា-ភ្នំ] baphnum

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាស្រុក ហៅថា ស្រុកបាភ្នំ នៅក្នុងខេត្តព្រៃវែង។

បាមោក្ខ

ដែលជាប្រធាន, ជាមេ, ជាអ្នកនាំមុខ, ជាអ្នកនាំអាទិ៍ (ប្រើជា ប្រមុខ្យ (ប្រមុខ) ក៏បាន។

បាមោក្ខ គុណនាម

[ប៉ា-ម៉ោក] bamoukkhar

ដែលជាប្រធាន, ជាមេ, ជាអ្នកនាំមុខ, ជាអ្នកនាំអាទិ៍ (ប្រើជា ប្រមុខ្យ (ប្រមុខ) ក៏បាន។

បាមោជ្ជ

សេចក្ដីរីករាយ, សេចក្ដីពេញចិត្តខ្លាំង :

បាមោជ្ជ នាម

[ប៉ា-ម៉ោច-ជៈ] ឬ [ប៉ា-ម៉ោច] bamouchch

សេចក្ដីរីករាយ, សេចក្ដីពេញចិត្តខ្លាំង :

បាយ នាម a

[បាយ] bay

ភោជនាហារដែលចម្អិនដោយអង្ករស្ងោររំងាស់ហើយសម្រិត ឬសង្កត់យកទឹកចេញរួចផ្ងំឱ្យងំ :

បាយ កិរិយាសព្ទ b

[បាយ] bay

បរិភោគ, ស៊ី (បាយ នេះជា ន. ប៉ុន្តែខ្មែរយើងប្រើក្នុងអត្ថន័យសាមញ្ញជា កិ. ដោយរួបរួមជាការបរិភោគភោជនាហារក្នុងមួយពេល, ច្រើននិយាយដោយខ្លី) :

បាយ នាម ១)

[បាយ-បិន] bay

បាយដែលបានពីព្រះសង្ឃត្រាច់ចរបិណ្ឌបាត ច្រើនថា បាយបាត្រ :

បាយ នាម ២)

[បាយ-បិន] bay

ពំនូតបាយដំណើប លាយល្ង សណ្ដែកបាយ សាច់ដូងជាដើម ដែលពុទ្ធបរិស័ទជាតិខ្មែរដង្ហែបោះជុំវិញព្រះវិហារ ដោយសម្គាល់ថាជាការឧទ្ទិសដល់ពួកប្រេតជាញាតិ :

បាយ កិរិយាសព្ទ

[ដាំ-បាយ] bay

ចម្អិនបាយ :

បាយ នាម

[បាយ-ស-បាយ-ក្រ-ហម] bay

បាយស ក្រហមប្រើជាគ្រឿងសំណែន :

បាយកក

បាយដែលសល់កកនៅក្នុងឆ្នាំង រំលងពេល :

បាយកក នាម

[បាយ-កក] bayokok

បាយដែលសល់កកនៅក្នុងឆ្នាំង រំលងពេល :

បាយក្ដាំង

ម្រើមព្រះយ៉ាងតូច ខ្លួនសំប៉ែត។

បាយក្ដាំង នាម

[បាយ-ក្ដាំង] baykdang

បាយដែលក្ដាំងជាប់នៅបាតឆ្នាំង, បាតខ្ទះ មានក្លិនឈ្ងុយ។

បាយក្ដាំង នាម

[បាយ-ក្ដាំង] baykdang

ឈ្មោះឈើតូចមួយពួក ដើមទន់ផ្កាក្រហមក្រមៅក៏មាន ក្រហមប្រឿងៗក៏មាន ទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងបន្ទះបាយក្ដាំងតូចៗ។

បាយក្ដាំង នាម

[បាយ-ក្ដាំង] baykdang

ម្រើមព្រះយ៉ាងតូច ខ្លួនសំប៉ែត។

បាយក្ដាំងគំទឹក

(ម.ព. បាយគំទឹក)។

បាយក្ដាំងគំទឹក នាម

[បាយ-ក្ដាំង-គំ-ទឹក] baykdaamngkumtoek≈

(ម.ព. បាយគំទឹក)។

បាយក្រញិញ

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ។

បាយក្រញិញ នាម

[បាយ-ក្រ-ញិញ] baykranhinh

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ។

បាយក្រញេញ

(ម.ព. បាយក្រញិញ)។