ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

បាយក្រៀម

ឈ្មោះថ្មក្រួសសម្បុរក្រហមជាំ កើតមាននៅក្នុងដីដោយអន្លើៗ, សាច់ផុយងាយវាយសំពងបំបែកក៏មាន, សាច់រឹងស្រួយក៏មាន, សាច់រឹងក្ដាំងជាដុំធំៗក៏មាន :

បាយក្រៀម នាម ១)

[បាយ-ក្រៀម] baykriem

បាយដែលហាលស្ងួតក្រៀម។

បាយក្រៀម នាម ២)

[បាយ-ក្រៀម] baykriem

ឈ្មោះថ្មក្រួសសម្បុរក្រហមជាំ កើតមាននៅក្នុងដីដោយអន្លើៗ, សាច់ផុយងាយវាយសំពងបំបែកក៏មាន, សាច់រឹងស្រួយក៏មាន, សាច់រឹងក្ដាំងជាដុំធំៗក៏មាន :

បាយក្អែក

ក្ដារបណ្ដុះជារាននៅត្រង់កន្សៃទូកធំៗ ឬរានដែលធ្វើនៅត្រង់ពាក់កណ្ដាលដងទង់ធំៗខ្ពស់ៗ។

បាយក្អែក នាម

[បាយ-ក្អែក] baykaaek

ក្ដារបណ្ដុះជារាននៅត្រង់កន្សៃទូកធំៗ ឬរានដែលធ្វើនៅត្រង់ពាក់កណ្ដាលដងទង់ធំៗខ្ពស់ៗ។

បាយខុន

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ សម្រាប់លេងក្នុងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍, គឺលេងនៅវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបផ្ទឹមគ្នាឱ្យពួកញាតិចងដៃ :

បាយខុន នាម

[បាយ-ខុន] bayokhon

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរមួយមេ សម្រាប់លេងក្នុងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍, គឺលេងនៅវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបផ្ទឹមគ្នាឱ្យពួកញាតិចងដៃ :

បាយខុំ

ឈ្មោះល្បែងមានរន្ធ ១០ក្នុងឈើមានសណ្ឋានទ្រវែងស្រដៀងនឹងពងក្រពើ មានគ្រាប់ ៤២, ដាក់ក្នុងរន្ធ ហៅថា ក្បាលមឿង ឬក្បាលជីមឿង ទាំងពីរខាង ក្នុង ១រន្ធដាក់គ្រាប់ ៥(ជា ១០), រន្ធជាបរិវារ ៨ទៀតក្នុងមួយរន្ធៗ ដាក់គ្រាប់បួនៗ (ជា៣២) ; ពួកក្មេងដែលគ្មានឈើធ្វើក្ដារបាយខុំនោះ នាំគ្នាកាយធ្

បាយខុំ នាម

[បាយ-ខុំ] bayokhoam

ឈ្មោះល្បែងមានរន្ធ ១០ក្នុងឈើមានសណ្ឋានទ្រវែងស្រដៀងនឹងពងក្រពើ មានគ្រាប់ ៤២, ដាក់ក្នុងរន្ធ ហៅថា ក្បាលមឿង ឬក្បាលជីមឿង ទាំងពីរខាង ក្នុង ១រន្ធដាក់គ្រាប់ ៥(ជា ១០), រន្ធជាបរិវារ ៨ទៀតក្នុងមួយរន្ធៗ ដាក់គ្រាប់បួនៗ (ជា៣២) ; ពួកក្មេងដែលគ្មានឈើធ្វើក្ដារបាយខុំនោះ នាំគ្នាកាយធ្

បាយគំទឹក

បាយដែលក្ដាំងនៅជាប់នឹងបាតឆ្នាំង គេចាក់ទឹកត្រាំក្នុងឆ្នាំងឱ្យរីកជ្រាយរបើកចេញពីបាតឆ្នាំង អាចកាយយកបានដោយស្រួល។

បាយគំទឹក នាម

[បាយ-គំ-ទឹក] baykumtuek

បាយដែលក្ដាំងនៅជាប់នឹងបាតឆ្នាំង គេចាក់ទឹកត្រាំក្នុងឆ្នាំងឱ្យរីកជ្រាយរបើកចេញពីបាតឆ្នាំង អាចកាយយកបានដោយស្រួល។

បាយឆា

បាយដែលឆាជាមួយគ្រឿងផ្សំលាយសាច់ ស៊ុត បន្លែជាដើម :

បាយឆា នាម

[បាយ-ឆា] baychha≈

បាយដែលឆាជាមួយគ្រឿងផ្សំលាយសាច់ ស៊ុត បន្លែជាដើម :

បាយដំណើប

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទមានបន្លាសណ្ឋានស្រដៀងនឹងតម្ពក់, បើមុតសាច់មានពិសចាប់ពើត។

បាយដំណើប នាម ១)

[បាយ-ដំ-ណើប] baydamnaeub

ឈ្មោះស្មៅដើមរឹង មានគ្រាប់ល្អិត បើត្រូវទឹកស្អិតជាប់គ្នា។

បាយដំណើប នាម ២)

[បាយ-ដំ-ណើប] baydamnaeub

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទមានបន្លាសណ្ឋានស្រដៀងនឹងតម្ពក់, បើមុតសាច់មានពិសចាប់ពើត។

បាយតម្រាំ

បាយដែលដាក់ត្រាំក្នុងទឹកអស់ ១យប់ហើយលាយបរិភោគក្នុងវេលាព្រឹក រាប់ថាជាអាហារនាំឱ្យត្រជាក់ស្រួលខ្លួន តាមទម្លាប់អ្នកត្រូវការប្រើ។

បាយតម្រាំ នាម

[បាយ-ដំ-រ៉ាំ] baytomroam

បាយដែលដាក់ត្រាំក្នុងទឹកអស់ ១យប់ហើយលាយបរិភោគក្នុងវេលាព្រឹក រាប់ថាជាអាហារនាំឱ្យត្រជាក់ស្រួលខ្លួន តាមទម្លាប់អ្នកត្រូវការប្រើ។

បាយទា

សេវាលជាតិមួយពួកមានពណ៌បៃតង រាងល្អិតៗ ដុះអណ្ដែតលីផ្ទៃទឹក។ គេច្រើនដួសវាឱ្យសត្វទាឬត្រីស៊ី :

បាយទា នាម

[បាយ-ទា] baytea≈

សេវាលជាតិមួយពួកមានពណ៌បៃតង រាងល្អិតៗ ដុះអណ្ដែតលីផ្ទៃទឹក។ គេច្រើនដួសវាឱ្យសត្វទាឬត្រីស៊ី :

បាយបត្តបូរ

បាយបំពេញបាត្រ (បាយរាប់បាត្រ) ឬបាយសម្រាប់បំពេញបាត្រ គឺបាយដែលទាយកគេយកបម្រុងនឹងថែមក្រែងភិក្ខុសង្ឃខ្វះខាតឆាន់មិនគ្រាន់។ ហៅម្យ៉ាងថា បាយបិតបូរ "បាយសម្រាប់បំពេញផលឱ្យប្រេត" គឺបាយដែលទាយកប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ ហើយឧទិ្ទសផលបុណ្យជូនទៅបុគ្គលដែលចែកឋានទៅកាន់បរលោកហើយ។

បាយបត្តបូរ នាម

[បាយ-ប័ត-ត្បូ] baybottobour

បាយបំពេញបាត្រ (បាយរាប់បាត្រ) ឬបាយសម្រាប់បំពេញបាត្រ គឺបាយដែលទាយកគេយកបម្រុងនឹងថែមក្រែងភិក្ខុសង្ឃខ្វះខាតឆាន់មិនគ្រាន់។ ហៅម្យ៉ាងថា បាយបិតបូរ "បាយសម្រាប់បំពេញផលឱ្យប្រេត" គឺបាយដែលទាយកប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ ហើយឧទិ្ទសផលបុណ្យជូនទៅបុគ្គលដែលចែកឋានទៅកាន់បរលោកហើយ។

បាយបៀង

ពោលពាក្យបញ្ឆិតបញ្ឆៀងឬដៀមដាម, ជន្លជន្លេញឱ្យអ្នកម្ខាងដឹង ឱ្យអន់ចិត្ត :

បាយបៀង កិរិយាសព្ទ

[បាយ-បៀង] bayobieng

ពោលពាក្យបញ្ឆិតបញ្ឆៀងឬដៀមដាម, ជន្លជន្លេញឱ្យអ្នកម្ខាងដឹង ឱ្យអន់ចិត្ត :

បាយព្រលឹង

បាយដំណើបដាក់ក្នុងដូងខ្ចី ប្រើក្នុងការមង្គលកោរជុកជាដើមសម្រាប់ឱ្យសាមីខ្លួនអ្នកទទួលមង្គលបរិភោគដោយសន្មតថា ចម្រើនព្រលឹងឱ្យមានសេចក្ដីសុខយឺនយូរ (ធ្វើតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

បាយព្រលឹង នាម

[បាយ-ព្រ-លឹង] bayprolueng

បាយដំណើបដាក់ក្នុងដូងខ្ចី ប្រើក្នុងការមង្គលកោរជុកជាដើមសម្រាប់ឱ្យសាមីខ្លួនអ្នកទទួលមង្គលបរិភោគដោយសន្មតថា ចម្រើនព្រលឹងឱ្យមានសេចក្ដីសុខយឺនយូរ (ធ្វើតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។

បាយម៉ាត

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកមានក្លិនក្រអូបប្រហើរ; មាន ២ប្រភេទគឺ បាយម៉ាតស្រុក, បាយម៉ាតព្រៃ។

បាយម៉ាត នាម

[បាយ-ម៉ាត] baymeat

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ស្លឹកមានក្លិនក្រអូបប្រហើរ; មាន ២ប្រភេទគឺ បាយម៉ាតស្រុក, បាយម៉ាតព្រៃ។

បាយម៉ាន

ម្សៅឬអង្ករដំណើបដែលរំងាស់ឱ្យរលួយស្អិត សម្រាប់ប្រើការលាបបិទក្រដាសជាដើម។

បាយម៉ាន នាម

[បាយ-ម៉ាន] baymean

ម្សៅឬអង្ករដំណើបដែលរំងាស់ឱ្យរលួយស្អិត សម្រាប់ប្រើការលាបបិទក្រដាសជាដើម។

បាយលីង នាម

[បាយ-លីង] bayling≈

(ម.ព. បាយឆា)។

បាយសិង្ឃាដក៍

(ព.ទ.បុ.) និយាយអំពីគេថាឱ្យមនុស្សអ្នកតូចទាបខ្សត់ខ្សោយដែលហ៊ានចូលដណ្ដឹងកូនស្រីអ្នកមានយសស័ក្ដិធំឬអ្នកមានទ្រព្យធនច្រើន, ពុំនោះដែលហ៊ានប្រទូស្ដតតាំងនឹងអ្នកទាំងនោះ, គេប្រៀបដូចជាបាយសិង្ឃាដក៍ជារបស់ថោកទាបជាងកន្ទោងចំដែលសម្រាប់ដាក់ក្នុងទីខ្ពស់ ទីរុងរឿង ដូច្នោះឯង។

បាយសិង្ឃាដក៍ នាម

[បាយ-សិង-ឃាត] baysengkheadak

ឈ្មោះដុំបាយតូចៗបួនដុំដែលដាក់ទើរលើមាត់ឆ្នាំងដាំថ្នាំរំងាប់រោគ ប្រើជាគ្រឿងប្រសិទ្ធីថ្នាំឆ្នាំងឱ្យពូកែ (ប្រើតាមតម្រាគ្រូថ្នាំ)។

បាយសិង្ឃាដក៍ នាម

[បាយ-សិង-ឃាត] baysengkheadak

(ព.ទ.បុ.) និយាយអំពីគេថាឱ្យមនុស្សអ្នកតូចទាបខ្សត់ខ្សោយដែលហ៊ានចូលដណ្ដឹងកូនស្រីអ្នកមានយសស័ក្ដិធំឬអ្នកមានទ្រព្យធនច្រើន, ពុំនោះដែលហ៊ានប្រទូស្ដតតាំងនឹងអ្នកទាំងនោះ, គេប្រៀបដូចជាបាយសិង្ឃាដក៍ជារបស់ថោកទាបជាងកន្ទោងចំដែលសម្រាប់ដាក់ក្នុងទីខ្ពស់ ទីរុងរឿង ដូច្នោះឯង។

បាយសី

មានបាយសីមួយបែបទៀត គេមូរស្លឹកចេកសណ្ឋានម្រាមដៃដោតខ្ទាស់ភ្ជាប់គ្នាដាក់គងលើមាត់ចាន, ហៅថា បាយសី ប៉ាកឆាម បាយសីទាំងនេះ សម្រាប់ដាក់តាំងជាគ្រឿងបូជា ឬជាលំអក្នុងពិធីជាមង្គលផ្សេងៗ (ប្រើតាមសណ្ដាប់ស្រុកចំពោះតែអ្នកដែលត្រូវការចង់ធ្វើ)។

បាយសី នាម

[បាយ-សី] bayosei

កំណាត់ដើមចេកមានដោតជើងដាក់បញ្ឈរមានរមូរស្លឹកចេកសណ្ឋានម្រាមដៃដោតជាថ្នាក់ៗ មាន ៣ថ្នាក់ ឬ ៥ថ្នាក់, ៧ថ្នាក់, ៩ថ្នាក់ មានដោតផ្កាលាយចម្រុះ, មានដាក់បាយព្រលឹងឬលាជ ដែលហៅថា បាយសី គឺបាយស្រី ឬបាយសិរី តម្កល់ត្រង់ខាងលើកំពូល, បែបនេះហៅថា បាយសីធំ។

បាយសី នាម

[បាយ-សី-ប៉ាក-ឆាម] bayosei

មានបាយសីមួយបែបទៀត គេមូរស្លឹកចេកសណ្ឋានម្រាមដៃដោតខ្ទាស់ភ្ជាប់គ្នាដាក់គងលើមាត់ចាន, ហៅថា បាយសី ប៉ាកឆាម បាយសីទាំងនេះ សម្រាប់ដាក់តាំងជាគ្រឿងបូជា ឬជាលំអក្នុងពិធីជាមង្គលផ្សេងៗ (ប្រើតាមសណ្ដាប់ស្រុកចំពោះតែអ្នកដែលត្រូវការចង់ធ្វើ)។

បាយស្រា

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទមានសាច់ជ្រាយក៏ហៅថា ខ្នុរបាយស្រាដែរ។

បាយស្រា នាម

[បាយ-ស្រា] baysra

បាយដែលគេដាំសម្រាប់បិតស្រា :

បាយស្រា នាម

[បាយ-ស្រា] baysra

ឈ្មោះខ្នុរមួយប្រភេទមានសាច់ជ្រាយក៏ហៅថា ខ្នុរបាយស្រាដែរ។

បាយស្រី

ឈ្មោះគ្រឿងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍មានរបៀបដាក់បាយនិងភោជនាហារច្រើនមុខក្នុងតៀបទាំងគូឆ្វេងស្ដាំ មានអ្នកកាន់ដាវរាំបើកគ្របតៀបទាំងនោះ ក្នុងវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបផ្ទឹមគ្នាចងដៃសម្រេចមង្គលការ :

បាយស្រី នាម

[បាយ-ស្រី] baysrei

ឈ្មោះគ្រឿងមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍មានរបៀបដាក់បាយនិងភោជនាហារច្រើនមុខក្នុងតៀបទាំងគូឆ្វេងស្ដាំ មានអ្នកកាន់ដាវរាំបើកគ្របតៀបទាំងនោះ ក្នុងវេលាដែលកូនប្រុសស្រីកំពុងក្រាបផ្ទឹមគ្នាចងដៃសម្រេចមង្គលការ :

បាយឡី

កឹង ឬតូបធ្វើនៅកន្សៃទូកថ្វែ ឬទូកស្លាប៉ម។

បាយឡី នាម

[បាយ-ឡី] bayolei

កឹង ឬតូបធ្វើនៅកន្សៃទូកថ្វែ ឬទូកស្លាប៉ម។

បាយឡុកបាយឡ នាម

[បាយ-ឡុក-បាយ-ឡ] baylokbayol

ឈ្មោះល្បែងសម្រាប់ក្មេងតូចៗលេងដណ្ដាំស្ល :

បាយអ

ល្បាយម្យ៉ាងមានធាតុផ្សំដូចជាស៊ីម៉ងត៍ ខ្សាច់ ទឹកជាដើម ជួនកាលគេបន្ថែមសារធាតុផ្សេងៗសម្រាប់បង្កើនគុណភាព។

បាយអ នាម ១)

[បាយ-អ] bayoa

ចំណុះធាតុ ២យ៉ាងគឺ កំបោរ, ខ្សាច់លាយនឹងទឹក សម្រាប់បូកការដែលធ្វើដោយឥដ្ឋ។

បាយអ នាម ២)

[បាយ-អ] bayoa

ល្បាយម្យ៉ាងមានធាតុផ្សំដូចជាស៊ីម៉ងត៍ ខ្សាច់ ទឹកជាដើម ជួនកាលគេបន្ថែមសារធាតុផ្សេងៗសម្រាប់បង្កើនគុណភាព។

បាយអគោម័យ

បាយអដែលយកអាចម៍គោស្រស់លាយនឹងដីដំបូកនឹងចំបើង បូកជញ្ជាំងប្រដឹសឬលញ់លានបែនបោកស្រូវ។

បាយអគោម័យ នាម

[បាយ-អ-គោ-ម៉ៃ] bayaokoumey

បាយអដែលយកអាចម៍គោស្រស់លាយនឹងដីដំបូកនឹងចំបើង បូកជញ្ជាំងប្រដឹសឬលញ់លានបែនបោកស្រូវ។

បាយាប

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ ពួកត្រសេះ។

បាយាប នាម ១)

[បា-យ៉ាប] bayeab

អារក្សទឹកសម្រាប់ពួកនេសាទមច្ឆជាតិគោរព :

បាយាប នាម ២)

[បា-យ៉ាប] bayeab

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ ពួកត្រសេះ។

បាយាស

ឈ្មោះបាយចម្អិនលាយនឹងទឹកដោះគោ ព្រមទាំងគ្រឿងផ្សំមានតម្លៃផ្សេងៗ; មាន ២យ៉ាងគឺ សោទកបាយាស បាយាសមានទឹក (បាយាសទឹក), និរុទកបាយាស បាយាសឥតទឹក (បាយាសគោក)។ (ច្រើនប្រើនៅប្រទេសឥណ្ឌាសម័យបុរាណ)។

បាយាស នាម

[បា-យ៉ាស] bayeas

ឈ្មោះបាយចម្អិនលាយនឹងទឹកដោះគោ ព្រមទាំងគ្រឿងផ្សំមានតម្លៃផ្សេងៗ; មាន ២យ៉ាងគឺ សោទកបាយាស បាយាសមានទឹក (បាយាសទឹក), និរុទកបាយាស បាយាសឥតទឹក (បាយាសគោក)។ (ច្រើនប្រើនៅប្រទេសឥណ្ឌាសម័យបុរាណ)។

បាយ័ន

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយ ក្នុងកំពែងនគរធំ នៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បាយ័ន នាម

[បា-យ័ន] bayoan

ឈ្មោះប្រាសាទថ្មបុរាណមួយ ក្នុងកំពែងនគរធំ នៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។

បារ នាម

[បា] ba

(ម.ព. បានីយដ្ឋាន ក្នុង បានីយ)។

បារ នាម

[បា] ba

បិសាចដែលបន្លាចកូនក្មេងឱ្យមមាលឃើញអ្វីៗដែលគួរខ្លាច :

បារ កិរិយាសព្ទ

[បា] ba

កាយយកចេញ :

បារគូ

បារគូជារាជបុរោហិត ឬជារាជគ្រូក្នុងរជ្ជកាលបុរាណព្រេងនាយ។

បារគូ នាម

[បា-រៈ-គូ] ឬ [បា-គូ] baroku

អ្នកដល់នូវត្រើយនៃវិទ្យា (ព្រាហ្មណ៍អ្នករៀនចេះចប់ត្រៃវេទ) ; អ្នកដល់នូវត្រើយគឺព្រះនិព្វាន (ព្រះអរហន្ត)។ ពាក្យនេះ ខ្មែរយើងប្រើជាសម្ដីហៅពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកធ្វើរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង មានមុខក្រសួងខាងការចាំរក្សាថែទាំព្រះខ័នរាជ្យនិងទេវរូបផ្សេងៗ, ជាអ្នកសម្រេចកិច្ចដែលជាល

បារគូ នាម

[បា-គូ-បុ-រ៉ោ-ហិត] baroku

បារគូជារាជបុរោហិត ឬជារាជគ្រូក្នុងរជ្ជកាលបុរាណព្រេងនាយ។

បារត

ធាតុរាវមួយប្រភេទ សម្បុរស្រដៀងនឹងសំណ, កាលបើត្រូវកម្ដៅក៏ក្លាយបាត់ក្លិននិងរសជាតិដើមមួយរំពេច; ហៅក្លាយជា បរត ឬ បរទ ក៏មាន។

បារត នាម

[បា-រ៉ត] barot

ធាតុរាវមួយប្រភេទ សម្បុរស្រដៀងនឹងសំណ, កាលបើត្រូវកម្ដៅក៏ក្លាយបាត់ក្លិននិងរសជាតិដើមមួយរំពេច; ហៅក្លាយជា បរត ឬ បរទ ក៏មាន។

បារទ នាម

[បា-រ៉ត] barot

(ម.ព. បារត)។

បារមី

បារមីមួយក្នុងចំណោមបារមីទាំង១០ដែលព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាព្រះចន្ទកុមារបានបំពេញ ដោយការអត់ធ្មត់គ្របសង្កត់នូវសេចក្ដីក្រោធ។

បារមី នាម ១)

[បា-រៈ-ម៉ី] baromi

គុណជាតិដ៏ល្អដែលបុគ្គលគួរបំពេញ។

បារមី នាម ២)

[បា-រៈ-ម៉ី] baromi

ឫទ្ធានុភាពនៃទេវតាឬអមនុស្សខ្លះដែលថែរក្សាភូមិឋាន ទីអារាម បុរាណដ្ឋានជាដើម :

បារមី នាម

[ខ័ន-តី-បា-រៈ-ម៉ី] baromi

បារមីមួយក្នុងចំណោមបារមីទាំង១០ដែលព្រះពោធិសត្វក្នុងជាតិជាព្រះចន្ទកុមារបានបំពេញ ដោយការអត់ធ្មត់គ្របសង្កត់នូវសេចក្ដីក្រោធ។

បារម្ភ នាម a

[បា-រ៉ម់] barom

ដំណើរនឹកថប់ឬនឹកព្រួយជាមុន :

បារម្ភ កិរិយាសព្ទ b

[បា-រ៉ម់] barom

នឹកថប់ឬនឹកព្រួយជាមុន :

បារាជិក

ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយមានទោសធ្ងន់បំផុត សម្រាប់ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា (ព.វិ.)។

បារាជិក នាម

[ប៉ា-រ៉ា-ជិក] bareachik

ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយមានទោសធ្ងន់បំផុត សម្រាប់ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា (ព.វិ.)។

បារាជិកាបត្តិ

អាបត្តិបារាជិក ជាទោសធ្ងន់របស់ភិក្ខុ គឺអាបត្តិដែលធ្វើឱ្យភិក្ខុចាញ់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មិនអាចនឹងបួសក្នុងជាតិនេះបានទៀតទេ។

បារាជិកាបត្តិ នាម

[ប៉ា-រ៉ា-ជិ-កា-ប័ត] barachikabta≈

អាបត្តិបារាជិក ជាទោសធ្ងន់របស់ភិក្ខុ គឺអាបត្តិដែលធ្វើឱ្យភិក្ខុចាញ់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មិនអាចនឹងបួសក្នុងជាតិនេះបានទៀតទេ។

បារាយ

ដែលទូទៅ, ដែលសាយសុសសព្វទៅ; ខ្មែរយើងប្រើបានចំពោះតែភ្ជាប់ជាមួយនឹងពាក្យអាស្រូវ :

បារាយ គុ.កិ., គុ.

[បា-រ៉ាយ] bareay

ដែលទូទៅ, ដែលសាយសុសសព្វទៅ; ខ្មែរយើងប្រើបានចំពោះតែភ្ជាប់ជាមួយនឹងពាក្យអាស្រូវ :

បារាយណ៍

ប្រទេសដែលវាលល្ហល្ហេវធំធេង។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជាឈ្មោះទី, តំបន់, ខេត្ត, ស្រុក ដែលវាលល្ហល្ហេវ ដូចយ៉ាង ស្រុកបារាយណ៍, បឹងបារាយណ៍, វាលបារាយណ៍ ជាដើម។

បារាយណ៍ នាម ១)

[បា-រ៉ាយ] bareayon

ដំណើរទូទៅ, ពន្លឺ ...។

បារាយណ៍ នាម ២)

[បា-រ៉ាយ] bareayon

ប្រទេសដែលវាលល្ហល្ហេវធំធេង។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជាឈ្មោះទី, តំបន់, ខេត្ត, ស្រុក ដែលវាលល្ហល្ហេវ ដូចយ៉ាង ស្រុកបារាយណ៍, បឹងបារាយណ៍, វាលបារាយណ៍ ជាដើម។

បារាយណ៍ទឹកថ្លា

ឈ្មោះបឹងធំមួយ វាលត្លេវស្រឡះស្អាតធេង ឥតមានស្មៅ ឬចកត្រឹបអ្វីឡើយ មានទឹកថ្លាឈ្វេងជាប់ជានិច្ច, ឋិតនៅខាងឯលិចនគរធំ ក្នុងខេត្តសៀមរាប; បឹងនេះ កាលពីដើមគេហៅថា បារាយណ៍ខាងលិច ព្រោះមានបារាយណ៍មួយទៀតនៅខាងកើតនគរធំ ជាទំនាបរាក់មិនដក់ទឹកទេ គេហៅថា បារាយណ៍ខាងកើត ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា តដាក

បារាយណ៍ទឹកថ្លា នាម

[បា-រ៉ាយ-ទឹក-ថ្លា] bareaynatuekthla

ឈ្មោះបឹងធំមួយ វាលត្លេវស្រឡះស្អាតធេង ឥតមានស្មៅ ឬចកត្រឹបអ្វីឡើយ មានទឹកថ្លាឈ្វេងជាប់ជានិច្ច, ឋិតនៅខាងឯលិចនគរធំ ក្នុងខេត្តសៀមរាប; បឹងនេះ កាលពីដើមគេហៅថា បារាយណ៍ខាងលិច ព្រោះមានបារាយណ៍មួយទៀតនៅខាងកើតនគរធំ ជាទំនាបរាក់មិនដក់ទឹកទេ គេហៅថា បារាយណ៍ខាងកើត ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា តដាក

បារាស គុណនាម ១)

[បា-រ៉ាស] bareas

ដែលទើបនឹងទាក់ឬចាប់បានមក, ផ្លាងមិនទាន់សាំងនៅឡើយ :

បារាស នាម

[បា-រ៉ាស] bareas

ឈ្លើយ គឺ (សត្វ) ដែលទើបនឹងទាក់ឬចាប់បានមក :

បារាស នាម ២)

[បា-រ៉ាស] bareas

(ព.ប្រ.) មនុស្សដែលផ្លាងមិនចុះក្នុងឱវាទនៃអាណាព្យាបាល ក៏ហៅ បារាស បានដែរ។

បារាំ នាម

[បា-រ៉័ម] baroam

រោងលាតមានដំបូលស្មើ ប្រក់ពាសផ្ទាំងសំពត់ ឬស្លឹកឈើ ប្រើជារបាំងកម្ដៅថ្ងៃ ឬសន្សើមសម្រាប់ជ្រកបណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងវេលាធ្វើបុណ្យ ឬធ្វើមង្គលការជាដើម។

បារាំកំពូល

ភ្នំយោង៤ជ្រុង (ឬកាច់ជ្រុងក៏មានខ្លះ) ពាសសំពត់ស, មានថ្នាក់ជាជាន់ៗ (តាំងពី ៣ជាន់ទៅដល់ ៩ជាន់, ប្រើតាមបណ្ដាស័ក្ដិនៃបុគ្គល) មានរំភាយគ្រប់ថ្នាក់, មានកំពូល, ប្រើជារបស់រុងរឿងថ្លៃថ្លាក្នុងការតម្កល់សពធ្វើឈាបនកិច្ច។

បារាំកំពូល នាម

[បា-រ៉័ម-កំ-ពូល] baroampul

ភ្នំយោង៤ជ្រុង (ឬកាច់ជ្រុងក៏មានខ្លះ) ពាសសំពត់ស, មានថ្នាក់ជាជាន់ៗ (តាំងពី ៣ជាន់ទៅដល់ ៩ជាន់, ប្រើតាមបណ្ដាស័ក្ដិនៃបុគ្គល) មានរំភាយគ្រប់ថ្នាក់, មានកំពូល, ប្រើជារបស់រុងរឿងថ្លៃថ្លាក្នុងការតម្កល់សពធ្វើឈាបនកិច្ច។

បារាំង

ឈ្មោះដែនឬប្រទេសរបស់បារាំងសែស :