វចនានុក្រមខ្មែរ

ឧបទ្ទវ នាម

[អ៊ុ-បុ័ត-ទៈ-វៈ-មោក-ខៈ] ubattov

ការរួចចាកឧបទ្រព។

ឧបទ្ទវ នាម

[អ៊ុ-បុ័ត-ទៈ-វៈ-ហែត] ubattov

(ម.ព. ឧបទ្ទវការណ៍)។

ឧបទ្ទវ—

(ម.ព. ឧបទ្ទវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧបទ្ទវ— នាម

[អ៊ុ-បុ័ត-ទៈ-វៈ—] aubotteakveak—≈

(ម.ព. ឧបទ្ទវ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧបទ្រព នាម a

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

ចង្រៃ; អពមង្គល; គ្រោះកាច, ភ័យ, អន្តរាយឬភយន្តរាយ ដែលកើតមានក្នុងបច្ចុប្បន្នទាន់ភ្នែក; ហេតុអាក្រក់ :

ឧបទ្រព គុណនាម b

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

ដែលចង្រៃ; ដែលអពមង្គល។

ឧបទ្រព នាម

[ចង់-រ៉ៃ-អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

ចង្រៃអាក្រក់, ចង្រៃរួមរឹត។

ឧបទ្រព នាម

[ទី-អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

(ម.ព. ផ្ទះឧបទ្រព)។

ឧបទ្រព នាម

[ផ្ទះ-អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

ផ្ទះឬទីដែលមានចង្រៃ។

ឧបទ្រព នាម

[មៈ-នុស-អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់] ubotrop

មនុស្សគគ្រក់។

ឧបទ្រព នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្រប់-ចង់-រ៉ៃ] ubotrop

(ម.ព. ចង្រៃឧបទ្រព)។

ឧបទ្វីប

(ភូមិ.) ចំណែកមួយនៃទ្វីបដែលតូចជាងអនុទ្វីប លយចូលទៅក្នុងសមុទ្រ :

ឧបទ្វីប នាម ១)

[អ៊ុ-បុ័ត-ទ្វីប] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្វីប] ubatvib

កោះតូច; កោះរង, កោះបន្ទាប់កោះធំ។

ឧបទ្វីប នាម ២)

[អ៊ុ-បុ័ត-ទ្វីប] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-ទ្វីប] ubatvib

(ភូមិ.) ចំណែកមួយនៃទ្វីបដែលតូចជាងអនុទ្វីប លយចូលទៅក្នុងសមុទ្រ :

ឧបធារណ៍

ដំណើរចូលទៅជិត ការទ្រទ្រង់ ការពិចារណា ការសន្មតទុកថាពិត។

ឧបធារណ៍ កិរិយាសព្ទ

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធា] aubakthea≈

ចូលទៅជិត ទ្រទ្រង់ ពិចារណា សន្មតទុកថាពិត។

ឧបធារណ៍ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធា] aubakthea≈

ដំណើរចូលទៅជិត ការទ្រទ្រង់ ការពិចារណា ការសន្មតទុកថាពិត។

ឧបធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ] ubathi

កិលេស, កិលេសជាគ្រឿងទាក់ទិន; ដំណើរឆបោក, ប្រវ័ញ្ចន៍, ការបញ្ឆោត; កិរិយាកោងកាច។

ឧបធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិក-ខៃ] ubathi

ដំណើរអស់ឧបធិ; ព្រះនិញ្វន។

ឧបធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ-ក្ស័យ] ubathi

(ម.ព. ឧបធិក្ខ័យ)។

ឧបធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ-ព័ន] ubathi

ចំណងកិលេស។ អ្នកដែលជាប់ចំណងកិលេស, បុថុជ្ជន។

ឧបធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ-វិ-វេក] ubathi

(ព.ពុ.) ការស្ងាត់ចាកកិលេស។

ឧបធិក

អ្នកឆបោក, អ្នកបោកប្រាស់, អ្នកប្រវ័ញ្ចន៍, អ្នកបំបាត់គេ :

ឧបធិក នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធឹក] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ-កៈ] ubothik

អ្នកឆបោក, អ្នកបោកប្រាស់, អ្នកប្រវ័ញ្ចន៍, អ្នកបំបាត់គេ :

ឧបធិ— នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ធិ—] aubakthi—≈

(ម.ព. ឧបធិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧបនាយក

នាយកបន្ទាប់ ឬនាយករងពីមហានាយកឬក៏ពីអធិបតីមក, មហានាយករង (ថ្នាក់ខ្ពស់ជាង អនុនាយក) :

ឧបនាយក នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-នា-យក់] uboneayok

នាយកបន្ទាប់ ឬនាយករងពីមហានាយកឬក៏ពីអធិបតីមក, មហានាយករង (ថ្នាក់ខ្ពស់ជាង អនុនាយក) :

ឧបនាយិកា នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-នា-យិ-កា] ubaneayika

(ម.ព. ឧបនាយក)។

ឧបនាហៈ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ណា-ហៈ] uboneahak

ដំណើរចងកំហឹង, ការផ្ងំកំហឹងឱ្យងំនៅជានិច្ច, ការចងគំនុំឬចងពៀរ :

ឧបនិធាន

កិច្ចសន្យាដែលអ្នកខ្ចីប្រាក់ប្រគល់អសង្ហារិមភណ្ឌឱ្យម្ចាស់បំណុលប្រើប្រាស់ ដើម្បីកាត់ការប្រាក់និងរំលស់ដើមប្រាក់ខ្លះ។

ឧបនិធាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ធាន] aubaknithean≈

កិច្ចសន្យាដែលអ្នកខ្ចីប្រាក់ប្រគល់អសង្ហារិមភណ្ឌឱ្យម្ចាស់បំណុលប្រើប្រាស់ ដើម្បីកាត់ការប្រាក់និងរំលស់ដើមប្រាក់ខ្លះ។

ឧបនិធិ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ធិ] ubanithi

របស់ដែលផ្ញើទុក, បញ្ញើ, របស់បញ្ចាំ។

ឧបនិមន្តន៍

ការចូលនិមន្តឬចូលអញ្ជើញផ្ទាល់; ការនិមន្តឬអញ្ជើញទុកមុន :

ឧបនិមន្តន៍ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-មន់] ubanimnton

ការចូលនិមន្តឬចូលអញ្ជើញផ្ទាល់; ការនិមន្តឬអញ្ជើញទុកមុន :

ឧបនិវេសក៍

អ្នកដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅរស់នៅឬគ្រប់គ្រងប្រទេសដទៃ។

ឧបនិវេសក៍ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេស] aubaknives≈

អ្នកដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅរស់នៅឬគ្រប់គ្រងប្រទេសដទៃ។

ឧបនិវេសនកម្ម នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេ-សៈ-ណៈ-កាំ] aubaknivesaknakkaam≈

អាណានិគមកិច្ច ការធ្វើអាណានិគម។

ឧបនិវេសន៍

ក្រុមអ្នកចេញទៅនៅប្រទេសក្រៅ ជនអន្តោប្រវេសន៍។

ឧបនិវេសន៍ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-វេស] aubaknives≈

ក្រុមអ្នកចេញទៅនៅប្រទេសក្រៅ ជនអន្តោប្រវេសន៍។

ឧបនិសា នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-សា] aubaknisa≈

(ម.ព. ឧបនិស័ទ)។

ឧបនិស័ទ

វេទាន្ត; ឈ្មោះគម្ពីរស័ក្ដិសិទ្ធិមួយយ៉ាងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍។

ឧបនិស័ទ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ស័ទ] ubanisoat

ការកំបាំង, អាថ៌កំបាំង។

ឧបនិស័ទ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និ-ស័ទ] ubanisoat

វេទាន្ត; ឈ្មោះគម្ពីរស័ក្ដិសិទ្ធិមួយយ៉ាងរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍។

ឧបនិស្សយ—

(ម.ព. ឧបនិស្ស័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧបនិស្សយ— នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ—] aubaknissakyak—≈

(ម.ព. ឧបនិស្ស័យ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៃ] ubonissai

កុសលធម៌ដែលដេកឬអាស្រ័យនៅក្នុងខន្ធសន្តាន គឺកុសលដែលបានកសាងសន្សំអប់រំទុកមក, សំណាង, ភ័ព្វព្រេងសំណាង; ចំណុចចិត្ត :

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-កា] ubonissai

ហេតុឬដំណើរនៃឧបនិស្ស័យឬក៏ជាឧបនិស្ស័យ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ធ័រ] ubonissai

ធម៌ជាឧបនិស្ស័យ (កុលសធម៌)។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ពល់] ubonissai

កម្លាំងនៃឧបនិស្ស័យ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-ភាប] ubonissai

ភាពនៃឧបនិស្ស័យ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ត] ubonissai

ការបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ន] ubonissai

អ្នកដែលបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។

ឧបនិស្ស័យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-និស-សៈ-យ៉ៈ-សំ-ប័ន-ណាល] ubonissai

(ម.ព. ឧបនិស្សយសម្បន្ន)។

ឧបន្យាសកថា នាម

[អ៊ុ-ប៉័ន-យ៉ា-សៈ-កៈ-ថា] ubonyeasokotha

(ម.ព. ឧបញ្ញាសកថា)។

ឧបបាតិក នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ជាត] ubabatek

សត្វដែលចាប់កំណើតឯងៗ :

ឧបបាតិក នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ស័ត] ubabatek

សត្វដែលឧប្បត្តិកកើតឯង ដោយអំណាចកម្លាំងកុសលឬអកុសលបណ្ដាលឱ្យកើត (ឥតមាតាបិតា, ឥតមេឥតបា) :

ឧបបាតិក នាម

[អោ-ប៉ៈ-ប៉ា-តិ-កៈ-ស័ត] ubabatek

(ម.ព. ឧបបាតិកសត្ត)។

ឧបបីឡកកម្ម

អកុសលកម្មពីព្រេងនាយ ដែលជាប់តាមមកផ្ដល់បៀតបៀនឱ្យបាននូវសេចក្ដីទុក្ខលំបាកវិនាសទ្រព្យធនជាដើម :

ឧបបីឡកកម្ម នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ប៉ី-ឡៈ-កៈ-កាំ] ubabeilkakamm

អកុសលកម្មពីព្រេងនាយ ដែលជាប់តាមមកផ្ដល់បៀតបៀនឱ្យបាននូវសេចក្ដីទុក្ខលំបាកវិនាសទ្រព្យធនជាដើម :

ឧបភោគ

របស់ឬអីវ៉ាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតៗខ្លួន (ហៅ ឧបភោគព័ស្ដុ ឬ ឧបភោគវត្ថុ ក៏បាន) :

ឧបភោគ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ភោក] ubophouk

គ្រឿងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតខ្លួន (ជាគូគ្នានឹង បរិភោគ) :

ឧបភោគ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ភោ-គៈ-ភ័ន] ubophouk

របស់ឬអីវ៉ាន់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជិតៗខ្លួន (ហៅ ឧបភោគព័ស្ដុ ឬ ឧបភោគវត្ថុ ក៏បាន) :

ឧបមា នាម a

[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea

សេចក្ដីប្រៀប, សេចក្ដីប្រៀបធៀប, ការប្រៀបប្រដូច, ការប្រដូច, ការប្រៀបផ្ទឹម, ការទាញយកដំណើរឬហេតុជាដើមមកប្រៀប, មកប្រដូច ឱ្យងាយយល់ :

ឧបមា កិរិយាសព្ទ b

[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea

ប្រៀប, ប្រៀបប្រដូច :

ឧបមា គុណនាម c

[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា] ubamea

ដែលប្រៀប, ដែលប្រដូច :

ឧបមា នាម

[អ៊ុ] ឬ [អុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ជោ-តៈ-កៈ] ubamea

(ព.វ.) ពាក្យបំភ្លឺសេចក្ដីដោយឧបមាឬប្រាប់សេចក្ដីឧបមា, ប្រើពាក្យថា "ដូចជា, ប្រៀបដូចជា, ដូចយ៉ាង, យ៉ាងណាមិញ, ដូចម្ដេចមិញ" :

ឧបមា នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-វា-ចៈ-កៈ] ubamea

(ម.ព. ឧបមាជោតកៈ)។

ឧបមាតា នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-មា-ដា] ubameata

ស្ត្រីអ្នកចិញ្ចឹមរក្សា (ដូចម្ដាយ), ភីលៀង :

ឧបមាតា នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-មា-ដា-ភិ-បាល] ubameata

ការថែរក្សារបស់ឧបមាតា ឬ ដូចជាឧបមាតា។

ឧបមាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ] ឬ [អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ាន] ubamean

ឧបមា (ព.កា.)។

ឧបមាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-កៈ-ថា] ubamean

ពាក្យប្រៀប។

ឧបមាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ាន-ណាត់-ថៈ-និ-បាត] ubamean

ពាក្យប្រាប់សេចក្ដីឧបមា (ឧបមាវាចកៈ)។

ឧបមាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-បត់] ubamean

បទប្រៀប; ពាក្យឧបមា។

ឧបមាន នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-នុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubamean

ឧបមាននិងឧបមេយ្យ។

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យឃើញការប្រៀបធៀបពាក្យដូច ដូចជាហាក់ដូចជា ធៀបនឹង ប្រៀបបាននឹង រូហាន ... ដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង ដូចជា (...) ទុំថាខ្លួនបងដូចរាជសីហ៍-ខ្លួននាងទាវស្រីដូចគុហា។ (...)។

ឧបមានរូបារម្មណ៍ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-រូ-បា-រ៉ម់] aubakmanakrubarmo≈

(អ.សិ.) រូបារម្មណ៍ក្នុងអត្ថបទកំណាព្យ អត្ថបទពាក្យរាយ ដែលកើតឡើងតាមរយៈពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ដែលរំលេចឱ្យឃើញការប្រៀបធៀបពាក្យដូច ដូចជាហាក់ដូចជា ធៀបនឹង ប្រៀបបាននឹង រូហាន ... ដែលអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង ដូចជា (...) ទុំថាខ្លួនបងដូចរាជសីហ៍-ខ្លួននាងទាវស្រីដូចគុហា។ (...)។

ឧបមេយ្យ

(ម.ព. ឧបមេយ្យជ្ជោតកៈ)។

ឧបមេយ្យ គុណនាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubomeyy

ដែលគួរឬអាចប្រៀបធៀបគ្នាបាន, ដែលជាគូគ្នានឹងឧបមា :

ឧបមេយ្យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ] ubomeyy

សេចក្ដីដែលគួរប្រៀបធៀបគ្នាបាន, សេចក្ដីជាគូគ្នានឹងឧបមា :

ឧបមេយ្យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉ៈ-កៈ-ថា] ubomeyy

ពាក្យឧបមេយ្យ។

ឧបមេយ្យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉័ច-ជោ-តៈ-កៈ] ubomeyy

ពាក្យសម្រាប់បំភ្លឺសេចក្ដីឧបមេយ្យ ឬប្រាប់សេចក្ដីឧបមេយ្យ; ប្រើពាក្យថា "ក៏យ៉ាងនោះឯង, ក៏យ៉ាងនោះដែរ, ក៏ដូច្នោះឯង, ក៏ដូច្នោះដែរ" (ព.វ.)។

ឧបមេយ្យ នាម

[អ៊ុ-ប៉ៈ-ម៉ៃ-យ៉័ត-ថៈ-និ-បាត] ubomeyy

(ម.ព. ឧបមេយ្យជ្ជោតកៈ)។

ឧបទ្ទវ នាម

ឧបទ្ទវ នាម

ឧបទ្ទវ— នាម

ឧបទ្រព នាម a

ឧបទ្រព គុណនាម b

ឧបទ្រព នាម

ឧបទ្រព នាម

ឧបទ្រព នាម

ឧបទ្រព នាម

ឧបទ្រព នាម

ឧបទ្វីប នាម ១)

ឧបទ្វីប នាម ២)

ឧបធារណ៍ កិរិយាសព្ទ

ឧបធារណ៍ នាម

ឧបធិ នាម

ឧបធិ នាម

ឧបធិ នាម

ឧបធិ នាម

ឧបធិ នាម

ឧបធិក នាម

ឧបធិកា នាម

ឧបធិ— នាម

ឧបនាយក នាម

ឧបនាយិកា នាម

ឧបនាហៈ នាម

ឧបនាហ៍ នាម

ឧបនិធាន នាម

ឧបនិធិ នាម

ឧបនិមន្តន៍ នាម

ឧបនិវេសក៍ នាម

ឧបនិវេសនកម្ម នាម

ឧបនិវេសន៍ នាម

ឧបនិសា នាម

ឧបនិស័ទ នាម

ឧបនិស័ទ នាម

ឧបនិស្សយ— នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបនិស្ស័យ នាម

ឧបន្យាសកថា នាម

ឧបបាតិក គុណនាម

ឧបបាតិក នាម

ឧបបាតិក នាម

ឧបបាតិក នាម

ឧបបីឡកកម្ម នាម

ឧបភោគ នាម

ឧបភោគ នាម

ឧបមា នាម a

ឧបមា កិរិយាសព្ទ b

ឧបមា គុណនាម c

ឧបមា នាម

ឧបមា នាម

ឧបមាតា នាម

ឧបមាតា នាម

ឧបមាន នាម

ឧបមាន នាម

ឧបមាន នាម

ឧបមាន នាម

ឧបមាន នាម

ឧបមានរូបារម្មណ៍ នាម

ឧបមេយ្យ គុណនាម

ឧបមេយ្យ នាម

ឧបមេយ្យ នាម

ឧបមេយ្យ នាម

ឧបមេយ្យ នាម